Мушоҳида кардан хеле ҷолиб аст, ки дар сабти насабномаи Матто номи панҷ зан мавҷуд аст ва ҳарчанд дар робита бо чанде аз мардоне, ки номашон дар он ҷост, ҳеҷ гуна рӯйдодҳои таърихӣ зикр нашудаанд, Рӯҳи Худо хушнуд шудааст, ки ба мо аз таърихи ҳар яке аз ин занон чизе бидиҳад.
Томор
Аввалин зан аз ин занон Томор, келини Яҳудо аст, ки ба назар мерасад, мисли хушдоманаш духтари канъониён буд. Иброҳим дар мавриди интихоби зан барои Исҳоқ хеле эҳтиёткор буд, вай набояд духтари канъониён мебуд; аммо Исҳоқ зоҳиран ба интихоби Эсов дахолат накарда буд, вақте ки ӯ духтарони ҳиттиёнро ба занӣ гирифт, ҳарчанд онҳо барои ӯ сабаби андӯҳ буданд. Яъқуб аз ҷониби Исҳоқ амр шуда буд, ки аз духтарони Канъон зан нагирад, аммо Яъқуб ба назар намерасад, ки вақте Яҳудо аз ҷониби Шуаҳ бо канъониён муттаҳид шуд, ё вақте ки ӯ Томорро ба занӣ барои писари калониаш, Эр, гирифт, нигарон буд.
Дар ҳамаи ин барои масеҳиён дастурҳои зиёде мавҷуд аст: мо бояд дар мавриди муносибатҳои худ, ҳам барои худамон ва ҳам барои фарзандонамон, то чӣ андоза эҳтиёткор бошем. 2 Қӯринтиён 6:14-18 як Навиштаест, ки мо бояд дар робита бо ин мавзӯи муҳим андеша кунем.
Шавҳари Томор «дар назари Худованд шарир буд; ва Худованд ӯро кушт». Бародараш, Онон, низ дар муносибат бо Томор хашми Худовандро барангехт ва ӯ низ кушта шуд. Томор хоҳиши табиии фарзанд дошт ва зоҳиран розӣ буд, ки то писари сеюми Яҳудо ба синни издивоҷ расад, интизор шавад, ки ин нишон медод, ки вай ҷои худро дар оилаи Яъқуб қадр мекард.
Аммо амали Томор дар роҳбандии Яҳудо аз имон ба Худо барнамеомад, ҳатто агар вай ҷойгоҳеро дар оилае, ки дар он дониши Худои ҳақиқӣ буд, қадр мекард. Аз нигоҳи инсонӣ, амали Томор аз амали Яҳудо одилонатар буд, чунон ки ӯ эътироф кард; аммо онҳо аз ҷиҳати ахлоқӣ якхела буданд, шарикони гуноҳи вазнин. Чунин рафтор метавонист ба оилаҳои канъониён мувофиқ бошад, аммо он барои қудсияти Худои Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб нафратовар буд.
Барои мо душвор буда метавонад, ки арзиши ҳақиқии Томорро дуруст арзёбӣ кунем. Хоҳиши ӯ барои фарзандон дуруст буд ва мо метавонем қадрдонии ӯро аз ҷойгоҳе дар оилае, ки Номи Худо маълум буд, ва хислатҳои одилона ва боэътимод дар интизории сабркунандаи ӯ дар бевагӣ ифода ёфтааст, қадр кунем; аммо амалҳои ӯ барои расидан ба ҳадафҳояшро наметавон тасдиқ кард, ҳам аз сабаби набудани эътимод ба Худо ва ҳам аз сабаби хусусияти ғайритабиии гуноҳ. Фиреби ӯ нақшакашии табииро нишон дод, ки дар байни онҳое, ки ба ҷойгоҳи имтиёзи илоҳӣ оварда шудаанд, хеле маъмул аст; он аз маккорие, ки Лабанро нишон медод ва дар Ривқо ва Яъқуб ҳангоми фиреб додани Исҳоқ зоҳир шуд, бӯй мебурд. Мо табиатан то чӣ андоза моил ҳастем, ки баракати илоҳиро бо роҳи худ ба даст орем.
