ФАЙЗ ВА ҲАҚИҚАТ Ба воситаи Исои Масеҳ омад
«Калом ҷисм шуд ва дар миёни мо сокин шуд, ва мо ҷалоли Ӯро дидем, ҷалоле чун Писари ягона аз Падар, пур аз файз ва ҳақиқат». — Юҳанно 1:14 ESV
Юҳанно, шоҳиди имтиёзноки Ҷалоли Ӯ, гуфт, ки Исои Масеҳ бо нишон додани ҷалоли пурраи Худо омад, ки дар ду унсури «файз ва ҳақиқат» дида мешавад.
Ӯ эълон кард, ки «файз ва ҳақиқат ба воситаи Исои Масеҳ омад» (Юҳанно 1:17) ва назари наздиктар нишон медиҳад, ки «файз ва ҳақиқат ба воситаи Исои Масеҳ ба вуҷуд омад» (NET); яъне, мувофиқи Луғати пурраи омӯзиши калима, файз ва ҳақиқат «ба вуҷуд омадан, ё ба вуҷуд омадан, ё пайдо шудан» ба воситаи Исои Масеҳ.
Гарчанде ки ин ду калимаи бузурги Инҷил дар саросари Аҳди Ҷадид фаровон пошида шудаанд, муҳим аст, ки онҳо танҳо дар Инҷили Юҳанно (Юҳанно 1:14,17) бо муаррифии Писари Худо, Калом, ба ҷаҳон ин қадар наздик ба ҳам пайваста дида мешаванд. Гарчанде ки файз ва ҳақиқат ҳамчун ҷалоли Худо абадӣ вуҷуд доштанд, пеш аз омадани Исои Масеҳ аксаран номаълум буданд. Ин хусусиятҳои дугонаи ҷалоли роҳҳо ва воситаҳои Худо нисбат ба одамон ҷузъи ҷудонашавандаи Инҷил мебошанд – боби нав дар расиши Худо ба инсоният оғоз ёфт.
Файз
Файз як мафҳуми беназири Китоби Муқаддас аст. Калимаи юнонии харис дар Луғати пурраи омӯзиши калима ба таври муфассал ҳамчун «он чизе, ки шодӣ, лаззат, қаноатмандӣ, илтифот, қабулро ба вуҷуд меорад, барои некие, ки дода шудааст ё хоста шудааст, манфиат, шукргузорӣ, миннатдорӣ; илтифоте, ки бе интизори бозгашт анҷом дода шудааст; ифодаи комилан озоди меҳрубонии Худо ба одамон, ки ягона ангезаи худро дар саховатмандӣ ва хайрхоҳии Бахшанда пайдо мекунад; илтифоти бепул ва бесазовор» муайян шудааст.
Бо ин таърифҳо мо мебинем, ки файзи Худо, ки ба воситаи Исои Масеҳ ҷорӣ мешавад, барои таъмин ва қонеъ кардани ҳар як ниёз ва хоҳиши ҷони инсон беш аз кофӣ аст. Худои офарандаи мо мехоҳад, ки мо дар Ӯ қаноатмандӣ ва қаноатмандии ниҳоӣ пайдо кунем. Ӯ моро офаридааст, ки дар Ӯ қаноатманд бошем. Чунон ки суруди машҳур мегӯяд, «дар ҳамаи мо сӯрохие ба шакли Худо вуҷуд дорад», ки то даме ки қаноатмандӣ аз чашмаҳои заҳролуди замин ва ҷомеаи инсонӣ ҷустуҷӯ шавад, на қонеъ мешавад ва на пурра.
Мушкилот дар он аст, ки табиати афтодаи инсонӣ ба таври инстинктӣ чунин қаноатмандиро дар ҳама ҷойҳои нодуруст меҷӯяд. Вақте ки хоҳиши мо ҳадафи асосии ҳаёти мо мегардад ва мо худро ба ҷустуҷӯи якумрии он «чизе», ки намерасад, меандозем, мо ҳеҷ гоҳ онро пайдо намекунем. Гуруснагӣ ва ташнагии аз ҷониби Худо додашудаи мо барои он аст, ки моро ба Ӯ расонад. Танҳо вақте ки ҷустуҷӯи мо ба Ӯ тамаркуз мекунад ва ба Ӯ даст дароз мекунад, мо қаноатмандии ниҳоӣ пайдо мекунем. Он гоҳ файз пирӯз мешавад.
