Оё шумо МОДДИГАРО ҲАСТЕД?
Дар ин мақола мо ба «моддигароӣ», ки ба назарияи бехудоие, ки материяи физикӣ ягона воқеият аст, ишора мекунад, таваҷҷӯҳ надорем, балки ба он чизе, ки Луғати мероси амрикоӣ таъриф мекунад: 1. «таълимоте, ки некӯаҳволии ҷисмонӣ ва дороиҳои дунявӣ бузургтарин некӣ ва арзиши баландтарин дар ҳаёт мебошанд»; 2. «эҳтироми бузург ба масъалаҳои дунявӣ».
Исо қисми 1-ро ба таври возеҳ рад кард ва гуфт, ки «ҳаёти инсон аз фаровонии дороиҳои ӯ иборат нест» (Луқо 12:15 NIV). Ӯ ба изҳороти худ чунин муқаддима гузошт: «Аз ҳар гуна тамаъкорӣ эҳтиёт шавед». Исо мегӯяд, ки ин таълимот дурӯғ аст, кор намекунад; пас аз инстинктҳои табиии худ фирефта нашавед.
Мо масеҳиён медонем, ки ин таълимот дурӯғ аст, аммо пай намебарем, ки худамон ба он дар қисми 2 эҳтиром мегузорем, ки аз афзалиятҳои моддигароии ҷаҳони атрофамон фирефта шудаем. Мо бояд ба таълимоти Исо диққати бештар диҳем: «Барои худ ганҷҳоро дар замин ҷамъ накунед, ки дар он ҷо куя ва зангзанӣ нобуд мекунанд ва дар он ҷо дуздон даромада медузданд. Балки барои худ ганҷҳоро дар осмон ҷамъ кунед, ки дар он ҷо куя ва зангзанӣ нобуд намекунанд ва дар он ҷо дуздон даромада намедузданд. Зеро дар куҷо ганҷи шумост, дар он ҷо дили шумо низ хоҳад буд» (Матто 6:19-21).
Алтернатива ба арзишҳои заминӣ арзишҳои осмонӣ мебошанд – мероси ҳифзшуда ва абадӣ таъминшудаи ворисони аз нав таваллудшудаи Худо. Ба Петрус гӯш диҳед: «Худо ва Падари Худованди мо Исои Масеҳро ҳамду сано бод! Бо раҳмати бузурги худ Ӯ моро ба умеди зинда тавассути эҳёи Исои Масеҳ аз мурдагон аз нав таваллуд кард, ва ба меросе, ки ҳеҷ гоҳ нобуд намешавад, вайрон намешавад ё пажмурда намешавад – дар осмон барои шумо нигоҳ дошта шудааст, ки тавассути имон бо қудрати Худо то омадани наҷоте, ки дар замони охир ошкор шуданӣ аст, ҳифз шудаед» (1 Петрус 1:3-5).
Заминӣ ба зарар, таназзул ва ғорат осебпазир аст ва аз ин рӯ, муддати маҳдуд ё муваққатӣ аст. Осмонӣ аз дастрасии ҳама гуна таъсироти камкунанда берун аст, ҳифзшуда ва абадӣ аст. Тафовут беохир аст. Чӣ тавр мумкин аст, ки ҳаргиз заминӣ-моддиро бар абадӣ-рӯҳонӣ интихоб кард? Аммо мо бояд интихоб кунем. Исо гуфт: «Ҳеҷ хизматгор наметавонад ба ду оғо хизмат кунад. Ё якеро нафрат мекунад ва дигареро дӯст медорад, ё ба яке содиқ мешавад ва дигареро нафрат мекунад. Шумо наметавонед ҳам ба Худо ва ҳам ба пул хизмат кунед» (Луқо 16:13).
Худро фиреб додан осон аст, ки мо ба ҳеҷ кас «хизмат» намекунем. Мо интихоб мекунем, ки кори худро кунем, бе он ки дарк кунем, ки моддигароӣ ғуломӣ аст. Интихоби дидаю дониста барои итоат ба ҳокимияти Худо ва хидмат ба Ӯ моро аз ин ғуломӣ озод мекунад, ва мо мефаҳмем, ки хидмат ба Худо тарзи ҳаёти шодмон ва қаноатбахш аст.
Чаро касе мехоҳад худро ба як оғои беақл, бедил ғулом кунад, ки ба зарар, таназзул ва ғорат дучор аст, қудрати ниҳоӣ қонеъ кардан надорад ва дар ниҳоят ҳатто ҳамчун арзиш ноком мешавад? Аммо, одамон дар навбат истодаанд, то барои чунин ғуломӣ номнавис шаванд – ҳатто масеҳиён!