Сарфи назар аз таваллуд, фиреб ва гуноҳи сангини худ, Томор дар шарафмандтарин насабномаи таърихи инсоният ҷой гирифт. Шояд дар зери ҳамаи фаъолиятҳои ҷисм имони ҳақиқӣ ба Худои Яъқуб ва хоҳиши воқеӣ, илоҳӣ шинондашуда барои ҳамроҳ шудан бо онҳое, ки Худои Иброҳим ва Исҳоқро мешинохтанд, вуҷуд дошт. Новобаста аз он ки ин тавр буд ё не, мо медонем, ки дар ҳокимияти файзи худ Худо Томорро, сарфи назар аз ҳама чизе, ки ӯ буд ва кард, интихоб кард, то номи ӯ бо ин қадар номҳои шарафманд дар Навиштаҳо ва бо шарафмандтарин, Номи Исо, Писари мубораки Худо, алоқаманд бошад. Файз ва раҳмати илоҳӣ метавонад аз ҳама чизе, ки мо табиатан ҳастем ва ҳама чизе, ки мо кардаем, боло равад, то ба мо ҳатто ҳоло бо Масеҳ дар назди Падар шарикӣ диҳад ва дар рӯзи ояндаи ҷалол ва дар хонаи Падар то абад ҷои Масеҳро тақсим кунад.
Роҳоб
Худо на танҳо таърихи Роҳобро дар китоби Еҳушаъ додааст, балки тафсири Рӯҳи Муқаддас дар Ибриён 11, «Бо имон фоҳиша Роҳоб бо онҳое, ки имон наоварданд, нобуд нашуд, вақте ки ӯ ҷосусонро бо осоиштагӣ қабул кард». Он чизе, ки аз ҷониби одамон амали хиёнат ҳисобида мешуд, аз ҷониби Ҷустуҷӯгари дилҳо ҳамчун амали имон дар нури ҳақиқии худ дида мешавад. Роҳоб бовар дошт, ки Худои зинда бо лашкарҳои Исроил аст ва Исроил халқи Ӯст, ва ӯ ҷони худро зери хатар гузошт, то вақте ки қасоси Худо бар миллатҳои гунаҳкори Канъон фаро расад, наҷот ёбад.
Ин барои Роҳоб чӣ тағйироте буд! Вай дар шаҳри маҳкумшуда ва харобшудаи Ериҳӯ зиндагии гуноҳро тарк кард, то бо халқи Худо шарик бошад ва аз ҷониби Худо интихоб шавад, на танҳо дар қабилаи шоҳӣ зиндагӣ кунад, балки дар насли шоҳӣ бошад, бибии Бӯаз, ки бобои бузурги шоҳ Довуд мешуд. Дар шариати Мусо ҳеҷ гуна муқаррарот барои овардани канъонӣ, дар ҳеҷ ҳолат, ба ҷамъомади Худованд пешбинӣ нашуда буд; онҳо бояд комилан нобуд карда мешуданд (Такрори Шариат 20:16-17); аммо раҳмати мутлақи Худо дар мавриди Роҳоб ғолиб омад, то ӯро ба ҷойгоҳи баракате биёрад, ки ҳеҷ гоҳ тасаввур карда наметавонист.
Ва оё ҳолати Роҳоб нишон намедиҳад, ки Худо барои мо чӣ кардааст? Дар Эфсӯсиён 2 мо даъват шудаем, ки дар хотир дорем, ки «шумо, ки дар замони гузашта ғайрияҳудиён дар ҷисм будед… бе Масеҳ, бегонагон аз ҷамъияти Исроил ва бегонагон аз аҳдҳои ваъда, бе умед ва бе Худо дар ҷаҳон». Ин ҳолат ва насиби мо пеш аз он буд, ки раҳмати мутлақи Худо ба мо расид; «Аммо акнун дар Исои Масеҳ шумо, ки замоне дур будед, бо хуни Масеҳ наздик карда шудед… Зеро ки ба воситаи Ӯ ҳар дуи мо бо як Рӯҳ ба Падар дастрасӣ дорем» (оятҳои 11-18).