Забурнавис ин хоҳишро зуд-зуд баён мекард, чунон ки дар Забур 42:1-2 ва 63:1: «Чунон ки оҳу ба ҷӯйҳои об ташна аст, ҳамин тавр ҷони ман ба Ту ташна аст, эй Худо. Ҷони ман ба Ту ташна аст, эй Худо, ба Худои зинда»; ва «Эй Худо, Ту Худои ман ҳастӣ; ман Туро бо ҷидду ҷаҳд меҷӯям; ҷони ман ба Ту ташна аст; ҷисми ман барои Ту беҳол мешавад, чунон ки дар замини хушк ва хаста, ки дар он об нест». Вақте ки мо Худоро бо самимият ва аз таҳти дил барои он ки Ӯ кист, меҷӯем, файзи Ӯ гуруснагӣ ва ташнагии моро бо қаноатмандӣ ба таври азим фаро мегирад.
Аммо ин танҳо дар бораи қаноатмандии мо нест. Ин дар бораи ислоҳи хатои кайҳонӣ аст, ки дар натиҷаи исёни аслии инсон бар зидди Худо – гуноҳ ба вуҷуд омадааст. Файз роҳи Худо барои муносибати қонунӣ ва одилона бо гуноҳ аст, дар ҳоле ки ба гунаҳкорон бахшиши дилсӯзона медиҳад. Барои баъзе изҳороти Инҷил, ки таъсири файзро тасвир ё баён мекунанд, инҳоро баррасӣ кунед:
«Дар Масеҳ Худо ҷаҳонро бо Худ оштӣ медод, гуноҳҳои онҳоро ба ҳисоби онҳо намегузошт ... барои мо Ӯро, ки гуноҳро намедонист, гуноҳ кард, то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем» (2 Қӯринтиён 5:19, 21). «Масеҳ низ як бор барои гуноҳҳо азоб кашид, одилон барои беадолатон, то ки моро ба Худо наздик кунад» (1 Петрус 3:18). «Музди гуноҳ марг аст, аммо атои ройгони Худо ҳаёти ҷовидонӣ дар Исои Масеҳ Худованди мост» (Румиён 6:23).
Ҷараёни фаровон ва бемаҳдуди файзи Худо шояд беҳтарин дар ин изҳороти оддӣ дар Юҳанно 1:16 баён шудааст: «Аз пуррагии Ӯ ҳамаи мо файз бар файз гирифтем». Инҳо ва бисёр изҳороти дигар ба шахс ва кори Худованди мо Исои Масеҳ, моҳияти файзи Худо, ки ба гунаҳкорони ношоиста пешниҳод шудааст, тамаркуз мекунанд.
Мо одамон ба осонӣ файзро таҳриф ва таҳриф мекунем, яъне онро ба шакли шаҳватҳо ва хоҳишҳои худ аз нав муайян мекунем, чунон ки дар Яҳудо 4 тасвир шудааст, «ки файзи Худои моро ба шаҳват табдил медиҳанд ва ягона Ҳоким ва Худованди мо Исои Масеҳро инкор мекунанд». Аз ин рӯ, файз ба мо ин қадар наздик бо ҳақиқат ҷуфт ва мутавозин омад. Файз ҳеҷ гоҳ наметавонад ба сатҳи эҳсоси хуб ё хушмуомилагӣ коҳиш дода шавад. Он танҳо вақте қабул ва қадр карда мешавад, ки мо онро дар мувофиқат бо Худо ва ҳақиқати Ӯ қабул ва лаззат мебарем. Ва ҳақиқат, дар ҳақиқат, ҳамеша дар роҳҳои Худо бо инсоният аён буд. Аммо бе файз, он метавонад сахт ва бераҳм ба назар расад.
