Дастури муфассал дар бораи насли заминӣ ва замини додашуда
Вақте ки Худо Худро ба ин тариқ ошкор кард, мувофиқи таъсиси баракати Худ дар қудрат бар замин, тавассути подшоҳи коҳин Малкисодек, табиист, ки баракати воқеии халқи интихобшуда ҷои худро меёбад; ва мо ба саҳнаи воқеии заминӣ мефуроем, ва дар боби 15 дастури муфассали Худовандро ба Абрам, дар бораи насли заминӣ ва замини ба ӯ додашуда дорем, ки ҳама бо аҳде тасдиқ шудааст, ки дар он Худо, ҳамчун нур барои роҳнамоӣ ва кӯра барои озмоиш, худро ба иҷрои ҳама чиз мебандад. Марг онро мустаҳкам мекунад. Яҳува ба ин тариқ аҳдро тасдиқ мекунад, ки дар файз аз он чизе, ки Ӯро мебандад, мегузарад; Абрам, вориси ваъдаҳо, даҳшат ва сояи онро аз сар мегузаронад. Дар ин ҷо ин дақиқан кафорат нест, балки он чизест, ки ба тасдиқи ваъдаҳо тааллуқ дошт, бо ягона чизе, ки онҳоро ба манфиати инсони гунаҳкор мустаҳкам карда метавонист. Аён аст, ки ин кушодашавии роҳҳои Худо, ва таъсиси аҳд (гарчанде ки аҳд ба манфиати халқи заминӣ баста шудааст) принсипҳои нав ва муҳимро дар бар мегирад. Худои Худаш муҳофизат ва қисми Абрам буд. Ин баландтарин қисми ҳама аст, то он даме, ки чизе ба инсон дода мешавад.
Умедҳои заминӣ ва мақсадҳои Худо: ваъдаи бечунучаро дар бораи Исроил ва замин
Аммо Абрам ҳанӯз робитаи худро бо замин ҳамчун ҷои доимӣ дар робита бо ҷисм ҳис мекунад, ва дар ҳақиқат мақсади Худо буд, ки ӯро ба ин тариқ баракат диҳад. Ин аз рӯи табиати худ яҳудӣ аст, ва мо аз ин рӯ қисми яҳудиро кушодаем. Ҳамаи саҳна ба ин тариқ дар ин ҷо ба умедҳои заминӣ, ва ваъдаҳо, ва аҳд, ва замин мефурояд. Ақли Абрам поён меравад; зеро ин поён рафтан аст — вақте ки Худо мегӯяд (пас аз он ки ӯ ҳама чизро аз ҷаҳон рад карда буд, бо назардошти ҷаҳони оянда ҳамчун умеди оянда), «Ман мукофоти ту ҳастам,» чунон ки Ӯ сипари ӯ буд — гуфтан, Чӣ ба ман медиҳӣ? Аммо каломи илоҳӣ онро истифода мебарад, то аз ҷониби Худо мақсадҳои Ӯро дар ин робита кушояд, ки дар мавриди ҳукумати ин ҷаҳон, аҳамияти воқеӣ доранд. Ман ворис надорам, мегӯяд Абрам; чизе барои идома додан, бо робитаи оилавӣ, соҳибии мероси ман дар замин, мувофиқи ваъда; зеро дар замин, ки одамон мемиранд, бояд ворисият бошад. Ва ҳамин тавр бояд бошад. Аммо бо вуҷуди ин, — дар мавриди замин, он бояд бо вобастагӣ ба Яҳува, бо ваъда, ва бо имон бошад. Гарчанде ки дар ин ҷо бо замин алоқаманд аст, он мувофиқи табиат набуд: дар ин замина ҳама чиз бар зидди Абрам баста буд — ӯ насл надошт. Аз ин рӯ, насли имон ва ваъда пайдо мешавад — на дар ҳақиқат як насл — балки яҳудиён ҳамчун фарзандони ваъда. Принсип баён карда мешавад ва имон барои адолат ҳисоб карда мешавад, дар ҳоле ки Абрам ба Худо бовар мекард. Ҳамин тариқ, барои ин ҷаҳон, Исроил насли ваъда, ворис буд. Пас аҳд дар бораи замин меояд, мувофиқи ваъдае, ки дар даъвати Абрам дода шуда буд. Худованд Худро ба Абрам мувофиқи марг мебандад, чунон ки мо дидем (зеро дар ҳақиқат он дар марги Масеҳ кафолат дода шудааст, ки бе он онҳо ҳеҷ чиз дошта наметавонистанд). Ин, дар мавриди иҷрои ҳозира, бо азоби халқ дар Миср, ва наҷоти минбаъдаи онҳо, вақте ки золимони халқ ва ғасбкунандагони мерос ҳарду доварӣ мешуданд, алоқаманд аст.
