Ғамхории Худо ба БЕВАЗАНОН
Хуб аст, ки ба ёд орем, ки таъминоти аслии Худо барои инсоният – махлуқоти Ӯ, ки Ӯ онҳоро дар сари офариниши худ дар рӯи замин гузошта буд – ин буд, ки онҳо ҳамчун марду зан бо оила дар шароити идеалӣ дар боғи аҷибе зиндагӣ кунанд. Ин боғ дар маркази худ Дарахти Ҳаёт дошт, ки Аҳди Ҷадид нишон медиҳад, ки ин тасвири Масеҳ аст (Матто 18:20; Ваҳй 22:1-2,14-ро баррасӣ кунед). Дар наздикии он Дарахти Дониши Некӣ ва Бадӣ буд. Худо ба Одам гуфт, ки меваи ҳар як дарахти боғ барои хӯрдан дастрас аст, ба истиснои ин дарахти охирин. Боғ барои хушбахтии инсон пешбинӣ шуда буд, ки аз муносибати дуруст бо Худо бармеояд – шинохтани кӣ будани Худо ва гирифтани ҷои худ ҳамчун махлуқоти Ӯ дар итоат ба Ӯ.
Волидони аввалини мо дар ин кор хеле барвақт дар ҳаёти худ, ҳатто пеш аз он ки фарзанд интизор буданд, ноком шуданд ва дар натиҷа марг ба ҷаҳон омад. Барои муҳофизат кардани онҳо аз хӯрдани Дарахти Ҳаёт ва абадӣ зиндагӣ кардан дар ҳолати гунаҳкории худ, Худо онҳоро аз боғ ронд ва онро муҳофизат кард, то онҳо дубора ворид нашаванд. Ҳаёт дигар идеалӣ набуд. Марги рӯҳонӣ – бегонагӣ аз Худо – оқибати фаврӣ буд. Марги ҷисмонӣ пайравӣ кард, хоҳ пас аз солҳои зиёди ҳаёт, чунон ки дар бораи патриархҳои аввалине, ки дар Ҳастӣ 5 номбар шудаанд, дида мешавад, ё хеле барвақттар тавассути воситаҳои зӯроварӣ, чунон ки дар мавриди Ҳобил, ки аз ҷониби бародараш Қобил кушта шуд (Ҳастӣ 4). Сарфи назар аз тамоми дониш ва ихтироъкории инсоният, марг одатан оқибати ногузир аст – «музди гуноҳ» (Румиён 6:23 NKJV). Интиқоли Ҳанӯх, яъне тарзе, ки Худо ӯро ба назди худ бурд ва ин як намуди рабуда шудани муқаддасони Худост, ки мо имрӯз интизорем, истисно аз ин ҳодисаи муқаррарӣ аст (Ҳастӣ 5:21-24).
Ғамхории бевазанон
Китоби Муқаддас ба масеҳиён дар бораи ғамхории бевазанон дар 1 Тимотиюс 5:3-16 таълим медиҳад. «Касе, ки дар ҳақиқат бевазан аст ва танҳо мондааст» ба маънои пурраи калима ҳамчун касе муайян карда мешавад, ки «ба Худо таваккал мекунад ва шабу рӯз дар илтиҷоҳо ва дуоҳо давом медиҳад» (ояти 5). Худо ҷои имтиёзноки ғамхорӣ ба ниёзҳои бевазанро аввал ба фарзандон ва дигар насли ӯ медиҳад. Агар чунин набошад, ҷамъомади маҳаллӣ (калисо) барои иҷрои ин хидмат масъул аст. Худо инро вазифаи ҳукумат намекунад, гарчанде ки баъзеҳо метавонанд баҳс кунанд, ки ин метавонад як вазифа барои «хизматгори Худо барои некии шумо» бошад, чунон ки ҳукумат дар Румиён 13:4 номида мешавад.
Бевазанони ҷавон ташвиқ карда мешаванд, ки «шавҳар кунанд, фарзанд таваллуд кунанд, хонаро идора кунанд, ба душман имконият надиҳанд, ки сухани нангин гӯяд» (1 Тимотиюс 5:14). Аслан, ҷамъомад набояд масъулияти дастгирии бевазанони то шастсоларо ба дӯш гирад. Ҳатто агар ин бевазанони ҷавон – зоҳиран бе фарзандони хурдсол – дубора издивоҷ накунанд ҳам, онҳо аксар вақт ҳанӯз ҳам метавонанд барои таъмини худ кор кунанд. Аз бевазанони солхӯрда интизор меравад, ки ҳаёти худотарсӣ ва ғамхорӣ ба ниёзҳои дигаронро гузаронида бошанд. Ин принсипҳо ба мо ҳамчун дастурҳо дода шудаанд, на қоидаҳои нофаҳмо, зеро шароити ҳар як шахс бояд ба назар гирифта шавад. Ҷамъомад бояд ба онҳое, ки дар ҳақиқат бевазананд, кӯмак расонад ва набояд бо дастгирии бевазаноне, ки метавонанд аз ҷиҳати техникӣ ба талабот ҷавобгӯ бошанд, аммо дар асл ба дастгирӣ ниёз надоранд, сарборӣ шавад.
