Рамаи Худо ба чӯпонони ҳақиқӣ ниёз дорад
Файласуфи юнонӣ Аристотел, тақрибан дар соли 350 пеш аз милод навишта, гуфта буд, ки панҷ роҳи асосии зиндагӣ кардан вуҷуд дорад: кишоварзӣ, шикор, моҳидорӣ, дуздӣ ва чӯпонӣ. Дар бораи чунин одамон ӯ навиштааст: «танбалтаринҳо чӯпонон ҳастанд, ки зиндагии бекорӣ мебаранд ва бе мушкилӣ аз ҳайвоноти хонагӣ рӯзӣ мегиранд; рамаҳои онҳо аз ҷойе ба ҷое дар ҷустуҷӯи чарогоҳ саргардон мешаванд, онҳо маҷбуранд аз паси онҳо раванд, як навъ хоҷагии зиндаро парвариш мекунанд.»
Аристотел ягона касе нест, ки чӯпононро нафрат мекард, зеро ба мо гуфта шудааст, ки фарҳанги Миср онҳоро дар замони Юсуф, чандин аср пеш аз замони Аристотел, «нафратовар» медонист (Ҳастӣ 46:34).
Аммо Худо ҳамеша чӯпононро дӯст медошт. Ҳобил, писари дуюми Одам ва Ҳавво, чӯпон буд; ва ҳавворӣ Петрус, ки баъзе аз калимаҳои охирини Аҳди Ҷадидро менавишт, ба пешвоёни масеҳӣ ҳамчун чӯпонони рамаи Худо муроҷиат кард (1 Петрус 5:2-4). Кори чӯпонӣ на танҳо ҷолиб аст; он муҳим аст.
Масеҳ Чӯпон
Мисли ҳар чизи хуб, Худованд Исо намунаи бузурги мост – ва Ӯ Чӯпон аст. Ӯ дар бораи худ гуфт: «Ман Чӯпони нек ҳастам» (Юҳанно 10:11), ояти зебое, ки бешубҳа аз ҷониби кӯдакон ва калонсолони ҳар насл аз замони навишта шуданаш аз ёд карда шудааст. Се маротиба дар Инҷили Матто Ӯ ҳамчун Чӯпон дида мешавад, ва он истинодҳо баъзе дастурҳои зеборо дар бораи хислати Ӯ медиҳанд.
Ояти аввал Матто 9:36 аст: «Вақте ки Ӯ мардумро дид, ба онҳо раҳм кард, зеро онҳо хаста ва пароканда буданд, мисли гӯсфандоне, ки чӯпон надоштанд.» Ин шояд муҳимтарин нуқта дар бораи чӯпонон бошад. Ин корест, ки на аз дастҳо, балки аз дил оғоз меёбад. Аввал мо мебинем, ки Худованд мардумро дид. Сарфи назар аз ҷалоли шахсии Ӯ ва хислати фавқулоддаи Ӯ, Ӯ таваҷҷӯҳи худро ба худ накард, балки ба атрофиёнаш. Баъд, мо мебинем, ки Ӯ ба онҳо раҳм кард. Баъзан гуфта мешавад, ки Худованд «бо шафқат ҳаракат кард» гӯё ин калима амалҳои Ӯро тасвир мекунад; аммо ин нофаҳмии феъл аст. Ин феъли эҳсосот аст, на амал. Матн мегӯяд, ки Ӯ «аз шафқат ҳаракат кард.» Шафқат Ӯро пур кард ва водор кард. Он чизе ки Ӯ дид, ба эҳсосоти Ӯ таъсир расонд.
