Имон: қудрат ва амали он; тартиби намунаҳои он
Ибриён 11. Ин таърифи ин принсип нест, ки нома дар ибтидои Ибриён 11 ба мо медиҳад, балки эъломияи қудрат ва амали он аст. Имон он чизеро, ки мо умед дорем, амалӣ мегардонад (моҳият мебахшад) ва барои рӯҳ намоиши он чизест, ки мо намебинем.
Дар силсилаи намунаҳои амали имон, ки дар ин ҷо оварда шудаанд, тартиби бештаре аз он чизе, ки маъмулан фикр мекунанд, вуҷуд дорад, гарчанде ки ин тартиб ҳадафи асосӣ нест. Ман хусусиятҳои асосии онро нишон медиҳам.
Имон дар робита ба офариниш бо каломи Худо
Аввалан дар робита ба офариниш. Ақли инсонӣ, ки дар мулоҳизаҳо гум шуда буд ва Худоро намешинохт, роҳҳои ҳалли беохири мавҷудиятро меҷуст. Онҳое, ки космогонияҳои қадимиёнро хондаанд, медонанд, ки чӣ қадар системаҳои гуногун, ки ҳар яке аз дигаре бемаънӣтар аст, барои он чизе, ки муаррифии Худо, бо имон, комилан содда мегардонад, ихтироъ шудаанд. Илми муосир, бо ақли камтар фаъол ва бештар амалӣ, дар сабабҳои дуюм меистад; ва он ба Худо кам машғул аст. Геология ҷои космогонияи ҳиндуҳо, мисриён, шарқиён ва файласуфонро гирифтааст. Барои мӯъмин фикр равшан ва содда аст; ақли ӯ бо имон итминон ва донишманд аст. Худо, бо каломи Худ, ҳама чизро ба вуҷуд овард. Коинот сабаби истеҳсолкунанда нест; он худ махлуқест, ки бо қонуни ба он таҳмилшуда амал мекунад. Ин Якест, ки қудрат дорад, сухан гуфтааст; каломи Ӯ самаранокии илоҳӣ дорад. Ӯ сухан мегӯяд, ва чиз мешавад. Мо ҳис мекунем, ки ин сазовори Худост; зеро, вақте ки Худо ворид мешавад, ҳама чиз содда аст. Ӯро берун кунед, ва инсон дар кӯшишҳои тасаввуроти худ гум мешавад, ки на метавонад офарад ва на ба дониши Офаридгор бирасад, зеро он танҳо бо қудрати махлуқ кор мекунад. Аз ин рӯ, пеш аз он ки ба тафсилоти шакли ҳозираи офариниш ворид шаванд, калом танҳо мегӯяд: «Дар ибтидо Худо осмон ва заминро офарид». Ҳар чизе, ки дар байни он ва бесарусомонӣ рух додааст, қисми ваҳйро ташкил намедиҳад. Он аз амали махсуси тӯфон, ки ба мо маълум аст, фарқ мекунад. Ибтидои Ҳастӣ таърихи тафсилоти худи офариниш ё таърихи коинотро намедиҳад. Он далелро медиҳад, ки дар ибтидо Худо офарид; ва баъд, чизҳое, ки ба инсон дар рӯи замин дахл доранд. Ҳатто фариштагон дар он ҷо нестанд. Дар бораи ситорагон танҳо гуфта шудааст: «Ӯ ситорагонро низ офарид»; кай, ба мо гуфта нашудааст. Пас, бо имон мо бовар дорем, ки ҷаҳониён бо каломи Худо офарида шудаанд.
Гуноҳ ва қурбонӣ; Ҳобил бо имон наздик мешавад; шаҳодат
ба қурбонии ӯ дода шудааст
Аммо гуноҳ ворид шудааст, ва адолат бояд барои инсони афтода пайдо шавад, то ки ӯ дар назди Худо истода тавонад. Худо барои қурбонӣ Баррае додааст. Аммо дар ин ҷо ба мо на тӯҳфа аз ҷониби Худо, балки рӯҳе, ки бо имон ба Ӯ наздик мешавад, пешниҳод шудааст.
Пас, бо имон Ҳобил ба Худо қурбонии беҳтаре аз Қобил пешниҳод мекунад — қурбоние, ки (бар ваҳйи аллакай аз ҷониби Худо додашуда асос ёфтааст) бо фаҳмише пешниҳод шудааст, ки виҷдони аз Худо омӯхташуда дошт, дар робита ба мавқеъе, ки пешниҳодкунанда дар он қарор дошт. Марг ва доварӣ бо гуноҳ ба инсон ворид шуда буданд, ки барои ӯ тоқатфарсо буданд, гарчанде ки ӯ бояд онҳоро аз сар гузаронад. Аз ин рӯ, ӯ бояд ба Худо равад, инро эътироф кунад; аммо ӯ бояд бо ивазкунандае равад, ки файз додааст. Ӯ бояд бо хун равад, ки ҳамзамон ҳам шаҳодати доварӣ ва ҳам файзи комили Худост. Ин корро карда, ӯ дар ҳақиқат буд, ва ин ҳақиқат адолат ва файз буд. Ӯ ба Худо наздик мешавад ва қурбониро дар байни худ ва Худо мегузорад. Ӯ шаҳодатро мегирад, ки ӯ одилона аст — одилона мувофиқи доварии одилонаи Худо. Зеро қурбонӣ бо адолате, ки инсонро маҳкум карда буд, алоқаманд буд ва инчунин арзиши комили он чизеро, ки дар он анҷом дода шуда буд, эътироф мекард. Шаҳодат ба қурбонии ӯст; аммо Ҳобил дар назди Худо одилона аст. Ҳеҷ чиз дар ин нуқта равшантар, гаронбаҳотар буда наметавонад. На танҳо қурбонӣ қабул карда мешавад, балки Ҳобил, ки бо қурбонӣ меояд. Ӯ аз Худо ин шаҳодатро мегирад, ки ӯ одилона аст. Тасаллои ширин ва муборак! Аммо шаҳодат ба тӯҳфаҳои ӯ дода мешавад, то ки ӯ тамоми итминони қабулро мувофиқи арзиши қурбонии пешниҳодшуда дошта бошад. Бо рафтан ба Худо тавассути қурбонии Исо, на танҳо ман одилона ҳастам (ман шаҳодатро мегирам, ки ман одилона ҳастам), балки ин шаҳодат ба қурбонии ман дода мешавад; ва аз ин рӯ, адолати ман арзиш ва камоли қурбониро дорад; яъне, Масеҳ худро ба Худо пешниҳод мекунад. Далеле, ки мо аз ҷониби Худо шаҳодат мегирем, ки мо одилона ҳастем, ва ҳамзамон шаҳодат ба тӯҳфае дода мешавад, ки мо пешниҳод мекунем (на ба ҳолате, ки мо дар он ҳастем), барои мо арзиши беохир дорад. Мо ҳоло дар назди Худо мувофиқи камоли кори Масеҳ ҳастем. Мо бо Худо ҳамин тавр роҳ меравем.