МАСЕҲ, ЯГОНА КАЛИДИ ҚАНОАТМАНДӢ
Аксари масеҳиён бошуурона бовар надоранд, ки ҷисмонӣ/моддӣ арзиши баландтарин ва бузургтарин аст. Аммо мо фазои моддигароии ин ҷаҳонро нафас мекашем ва беихтиёр ба доми «эҳтироми бузург ё аз ҳад зиёд ба масъалаҳои дунявӣ» меафтем. Ин танҳо нишон медиҳад, ки мо аз мероси осмонии худ воқеан лаззат намебарем. Худо, «ки моро дар манотиқи осмонӣ бо ҳар баракати рӯҳонӣ дар Масеҳ баракат додааст» (Эфсӯсиён 1:3), «ба мо ҳама чизро барои лаззат бурдан фаровон медиҳад» (1 Тимотиюс 6:17). Ӯ ният дорад, ки фарзандонаш дар таъминоти осмонӣ/рӯҳонии Ӯ дар ҳоли ҳозир қаноатмандӣ пайдо кунанд. Мо ҳоло ҳаёти абадӣ дорем; мо инчунин бояд ҳоло ҳаёти бой дошта бошем, дар лаззат бурдан аз дороиҳои абадӣ/рӯҳонии Худо.
Калиди, албатта, барои лаззат бурдан аз моддаи рӯҳонӣ/осмонӣ/абадӣ дар ин ҷо ва ҳоло дар Румиён 8:32 ёфт мешавад: «Ӯ, ки Писари худро дареғ надошт, балки Ӯро барои ҳамаи мо дод – чӣ тавр Ӯ ҳамроҳи Ӯ ҳама чизро ба мо ато нахоҳад кард?» Ибораи «ҳамроҳи Ӯ» ба тавсифи дар Эфсӯсиён 1:3, «ҳар баракати рӯҳонӣ дар Масеҳ» ишора мекунад.
Аз мо интизор нестем ки аз дороиҳо худашон ба ҳаяҷон оем ва қаноатманд бошем – ҳатто аз дороиҳои осмонӣ/рӯҳонӣ/абадӣ – балки қаноатмандии комили ҷонҳои худ, орзуҳои амиқи ботинии худро дар ҳамбастагии Масеҳ ҷӯем. Худо ба мо ҳама чизро дар ҳамроҳии мо бо Ӯ медиҳад. Худо худаш аз Исо «хеле хушнуд аст» (Матто 3:17; 17:5). Ӯ дили худро аз шодӣ пур меёбад, вақте ки аз Писари ягонаи худ лаззат мебарад. Ва Ӯ мехоҳад ин шодиро бо мо мубодила кунад.
«Ҳаёти худро аз муҳаббати пул озод нигоҳ доред ва аз он чизе, ки доред, қаноатманд бошед, зеро Худо гуфтааст: “Ҳеҷ гоҳ туро тарк намекунам; ҳеҷ гоҳ туро партофта намегузорам”» (Ибриён 13:5). Худо қаноатмандии кафолатдодаи мост. Чизҳо ҳеҷ гоҳ дилро пур карда наметавонанд. Панҷоҳ сол аст, ки ман аксар вақт ба худ ин сатрҳои шоир Фрэнсис Куарлзро такрор мекунам: «Дар доштани ҳама чиз, ва на Ту, чӣ дорам? На доштани Ту, меҳнатҳои ман чӣ ба даст овардаанд? Бигзор аз Ту лаззат барам, боз чӣ мехоҳам? Ва танҳо Туро дошта, чӣ надорам? На замин мехоҳам, на баҳр, ва на мехоҳам соҳиби худи осмон бошам, осмон бе Ту соҳибӣ нашудааст».
Пас, масеҳӣ, посухи мо ба моддигароӣ ин аст, ки бештар ва бештар аз Масеҳро ҷӯем – ҷамъ кунем, агар хоҳед. Дар кӯҳи Тағйири шакл, Худо ба як ҳаввории ошуфта гуфт: «Ин Писари ман аст, ки ман Ӯро дӯст медорам; аз Ӯ ман хеле хушнудам» (Матто 17:5). Сипас Ӯ гуфт: «Ба Ӯ гӯш диҳед!» (Луқо 9:35). Ба Ӯ таваҷҷӯҳ кунед, дили худро ба Ӯ равона кунед, бигзор Ӯ ба шумо ҷорӣ шавад, шуморо фаро гирад, шуморо ба ҳаяҷон оварад. Он ки қаноатмандии ниҳоӣ ва абадии дили бузурги Офаридгори Қодири Мутлақи ҳама чиз аст, баробари мост, ки аз Ӯ лаззат барем!