Сипас мо мефаҳмем, ки чаро Ӯ чунин шафқат ҳис мекард: Ӯ дарк кард, ки мардум хаста ва пароканда буданд. Хастагӣ аз набудани истироҳат ба вуҷуд меояд, ва ҳолати парокандагӣ аз набудани самт ба вуҷуд меояд. Ҳарду барои чӯпони ҳақиқӣ нигаронӣ мебошанд. Ин махсусан таъсирбахш аст, ки дарк кунем, ки ин мардум аз ҷиҳати ҷисмонӣ як фазоро ишғол мекарданд, аммо пароканда буданд. Онҳо пешво надоштанд, ҳисси ҳадаф надоштанд ва ҳис мекарданд, ки ҳеҷ кас ба ҷонҳои онҳо ғамхорӣ намекунад. Ҳамин тариқ, ҳарчанд онҳо як гурӯҳи калонро ташкил медоданд, мардум дар дилҳои худ пароканда монданд. Дар байни издиҳом будан ва бо вуҷуди ин танҳо ҳис кардан хеле ҷудокунанда аст. Аммо Худованд Исо ин ниёзро дарк кард ва аз шафқат ба онҳо пур шуд.
Пас аз қадр кардани ин изҳоротҳо дар бораи Худованд дар Матто 9, мо ба Матто 25 рӯ меорем. Дар он ҷо гуфта шудааст, ки Ӯ рӯзе дар байни халқҳо фарқ хоҳад гузошт «чунон ки чӯпон гӯсфандони худро аз бузҳо ҷудо мекунад» (ояти 32). Ояти пурра (оятҳои 31-46) таълимоти муҳими пайғамбарӣ дорад. Мо аз ин оятҳо мефаҳмем, ки вақте Масеҳ дар ҷалоли худ меояд, халқҳо пеш аз барқарор шудани Малакути ҳазорсолаи Ӯ ҷамъ хоҳанд шуд. Дар хислати худ ҳамчун Писари Одам, Худованд ба онҳое, ки ба хурдтарин бародарони Ӯ ғамхорӣ карданд, яъне яҳудиёни таъқибшуда, ки дар он вақт аз «мусибати бузург» (24:21) гузаштаанд, таваҷҷӯҳ хоҳад кард. Дар Матто 25 онҳое, ки ба онҳо меҳрубонӣ нишон доданд, гӯсфандон ҳастанд, дар ҳоле ки онҳое, ки накарданд, бузҳо ҳастанд.
Мо аз ин оят барои мавзӯи чӯпонии худ як татбиқи зебо пайдо мекунем. Дар он замонҳо барои гӯсфандон ва бузҳо якҷоя чаридан маъмул буд. Аммо, Худованд Исо, Чӯпони илоҳӣ, ҳеҷ гоҳ намефаҳмад ё нодуруст шарҳ намедиҳад, ки кӣ дар рама аст. Ӯ медонад, ки гӯсфандон кистанд, ва Ӯ бузҳоро медонад. Ин ду махлуқ баъзе шабоҳатҳои зоҳирӣ доранд, аммо онҳо аз ҷиҳати табъ ва хислат хеле фарқ мекунанд. Мо метавонем боварӣ дошта бошем, ки Худованд ҳеҷ гоҳ дар муносибат бо рамаи худ хато намекунад. Ӯ гӯсфандро мисли буз доварӣ намекунад, ва Ӯ бузро мисли гӯсфанд баракат намедиҳад. Чунон ки дар Юҳанно 10 гуфта шудааст, Чӯпони ҳақиқӣ «гӯсфандони худро бо ном даъват мекунад» (ояти 3). Гарчанде ки оят дар Матто 25 асосан дар бораи ғамхории чӯпонии Худованд барои мӯъминон имрӯз нест, мо метавонем мутмаин бошем, ки Ӯ ба ҳар як гӯсфанди худ таваҷҷӯҳи шахсӣ дорад.
Истиноди сеюми чӯпон дар Инҷили Матто дар боби 26 меояд, вақте ки Худованд ба шогирдони худ гуфт: «Ҳамаи шумо имшаб аз сабаби Ман ба васваса хоҳед афтод, зеро навишта шудааст: «Ман Чӯпонро мезанам, ва гӯсфандони рама пароканда хоҳанд шуд»» (ояти 31). Ин истинод ба дастгиршавӣ, муҳокима ва салиб кашидани Худованд аст – ки ҳамаи онҳо дар давоми 24 соати оянда ба амал меомаданд. Ин барои шогирдон замони даҳшатнок хоҳад буд!