Қудрат ва ҳуқуқҳои марг, ки бо Энох нишон дода шудаанд, нобуд карда шудаанд
озодӣ аз сарнавишти умумии инсоният
Бо имон, марг воситаи қабули ман дар назди Худо буда, ҳама чизе, ки ба инсони кӯҳна тааллуқ дорад, барои имон барҳам дода мешавад; қудрат ва ҳуқуқҳои марг комилан нобуд карда мешаванд — Масеҳ онҳоро аз сар гузаронидааст. Ҳамин тавр, агар Худо хоҳад, мо ба осмон меравем, ҳатто бе гузаштан аз марг (муқоиса кунед 2 Қӯринтиён 5:1-4). Худо инро барои Энох, барои Илёс, ҳамчун шаҳодат анҷом дод. На танҳо гуноҳҳо бартараф карда мешаванд ва адолат бо кори Масеҳ барқарор карда мешавад, балки ҳуқуқҳо ва қудрати он кас, ки қудрати маргро дорад, комилан нобуд карда мешаванд. Марг метавонад ба мо рӯй диҳад — мо табиатан ба он дучор мешавем; аммо мо ҳаётеро дорем, ки берун аз салоҳияти он аст. Марг, агар ояд, барои мо танҳо фоида аст; ва гарчанде ки ҳеҷ чиз ба ҷуз қудрати худи Худо наметавонад ҷисмро эҳё ё табдил диҳад, ин қудрат дар Исо зоҳир шудааст ва аллакай дар мо бо зинда кардани мо кор кардааст (муқоиса кунед Эфсӯсиён 1:19); ва он ҳоло дар мо бо қудрати наҷот аз гуноҳ, аз қонун ва аз ҷисм кор мекунад. Марг, ҳамчун қудрати душман, мағлуб шудааст; он ба «фоида» барои имон табдил ёфтааст, ба ҷои он ки доварӣ бар табиат бошад. Ҳаёт, қудрати Худо дар ҳаёт, дар муқаддасӣ ва итоат дар ин ҷо кор мекунад ва худро дар эҳё ё дар табдили ҷисм эълон мекунад. Ин шаҳодати қудрат дар робита ба Масеҳ дар Румиён 1:4 аст.
Шаҳодате, ки Энох дар бораи писандидани Худо гирифт ва он
ки ӯ ба доварии ҷаҳон дод; тарҷумаи ӯ рамзи мавқеи ҷамъомад
Аммо дар ин ҷо як мулоҳизаи дигари хеле ширинро бояд қайд кард. Энох пеш аз он ки тарҷума шавад, шаҳодат гирифт, ки ӯ Худоро писандидааст. Ин хеле муҳим ва хеле гаронбаҳост. Агар мо бо Худо роҳ равем, мо шаҳодат дорем, ки ӯро писандидаем; мо ширинии муошират бо Худо, шаҳодати Рӯҳи Ӯ, муоширати Ӯ бо мо дар ҳисси ҳузури Ӯ, шуури роҳ рафтан мувофиқи каломи Ӯро дорем, ки мо медонем, ки аз ҷониби Ӯ тасдиқ шудааст — ба ибораи дигар, ҳаёте, ки бо Ӯ ва дар назди Ӯ бо имон гузаронида мешавад, дар нури чеҳраи Ӯ ва дар лаззати муоширати файзи Ӯ ва шаҳодати мутмаин, ки аз худи Ӯ меояд, гузаронида мешавад, ки мо ба Ӯ писанд ҳастем. Кӯдаке, ки бо падари меҳрубон роҳ меравад ва бо ӯ сӯҳбат мекунад, виҷдонаш ӯро бо ҳеҷ чиз сарзаниш намекунад — оё ӯ аз ҳисси илтифоти волидайнаш лаззат намебарад?
Дар ин ҷо Энох мавқеи муқаддасонро, ки ҷамъомадро ташкил медиҳанд, тасвир мекунад. Ӯ ба осмон ба туфайли пирӯзии комил бар марг бурда мешавад. Бо амали файзи мутлақ ӯ берун аз ҳукумат ва наҷоти оддии Худост. Ӯ бо Рӯҳ ба доварии ҷаҳон шаҳодат медиҳад, аммо аз он намегузарад (Яҳудо 14-15). Роҳ рафтан ба мисли Энох Худоро ҳадаф дорад; мавҷудияти Ӯ дарк карда мешавад — кори бузурги ҳаёт, ки дар ҷаҳон гӯё инсон ҳама чизро мекунад, гузаронида мешавад — ва далели он ки Ӯ ба роҳ рафтани одамон таваҷҷӯҳ дорад, ки Ӯ онро ба назар мегирад, то ба онҳое, ки Ӯро боғайратона меҷӯянд, мукофот диҳад.