Рут
Қиссаи Рут, зани мӯобӣ, маълум аст, ки Рӯҳи Муқаддас ҳикояи дилрабоеро сабт кардааст, ки чӣ тавр ӯ бо халқи Худо, Исроил, шинохта шуд. Худаш бевазан буд, ӯ интихоб кард, ки ҳамроҳи модари бевазани дилшикаста, рӯҳафтода ва танҳо, ки писаронаш мурда буданд, бошад, то ғамҳо ва душвориҳои ӯро тақсим кунад ва косаи талхи «Мароҳ»-ро бо ғизо додани ӯ бо он чизе, ки дар киштзорҳои ҳосилғундорӣ ҷамъоварӣ мекард, ширин гардонад.
Интихоби наҷибонаи ӯ дар суханони зебои «Маро маҷбур накун, ки туро тарк кунам, ё аз паи ту рафтан бозгардам: зеро ҳар куҷое ки ту равӣ, ман хоҳам рафт; ва ҳар куҷое ки ту истӣ, ман хоҳам истод: халқи ту халқи ман хоҳад буд, ва Худои ту Худои ман хоҳад буд» ёфт мешавад. Вай роҳеро интихоб кард, ки хилофи табиат буд; роҳеро, ки танҳо бо қудрати ҷалбкунандаи Худо метавонист гирифта шавад. Хоҳаршӯяш, Орфо, роҳи табииро пеш гирифт, ба назди халқ ва худоёнаш баргашт ва мо дигар дар бораи ӯ чизе намешунавем. Рут, бо садоқат ва муҳаббати якчашма ба сарзамини Исроил ва ба Худои Исроил рӯ меорад ва амалҳои ӯ дар ҷалоли ахлоқӣ ва шоҳӣ дар саҳифаҳои илҳоми илоҳӣ абадӣ навишта шудаанд.
Рут, ки насиби худро бо Ноомӣ пайваст, розӣ буд, ки худро ба дасти ӯ супорад, аввал хоҳиш кард, ки ба ӯ иҷозат дода шавад, ки дар киштзорҳои ғалладона ғаллачинӣ кунад, сипас ба хушдоманаш дар ҳама чизе, ки аз ӯ хоҳиш кард, итоат кард. Тасодуфан ба киштзорҳои Бӯаз афтодани ӯ бешубҳа, ҳарчанд ӯ намедонист, аз ҷониби Худованд Худои Исроил, ки дар зери болҳои Ӯ паноҳ бурда буд, роҳнамоӣ шуда буд. Рут кам медонист, ки чӣ баракатҳо дар суханони Бӯаз, вақте ки ӯ ба вай гуфт: «Худованд кори туро подош диҳад, ва мукофоти комил аз ҷониби Худованд Худои Исроил ба ту дода шавад», пинҳон буданд. Дар он вақт ҳеҷ далеле аз баракатҳое, ки ба зудӣ дар робита бо Бӯаз ё дар дурнамои дури муносибати ӯ бо Яҳува Масеҳ, худаш, ба ӯ мерасиданд, вуҷуд надошт.
Мувофиқи шариати Мусо, мӯобӣ «ба ҷамъомади Худованд дохил нахоҳад шуд; ҳатто то даҳумин насли онҳо ба ҷамъомади Худованд то абад дохил нахоҳанд шуд» (Такрори Шариат 23:3); аммо Рут интихоб кард, ки бо Исроил шинохта шавад ва аз ҷониби Яҳува қабул шуд. Воқеан, «Чизҳое, ки барои одамон ғайриимкон аст, барои Худо имконпазир аст». Рут табиатан хислати хеле фарқкунанда аз Роҳоб дошт, зеро Бӯаз ба Рут гуфт: «Тамоми шаҳри халқи ман медонад, ки ту зани бофазилат ҳастӣ». Аммо барои овардани канъонии бадном ва мӯобии бофазилат ба оилаҳои Исроил ва ба насли шоҳӣ ҳамон файзи мутлақ лозим буд. Ҳеҷ яке аз онҳо табиатан ба баракати илоҳӣ даъво надоштанд; ҳар ду аз ҷониби шариат истисно шуда буданд. Ин файзи илоҳӣ буд, ки онҳоро баракат дод, ва имон буд, ки онҳоро водор сохт, ки бо халқи Худо ҳамроҳ шаванд.
