Таҳлили хислати Бильом: Оё ӯ бандаи ҳақиқии Худо буд?

САВОЛ: Оё Бильом бандаи ҳақиқии Худост? Вақте ки хизматгорони Болоқ омада, аз ӯ хоҳиш карданд, ки банӣ-Исроилро лаънат кунад, ва ӯ ба онҳо гуфт, ки бояд мунтазир шаванд, то аз Худо хабар гирад, оё Худо шабона ба назди ӯ омада, бо ӯ сухан гуфт?

ҶАВОБ: Ин достони Бильом як ҳикояи аҷиб аст, ки нишон медиҳад, ки Худо чӣ гуна халқи Худро дӯст медорад ва муҳофизат мекунад, ҳатто вақте ки онҳо аз он чӣ рӯй медиҳад, комилан бехабаранд. Он ғамхории меҳрубононаи Худоро нисбат ба халқи Худо нишон медиҳад, ҳатто вақте ки онҳо кореро намекунанд, ки ба Ӯ писанд аст, балки ҳатто вақте ки онҳо саркашӣ мекунанд. Халқи Ӯ ҳатто дар чунин вақтҳо ба Ӯ барои кӯмак муроҷиат кардан лозим нест. Мо эҳтимол хеле ҳайрон хоҳем шуд, вақте ки бо Худованд хоҳем буд ва хоҳем фаҳмид, ки Ӯ моро аз хатарҳо, домҳо ва дигар кӯшишҳои душман, Шайтон, барои зарар расонидан ба мо дар ин ҷо чӣ гуна бо меҳрубонӣ муҳофизат кардааст. Ин ҳикоя инчунин ба мо ҳокимияти Худо, дониши мутлақ ва қудрати мутлақи Ӯро нишон медиҳад.

На танҳо ҳисоботи муфассали Бильом дар китоби Адад ба мо нишон медиҳад, ки ӯ бандаи ҳақиқии Худо набуд, балки ӯ, ҳамеша манфӣ, дар чор китоби дигари Аҳди Қадим зикр шудааст. Се порчаи Аҳди Ҷадид моро аз пайравӣ ба Бильом ба ҳеҷ ваҷҳ огоҳ мекунанд.

Ҷаҳон дар маҷмӯъ дар муддати кӯтоҳ пас аз тӯфон ба бутпарастӣ ва беахлоқӣ афтод – Румиён 1:18-32 ба мо мегӯяд, ки ин чӣ гуна ва чаро рӯй дод. Аммо, садҳо сол пас одамоне буданд, ки ҳанӯз бо Худои ҳақиқӣ ошно буданд. Бисёриҳо Ӯро ба таври мусбат мешинохтанд, ба монанди Аюб, дӯстони ӯ, падарарӯси Мусо, Маҷусҳо ва дигарон; аммо дар он ҷо низ онҳое буданд, ки бад буданд, ба монанди Бильом.

Бильом ҳамчун пайғамбар обрӯ дошт, ки ҳар кӣ ӯро баракат диҳад, баракат ёбад, ва ҳар кӣ ӯро лаънат кунад, лаънат ёбад (Адад 22:6). Болоқ, подшоҳи Мӯоб, мардонро «бо музди фолбинӣ дар даст» (ояти 7 NKJV) фиристод, то Бильомро киро кунад. Подшоҳ мехост, ки Исроил, ки ду подшоҳи амориён ва лашкарҳои онҳоро дар шарқи дарёи Урдун шикаст дода буд, ҳоло дар сарҳади қаламрави ӯ хайма зада буд, лаънат шавад. Бильом он мардонро он шаб ҷой дод. Мо намехонем, ки ӯ барои роҳнамоӣ дуо кард, аммо Худо, ки ҳамеша бар халқи Худо назорат мекард, омада, аз ӯ дар бораи мардон пурсид (ояти 9). Бильом дархости онҳоро шарҳ дод, ва Худо ба ӯ ошкоро гуфт, ки ӯ набояд бо онҳо биравад ва набояд халқро лаънат кунад, зеро онҳо баракат ёфта буданд (ояти 12). Бильом пешниҳоди паёмбаронро рад кард ва гуфт, ки Худо ба ӯ иҷозат надодааст, ки бо онҳо биравад.

Пас Болоқ паёмбарони баландмартабатарро бо пешниҳоди беҳтар фиристод. Аён аст, ки шиносоии Бильом бо Худо танҳо сатҳӣ буд, зеро Худоро ба лаънат кардани халқи Худо водор кардан мумкин нест.

Худо ин пайғамбари бадро ошкоро шарманда кард. Ӯ ба ӯ иҷозат дод, ки агар мардон ӯро даъват кунанд, биравад, аммо ба ӯ гуфт, ки ӯ бояд танҳо он чизеро баён кунад, ки Худо мехоҳад ӯ бигӯяд (22:20). Бильом барвақт хеста, бо онҳо рафт. Худо хашмгин шуд, зеро ӯ рафт, ва дар роҳи ӯ монеаҳо гузошт (ояти 22). Ӯ инчунин Бильомро водор кард, ки ҳар дафъае, ки ӯ кӯшиш мекард, ки Исроилро лаънат кунад, онҳоро баракат диҳад. Бильом маҷбур шуд, ки аз ҷумла бигӯяд: «Бар Яъқуб ҷодугарӣ нест, ва бар Исроил фолбинӣ нест» (23:23).

Болоқ хашмгин ва нороҳат буд аз пайғамбаре, ки бар хилофи иродаи худ баракатҳои бузургро бар Исроил эълон карда буд. Ӯ ӯро бе эҳтиром фиристод (24:11). Чанде пас Бильомро исроилиён бо шамшер куштанд, зеро пеш аз тарк кардани Болоқ, ӯ ба ӯ гуфт, ки чӣ гуна метавонад Худоро водор кунад, ки бо Исроил доварӣ кунад: занони мӯобӣ ва мидиёнӣ, иттифоқчиёни онҳо, бояд бо мардони исроилӣ дӯстӣ кунанд ва онҳоро ба қурбониҳои бутпарастӣ ва беахлоқие, ки бо ибодати бутҳои онҳо ҳамроҳ буд, даъват кунанд. Худо ба ин бо фиристодани вабо ҷавоб дод, ки 24,000 исроилиёнро кушт (25:1-9,14-15). Худо инчунин ба Исроил гуфт, ки мидиёниёнро таъқиб кунанд ва бо онҳо ҷанг кунанд (25:16-18, 31:1-3,8,16).

Мо дар ҳамаи ин мебинем, ки Бильом, гарчанде ки ҳамчун пайғамбар тасвир шудааст, бандаи Худованд набуд. Дар 2 Петрус 2:15 Худо аз «роҳи Бильом… ки музди беинсофиро дӯст медошт» огоҳ кард. Яҳудо 11 «хатои Бильомро» зикр мекунад: фикр мекард, ки барои фоидаи худ метавонад халқеро, ки Худо баракат дода буд, лаънат кунад. Ваҳй 2:14 «таълимоти Бильомро» муайян мекунад, ки «Болоқро таълим дод, ки пеши банӣ-Исроил санги пешпо гузорад, то чизҳои ба бутҳо қурбонишударо бихӯранд ва зино кунанд».

Пайғамбар бояд сухан гӯяд ва барои Худо амал кунад, аммо ин марди бад ба иродаи Худо эҳтиром надошт ва бераҳмона барои фоидаи худ ба халқи Худо зарар мехост. Мутаассифона, ӯ дар тӯли таърих пайравони зиёде дошт.

ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