Қабули шаҳодати Худо дар бораи доварии оянда ва воситаҳои
гурези ӯ, Нӯҳ барои ҷаҳони оянда ҳифз карда шуд
Нӯҳ дар саҳнаи ҳукумати ин ҷаҳон пайдо мешавад. Ӯ дигаронро аз довариҳои оянда ҳамчун касе, ки берун аз онҳост, огоҳ намекунад, гарчанде ки ӯ воизи адолат аст. Ӯ худаш ва барои худаш огоҳ карда мешавад: ӯ дар шароитест, ки огоҳӣ ба он дахл дорад. Ин рӯҳияи нубувват аст. Ӯ аз тарсу ҳарос ба ҳаракат меояд ва барои наҷоти хонаводааш киштӣ месозад. Ӯ ба ин васила ҷаҳонро маҳкум кард. Энох барои бехатар гузаштан аз тӯфон киштӣ сохтан лозим набуд. Ӯ дар он набуд: Худо ӯро — ба таври истисноӣ — тарҷума кард. Нӯҳ (вориси адолате, ки аз имон аст) барои ҷаҳони оянда ҳифз карда мешавад. Принсипи умумие вуҷуд дорад, ки шаҳодати Худоро дар бораи доварие, ки бар одамон хоҳад омад, ва воситаҳои аз ҷониби Худо барои гурехтан аз он пешбинишударо қабул мекунад: ин ба ҳар як мӯъмин тааллуқ дорад.
Ҷаҳон бо киштии Нӯҳ маҳкум карда шуд; гузаштан аз доварӣ
Нӯҳ боқимондаи яҳудиёнро намояндагӣ мекунад
Аммо чизи дақиқтар ҳам ҳаст. Ҳобил шаҳодат дорад, ки ӯ одилона аст; Энох бо Худо роҳ меравад, Худоро писанд меорад ва аз сарнавишти умумии инсоният озод аст, аз боло сарнавиштеро, ки инсонҳоро интизор аст, ва омадани Он касро, ки довариро иҷро хоҳад кард, эълон мекунад. Ӯ ба сӯи иҷрои машваратҳои Худо пеш меравад. Аммо на Ҳобил ва на Энох, ки ба ин тариқ дида мешаванд, ҷаҳонро ҳамчун он чизе, ки дар миёнаи он сафар мекарданд, маҳкум накарданд, худашон огоҳиеро, ки ба сокинони он дода шуда буд, қабул карданд. Ин ҳолати Нӯҳ буд; пайғамбар, гарчанде ки наҷот ёфтааст, дар миёнаи халқи доварӣшуда қарор дорад. Ҷамъомад берун аз онҳост. Киштии Нӯҳ ҷаҳонро маҳкум кард; шаҳодати Худо барои имон кофӣ буд, ва ӯ ҷаҳонеро, ки нобуд шуда буд, ва (он чизе, ки ба ҳамаи мӯъминон тааллуқ дорад) адолатро аз имон мерос мегирад, ки ҷаҳони нав низ бар он асос ёфтааст. Ин ҳолати боқимондаи яҳудиён дар рӯзҳои охир аст. Онҳо аз довариҳо мегузаранд, ки мо, ҳамчун ба ҷаҳон тааллуқ надошта, аз онҳо гирифта шудаем. Худашон аз роҳи ҳукумати Худо дар замин огоҳ карда шуда, онҳо ба ҷаҳон шоҳиди довариҳои оянда хоҳанд буд, ва вориси адолате хоҳанд буд, ки аз имон аст, ва шоҳиди он дар ҷаҳони нав, ки дар он адолат дар доварӣ аз ҷониби Он кас, ки омадааст, иҷро хоҳад шуд, ва тахти Ӯ ҷаҳонеро, ки худи Нӯҳ дар он ноком шуд, дастгирӣ хоҳад кард. Калимаҳои «вориси адолате, ки аз имон аст», ба назари ман, нишон медиҳанд, ки ин имон, ки чанд нафарро идора карда буд, дар шахсияти ӯ ҷамъбаст шуда буд, ва тамоми ҷаҳони беимон маҳкум карда шуд. Шоҳиди ин имон пеш аз доварӣ, Нӯҳ аз он мегузарад: ва вақте ки ҷаҳон нав карда мешавад, ӯ шоҳиди оммавии баракати Худост, ки бар имон қарор дорад, гарчанде ки зоҳиран ҳама чиз тағйир ёфтааст. Ҳамин тавр, Энох муқаддасони замони ҳозираро намояндагӣ мекунад; Нӯҳ, боқимондаи яҳудиёнро.
Намунаҳои ҳаёти илоҳӣ ба таври муфассал; сабри умед
ки ба Худо эътимод дорад ва интизор аст, ки дар ин ҷо ҷои бегонагиро мегирад, зеро чизи беҳтаре орзу карда мешавад; таъсири он
Рӯҳ, пас аз муқаррар кардани принсипҳои бунёдии имон дар амал, (ояти 8) ба пешниҳоди намунаҳои ҳаёти илоҳӣ ба таври муфассал, ҳамеша дар робита бо дониши яҳудӣ, бо он чизе, ки дили ибрӣ наметавонист эътироф накунад; ва, ҳамзамон, дар робита бо ҳадафи нома ва бо ниёзҳои масеҳиён дар байни ибриён идома медиҳад.