Бо онҳо, мо исбот кардем, ки Худо «дар раҳмат сарватманд аст, барои муҳаббати бузурги худ, ки бо он моро дӯст дошт… Зеро ки шумо ба файз ба воситаи имон наҷот ёфтаед; ва ин аз худи шумо нест: ин атои Худост». Мисли Рут, мо баракатҳои ҳозираи файзро дорем ва дар асрҳои оянда «сарватҳои фаровони файзи Ӯро» дорем.
Батшобаъ
Он чизе, ки бо фарзандони Батшобаъ рӯй дод, ба мо Навиштаро хотиррасон мекунад: «Пас, некӣ ва сахтгирии Худоро бубин» (Румиён 11:22). Кӯдаке, ки аз гуноҳи Довуд таваллуд шуда буд, аз ҷониби Худованд зада шуд ва мурд; аммо фарзанди дуюми ӯ, Сулаймон, аз ҷониби Худо интихоб шуд, ки Довудро ҳамчун Подшоҳи Исроил иваз кунад.
Вақте ки ин кӯдак таваллуд шуд, «ӯ номи ӯро Сулаймон гузошт, ва Худованд ӯро дӯст дошт; ва ӯро ба воситаи дасти Натан пайғамбар фиристод; ва ӯ номи ӯро Едидия (Маҳбуби Яҳува) гузошт, ба хотири Худованд» (2 Подшоҳон 12:24-25). Ин муҳаббати Яҳува ба Сулаймон, муҳаббати мутлақ буд, ки ӯро ба тахт нишонд.
Мувофиқи шариат, Батшобаъ ҳамчун зани ҳиттӣ дар ҷамъомади Худованд ҷой надошт; ва мо шояд фикр мекардем, ки муносибати гунаҳкоронаи ӯ бо Довуд ӯро то абад аз имтиёзҳое, ки Худои муқаддас ато кардааст, маҳрум мекард. Вай ба мо бо имони Роҳоб ё бо хислатҳои зебои Рут пешниҳод нашудааст; балки ҳамчун касе, ки сарфи назар аз беобрӯӣ, ки номи ӯро доғдор карда буд, аз ҷониби Худо дар ҳокимияти файзи Ӯ гирифта шуд, то фарзандеро ба дунё орад, ки бар тахти Довуд нишинад, худаш ба воситаи файзи мутлақ аҷдоди Масеҳи Исроил.
Мо шояд фикр мекардем, ки зани дигари Довуд бояд вориси тахтро таъмин мекард, зане бе айб дар хислаташ; аммо дар ин ҷо, мисли бисёр қисматҳои дигари каломи Худо, ба мо таълим дода мешавад: «Фикрҳои Ман фикрҳои шумо нест, ва роҳҳои Ман роҳҳои шумо нест, мегӯяд Худованд; зеро чунон ки осмон аз замин баландтар аст, ҳамон тавр роҳҳои Ман аз роҳҳои шумо баландтар аст, ва фикрҳои Ман аз фикрҳои шумо» (Ишаъё 55:8-9). Худо аксар вақт ғайричашмдошттаринҳоро барои иҷрои иродаи худ интихоб мекунад. Кӣ фикр мекард, ки Худо моҳигирони бесаводро интихоб мекунад, то ҳамроҳони Писари Ӯ дар рӯи замин бошанд ва бар тахтҳо нишаста, қабилаҳои Исроилро доварӣ кунанд? Кӣ фикр мекард, ки Худо дузди дашномдиҳанда ва мурдаистодаро интихоб мекунад, то арзиш ва Номи Худовандро ҳангоми дар салиб буданаш эътироф кунад ва дар бораи Малакути ояндаи Ӯ сухан гӯяд? Кӣ фикр мекард, ки Худо мардеро, ки либосҳои қотили Стефан дар назди пойҳояш гузошта шуда буданд, даъват мекунад, то он чизеро, ки Стефан дида буд, «ҷалоли Худо ва Исо»-ро дар шаҳодат ба ғайрияҳудиён бибарад ва ҷони худро дар садоқат ба Он ки қаблан таъқиб мекард, фидо кунад? Ва кӣ фикр мекард, ки Худо, дар ҳокимияти худ, чунин махлуқоти беарзишро мисли шумо ва ман интихоб мекунад, то дар ин ҷаҳон барои Масеҳ зиндагӣ кунанд ва дар рӯзи оянда ҷалоли Ӯро ва ҷойгоҳи шодӣ ва муҳаббати Ӯро дар Хонаи Падар то абад тақсим кунанд?