Бевазанон дар Китоби Муқаддас
Вақте ки мо Китоби Муқаддасро мехонем, бисёр бевазанонро, ҳам худотарс ва ҳам бехудо, пайдо мекунем. Худо дар ҳикмати бепоён ва файзи аҷиби худ ба онҳое, ки ба Ӯ таваккал мекарданд, ғамхорӣ мекард ва бо роҳҳои гуногун барои қонеъ кардани ниёзҳои инфиродии онҳо кор мекард.
Ноомӣ, як бевазани солхӯрда, пас аз бозгашт ба Байт-Лаҳм дар аввал аз ҷониби келинаш Рут, ки худаш як бевазани ҷавон буд, дастгирӣ карда шуд. Рут ҳар рӯз барои ҷамъоварӣ мерафт, коре, ки осон набуд. Вай барои таъмини худ ва хушдоманаш сахт меҳнат мекард, зеро системаи ҳукуматии кӯмакпулӣ ё тақсимот вуҷуд надошт. Принсипи Худо ин аст, ки «агар касе нахоҳад [на наметавонад] кор кунад, пас набояд бихӯрад» (2 Таслӯникиён 3:10). Гарчанде ки ин дар Аҳди Ҷадид ба таври возеҳ гуфта шудааст, мо ин принсипро дар Аҳди Қадим низ татбиқшуда мебинем. Худо саъю кӯшиши меҳрубонона ва таваккали Рутро ба Ӯ бо овардани як хеши аҷиб-наҷотдиҳанда ба ҳаёти ӯ мукофотонид, ки бо мурури замон шавҳари ӯ шуд. Худо ба ин ҷуфт фарзанде дод, ки дар пиронсолӣ барои Ноомӣ низ тасаллӣ буд ва дар ниҳоят аҷдоди шоҳ Довуд ва Худованди мо Исои Масеҳ шуд. Чӣ қадар аҷиб Худо ҳама чизро барои некии ин ду бевазан, ки Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ба Байт-Лаҳми Яҳудо ва ба Худованди Худои Исроил баргаштанд, ба ҳам овард! Орфа, дигар келини Ноомӣ, ба назди қавми худ ва худоёнаш баргашт ва дигар аз ӯ хабаре нашуд. Тамоми достон дар китоби Рут оварда шудааст.
Дар 1 Самуил 25 мо дар бораи Абиҷайл мехонем, ки зебо, доно ва худотарс буд. Дар рӯзҳои издивоҷаш бо Ноболи шарир, вай кӯшиш кард, ки шавҳарашро аз хашми Довуд муҳофизат кунад ва дар ин кор ба Довуд маслиҳати рӯҳонӣ дод. Пас аз он ки Нобол аз ҷониби Худованд зада шуд ва мурд, Довуд Абиҷайлро ба занӣ гирифт – мукофоти муносиб барои ин бевазани ҷавони фурӯтан.
Худо ба мо мегӯяд, ки Ӯ ба ятимон ва инчунин ба ниёзҳои бевазанон ғамхорӣ мекунад. Ӯ ҳар рӯз ниёзҳои бевазани бутпараст дар Зарефатро, ки Ӯ барои таъмини ниёзҳои пайғамбараш Илёс истифода мебурд, таъмин мекард. Ӯ Илёсро истифода бурд, то писарашро пас аз марги писар ба ӯ баргардонад ва ба ин васила ӯро водор сохт, ки Ӯро ҳамчун Худои ҳақиқӣ эътироф кунад (1 Подшоҳон 17).
Як бевазани яке аз писарони пайғамбарон оилаи худро дар ҳолати ғамангез ёфт, чунон ки мо дар 2 Подшоҳон 4:1-7 мехонем. «Қарздиҳанда меояд, то ду писарамро ба ғуломӣ гирад,» – вай ба Элишоъ гиря кард. Худованд намегузошт, ки ин ҳодиса рӯй диҳад, агар вай бо имон ба дастурҳои пайғамбараш Элишоъ пайравӣ мекард. Худо барои ин оила ба таври аҷиб таъмин кард, ба тавре ки ҳам бевазан ва ҳам писаронаш тавонистанд дасти неки Худовандро бубинанд ва таъминоти Ӯро барои ниёзҳои моддии худ қадр кунанд.