Дар ҳолати қаблӣ мо имонеро дидем, ки пас аз эътироф кардани Худои Офаридгор, принсипҳои бузурги муносибатҳои инсон бо Худоро эътироф мекунад, ва ин то охири замин.
Дар он чизе, ки дар поён меояд, мо аввалан сабри имонро дорем, вақте ки он соҳиб нест, балки ба Худо эътимод дорад ва интизор аст, ки иҷрошавӣ мутмаин аст. Ин аз ояти 8 то 22 аст. Мо метавонем онро ба ин тариқ тақсим кунем: — аввалан, имоне, ки дар замин ҷои бегонагиро мегирад ва онро нигоҳ медорад, зеро чизи беҳтаре орзу карда мешавад; ва ки, сарфи назар аз заифӣ, қуввати заруриро барои иҷрои ваъдаҳо пайдо мекунад. Ин аз оятҳои 8 то 16 аст. Таъсири он ворид шудан ба шодии умеди осмонӣ аст. Бегонагон дар замини ваъдашуда, ва дар ин ҷо аз иҷрои ваъдаҳо лаззат набурда, онҳо чизҳои беҳтарро интизоранд — чизҳое, ки Худо дар осмон барои онҳое, ки Ӯро дӯст медоранд, омода мекунад. Барои чунин одамон Ӯ шаҳреро омода кардааст. Дар мувофиқат бо Худо дар фикрҳои худи Ӯ, орзуҳои онҳо (бо файз) ба чизҳое, ки Ӯ аз онҳо лаззат мебарад, ҷавоб медиҳанд, онҳо объекти таваҷҷӯҳи махсуси Ӯ ҳастанд. Ӯ аз он ки Худои онҳо номида мешавад, шарм намедорад. Иброҳим на танҳо Худоро ба замине, ки Ӯ ба ӯ нишон дод, пайравӣ кард, балки, дар он ҷо бегона буда, ва замини ваъдашударо соҳиб набуда, ӯ, бо файзи бузурги Худо, ба доираи фикрҳои Ӯ баланд бардошта мешавад; ва, аз муошират бо Худо ва муоширати файзи Ӯ лаззат бурда, ӯ дар замони ҳозира ба Худо такя мекунад, мавқеи бегонагии худро дар замин қабул мекунад, ва, ҳамчун қисми имони худ, шаҳри осмониро интизор аст, ки Худо созанда ва асосгузори он аст. Ба ибораи дигар, ваҳйи ошкоро дар бораи он чизе, ки мавзӯи ин умед буд, вуҷуд надошт, чунон ки дар мавриди он чизе, ки Иброҳим аз ҷониби Худо даъват шуда буд, буд; аммо ба қадри кофӣ бо Худо наздик роҳ рафта, он чизеро, ки дар ҳузури Ӯ лаззат бурда мешуд, медонист, ва огоҳ буд, ки ӯ иҷрои ваъдаро нагирифтааст, ӯ чизҳои беҳтарро дарк мекунад ва онҳоро интизор аст, гарчанде ки онҳоро танҳо аз дур мебинад, ва дар замин бегона боқӣ мемонад, кишвареро, ки аз он омада буд, фаромӯш мекунад.
Татбиқи махсуси ин принсипҳои аввалини имон ба ҳолати масеҳиёни ибрӣ равшан аст. Онҳо ҳаёти муқаррарии имон барои ҳама мебошанд.
Эътимоди комил ба иҷрои ваъдаҳо сарфи назар аз
заифӣ
Хусусияти дуюми имон, ки дар ин қисм пешниҳод шудааст, эътимоди комил ба иҷрои ваъдаҳост — эътимоде, ки сарфи назар аз ҳама чизе, ки метавонад онро нобуд кунад, нигоҳ дошта мешавад. Ин аз ояти 17 то 22 аст.
Баъд мо, тақсимоти бузурги дуюмро пайдо мекунем, ки имон аз ҳама мушкилоте, ки ба пешрафти он муқобилат мекунанд, мегузарад (ояти 23-27). Ва аз ояти 28 то 31 имон дар эътимоде зоҳир мешавад, ки ба Худо дар робита ба истифодаи воситаҳое, ки Ӯ ба мо пешниҳод мекунад, ва ки табиат наметавонад аз онҳо истифода барад, такя мекунад. Ниҳоят, энергияи умумӣ вуҷуд дорад, ки имон манбаи он аст, ва азобҳое, ки роҳи имонро тавсиф мекунанд.
Хусусияти умумии намунаҳои имон
Ин хусусияти умумӣ ба ҳамаи намунаҳои зикршуда тааллуқ дорад, яъне онҳое, ки имонро амалӣ кардаанд, иҷрои ваъдаро нагирифтаанд; татбиқи он ба ҳолати масеҳиёни ибрӣ равшан аст. Ғайр аз ин, ин қаҳрамонони машҳури имон, ҳарчанд дар байни яҳудиён эҳтиром доштанд, аз имтиёзҳое, ки масеҳиён доштанд, баҳра набурданд. Худо дар машваратҳои худ барои мо чизи беҳтареро захира карда буд.