Мерос ба насли Иброҳим бо аҳди бечунучаро кафолат дода шудааст
Хусусияти амале, ки бо он аҳд баста шуд, мо аллакай қайд кардем. Хонанда метавонад Ирмиё 34:18-19-ро дар бораи қувваи ин амал муқоиса кунад. Дар ин ҷо, илова бар ин, ваъдае нест, ки Абрам бо имон даъват карда мешавад, балки кафолат додани мерос ба насли ӯ бо аҳд, ва дар ин ҷо бечунучаро. Ин ваъда ба Исроил, насли ваъда, ворис дар робита бо замин ва ҷисм аст. Илова бар ин, қайд кунед, ки андӯҳ ва зулми тӯлонии халқи Худо — таъхири вориси ваъдашуда — дар робита бо сабри Худо нисбат ба онҳоест, ки бояд доварӣ шаванд. (Муқоиса кунед 2 Петрус 3:9.) Мо метавонем қайд кунем, ки золимони Исроил ба хотири Исроил доварӣ мешаванд, ғасбкунандагони мероси ӯ барои ӯ.
Хулосаи ҳолати инсон ва роҳҳои Худо бо ӯ дар он
Дар ин ҷо нақшаҳо ва мақсадҳои Худо ба охир мерасанд, ҳатто дар мавриди халқи заминӣ, ва роҳҳои инсон, ва роҳҳои Худо барои иҷрои онҳо, бо боби 16, бо роҳҳои онҳо, ё монеаҳо аз онҳо, ки халқи Ӯ метавонад бо онҳо ба ҳар роҳ алоқаманд бошад, кушода шудан мегиранд. Инҳо то боби 23 таҳия карда мешаванд, вақте ки Иброҳим аз намояндаи насли ваъда будан даст мекашад. Соро мемирад, зарфи насли ваъда, ва вориси эҳёшуда ҳамчун касе, ки Худо пешниҳод мекунад, ба назар мерасад. Онҳое, ки аз рӯи ҷисм таваллуд мешаванд, аз онҳое, ки мувофиқи ваъда таваллуд мешаванд, пеш меоянд.
Мо наметавонем қайд накунем, ки чӣ гуна ҳамаи принсипҳои бузурги ҳолати инсон ва роҳҳои Худо дар он оварда шудаанд, ки ба китоби Ҳастӣ чунин хислати аҷиб ва ба ҳама чизҳои дар он буда (махсусан ба он чизе, ки мо то ҳол аз сар гузаронидаем) чунин тароват мебахшад. Ин сарлавҳа ва хулосаи ҳамаи ҳолати инсон ва роҳҳои Худо бо ӯ дар он аст — на наҷот, гарчанде ки қурбонӣ ва пӯшидани гуноҳ ёфт мешавад, ва на натиҷаҳои ҷалоли он. Наҷот дар Хуруҷ аст. Ҳолати инсон ва роҳҳои Худо ва ваъдаҳои асосӣ дар ин ҷо ҳастанд.