Аммо кӣ, мо метавонем пурсем, ки «Чӯпонро мезанад»? Ҷавоб дода мешавад, вақте ки мо иқтибоси пурраи пайғамбариро аз Закарё 13:7 мехонем: ««Эй шамшер, бар Чӯпони Ман, бар Марде, ки ҳамсафари Ман аст, бедор шав,» мегӯяд Худованди лашкарҳо. «Чӯпонро бизан, ва гӯсфандон пароканда хоҳанд шуд.»» Худои Худаш касест, ки шамшерро барои задани Чӯпон даъват кард! Худованд Исо, он Чӯпони комил, шафқатманд, донишманд, дар доварӣ зада хоҳад шуд.
Дар ин робита, баррасӣ кардани суханони нависандаи гимн Томас Келли (1769–1855) таъсирбахш аст:
Мо дар бораи Чӯпоне, ки мурд, суруд мехонем, Ки барои рама мурд; Муҳаббати Ӯ то ҳадди аксар озмуда шуд, Аммо мисли санг устувор монд.
Вақте ки хун аз қурбонӣ бояд ҷорӣ шавад, Ин Чӯпон, аз рӯи раҳм, роҳнамоӣ шуд Барои истодан дар байни мо ва душман, Ва бо хоҳиши худ ба ҷои мо мурд.
Пас, суруди мо то абад хоҳад буд Дар бораи Чӯпоне, ки худро чунин дод: Ҳеҷ мавзӯъе мисли Ӯ ҷалолнок нест, Ҳеҷ мавзӯъе барои мо ин қадар таъсирбахш нест.
Мо боз ояти Юҳанно 10:11-ро ба ёд меорем, вақте ки Худованд Исо гуфт: «Ман Чӯпони нек ҳастам.» Ба ин Ӯ илова кард: «Чӯпони нек ҷони Худро барои гӯсфандон медиҳад.» Ӯ барои онҳо азоб кашид! Дар он вақт, барои муддате, гӯсфандони Ӯ аз ғам ва тарс воқеан пароканда шуда буданд. Аммо баъд, пас аз он ки худро ҳамчун Чӯпони нек дод, Ӯ ба ҷамъ кардани онҳое, ки пароканда шуда буданд, оғоз кард. Ӯ ҳамеша инро дар назар дошт. Дар Юҳанно 11:52 ба мо гуфта шудааст, ки марги Ӯ воситае буд, ки тавассути он «Ӯ фарзандони Худоро, ки дар хориҷа пароканда шуда буданд, дар як ҷо ҷамъ меовард.»
Ҷамъ кардани гӯсфандони пароканда
Дар ин ҷанбаи хидмати худ Масеҳ гӯсфандони гумроҳро меҷӯяд ва онҳоро водор мекунад, ки ба назди худ баргарданд, зеро Ӯ «Чӯпон ва Нозири ҷонҳои мост» (1 Петрус 2:25). Ӯ ин корро аз худи рӯзи эҳёи худ оғоз кард. Марями Маҷдалия дар назди қабри Ӯ танҳо гиря мекард, аммо Чӯпон ӯро дар ғамаш танҳо нагузошт. Ба ҷои ин, Ӯ ӯро бо ном даъват кард, ва ашкҳои ӯ ба шодӣ табдил ёфтанд. Петрус инкор карда буд, ки ӯ ҳатто Худовандро мешиносад, аммо Чӯпон ӯро барои як вақти хусусии барқароршавӣ ҷустуҷӯ кард. Ду шогирди дигар Ерусалимро тарк карданд, пур аз ғам, ва ба хона ба Эммаус рафтан гирифтанд; аммо Чӯпон ба онҳо зоҳир шуд ва дилҳои онҳоро гарм кард, то онҳо ба Ерусалим шитофтанд, то ба дигарон нақл кунанд. Ва сипас, вақте ки он шогирдони пароканда дар он ҳуҷраи болоӣ бо ҳам сӯҳбат мекарданд, Исо ба ҳамаи онҳо зоҳир шуд. Чӯпон ва Нозири ҷонҳои онҳо кор мекард.
