Пас аз фирор
ПАНОҲГОҲ
«Мо... барои паноҳгоҳ фирор кардем, то ба умеде, ки дар пеши назари мо гузошта шудааст, чанг занем». —Ибриён 6:18 NKJV «Биёед... бо ҷасорат ба тахти файз наздик шавем, то раҳмат ба даст орем ва файзро барои кӯмак дар вақти эҳтиёҷ пайдо кунем». —Ибриён 4:16
Худо ба халқи ибрӣ як кодекси комил дод, ки бо он ҳаёти миллӣ, шаҳрӣ ва деҳоти худро идора кунанд. Қонуни динӣ, қонуни шаҳрвандӣ ё иҷтимоӣ ва қонуни ҷиноӣ вуҷуд дошт. Дар шаҳрҳо ва деҳаҳо пирон «дар дарвоза менишастанд» ва ҳамчун мушовирон ва магистратҳои маҳаллӣ амал мекарданд. Масъалаҳои вазнинтар ба назди коҳинон оварда мешуданд, «зеро лабони коҳин бояд донишро нигоҳ доранд, ва онҳо бояд қонунро аз даҳони ӯ ҷӯянд: зеро ӯ фиристодаи Худованди лашкарҳост» (Малокӣ 2:7).
Шаҳрҳои паноҳгоҳ як қисми муҳими ин системаи ҳукумат буданд ва ба қотилон имкон медоданд, ки аз «интиқомгирандаи хун» пешгирӣ кунанд, то барои куштори тасодуфии хешованди наздик интиқом нагирад. Он инчунин ба қотилон маҳдудиятҳо гузошт, зеро он ҳаракатҳои ӯро ба шаҳри паноҳгоҳе, ки ӯ гурехта буд, маҳдуд кард. Сулаймон як қисми ин қонунро вақте истифода бурд, ки ба Шимей, писари Гера, гуфт, ки дар Ерусалим бимонад. Шимей солҳо пеш Довудро лаънат карда буд ва пас аз дастурҳои охирини Довуд, Сулаймон дар бораи Шимей ҳукм баровард. Ӯ ба Шимей фармуд, ки дар Ерусалим хона созад ва дар он ҷо зиндагӣ кунад, ҳеҷ гоҳ шаҳрро тарк накунад. Аммо, вақте ки Шимей саркашӣ кард ва аз Ерусалим берун рафт, Сулаймон ҳукм баровард ва ӯро қатл кард (1 Подшоҳон 2:8, 36-46).
Масъулиятҳои хешованд
Ба назари мо аҷиб метобад, ки бисёр чизҳо дар он замонҳо дар дасти оилаҳо монда буданд. Хешованди наздиктарин масъулиятҳои зиёде дошт, аз ҷумла издивоҷ бо бевазани бародараш. Мо инро дар Рут 3 мебинем, ки дар он пирон дар дарвоза шоҳиди созишномаи байни Боаз ва дигар хешованд буданд, ки ба издивоҷи Боаз ва Рут иҷозат медод.
Ҳолати куштор ё одамкушӣ бештар ногувор ва ташвишовар буд. Хешованди наздиктарин, гоэл бояд қотилро таъқиб мекард ва бо куштани ӯ интиқом мегирифт. Ин қонун буд – куштор бояд бо марги қотил ҷазо дода мешуд. Мо мехонем, ки «ҳар кӣ касеро бикушад, ҳатман кушта хоҳад шуд» (Ибодат 24:17, 21) ва «интиқомгирандаи хун қотилро, вақте ки ӯро вохӯрад, хоҳад кушт» (Ададҳо 35:16-21).