Марям
Ҳарчанд Марям, модари Исо, ҳеҷ яке аз номувофиқатиҳои табиии занони дигарро дар насабномаи Матто надошт, ҳокимияти файзи Худо дар интихоби ӯ зоҳир шуд, чунон ки дар овардани дигарон ба насли шоҳӣ зоҳир шуда буд. Вай канъонӣ набуд, мисли Томор ва Роҳоб, на мӯобӣ, мисли Рут, ва на бо ҳиттӣ издивоҷ карда буд, мисли Батшобаъ: вай аз хонадони шоҳии Довуд буд, ки Рӯҳи Худо дар Инҷили Луқо пайгирӣ кардааст, ва ӯ ба касе издивоҷ карда буд, ки метавонист ҳуқуқи худро ба тахти Довуд нишон диҳад.
Ғайр аз ин, хислатҳои ахлоқии ҷолиби Марям вуҷуд доштанд. Қабули фаврии ӯ ба паёми фариштагон эътимоди ором ва соддаи ӯро ба Яҳува ва ба каломи Ӯ нишон медиҳад, ва рӯҳи фурӯтан ва нарми ӯ ситоиши худро дар суханони дилрабои «Ҷони ман Худовандро бузург медонад, ва рӯҳи ман дар Худои Наҷотдиҳандаи ман шодӣ кард» мерезад. Ҳангоми шодӣ кардан аз баракати худ, гуфт: «Аз ин пас ҳама наслҳо маро муборак хоҳанд хонд»; ҳеҷ кӯшише барои бузург кардани худ вуҷуд надорад; тамоми ситоиши ӯ ба Худоест, ки ӯро ин қадар «хеле писандида» буд, Худое, ки дар раҳмати мутлақ нисбат ба камбағалон амал мекунад, «гуруснагонро бо чизҳои нек пур мекунад» ва сарватмандонро холӣ мефиристад. Ӯ Худоест, ки ба хизматгори худ Исроил «ба ёди раҳмати худ» кӯмак мекунад. Машваратҳои абадӣ ва бисёр Навиштаҳои Аҳди Қадим бояд дар фарзанди Марям иҷро мешуданд; ва Худо, дар некии мутлақ, як зарфро, ва як зарфи мувофиқро, барои ҳомиладории «чизи муқаддас» интихоб карда буд. Ҳатто вақти омадани Масеҳ ба ҷаҳон дар нубуввати Дониёл дақиқ пешгӯӣ шуда буд, ва Ишаъё навишта буд: «Инак, бокира ҳомиладор шуда, писаре хоҳад зоид, ва номи ӯро Иммануил хоҳад хонд». Вақте ки Лайло писари чоруми худро зоид, «ӯ гуфт: Акнун Худовандро ситоиш хоҳам кард: бинобар ин ӯ номи ӯро Яҳудо гузошт», ки маънояш «Ситоиш» аст. Ва ситоишҳое, ки омадан ва таваллуди фарзанди Марямро истиқбол карданд, то чӣ андоза мувофиқтар буданд! Ситоишҳо аз Марям, ситоишҳо аз Элизабет, ситоишҳо аз Закариё, ситоишҳо аз лашкари осмонӣ, ситоишҳо аз Симеони пиронсол ва аз Анна, ва парастиши Маҷусиён, ки Худо аз дур оварда буд. Ба зудӣ як олами хушбахтӣ хоҳад буд, ки пур аз ситоиши Худо ва Барра аст, ва ҳама аз омадани фарзанди Марям, Писари мубораки Худо, ба ҷаҳон бармеояд. Ҳангоми интизории насиби худ дар ситоишҳои он рӯзи хушбахт, барои мо рӯзи абадӣ, ин имтиёзи мост, ки файзи мутлақи Худоро медонем, ки моро дар ҳамроҳӣ бо Масеҳ баракат додааст, ки «қурбонии ситоишро ба Худо доимо пешкаш кунем», ва дар ҷамъомад, ба ситоишҳое ҳамроҳ шавем, ки Писар ба Падар роҳбарӣ мекунад.
