Таърифи имон
Имон бошад, асоси чизҳоест, ки ба онҳо умед баста мешавад, ва далели чизҳоест, ки дида намешавад. —Ибриён 11:1
Агар мавзӯи имон мавриди муҳокима қарор гирад, гузоштани таҳкурсии боэътимод муҳим аст. Чӣ тавр мо метавонем фаҳмонем, ки имон чист? Дар боби қаблӣ ба «пурра боварӣ доштани имон» (10:22) ишора шуда буд ва инчунин ибораи Аҳди Қадим оварда шуда буд, ки «одил аз имон зиндагӣ хоҳад кард» (ояти 38). Комилан равшан аст, ки имон боис намешавад, ки ҷон ақибнишинӣ кунад, зеро Худо аз ҷоне, ки дидаву дониста ақиб мекашад, «хушнуд нахоҳад шуд» (ояти 38). Аз ин рӯ, имон моро дар корҳои Худо пеш мебарад – аммо имон чист?
Ояти ифтитоҳии Ибриён 11 ба ин савол ҷавоб медиҳад. Калимаи «имон» маънои «боварии қатъӣ»-ро дорад ва аз ин рӯ сифати норавшан ё ноаёнро тавсиф намекунад. «Асоси чизҳоест, ки ба онҳо умед баста мешавад» маънои онро дорад, ки имон ба он чизе, ки мо умед дорем, моҳият ё воқеият мебахшад. Он далел, исбот ё боварӣ ба он чизеро, ки аз назари мо пинҳон аст, таъмин мекунад.
Аввалин хонандагони ин нома ба он чизе, ки медиданд, қадр мекарданд ва бо маросимҳои боҳашамат ва муфассали маъбад ошно буданд. Аз онҳо хоҳиш карда мешуд, ки он чиро, ки дида мешуд, бо он чи ноаён буд, иваз кунанд, ки ин нодуруст менамуд. Мо метавонем тасаввур кунем, ки онҳо мегуфтанд: «Мо дар бораи ҳаёти имон далел мехоҳем. Чӣ чиз онро ин қадар муҳим мегардонад?» Муаллифи ин нома, таҳти роҳбарии Рӯҳулқудс, маънои имонро муқаррар кард ва аз Навиштаҳои Аҳди Қадими худашон мисолҳо овард, то онҳоро ба нуқтаи назари худ бовар кунонад.
Муфассири Библия Ф.Б. Ҳоул (1874–1964) навиштааст: «Имон телескопест, ки ҳақиқатҳои ноаёнро, ки Худо дар бораашон сухан мегӯяд, ба назари мо меорад». Ин суханон ҳам мухтасар ва ҳам муфиданд. Худо ба мо дар бораи «ҳақиқатҳои ноаён» – дар бораи ҳақиқатҳое, ки аз назари инсонии мо пинҳон мемонанд, сухан мегӯяд. Бо амалӣ кардани имон ин ҳақиқатҳо ба назари мо оварда мешаванд, то мо онҳоро дарк кунем.
Намоиши имон
Вале бе имон ба Худо писанд омадан ғайриимкон аст; зеро ҳар кӣ назди Худо меояд, бояд имон дошта бошад, ки Ӯ ҳаст, ва ба онҳое ки Ӯро ҷидду ҷаҳд намуда меҷӯянд, мукофотдиҳанда аст. —Ибриён 11:6
Мо аллакай қайд кардем, ки ҳарчанд имон ба он чизе, ки «дида намешавад» алоқаманд аст, имон ноаён нест. Он бояд ҳузури худро нишон диҳад. Ин чӣ тавр имконпазир аст? Ҷавоб дар ояти дуюми муҳим пайдо мешавад. Ҳарчанд Худо аз онҳое, ки ақиб мекашанд, хушнуд нест, Ӯ аз имон хушнуд аст. Дар асл, бе имон ба Ӯ писанд омадан комилан ғайриимкон аст. Бисёриҳо тасаввур мекунанд, ки бо диндорӣ ва самимият ба ҳар ҳол имконпазир хоҳад буд, ки илтифоти Худоро ба даст оранд. Калимаи «ғайриимкон» дар ин оят ин идеяро комилан рад мекунад. Ягона роҳи писанд омадан ба Ӯ ин амалӣ кардани имон аст.