Имони Иброҳим; даст кашидани ӯ рамзи Масеҳ дар марг ва эҳё
Биёед баъзе тафсилотро мушоҳида кунем. Имони Иброҳим бо эътимоди комил ба Худо зоҳир мегардад. Ӯ даъват шуда, ки қавми худро тарк кунад ва риштаҳои табиатро бишканад, итоат мекунад. Ӯ намедонад, ки ба куҷо меравад: барои ӯ ҳамин бас аст, ки Худо ба ӯ ҷойро нишон медиҳад. Худо ӯро ба он ҷо оварда, ба ӯ чизе намедиҳад. Ӯ дар он ҷо қаноатманд, бо эътимоди комил ба Худо зиндагӣ мекунад. Ӯ аз ин фоида дид. Ӯ шаҳреро интизор буд, ки асос дошт. Ӯ ошкоро иқрор мешавад, ки дар рӯи замин бегона ва мусофир аст (Ҳастӣ 23:4). Ҳамин тавр, дар рӯҳ, ӯ ба Худо наздиктар мешавад. Ҳарчанд ӯ чизе надорад, эҳсосоти ӯ банд аст. Ӯ кишвари беҳтареро мехоҳад ва худро ба Худо бевосита ва комилан мепайвандад. Ӯ хоҳиши баргаштан ба кишвари худро надорад; ӯ кишвареро меҷӯяд. Масеҳӣ чунин аст. Дар қурбонӣ кардани Исҳоқ он эътимоди мутлақ ба Худо буд, ки бо амри Ӯ метавонад ҳатто ваъдаҳои Худоро, ки аз рӯи ҷисм доштааст, рад кунад, боварӣ дорад, ки Худо онҳоро тавассути истифодаи қудрати Худ, болотар аз марг ва ҳар монеа барқарор мекунад.
Ҳамин тавр Масеҳ аз ҳуқуқҳои худ ҳамчун Масеҳ даст кашид ва ҳатто ба марг рафт, худро ба иродаи Худо супурд ва ба Ӯ эътимод кард; ва ҳама чизро дар эҳё қабул кард. Ва инро масеҳиёни ибрӣ бояд нисбат ба Масеҳ ва ваъдаҳои ба Исроил додашуда мекарданд. Аммо, агар соддагии имон бошад, барои мо Урдун хушк аст, ва мо дар ҳақиқат наметавонистем аз он гузарем, агар Худованд пеш аз мо нагузашта бошад.
Дар ин ҷо мушоҳида кунед, ки вақте ба Худо эътимод мекунем ва ҳама чизро барои Ӯ медиҳем, мо ҳамеша фоида мебинем ва дар бораи роҳҳои қудрати Ӯ чизи бештареро меомӯзем: зеро дар рад кардани чизе, ки аллакай қабул шудааст, мувофиқи иродаи Ӯ, мо бояд аз қудрати Худо интизор шавем, ки Ӯ чизи дигареро ато хоҳад кард. Иброҳим ваъдаро аз рӯи ҷисм рад мекунад. Ӯ шаҳреро мебинад, ки асос дорад; ӯ метавонад кишвари осмониро орзу кунад. Ӯ Исҳоқро, ки дар ӯ ваъдаҳо буданд, медиҳад: ӯ эҳёро меомӯзад, зеро Худо бешубҳа содиқ аст. Ваъдаҳо дар Исҳоқ буданд: аз ин рӯ Худо бояд ӯро ба Иброҳим баргардонад, ва бо эҳё, агар ӯро қурбонӣ кунад.
Ифодаҳои имон ба иҷрои ояндаи ваъдаи Худо;
Бозгашти ояндаи Исроил ба сарзамини худ дар Исҳоқ, Яъқуб ва Юсуф нишон дода шудааст
Дар Исҳоқ имон байни насиби қавми Худо мувофиқи интихоби Ӯ ва насиби инсон, ки аз рӯи табиат ҳуқуқи таваллуд дорад, фарқ мекунад. Ин дониши роҳҳои Худо дар баракат ва дар доварӣ аст.
Бо имон Яъқуб, бегона ва заиф, ки чизе ҷуз асое надошт, ки бо он аз Урдун гузашта буд, Худоро ибодат мекунад ва насиби дукаратаи вориси Исроилро, ки бародаронаш рад карда буданд, эълон мекунад — намунаи Худованд, вориси ҳама чиз. Ин асоси ибодатро мегузорад.
Бо имон Юсуф, бегона, намояндаи Исроил дар ин ҷо дур аз кишвари худ, ба иҷрои ваъдаҳои заминӣ такя мекунад.
Имон, ки ҳар душвориро дар Мусо нишон медиҳад
Инҳо ифодаҳои имон ба вафодории Худо, ба иҷрои ояндаи ваъдаи Ӯ мебошанд. Дар он чизе, ки дар поён меояд, мо имоне дорем, ки ҳар душвориеро, ки дар роҳи марди Худо ба миён меояд, дар роҳе, ки Худо барои ӯ ҳангоми сафар ба сӯи лаззат бурдан аз ваъдаҳо нишон медиҳад, бартараф мекунад.
Имони волидони Мусо онҳоро водор мекунад, ки фармони бераҳмонаи подшоҳро нодида гиранд ва кӯдаки худро пинҳон кунанд; ки Худо, дар ҷавоб ба имони онҳо, бо воситаҳои ғайриоддӣ ҳифз кард, вақте ки роҳи дигари наҷот додани он набуд. Имон мулоҳиза намекунад; он аз нуқтаи назари худ амал мекунад ва натиҷаро ба Худо мегузорад.
Аммо воситаҳое, ки Худо барои ҳифзи Мусо истифода бурд, ӯро баландтарин мавқеъ дар салтанат қарор дод. Ӯ дар он ҷо соҳиби ҳамаи дастовардҳое шуд, ки он давра метавонист ба марде, ки ҳам бо энергия ва ҳам бо хислати худ фарқ мекард, ато кунад. Аммо имон кори худро мекунад ва эҳсосоти илоҳиро илҳом мебахшад, ки ба ҳолатҳои атроф барои роҳнамоии амал нигоҳ намекунанд, ҳатто вақте ки он ҳолатҳо метавонанд пайдоиши худро ба аҳкоми аҷибтарин дошта бошанд.