Луқо инчунин ин суханонро аз паёми тағйири шакли Худо сабт кардааст: «Ин Писари ман аст, ки ман Ӯро интихоб кардаам» (Луқо 9:35). Худо на танҳо Писари худро пеш аз бунёди ҷаҳон ҳамчун Санги асосии гаронбаҳои худ интихоб кард (1 Петрус 1:20; 2:4-6), ки ҳамаи нақшаҳо ва пешгӯиҳои Ӯро иҷро хоҳад кард, балки Ӯ инчунин интихоб мекунад, ки дили худро ба ин шахсияти аҷиб ва беназир равона кунад. Оё ин ишораи мо нест, ки Исои Масеҳро низ интихоб кунем – на танҳо ҳамчун Наҷотдиҳанда, балки ҳамчун маркази тамоми дилҳои мо?
Ҳазор сол пеш аз Масеҳ, Довуд маҳз ҳамин корро кард: «Ман Худовандро ҳамеша дар пеши назари худ гузоштаам» (Забур 16:8). «Як чизро аз Худованд мехоҳам, ин аст он чизе, ки меҷӯям: ки ман дар хонаи Худованд тамоми рӯзҳои ҳаётам зиндагӣ кунам, то ба зебоии Худованд нигоҳ кунам ва Ӯро дар маъбади Ӯ ҷӯям» (Забур 27:4). Марями Байт-Ҳинӣ низ «як чизи заруриро» интихоб кард – дар назди пойҳои Исо нишаста, бо ташнагӣ ба Ӯ гӯш додан (Луқо 10:38-42) – ва аз ин рӯ илҳом гирифт, ки гаронбаҳотарин дороии моддии худро барои тадҳин кардани шахсияти Исо «беҳуда сарф кунад».
Исо инчунин аз таъсири машғулиятҳои моддигароӣ ба самаранокии мо ҳушдор дод. Дар масали кишоварз Ӯ таълим дод, ки «дигарон, мисли тухмие, ки дар миёни хорҳо кошта шудааст, каломро мешунаванд; аммо ташвишҳои ин зиндагӣ, фиреби сарват ва орзуҳои чизҳои дигар даромада, каломро буғӣ мекунанд ва онро бесамар мегардонанд» (Марқӯс 4:18-19). Машғулиятҳои моддигароӣ ҳосилнокии рӯҳониро буғӣ мекунанд.
Аз ин сабаб Наҷотдиҳанда тавсия дод: «Дар бораи ҳаёти худ, ки чӣ мехӯред ё менӯшед; ё дар бораи бадани худ, ки чӣ мепӯшед, ғам нахӯред. Оё ҳаёт аз хӯрок муҳимтар нест, ва бадан аз либос муҳимтар нест? ... Бутпарастон аз паи ҳамаи ин чизҳо медаванд, ва Падари осмонии шумо медонад, ки шумо ба онҳо ниёз доред. Аммо аввал Малакути Ӯ ва адолати Ӯро ҷӯед, ва ҳамаи ин чизҳои (моддӣ) ба шумо низ дода хоҳанд шуд» (Матто 6:25, 32-33).
Дар ин ҷаҳон камбуди парешонхотириҳои моддӣ вуҷуд надорад. Аммо боз ҳам дурусттар аст, ки дар таъминоти Худо барои ниёзҳои ҳастии аслии мо, ҷони мо, камбуди қаноатмандӣ вуҷуд надорад. Ақл ва бадан талабот доранд, аммо орзуҳои ниҳоӣ аз ҷон мебошанд. Вақте ки ҷон қаноатманд аст, шахс қаноатманд аст. Ва танҳо Масеҳ метавонад ҷони моро воқеан қаноатманд кунад; Ӯ қаноатмандии ниҳоии мост, ҳамон тавре ки Ӯ Худост. Августин дуруст гуфта буд: «Дилҳои мо ором нестанд, то даме ки оромии худро дар Ту пайдо кунанд». Ҷони қаноатманд камбуди моддиро эҳсос намекунад.
ТАМАЪКОРӢ ИШТИҲОИ ХУД, МОДДИГАРОӢ ҒИЗОИ ОН АСТ
Павлус навишт, «Ман ҳама чизро дар муқоиса бо бузургии беҳамтои шинохтани Исои Масеҳ, Худованди худ, талафот мешуморам, ки ба хотири Ӯ ҳама чизро аз даст додаам. Ман онҳоро партов мешуморам, то Масеҳро ба даст орам» (Филиппиён 3:8). Ӯ бисёр чизҳоро аз даст дода буд, аммо онҳоро чизе ҷуз партов намедонист, то дар ҳаёти худ барои Масеҳ ҷой кунад. Масеҳ дили ӯро пур кард ва орзуи ӯро қонеъ гардонд, то ҷое ки барои моддигароӣ ҷой намонд. Масеҳии норозӣ касест, ки Наҷотдиҳандаи худро воқеан намешиносад. Моддигароӣ васваса аст: он наметавонад ба қаноатмандӣ оварда расонад; он моро гурусна мегузорад.