Дар 2 Подшоҳон 8:1-6 Худо дар мавриди зани Шунамӣ, ки қаблан ба каломи Ӯ итоат карда буд (4:8-37), ҳама чизро ба таври комил вақтбандӣ кард. Дар ин лаҳза вай пас аз ҳафт сол рафтан кӯшиш мекард, ки моликияти худро баргардонад. Дар он ҷо мо мехонем: «Подшоҳ барои вай як афсари муайянро таъин кард ва гуфт: «Ҳамаи он чиро, ки аз они ӯ буд, ва тамоми даромади саҳроро аз рӯзе, ки вай заминро тарк кард, то ҳоло баргардон»» (ояти 6). Худо дӯст медорад, ки имонро мукофотонид ва Ӯ ҳатман қарздори ҳеҷ мард – ё бевазан – нахоҳад монд!
Исо дар раҳмати худ на танҳо ба бевазани Ноин, ки дар маросими дафни писари ягонааш қадам мезад, гуфт, ки гиря накунад, балки ба ӯ шодии баргардонидани писарашро зинда дар Луқо 7 дод. Баъдтар дар ҳамон китоб (21:1-4; Марқӯс 12:41-44), мо Ӯро мебинем, ки дар муқобили хазинаи маъбад нишастааст ва ба он чизе, ки дар он ҷо рӯй медод, таваҷҷӯҳ мекард. Одамони сарватманд аз зиёдатии худ тилло ва нуқра мепартофтанд. Исо як бевазани камбағалро ба шогирдонаш ситоиш кард ва ба онҳо гуфт, ки вай аз ҳама сарватмандон бештар додааст, зеро вай ҳама чизеро, ки барои зиндагӣ дошт, дода буд. Албатта, Худованд ва Наҷотдиҳанда ниёзҳои ин бевазанро таъмин мекард.
Марям, модари Исо, бо дигар занон дар назди салиб истода буд, ҳамроҳи шогирди Ӯ Юҳанно, ки шаби пеш дар сари дастархони шом ба синаи Ӯ такя карда буд. Бародарони нимсолаи Исо ба Ӯ имон надоштанд (Юҳанно 7:5). Дидани он, ки чӣ тавр Ӯ дар миёни азобҳои бузурги худ, ғамхории модарашро ба ин шогирд бо меҳрубонӣ супурд ва чӣ тавр ин шогирд пас аз он ӯро ба хонаи худ бурд ва ба ӯ ғамхорӣ кард (Юҳанно 19:25-27), хеле таъсирбахш аст. Нигоҳи охирини мо ба ин зани гиромӣ дар Аъмол 1:14 аст, ки дар он ҷо вай ва бародарони Исо, ки зоҳиран пас аз эҳёи Ӯ наҷот ёфтанд, дар дуои самимӣ ва муттаҳид бо шогирдони Ӯ пайдо мешаванд.
Ғамхорӣ ба бевазанон
Калисои ибтидоӣ ба бевазанони худ ғамхорӣ мекард. Худи ҳаввориён дар аввал «дар сари мизҳо хидмат мекарданд», ба ниёзҳои онҳо ғамхорӣ мекарданд, аммо онҳо ба зудӣ ин хидматро ба ҳафт марде, ки аз ҷониби ҷамъомад барои ин мақсад интихоб шуда буданд, супурданд (Аъмол 6:1-7).
Бисёр бевазанон дар Ёппо пас аз марги Доркас, ки бо номи Табита низ маъруф буд, мотам гирифтанд. Вай барои онҳо либос месохт, ки ин хидмати зебое буд. Худо Петрусро истифода бурд, то ӯро аз мурдагон эҳё кунад, албатта ба шодии бузурги бевазанон (9:36-41).
Фикрҳои хотимавӣ
Дар тамоми Китоби Муқаддас мо аҳамияти бевазанонро барои Худои меҳрубони худ мебинем. Ӯ ба онҳо тавассути хешовандон ва имондорон – як қисми он оилаи бузургтар, оилаи Худо – ки ақидаи Ӯро дар бораи онҳо мубодила мекунанд, ғамхорӣ ва таъмин мекунад. Ӯ мехоҳад, ки бевазанон, мисли ҳамаи мо, ба Ӯ таваккал кунанд. Худованд эҳсосоти онҳоро мефаҳмад. Ӯ дӯст медорад, ки онҳоро баракат диҳад ва мекӯшад, ки онҳоро дар баракат додани дигарон истифода барад.
Дар хотир доред, харобӣ, ки хусусияти асосии бевазан аст, танҳо дар тарафи замин аст. Метавон бо ҳақиқати комил илова кард, ки ҳолати маҳрумияти ӯ, дар муносибатҳои Худои тамоми тасаллӣ, воситаи беҳтарин баракати ӯст.
Ба ҳамин монанд, вақте ки Калисо бевазании худро дар мавриди замин дарк мекунад, бе ягон захираи намоён, вай ба пуррагӣ аз лаззати меҳрубонии бепоёни Худованди худ баҳра мебарад. Вобастагии пурраи ӯ ба Ӯ ба таври бошуурона шиддат мегирад ва аз ин илтиҷоҳо ва дуоҳои ӯ шабу рӯз меафзояд (1 Тимотиюс 5:5). —Эдвард Деннетт, мутобиқшуда.