Имон, на тақдир, ҳамчун қоида ва ангеза
Имон объектҳои худро дорад, ки аз ҷониби Худо дода шудаанд, ва дилро бо назардошти он объектҳо идора мекунад. Он ба мо ҷой ва муносибатҳоеро медиҳад, ки тамоми ҳаётро идора мекунанд ва барои дигар ангезаҳо ва дигар соҳаҳои эҳсосот, ки дилро тақсим мекунанд, ҷой намегузоранд; зеро ангезаҳо ва эҳсосоте, ки имонро идора мекунанд, аз ҷониби Худо дода шудаанд ва аз ҷониби Ӯ дода шудаанд, то дилро ташаккул диҳанд ва идора кунанд.
Оятҳои 24-26 ин нуктаро таҳия мекунанд. Ин як принсипи хеле муҳим аст; зеро мо аксар вақт мешунавем, ки тақдир ҳамчун сабаби аз рӯи имон роҳ накардан оварда мешавад. Ҳеҷ гоҳ тақдири аҷибтаре аз он набуд, ки Мусоро дар дарбори Фиръавн ҷой дод; ва он ба ҳадафи худ расид. Агар Мусо мавқеъеро, ки он тақдир ӯро ба он оварда буд, тарк намекард, ин тавр намешуд. Аммо ин имон буд (яъне, эҳсосоти илоҳӣ, ки Худо дар дили ӯ офарида буд), на тақдир ҳамчун қоида ва ангеза, ки таъсиреро ба вуҷуд овард, ки тақдир ӯро барои он ҳифз ва омода карда буд. Тақдир (шукр Худо!) ҳолатҳоро идора мекунад; имон дил ва рафторро идора мекунад.
Мукофоти ваъдашудаи Худо дилро дастгирӣ ва рӯҳбаланд мекунад, аммо қувваи ангезанда нест
Мукофоте, ки Худо ваъда додааст, дар ин ҷо ҳамчун объекти ошкоро дар соҳаи имон меояд. Ин қувваи ангезанда нест; аммо он дилеро, ки бо имон амал мекунад, бо назардошти объекте, ки Худо ба эҳсосоти мо пешниҳод мекунад, дастгирӣ ва рӯҳбаланд мекунад. Ҳамин тавр, он дилро аз ҳозира, аз таъсири чизҳое, ки моро иҳота кардаанд (хоҳ онҳо чизҳое бошанд, ки ҷалб мекунанд ё моро тарсондан мехоҳанд), дур мекунад ва дил ва хислати касеро, ки бо имон роҳ меравад, баланд мебардорад ва ӯро дар роҳи садоқат тасдиқ мекунад, ки ӯро ба ҳадафе, ки ӯ мехоҳад, мерасонад.
Ангезае берун аз он чизе, ки барои мо ҳозир аст, сирри устуворӣ ва бузургии ҳақиқӣ аст. Мо метавонем объекте дошта бошем, ки нисбат ба он амал мекунем; аммо ба мо ангезае берун аз он объект — ангезаи илоҳӣ — лозим аст, то моро водор созад, ки нисбат ба он ба таври худоӣ амал кунем.
Дахолати Худо дарк карда шуд; воситаҳои таъминшудаи наҷот;
самаранокии хуни боварӣ; эътирофи гуноҳ
Имон инчунин (ояти 27) дахолати Худоро бидуни дидани Ӯ дарк мекунад; ва ҳамин тавр аз ҳама тарси қудрати инсон — душмани қавми Ӯ — наҷот медиҳад. Аммо фикри дахолати Худо дилро ба душвории бузургтаре аз тарси инсон меорад. Агар қавми Ӯ наҷот ёбад, Худо бояд дахолат кунад, ва он ҳам дар доварӣ. Аммо онҳо, инчунин душманони онҳо, гуноҳкоранд; ва шуури гуноҳ ва сазовори доварӣ будан ҳатман эътимодро ба Ӯ, ки Довар аст, аз байн мебарад. Оё онҳо ҷуръат мекунанд, ки Ӯро бинанд, ки барои зоҳир кардани қудрати Худ дар доварӣ меояд (зеро ин дар асл он чизест, ки барои наҷоти қавми Ӯ бояд рӯй диҳад)? Оё Худо барои мост — дил мепурсад — ин Худое, ки дар доварӣ меояд? Аммо Худо воситаҳои таъмини амниятро дар ҳузури доварӣ таъмин кардааст (ояти 28); воситае, ки зоҳиран нафратовар ва бефоида аст, аммо дар асл ягона воситаест, ки бо ҷалол додани Ӯ нисбат ба бадие, ки мо гунаҳкорем, қудрат дорад, ки аз доварӣ, ки Ӯ иҷро мекунад, паноҳгоҳ диҳад.
Имон шаҳодати Худоро бо эътимод ба самаранокии хуни ба дар пошидашуда эътироф кард ва метавонист, бо тамоми амният, ба Худо иҷозат диҳад, ки дар доварӣ биёяд — Худое, ки хунро дида, аз қавми имондори Худ мегузарад. Бо имон Мусо иди Фисҳро нигоҳ дошт. Дар ин ҷо мушоҳида кунед, ки бо амали гузоштани хун ба дар, қавм эътироф карданд, ки онҳо ба мисли мисриён объекти доварии одилонаи Худо буданд. Худо ба онҳо он чизеро дода буд, ки онҳоро аз он ҳифз мекард; аммо ин аз он сабаб буд, ки онҳо гунаҳкор буданд ва сазовори он буданд. Ҳеҷ кас наметавонад дар назди Худо истодагарӣ кунад.