Қисми боқимондаи оят равшании бештар медиҳад. Аввалан, мо бояд ба мавҷудияти Худои ноаён имон дошта бошем: «мо бояд имон дошта бошем, ки Ӯ ҳаст». Дуюм, мо бояд ба сухани Ӯ бовар кунем. Ӯ худро ҳамчун «мукофотдиҳандаи онҳое, ки Ӯро ҷидду ҷаҳд намуда меҷӯянд» муаррифӣ кардааст. Ирмиё 29:13 ба таври қатъӣ мегӯяд: «Ва Маро хоҳед ҷуст, ва хоҳед ёфт, вақте ки Маро бо тамоми дили худ ҷӯед». Ҷӯяндаи Худо ҳеҷ гоҳ ноумед нахоҳад шуд. Аҳамият диҳед, ки ин оят ба одамони бепарво, ки нимдил ё бесамимият ҳастанд, муроҷиат намекунад. Онҳое, ки дар ҷустуҷӯи Худо самимӣ ҳастанд, Ӯро хоҳанд ёфт, зеро Ӯ кафолат медиҳад, ки худро ба онҳо ошкор кунад.
Ибриён 11:6 аксар вақт дар муаррифии паёми Инҷил барои нишон додани зарурати имон истифода мешавад. Дар ҷои дигар мехонем: «Зеро ки шумо ба василаи имон аз файз наҷот ёфтаед» (Эфсӯсиён 2:8). Имони мо ба таври оддӣ ва дар айни замон самимона бо боварӣ ба Худованд Исои Масеҳ нишон дода мешавад. Онҳое, ки наҷотро, ки Худо ройгон пешниҳод мекунад, қабул мекунанд, «ба Ӯ писанд меоянд».
Қатъияти имон
Инҳо ... ба онҳо бовар карданд, ва онҳоро қабул карданд, ва иқрор шуданд, ки онҳо дар рӯи замин бегонагон ва мусофирон буданд. —Ибриён 11:13
Қатъият сифатест, ки метавонад ба ҳамаи қаҳрамонони имон татбиқ шавад. Вақте ки Иброҳим даъват шуд, ки ба ҷое биравад, ки баъдтар онро ба мерос гирад, ӯ «итоат кард» (ояти 8). Ба таври оддӣ, ӯ дар посух ба даъвати Худо «берун рафт» (ояти 8), зеро ӯ «шаҳреро меҷуст ... ки созанда ва офарандаи он Худост» (ояти 10). Ҳарчанд ҳисоботи ҳаёти ӯ дар Ҳастӣ нишон медиҳад, ки ӯ гоҳ-гоҳ саволҳо медод, муҳокимаи имони ӯ дар Ибриён 11 нуқтаи назари дигарро қабул мекунад. Нависанда таъкид кард, ки ҳаёти Иброҳим ҳаёти пешрафт дар мақсадҳои Худо буд.
Намунаи Иброҳим он чизеро, ки бояд ҳамаи халқи Худоро тавсиф кунад, комилан нишон медиҳад, зеро ӯ доимо ба пеш менамуд, на ба қафо. Ури Калдониён, ки аз он ҷо ӯ пайдо шуда буд, дар паси ӯ буд (Ҳастӣ 11:28). Агар ӯ «он кишварро дар хотир дошта бошад», ки аз он ҷо даъват шуда буд, ӯ «имконият дошт, ки баргардад» (Ибриён 11:15). Аммо Ур дигар барои ӯ ҷолиб набуд. Иброҳим «кишвари беҳтаре ... осмонӣ [яке]»-ро мехост (ояти 16). Иқрори ӯ ин буд, ки ӯ дар рӯи замин бегона ва мусофир буд (ояти 13) ва ба ин ҷо тааллуқ надошт. Ӯ ба ҷои хеле беҳтаре мерафт!
Ду иборае, ки дар бораи Иброҳим истифода шудаанд, хеле тасвирӣ мебошанд. А бегона касест, ки ба ҷое, ки дар он аст, тааллуқ надорад. Ӯ аз рӯи хислат аз онҳое, ки дар байни онҳо зиндагӣ мекунад, фарқ мекунад. А мусофир касест, ки аз замин сафар мекунад. Мисли бегона, ӯ тааллуқ надорад; аммо дар ҳолати ӯ, ӯ дар сафар ба ҷои дигарест, ки дар он ҷо воқеан дар хона хоҳад буд.
Имрӯз имондорон, мисли Иброҳим, бегонагон ва мусофирон ҳастанд. Онҳо ба ин ҷаҳони гунаҳкор тааллуқ надоранд ва дар ин ҷо худро дар хона ҳис карда наметавонанд. Онҳо одамоне ҳастанд, ки ҳамон қатъияти устуворро доранд. Мисли патриархҳо, онҳо хонаеро берун аз ин ҷаҳон меҷӯянд. Онҳо ба ҳаёте, ки аз он наҷот ёфтаанд, бо ҳасрат нигоҳ намекунанд. Не, онҳо одамони мақсаднок ҳастанд. Онҳо қатъияти Иброҳимро барои писанд омадан ба Худо мубодила мекунанд. Онҳо на танҳо Худоро аз таҳти дил ҷустаанд (Ирмиё 29:13), балки ҳоло ҳам кишвари осмонӣ ва шаҳреро меҷӯянд, ки хонаи абадии онҳо хоҳад буд. Оё шумо «он чизҳоеро, ки дар боло ҳастанд» (Қӯлассиён 3:1) меҷӯед?