Аммо, Худо шаш шаҳрро таъмин кард, ки дар он ҷо қотилон метавонистанд гурезанд ва паноҳгоҳ ҷӯянд (Ададҳо 35:1-15). Сипас метавонист бо пирони шаҳре, ки қотилон ба он гурехта буданд, машварат карда шавад, парванда тафтиш карда шавад, шоҳидон даъват карда шаванд, ҳукм бароварда шавад ва ба қотилон (барои марги тасодуфӣ) дар шаҳри Левитӣ то марги саркоҳин паноҳгоҳ дода шавад. Албатта, чунин шаҳр ақлҳои зиёди донишманд ва баркамол дошт ва метавонист зуд як гурӯҳи магистратҳоро барои шунидани чунин масъалаи ҷиддӣ ҷамъ кунад.
Агар қотил кушторкунанда дониста мешуд, ба хешованд иҷозат дода мешуд, ки интиқом гирад. Дар баъзе ҳолатҳо, куштор метавонист «дар назди ҷамъомад» барои иҷрои ҳукми муқарраршуда, ки одатан марг бо сангсор буд, «истад».
Дар ҳамаи ин ҳама чиз ошкоро ва шаффоф буд. Ҳама чиз дар омма иҷро мешуд ва равандҳо хеле ғайрирасмӣ ба назар мерасиданд. Кас тасаввур мекунад, ки ҳар касе, ки далел дошт, бидуни ҳеҷ гуна расмиёти расмӣ, ки дар судҳои Бритониё ё Амрико мавҷуд аст, шунида мешуд ва албатта, бидуни ҳеҷ гуна махфият, чунон ки дар баъзе кишварҳое, ки ҳукуматҳои золим одамонро дар торикӣ нигоҳ медоранд. Адолат, дар идораи Худо, бояд иҷро шавад ва дида шавад.
Ғайр аз ин ошкороӣ, инчунин далели қобили таваҷҷӯҳе буд, ки ин равандҳо аз ҳисоби давлат набуданд. Пирони шаҳри Левитӣ мардони ботаҷриба ва донишманд дар қонуни Худо буданд. Идеалӣ, ҳар як писар ва духтари Яъқуб нисбат ба шахси миёнаи имрӯза дар бораи қонунҳои Худо ва замини худ фаҳмиши хеле беҳтар доштанд. Ғайр аз ин, мардоне, ки аз хидмати фаъоли коҳинӣ ба нафақа баромада буданд, ба нафақаи ғайрифаъол намемонданд, балки ин масъулиятҳои магистратиро ба дӯш мегирифтанд.
Баъзе шахсон агар маҷбур мешуданд, ки барои шаҳодат додан сафар кунанд ё, чунон ки дар мавриди интиқомгирандаи хун, барои таъқиби ҷинояткор ва дидани он ки адолат иҷро мешавад, хароҷот мекарданд. Аммо кас тахмин мекард, ки тамоми оилаи калон ё қабила як қисми бори гаронро ба дӯш мегиранд, зеро ин ба манфиати онҳо буд, ки қонунҳо дуруст татбиқ карда шаванд.
Хешованди комил
Дар муқоиса бо корҳои имрӯза, аз равандҳо синфи махсуси ҳуқуқшиносони касбӣ ба таври назаррас набуд, зеро қонуни Худо содда буд ва ҳаст. Тафовут бо он ки чӣ тавр қонуни Худо бояд идора карда мешуд, хеле аҷиб аст. Чӣ қадар хуб мебуд, ки ба Библия баргардем ва он қонунҳоро ҳоло татбиқ кунем. Рӯзе онҳо татбиқ хоҳанд шуд. Ба қарибӣ чизҳо тағйир хоҳанд ёфт, зеро Худованд Исо ба ин замини ғамгин бармегардад ва он гоҳ ҳама нобаробарӣ аз байн бурда мешавад ва адолати воқеӣ ҳукмронӣ хоҳад кард. «Зеро аз Сион Қонун ва Каломи Худованд аз Ерусалим хоҳад баромад» (Ишаъё 2:3-4). Дар ҳақиқат ҳама Қонунро хоҳанд донист, зеро дар оғози ҳукмронии ҳазорсолаи Худованд Исо, Худо мегӯяд, ки Ӯ «Қонуни Худро дар ботини онҳо хоҳад гузошт ва онро дар дилҳои онҳо хоҳад навишт» (Ирмиё 31:33).