Доварӣ ва наҷоти Худо; зиддитипи заминии он
Ояти 29. Аммо қудрати Худо зоҳир мешавад, ва дар доварӣ зоҳир мешавад. Табиат, душманони қавми Худо, фикр мекунанд, ки аз ин доварӣ хушк гузаранд, мисли онҳое, ки аз интиқоми одилонаи Худо бо қудрати наҷотбахш ҳифз шудаанд. Аммо доварӣ онҳоро дар ҳамон ҷое, ки қавм наҷот меёбад, фурӯ мебарад — принсипи аҳамияти аҷиб. Дар он ҷо, ки доварии Худост, ҳатто дар он ҷо наҷот аст. Имондорон инро дар Масеҳ дар ҳақиқат таҷриба кардаанд. Салиб марг ва доварӣ, ду оқибати даҳшатноки гуноҳ, насиби инсони гуноҳкор аст. Барои мо онҳо наҷоте мебошанд, ки Худо таъмин кардааст. Бо ва дар онҳо мо наҷот меёбем, ва (дар Масеҳ) мо аз онҳо мегузарем ва аз дастрасии онҳо берун ҳастем. Масеҳ мурд ва эҳё шуд; ва имон моро, ба воситаи он чизе, ки бояд ҳалокати абадии мо мебуд, ба ҷое меорад, ки марг ва доварӣ дар паси сар мондаанд, ва дар он ҷо душманони мо дигар ба мо расида наметавонанд. Мо бе он ки онҳо ба мо даст расонанд, мегузарем. Марг ва доварӣ моро аз душман ҳифз мекунанд. Онҳо амнияти мо мебошанд. Аммо мо ба соҳаи нав дохил мешавем, мо на танҳо аз таъсири марги Масеҳ, балки аз эҳёи Ӯ зиндагӣ мекунем.
Онҳое, ки бо қудрати оддии табиат фикр мекунанд, ки аз он мегузаранд (онҳое, ки дар бораи марг ва доварӣ ва Масеҳ сухан мегӯянд, мавқеи масеҳиро мегиранд ва фикр мекунанд, ки аз он мегузаранд, ҳарчанд қудрати Худо дар наҷот бо онҳо нест) фурӯ бурда мешаванд.
Нисбат ба яҳудиён, ин ҳодиса зиддитипи заминӣ хоҳад дошт; зеро дар асл рӯзи доварии Худо дар рӯи замин наҷоти Исроил хоҳад буд, ки ба тавба оварда шудааст.
Наҷот дар Баҳри Сурх ва он чизе, ки он дар бораи Худо барои
қавм гуфт
Ин наҷот дар Баҳри Сурх аз ҳифзи хун дар Миср болотар аст. Дар он ҷо Худо бо зоҳир кардани қудсияти Худ, иҷро кардани доварӣ бар бадӣ, он чизе, ки ба онҳо лозим буд, аз он доварӣ ҳифз шудан — аз доварии одилонаи Худои Худаш ҳифз шудан буд. Ва, бо хун, Худо, ки ҳамин тавр барои иҷрои доварӣ меомад, берун карда шуд, ва қавм дар назди Довар дар амният қарор дода шуд. Ин доварӣ хислати доварии абадиро дошт. Ва Худо хислати Доварро дошт.
Дар Баҳри Сурх на танҳо наҷот аз доварӣ, ки бар онҳо овезон буд, буд; Худо барои қавм буд, дар муҳаббат ва қудрат барои онҳо фаъол буд. Наҷот наҷоти воқеӣ буд: онҳо аз он ҳолате, ки дар он ғулом буданд, берун омаданд, қудрати Худои Худаш онҳоро безарар аз он чизе, ки дар акси ҳол бояд ҳалокати онҳо мебуд, гузаронд. Ҳамин тавр, дар ҳолати мо, ин марг ва эҳёи Масеҳ аст, ки мо дар он иштирок мекунем, наҷоте, ки Ӯ дар он ба анҷом расонд, ки моро ба ҳолати комилан нав, комилан берун аз ҳолати табиат, ворид мекунад. Мо дигар дар ҷисм нестем.
Асосан наҷоти заминии миллати яҳудӣ (боқимондаи яҳудӣ) ҳамин тавр хоҳад буд. Бар асоси қудрати Масеҳи эҳёшуда ва бар кафорати бо марги Ӯ ба анҷом расида, он наҷот аз ҷониби Худо ба анҷом расонида мешавад, ки ба хотири онҳое, ки бо имон ба Ӯ рӯ меоранд, дахолат хоҳад кард: дар айни замон, ки душманони Ӯ (ки онҳо низ душманони қавми Ӯ ҳастанд) бо ҳамон доварӣ, ки муҳофизи қавмест, ки онҳо зулм кардаанд, нобуд карда мешаванд.
Душвориҳо дар назди Худо аз байн мераванд; деворҳои Ериҳӯ
Ояти 30. Аммо ҳама душвориҳо бартараф нашуданд, зеро наҷот ба анҷом расид, наҷот ба амал омад. Аммо Худои наҷот бо онҳо буд; душвориҳо дар назди Ӯ аз байн мераванд. Он чизе, ки барои инсон душворӣ аст, барои Ӯ нест. Имон ба Ӯ эътимод мекунад ва воситаҳоеро истифода мебарад, ки танҳо барои ифодаи он эътимод хидмат мекунанд. Деворҳои Ериҳӯ бо садои карнайҳои аз шохи гӯсфанд сохташуда, пас аз он ки Исроил шаҳрро ҳафт рӯз давр зада, ин карнайҳоро ҳафт маротиба навохт, фурӯ меафтанд.