Ҳақиқат
Ҳақиқат чист? Ҳақиқат бо адолат, ростқавлӣ ва фазилат зич алоқаманд аст. Ҳақиқат хислати Худост, ки ростқавл, нек, боэътимод, ошкоро ва ҳеҷ гоҳ фиребанда ё таҳрифшуда нест.
Забур 117:2 мегӯяд, ки «ҳақиқати Худованд абадист» (NASB, NKJV, KJV); ҳамон оят дар ESV, NIV ва дигарон мегӯяд: «Вафодории Худованд то абад боқӣ мемонад». Инҳо ду калимаи гуногуни ибрӣ мебошанд, гарчанде ки маънои онҳо хеле монанд аст. Ҳарду дар бораи эътимоднокӣ, устуворӣ ва садоқати Худованд сухан мегӯянд. Калимаи сеюм, ки ҳанӯз ҳам маънои монанд дорад, дар Забур 36:5 пайдо мешавад: «Муҳаббати устувори Ту, эй Худованд, то осмонҳо мерасад, вафодории Ту то абрҳо». Дар Ҳастӣ 18:25, Иброҳим саволи риторикӣ дод (ки қувваи изҳороти эълонӣ дорад): «Оё довари тамоми замин он чиро, ки одилона аст, нахоҳад кард?» Комилан!
Титус 1:2 мегӯяд, ки Худо «ҳеҷ гоҳ дурӯғ намегӯяд» (ESV) ё «дурӯғ гуфта наметавонад» (NASB, NKJV); ва Ибриён 6:18 эълон мекунад, ки «барои Худо дурӯғ гуфтан ғайриимкон аст». Сулаймон дар Масалҳо 30:5 ба мо хотиррасон мекунад, ки «ҳар калимаи Худо рост мебарояд» (ESV). Худованди мо Исо, ба Падари Худ дуо карда, эълон кард: «Каломи Ту ҳақиқат аст» (Юҳанно 17:17). Ин як изҳороти аҷиб аст, зеро он нагуфт: «Каломи Ту рост аст». Калимаи ман ё калимаи шумо метавонад дар ҳолатҳои муайян рост бошад – яъне, мувофиқ бо ҳақиқат, дақиқ ва мувофиқ бо далелҳо. Аммо каломи Худо на танҳо рост аст; он дар моҳияти худ ҳақиқат аст. Ва Худои Худаш низ ҳамин тавр аст.
Ҳақиқат яке аз шахсиятҳои муқаддаси Худованд Исои Масеҳ аст: «Ман роҳ, ҳақиқат ва ҳаёт ҳастам» (Юҳанно 14:6). Ӯ на танҳо ҳақиқатро мегӯяд ё намояндагӣ мекунад; Ӯ моҳияти он аст. Ӯ ифодаи ростқавл, дақиқ ва равшани Худо – таҷассуми пурраи Худо (Қӯлассиён 2:9) – ва адолат ва муқаддасӣ ва ростқавлӣ аст. Ӯ меъёрест, ки бар зидди он ҳама чизи дигар барои рост ё дурӯғ будан доварӣ мешавад.
Якҷоя онҳо хушхабар месозанд
Инҷил, «хушхабари» Худо ба инсоният, ифодаи ин ду сифат аст. Наҷот барои ҳамаи гунаҳкороне, ки имон меоваранд, дастрас аст. Ҳақиқати аввали Инҷил ин аст, ки «ҳама гуноҳ кардаанд ва аз ҷалоли Худо маҳруманд» (Румиён 3:23). Дар аввал ин хабари бад аст, аммо ин ҳақиқатест, ки ҳамаи мо бояд шахсан бо он рӯ ба рӯ шавем ва эътироф кунем. Ҳақиқати навбатӣ ин аст, ки ҳарчанд Худо гунаҳкорро дӯст медорад; азбаски Ӯ муқаддас аст ва аз гуноҳ нафрат дорад, Худо бояд онро доварӣ ва ҷазо диҳад. Ҳақиқати сеюм ин аст, ки файзи Худо гуноҳи моро дар як ҷойгузин доварӣ ва ҷазо додааст: Писари муқаддас ва бегуноҳи Ӯ, Худованд Исои Масеҳ, ки «бо файзи Худо ... барои ҳама маргро чашид» (Ибриён 2:9). Ҳақиқати чорум ин аст, ки бахшиши пурра ва ҳаёти ҷовидонӣ ба ҳар як гунаҳкоре, ки аз гуноҳкории худ тавба мекунад (яъне, ӯ бар зидди худ ва гуноҳи худ бо Худо ҳамроҳ мешавад ва танҳо, бо эътимод аторо қабул мекунад) ройгон дода мешавад. Бе файз ин ғайриимкон аст.