Масеҳ имрӯз ҳам ин корро мекунад, ва Ӯ ҳамон шафқат ва дониши илоҳиро амалӣ мегардонад. Номаи Аҳди Ҷадид, ки Ӯро Чӯпон ва Нозири мо эълон мекунад, ҳамон номаест, ки мӯъминонро ҳоло ташвиқ мекунад, ки бо ҳамон рӯҳ амал кунанд. Дар 1 Петрус 5 мехонем: «Пирони байни шуморо насиҳат медиҳам… Рамаи Худоро, ки дар байни шумост, чӯпонӣ кунед, ҳамчун нозирон хидмат кунед, на бо маҷбурӣ, балки бо хоҳиши худ, на барои фоидаи ноҳақ, балки бо шавқ» (оятҳои 1-2).
Хусусиятҳое, ки мо дар кори Худованд Исо дидаем, бояд дар ҳар касе, ки ин кори чӯпониро анҷом медиҳад, низ мавҷуд бошанд. Аввал муҳим аст, ки бо шафқат ба рамаи Худо, хаста ва пароканда, ангеза дошта бошем. Зарур аст, ки ниёзҳои онҳоро дарк кунем ва бифаҳмем, ки онҳо кистанд. Ғайр аз ин, ин вазифа бояд ҳамчун кори қурбонӣ дида шавад. Худованд Исо ягона Чӯпонест, ки аз шамшери Яҳува зада хоҳад шуд; аммо чунон ки кори Ӯ барои гӯсфандон қурбониро талаб мекард, ҳамин тавр кори чӯпонон дар байни рамаи Худо ҳисси садоқати қурбонӣ ва худдорӣ талаб хоҳад кард.
Ғамхории пасторӣ имрӯз
Дар Аҳди Ҷадид нақши чӯпон инчунин бо калимаи «пастор» тарҷума шудааст. Имрӯз ин калима аксар вақт барои ишора ба пешво дар ҷамъомади калисои маҳаллӣ истифода мешавад. Дар бисёр ҳолатҳо чунин шахс пешвои асосӣ – ё шояд ҳатто ягона – пешво, муаллим, ёрдамчӣ ва роҳнамои масеҳиён дар он ҷамъомад ҳисобида мешавад. Аммо, модели библиявӣ нишон медиҳад, ки нақши пастор на танҳо як категорияи хидмат ё масъулияти маҳаллӣ аст, балки воқеан як тӯҳфаи рӯҳонӣ аст, ки ба тамоми Калисои Худо дода шудааст (Эфсӯсиён 4:11-12). Онҳое, ки ҳамчун пасторҳо тӯҳфа шудаанд, махсус барои сер кардан, ғамхорӣ кардан ва назорат кардани гӯсфандони Худо дар ҳар куҷое, ки набошанд, муҷаҳҳаз шудаанд.
Дуруст аст, ки ин кор метавонад ба таври оммавӣ барои бисёр шунавандагон якбора анҷом дода шавад. Ғамхории чӯпонӣ ҳамеша тавассути татбиқи Каломи Худо ба дилҳои мӯъминон дода мешавад, ва ин метавонад як фаъолияти дастаҷамъӣ бошад. Кори пасторӣ аксар вақт дар Навиштаҳо бо нақши пирон – пешвоёни баркамол ва эътирофшуда дар байни халқи Худо, ки қодиранд таълимоти библиявӣ диҳанд, алоқаманд аст (Аъмол 20:17,28; 1 Тимотиюс 3:2).
Аммо, аксар вақт, кори пасторӣ оҳиста, дар паси парда, бо шахсони алоҳида ба ҷои гурӯҳҳои калон анҷом дода мешавад. Вақте ки Худованд худро ба Марям дар қабр ошкор кард, оё каси дигаре дар он ҷо буд? Вақте ки Худованд Петрусро барқарор кард, оё каси дигаре шунид, ки чӣ гуфта шуд? Вақте ки Ӯ бо ду шогирди ғамгин ба Эммаус рафт, оё каси дигаре гӯш кард, вақте ки Ӯ Навиштаҳоро ба онҳо кушод? «Не» ҷавоб ба ҳамаи инҳост. Ба ҳамин монанд, кори пасторӣ аксар вақт хусусӣ ва шахсӣ аст.