Мақсади имон
Худо барои мо чизи беҳтареро пешбинӣ кардааст. —Ибриён 11:40
Оятҳои хотимавии боб бешубҳа қатъияти муқаддасони Аҳди Қадимро таъкид мекунанд. Баъзеҳо «шиканҷа шуданд, наҷотро қабул накарданд» (ояти 35), дар ҳоле ки «дигарон озмоиши тамасхурҳои бераҳмона ва қамчинкорӣ доштанд» (ояти 36). Дилҳои мо бояд ҳангоми хондани муносибати бераҳмонае, ки ба он имондорони одил, вале фурӯтан, «ки ҷаҳон сазовори онҳо набуд» (ояти 38), дода шуда буд, ба ҳаракат ояд. Чаро онҳо ба фишор дода нашуданд ва барои худ роҳи осонтарро интихоб накарданд? Ҷавоб ин аст, ки онҳо ба мақсади ниҳоӣ нигоҳ мекарданд.
Ҳамаи ин имондорони Аҳди Қадим пеш аз омадани Масеҳ зиндагӣ мекарданд, ҳарчанд онҳо аз омадани ваъдашудаи Ӯ огоҳ буданд. Иброҳим аз дидани рӯзи Масеҳ «шодӣ карда буд» (Юҳанно 8:56), аммо биниши ӯ маҳдуд буд. Мо, ки пас аз Ҷолҷота зиндагӣ мекунем, метавонем хеле бештарро бубинем. Ибриён 12:2 моро ба «Исо, оғозкунанда ва комилкунандаи имони мо; ки ... дар дасти рости тахти Худо нишастааст» равона мекунад. Ба ибораи дигар, мо набояд дар зери Ибриён 11:40 хат кашем ва ба суханони баъдӣ аҳамият надиҳем.
«Чизи беҳтаре» барои мо пешбинӣ шудааст. Контексти Ибриён нишон медиҳад, ки ин «чизи беҳтар» масеҳият бо тамоми баракатҳои осмонии он аст. Аҳди Ҷадид ба мо омадани Худованд Исо ва марги қурбонии Ӯро барои гунаҳкорон дар салиб ошкор кардааст. Он инчунин Ӯро ҳамчун аз мурдагон эҳёшуда ва ба осмон суудкарда ошкор кардааст, ки дар он ҷо Ӯ ҳоло дар дасти рости тахти Худо ҳамчун Худованди баланди мо нишастааст. Рӯзе Ӯ аз он тахте, ки дар он нишастааст, бармехезад ва ба ҳаво бармегардад, то халқи Худро барои абадӣ бо Ӯ будан даъват кунад (1 Таслӯникиён 4:14-17).
Мақсади Худо ин аст, ки муқаддасони Аҳди Қадим бе мо комил карда нашаванд. Онҳо ба камолот мерасанд – ва мо низ! Чӣ мавқеи имтиёзнокро мо ишғол мекунем! Мо метавонем ба осонӣ «хаста ва дар ақли [худ] беҳол шавем» (Ибриён 12:3), вақте ки мо аз ин ҷаҳони гунаҳкор ва душманона сафар мекунем. Мо бояд мардон ва занони имон бошем, ки таваҷҷӯҳи онҳо ба осмон равона шудааст. Илҳомро аз муқаддасони Аҳди Қадим гирифтан мумкин аст, ки бо имон роҳ мерафтанд ва «тоқат карданд, чунон ки Ӯро, ки ноаён аст, медиданд» (11:27). Аммо мо метавонем аз Худованди мо Исои Масеҳ, ки Падари Худро тавассути ҳаёти итоати комили худ ҷалол дод, боз ҳам пурқувваттар илҳом гирем. Аз ин рӯ, «биёед бо сабр дар мусобиқае, ки дар пеши мо гузошта шудааст, давем, ба Исо нигоҳ карда» (12:1-2), вақте ки мо ба хона сафар мекунем.
Қӯлассиён 1:21-23 NKJV Ва шумо, ки як вақтҳо дар ақли худ бо корҳои бад бегона ва душман будед, ҳоло Ӯ шуморо дар ҷисми гӯшти худ ба воситаи марг оштӣ дод, то шуморо муқаддас, беайб ва беайб дар назари худ муаррифӣ кунад – агар шумо дар имон устувор ва пойдор бошед ва аз умеди Инҷил, ки шунидаед, ки ба ҳар махлуқе дар зери осмон мавъиза шуда буд, дур нашавед.