Тааҷҷубовар нест, ки дар ин ҳама чизи хеле бештар вуҷуд дорад. Қонунҳое, ки Худо ба Исроил тавассути Мусо дод, пешгӯӣ мебошанд. Онҳо моро барои рафтори мо масъул медонанд. Онҳо ба мо мегӯянд, ки Худо чӣ гуна ҷаҳонро доварӣ хоҳад кард. Онҳо дар бораи наҷот, тақдис ва ҷалол сухан мегӯянд. Пеш аз ҳама онҳо ба Он ки Гоэласт, ба хешованд, Наҷотдиҳанда ва Интиқомгиранда ишора мекунанд. Онҳо ба ҷанбаҳои зиёди хислат ва шахсияти зебо ва комилан одилонаи Худованди мо Исои Масеҳ равшанӣ меандозанд – зеро танҳо Ӯ онҳоро зиндагӣ кард. Ӯ ягона шахсест, ки метавонист бигӯяд: «Кадоме аз шумо Маро дар бораи гуноҳ маҳкум мекунад?» (Юҳанно 8:46).
Вақте ки мо мехонем, ки ҳатто ба хашм дода шудан ба куштор баробар аст (Матто 5:21-22), мо ба таври хурд покдоманӣ ва шахсияти Худованд Исоро мефаҳмем ва чӣ гуна танҳо Ӯ метавонист тамоми Қонуни Худоро комилан иҷро кунад (Матто 5:17). Ӯ буд, ки «ҷисм шуд ва дар миёни мо сокин шуд, (ва мо ҷалоли Ӯро, ҷалоли Писари ягонаи Падарро дидем,) пур аз файз ва ростӣ» (Юҳанно 1:14).
Биёед бубинем, ки Павлуси расул дар бораи ин ҳодисаи мӯъҷизавӣ чӣ мегӯяд. «Бигзор ин ақл дар шумо бошад, ки дар Масеҳ Исо низ буд: Ӯ, ки дар сурати Худо буд, баробар будан бо Худоро ғоратгарӣ нашуморид: Балки Худро беобрӯ кард ва сурати бандаро гирифт; ва ба сурати одамон сохта шуд: ва дар сурати одам ёфт шуда, Худро фурӯтан кард ва то марг, ҳатто марги салиб, итоаткор шуд» (Филиппиён 2:5-8).
Пас, ин аст хешованди ҳақиқӣ. Худо одам шуд ва ҳамчун одам Ӯ тамоми гуноҳи моро гирифт ва ба худи марг рафт, то моро аз он наҷот диҳад – интиқомгирандаи ҳақиқӣ онро, ки қудрати марг дошт, нобуд кард. Ин аст он чизе ки нависандаи Ибриён таълим дод. «Пас, азбаски фарзандон шарики ҷисм ва хун ҳастанд, Ӯ низ худаш ба ҳамин монанд шарик шуд; то ки тавассути марг Ӯ онро, ки қудрати марг дошт, яъне иблисро нобуд кунад; Ва онҳоеро, ки аз тарси марг тамоми умри худ ба ғуломӣ гирифтор буданд, раҳо кунад» (Ибриён 2:14-15).
Худованд Исо, ки хешованди мост, инчунин Наҷотдиҳандаи мост. Намунаи оилае ҳаст, ки ба фақр афтода буд ва маҷбур шуд замини худро фурӯшад. Қонуни наҷот мегӯяд: «Агар бародари ту камбағал шавад ва баъзе аз моликияти худро фурӯшад, ва агар яке аз хешовандони ӯ барои наҷот додани он биёяд, пас ӯ он чизеро, ки бародараш фурӯхтааст, наҷот хоҳад дод» (Ибодат 25:25). Агар ҳолати бадтаре ба миён омада бошад ва марде маҷбур шуда бошад, ки худро ба ғуломӣ фурӯшад, пас масъулияти хешованди наздиктарин ё ҳар хешованди наздик буд, ки ӯро наҷот диҳад; ӯро аз ғуломӣ бозпас харад (ояти 47-49).