Ғайр аз ин, мо аллакай дидаем, ки ин ғамхорӣ махсусан ба масеҳиёни хаста ва осебдида лозим аст. Ҳар касе, ки дар чунин ҳолат қарор дорад, ба дастгирӣ ва роҳнамоии зиёд ниёз дорад, аз ин рӯ интизор шавед, ки кори пасторӣ хеле серталаб хоҳад буд! Илова бар ин, гӯсфандони хаста аксар вақт наметавонанд ба касе, ки кори пасторӣ мекунад, суханони ташвиқкунанда баён кунанд. Аз ин рӯ, пасторҳо – мисли ҳамаи хизматгорони Худованд – набояд интизор шаванд, ки қувват ё шахсиятро дар хидмати худ пайдо кунанд, балки дар Масеҳ, намунаи бузурги худ.
Чунон ки дар боло зикр шуд, тӯҳфаи пасторӣ барои муҷаҳҳаз кардани бадани Масеҳ, яъне тамоми Калисо пешбинӣ шудааст. Тӯҳфаҳои рӯҳонии мо бо мо дар ҳар куҷое, ки набошем, ҳамроҳанд. Нақшҳои пирон ва нозирон масъулиятҳои маҳаллӣ мебошанд, чунон ки мо аз истинодҳо ба пирони калисо дар Эфсӯс ё нозирон дар Филиппӣ мефаҳмем (Аъмол 20:17; Филиппиён 1:1). Баръакс, масеҳиёне, ки ҳамчун пасторҳо тӯҳфа шудаанд, на танҳо дар хона, балки дар байни масеҳиёни хаста ва пароканда дар ҳама ҷо пастор хоҳанд буд.
Ба мо чӯпонон лозиманд!
Хулоса, мо мебинем, ки чӯпонони Худо бо тӯҳфа ва даъват муҷаҳҳаз шудаанд. Онҳо тӯҳфаи худро дар доираи васеъ амалӣ мегардонанд. Онҳо бояд омода бошанд, ки дар паси парда бо таваҷҷӯҳи кам хидмат кунанд, ва онҳо бояд дар имони худ қавӣ бошанд, зеро онҳо аксар вақт бояд мӯъминони хаста ва бори гаронро дастгирӣ кунанд.
Бешубҳа, шахсе, ки ҳамчун ягона пастори ҷамъомади маҳаллӣ хидмат мекунад, метавонад барои чунин кор тӯҳфа шуда бошад, гарчанде ки доштани як пешвои таъиншуда намунаи библиявӣ ба назар намерасад. Аз тарафи дигар, дар ҷамъомадҳо ва калисоҳое, ки мекӯшанд ба кори Рӯҳи Муқаддас тавассути бисёр тӯҳфаҳо ва пешвоён такя кунанд, баъзан гуфта мешавад: «Оҳ, мо пастор надорем.» Ин эҳтимол маънои онро дорад: «Мо як нафар надорем, ки тамоми ҷамъомадро дар ҳар як фаъолият роҳбарӣ кунад.» Худо ба мо кӯмак кунад, агар мо пастор надошта бошем! Чунон ки мо дидаем, ин воқеан кори муҳим аст.
Ғамхории чӯпонӣ ҳамеша роҳи Худо дар байни халқи Ӯ будааст. Ҳобил, Роҳел, Мусо, Довуд, Петрус ва бисёри дигаронро метавон ҳамчун чӯпонони библиявӣ номид, ба ғайр аз кори комили Худованд. Бигзор Масеҳ имрӯз халқи Худро бо чӯпонони худотарс баракат диҳад, ки мекӯшанд мӯъминони пароканда ва хастаро ҷамъ кунанд, ба онҳо кӯмак кунанд, ки ба Чӯпон ва Нозири ҷонҳои худ баргарданд.