Пештар мо ҳушдори Исоро зикр кардем, ки мо «аз ... тамаъкорӣ эҳтиёт шавем» (Луқо 12:15). Тамаъкорӣ мушкилоти аслии мост; он ба сохтори табиати афтодаи инсонӣ бофта шудааст, ифодаи муҳими худмарказӣи асосии он. Восита, боз ҳам, ба Исо марказ шудан аст. Як мард як бор аз Ӯ пурсид, ки кадом фармон бузургтарин аст – фармони асосӣ! Исо бо як эътиқоди маъмулии яҳудӣ аз Такрори Шариат 6:5 ҷавоб дод: «Худованд Худои худро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ ва бо тамоми ақли худ дӯст дор». Сипас Ӯ як андозаи навро аз Ибодат 19:18 илова кард: «Ҳамсояи худро мисли худ дӯст дор» (Матто 22:34-40).
Ба Исо марказ шудан маънои онро дорад, ки аввал аз худ берун марказ шудан. Ҳеҷ кас фармони дӯст доштани Худоро бо тамоми ҳастии худ зери суол намебарад. Аммо чӣ тавр? Он беҳтарин дар амал ба дигарон ифода меёбад: «Ҳамсояи худро мисли худ дӯст дор». Ё ҳамсояи худро дӯст дор – бо ҳама роҳҳо, дар ҳама ҷойҳо ва дар ҳама вақтҳое, ки шумо одатан худро дӯст медоред, парасторӣ мекунед, дӯст медоред – ба ҷои худ!
Исо онро фармони дуқисма кард дар ин порча, хулоса карда: «Тамоми Қонун ва Пайғамбарон ба ин ду фармон такя мекунанд». Аммо бори дигар Ӯ танҳо қисми дуюмро баён кард: «Дар ҳама чиз, ба дигарон он чизеро кунед, ки мехоҳед онҳо ба шумо кунанд, зеро ин Қонун ва Пайғамбаронро ҷамъбаст мекунад» (Матто 7:12). Пас фармони бузургтарин воқеан дӯст доштани ҳамсояи худ мисли худ аст. Ин, албатта, аз ҷиҳати инсонӣ ғайриимкон аст. Танҳо вақте ки мо ба Масеҳ марказ мешавем – Ӯро бо тамоми ҳастии худ дӯст медорем – мо барои ин кор муҷаҳҳаз мешавем.
Павлус ин принсипро дар Румиён 13:9-10 ва Ғалотиён 5:14 такрор мекунад ва онро дар Филиппиён 2:3-4 васеъ мекунад: «Ҳеҷ кореро аз рӯи ҳаваси худхоҳона ё мағрурии беҳуда накунед, балки бо фурӯтанӣ дигаронро аз худ беҳтар донед. Ҳар яки шумо ... на танҳо ба манфиатҳои худ, балки ба манфиатҳои дигарон низ нигоҳ кунед».
Ин дастурҳо барои кӯмак ба мо дар муносибат бо якдигар ба таври ҳамоҳанг мебошанд. Мо наметавонем ҳамоҳангии байнишахсӣ дошта бошем, дар ҳоле ки мо худмарказ ҳастем, дар ҳоле ки ҳар як фард барои худ як олам аст. Вақте ки мо ба Исо тамаркуз мекунем ва ба «дигаронро аз худ беҳтар донистан» оғоз мекунем, мо аз худмарказии бунёдии худ дур мешавем ва ба таври дидаю дониста ба сӯи дигармарказӣ ҳаракат мекунем.
Беҳтарин намуна худи Исост. Ӯ шаъну шарафи худро афзалияте барои ҳифз кардан намедонист, балки «худро ҳеҷ чиз накард ... худро фурӯтан кард» (Филиппиён 2:7-8). Принсипи амалкунанда ин аст, ки вақте мо худро аз тахт мефарорем ва ба ғайр аз худ – ба Худо – афзалият медиҳем, мо мефаҳмем, ки Худо моро мувофиқи нақшаҳои худ барои мо баланд мебардорад.
Ва қайд кунед, ки Худованди мо аз мо, аз ҷиҳати қурбонӣ ва худдорӣ, бештар аз он чизе, ки Ӯ ихтиёран барои Худо ва барои мо кард, талаб намекунад. Ӯ намегӯяд: «Худро фурӯтан кун, зеро ман фармон медиҳам», балки мегӯяд: «Маро тамошо кун, ва бигзор ман ба ту кӯмак кунам, ки худро фурӯтан кунӣ, чунон ки ман кардам».
Ҳассосияти мо ба моддигароӣ дар тамаъкорӣ ва худмарказии бунёдии инсонии мо реша дорад. Вақте ки мо ба Худо итоат мекунем ва аз он ғуломӣ ба худ ба сӯи дигарон дур мешавем, мо як қадами бузургро аз моддигароӣ дур мекунем.