Ишаъё дар бораи халқи Худо Исроил навиштааст, аммо он ба ин аср низ дахл дорад. «Зеро Худованд чунин мегӯяд: «Шумо худро ба ҳеҷ чиз фурӯхтаед; ва шумо бе пул наҷот хоҳед ёфт»» (Ишаъё 52:3). Ин пешгӯӣ вақте иҷро шуд, ки хуни Худованд Исо ҳамчун нархи хариди мо аз ғуломии гуноҳ, Шайтон ва марг рехта шуд. «Зеро ки... шумо бо чизҳои фасодшаванда, ба монанди нуқра ва тилло, наҷот наёфтаед,... балки бо хуни гаронбаҳои Масеҳ, ҳамчун баррае беайб ва бедоғ» (1 Петрус 1:18-19).
Боз ҳам бештар аз ин вуҷуд дорад, зеро Худованд Исо, ки хешованд ва Наҷотдиҳандаи мост, инчунин он касест, ки интиқом мегирад. Мо дидем, ки чӣ гуна хешованд бояд қотилонро таъқиб мекард, то ҷони ӯро бигирад, то даме ки ҷинояткор ба шаҳри паноҳгоҳ мерасид. Биёед суханони Павлуси расулро баррасӣ кунем: «Ва ба шумо, ки дар изтироб ҳастед, бо мо истироҳат кунед, вақте ки Худованд Исо аз осмон бо фариштагон, дар оташи алангагиранда зоҳир шавад, ки аз онҳое, ки Худоро намешиносанд, интиқом мегирад; ва онҳое, ки ба Инҷили Худованди мо Исои Масеҳ итоат намекунанд: Онҳо бо нобудии абадӣ аз ҳузури Худованд ва аз ҷалоли қудрати Ӯ ҷазо дода хоҳанд шуд» (2 Таслӯникиён 1:6-9). Биёед итминон дошта бошем, ки Ӯ, ки гуфтааст: «Интиқом аз они Ман аст, Ман ҷазо хоҳам дод» (Румиён 12:19, Такрори Шариат 32:35), дар ҳақиқат адолат хоҳад кард ва аз ҳамаи онҳое, ки то ҳол дар бораи Худованд Исо мегӯянд: «Ӯро дур кунед, Ӯро салиб кунед» (Юҳанно 19:15), «мо намехоҳем, ки ин мард бар мо ҳукмронӣ кунад» (Луқо 19:14), интиқом хоҳад гирифт.
Боз як нуқтаи хеле таъсирбахш ҳаст, ки мо бояд аз он огоҳ бошем. Қотилон бояд дар шаҳри паноҳгоҳ, дур аз оила ва хонаи худ, то марги саркоҳин мемонд (Ададҳо 35:25-28). Аммо мо ин бегонагӣ ва бадарға аз хонаи худро надорем. Хонаи мо шаҳри паноҳгоҳ аст ва ҳамаи дӯстони ҳақиқӣ ва оилаи мо дар он ҷо ҳастанд, аз ҷумла Наҷотдиҳандаи мо, Худованд Исои Масеҳ ва Падари Осмонии мо. Кӣ метавонад аз онҳое, ки «Худои Яъқубро барои кӯмаки [худ] доранд, хушбахттар бошад. Умеди онҳо дар Худованд [Худои] онҳост» (Забур 146:5).
ЭЗОҲ
Гоэл аз гаал (Strongs #H1350) гирифта шудааст. Гаал дар Аҳди Қадим ҳам ба шаклҳои исм ва ҳам феъли «наҷот додан, ҳамчун хешованд-наҷотдиҳанда амал кардан, интиқом гирифтан, фидия додан, қисми хешовандро иҷро кардан» тарҷума шудааст.