Наҷоти Роҳоб аз доварӣ
Роҳоб, дар ҳузури тамоми қувваи ҳанӯз осебнадидаи душманони Худо ва қавми Ӯ, худро бо охиринҳо пеш аз он ки онҳо як ғалаба ба даст оварданд, муаррифӣ мекунад, зеро ӯ ҳис мекард, ки Худо бо онҳост. Ӯ барои онҳо бегона буд (аз рӯи ҷисм), ӯ бо имон аз доварӣ, ки Худо бар қавми ӯ иҷро кард, наҷот ёфт.
Имон дар зери хислатҳои гуногун ва энергияи сабр,
дар ҳама гуна азобҳо дастгирӣ мекунад
Ояти 32. Тафсилот дигар зикр намешаванд. Исроил (ҳарчанд афрод ҳанӯз бояд бо имон амал мекарданд), ки дар замини ваъдашуда ҷойгир шуда буд, камтар имконият медод, ки намунаҳои принсипҳоеро, ки имон бар онҳо амал мекард, таҳия кунад. Рӯҳ ба таври умумӣ дар бораи ин намунаҳо сухан мегӯяд, ки дар онҳо имон дар зери хислатҳои гуногун ва энергияи сабр дубора пайдо шуд ва ҷонҳоро дар ҳама гуна азобҳо дастгирӣ кард. Шарафи онҳо бо Худо буд, ҷаҳон сазовори онҳо набуд. Бо вуҷуди ин, онҳо аз иҷрои ваъдаҳо чизе нагирифта буданд; онҳо бояд бо имон зиндагӣ мекарданд, инчунин ибриён, ки нома ба онҳо фиристода шуда буд. Аммо охиринҳо имтиёзҳое доштанд, ки ба ҳеҷ ваҷҳ ба имондорони рӯзҳои қадим тааллуқ надоштанд. На ин ва на он ба камолот, яъне ба ҷалоли осмонӣ, ки Худо моро ба он даъват кардааст ва дар он онҳо бояд иштирок кунанд, оварда нашуданд. Иброҳим ва дигарон ин ҷалолро интизор буданд; онҳо ҳеҷ гоҳ онро надоштанд: Худо онро ба онҳо бе мо намедод. Аммо Ӯ моро на танҳо бо ҳамон ваҳйҳое, ки ба онҳо дода буд, даъват кардааст. Барои рӯзҳои Масеҳи радшуда Ӯ чизи беҳтареро захира карда буд. Чизҳои осмонӣ ба чизҳои замони ҳозира, чизҳои комилан ошкоршуда ва дар асл дар рӯҳ соҳибшуда, бо иттиҳоди муқаддасон бо Масеҳ, ва дастрасии ҳозира ба муқаддастарин тавассути хуни Масеҳ табдил ёфтаанд.
Насиби ҳозираи масеҳӣ; чизи беҳтаре, ки захира шудааст
Мо бо ваъда ва назари равшани ҷое, ки аз берун наздик мешуд, ва даромадан ба он ҳанӯз иҷозат дода нашуда буд, сарукор надорем, то ки муносибат бо Худо бар даромадан ба дохили парда — даромадан ба ҳузури Худаш асос наёбад. Мо ҳоло бо ҷасорат дохил мешавем. Мо ба осмон тааллуқ дорем; шаҳрвандии мо дар он ҷост; мо дар он ҷо дар хона ҳастем. Ҷалоли осмонӣ насиби ҳозираи мост, Масеҳ ҳамчун Пешрав ба он дохил шудааст. Мо дар осмон Масеҳеро дорем, ки инсони ҷалолдор аст. Иброҳим инро надошт. Ӯ дар рӯи замин бо ақли осмонӣ роҳ мерафт, шаҳреро интизор буд, ҳис мекард, ки ҳеҷ чизи дигар хоҳишҳоеро, ки Худо дар дили ӯ бедор карда буд, қонеъ намекунад; аммо ӯ наметавонист бо осмон ба воситаи Масеҳе, ки дар асл дар он ҷо дар ҷалол нишастааст, пайваст шавад. Ин насиби ҳозираи мост. Мо ҳатто метавонем бигӯем, ки мо дар он ҷо бо Ӯ муттаҳид ҳастем. Мавқеи масеҳӣ аз мавқеи Иброҳим комилан фарқ мекунад. Худо барои мо чизи беҳтареро захира карда буд.
Рӯҳ дар ин ҷо тамоми миқдори ин «чизи беҳтарро» таҳия намекунад, зеро ҷамъомад мавзӯи Ӯ нест. Ӯ фикри умумиро ба ибриён пешниҳод мекунад, то онҳоро рӯҳбаланд кунад, ки имондорони замони ҳозира имтиёзҳои махсусе доранд, ки онҳо бо имон аз онҳо баҳра мебаранд, аммо онҳо ҳатто ба имони имондорони рӯзҳои қадим тааллуқ надоштанд.
Мо комил хоҳем шуд, яъне дар эҳё якҷоя ҷалол хоҳем ёфт; аммо як қисми махсусе ҳаст, ки ҳоло ба муқаддасон тааллуқ дорад ва ба патриархҳо тааллуқ надошт. Далели он, ки Масеҳ, ҳамчун инсон, пас аз анҷом додани наҷот дар осмон аст ва Рӯҳи Муқаддас, ки тавассути Ӯ мо бо Масеҳ муттаҳид шудаем, дар рӯи замин аст, ин бартарии ба масеҳиён додашударо ба осонӣ фаҳмонд. Аз ин рӯ, ҳатто хурдтарин дар Малакути Осмон аз бузургтарини онҳое, ки пеш аз он буданд, бузургтар аст.