Мо минбаъд қадри умқи файзи Худоро дарк мекунем, вақте ки ҳақиқатро дар бораи гуноҳ мефаҳмем. «Гуноҳ беқонунӣ аст» (1 Юҳанно 3:4). Калимаи юнонии гуноҳ дар ин ҷо ҳамчун «гум кардани ҳадаф ва доираи ҳақиқии ҳаёти мо, ки Худост» муайян шудааст – яъне, «ҳама ... аз ҷалоли Худо маҳруманд». Беқонунӣ «нафрат ба қонун ва вайрон кардани он; беадолатӣ; ноҳаққӣ» мувофиқи Луғати пурраи омӯзиши калима. Гуноҳ исён бар зидди Худо, саркашӣ аз ҳокимияти Ӯ ва рад кардани ҳукмронии Ӯст. Чӣ тавр Худои офарандаи тавоно метавонад чунин муносибатҳо ва рафторро аз махлуқоти Худ таҳаммул кунад?
Мо медонем, ки гуноҳ вақте пайдо шуд, ки як фариштаи сарвар дар осмон ҳокимияти Худоро рад кард ва ба тахти Ӯ ҳамла кард (Ишаъё 14:12-15; Ҳизқиёл 28:13-19). Гуноҳ насли инсонро вақте сироят кард, ки ин сарвари фариштаи барканоршуда исёни худро ба замин овард ва Одам ва Ҳавворо ба исён кашид, ки онҳоро ба рад кардани ҳокимияти Худо таҳрик дод (Ҳастӣ 3), ба ин васила тамоми инсониятро сироят кард: «Гуноҳ ба воситаи як мард ба ҷаҳон омад, ва марг ба воситаи гуноҳ, ва ҳамин тавр марг ба ҳамаи одамон паҳн шуд, зеро ҳама гуноҳ карданд» (Румиён 5:12).
Гуноҳ як масъалаи доимӣ аст, ки дар ДНК-и инсон нақш бастааст ва бо таваллуди ҳар як насли нав идома меёбад. Худо бояд ин сирояти маккорона ва марговарро дар мо решакан мекард. Муқаддасӣ ва адолати Ӯ нобудии комили моро талаб мекард. Чӣ тавр Ӯ метавонист насли инсонро бо нобуд кардани ҳамаи мо наҷот диҳад? Файзи Ӯ ягона воситаеро пайдо кард, ки ба воситаи он Ӯ метавонист моро наҷот диҳад, аммо арзиши он барои Ӯ ғайричашмдошт буд. Ӯ Писари ягонаи Худро фиристод, ки дар бораи Ӯ эълон кард: «Ту Писари маҳбуби Ман ҳастӣ; аз Ту Ман хеле хушнудам» (Луқо 3:22). «Падар Писари Худро фиристодааст, то Наҷотдиҳандаи ҷаҳон бошад» (1 Юҳанно 4:14).
Барои иҷрои ин, «барои мо Ӯро, ки гуноҳро намедонист, гуноҳ кард, то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем» (2 Қӯринтиён 5:21). «Ӯ гуноҳе накард, ва дар даҳони Ӯ фиребе ёфт нашуд ... Ӯ худаш гуноҳҳои моро дар ҷисми Худ бар дарахт бардошт, то ки мо ба гуноҳ бимирем ва ба адолат зиндагӣ кунем ... Масеҳ ... як бор барои гуноҳҳо азоб кашид, одилон барои беадолатон, то ки моро ба Худо наздик кунад» (1 Петрус 2:22, 24; 3:18).
Файзи дилсӯзона талаботи ҳақиқати довариро қонеъ кард, вақте ки Он ки «Ҳақиқат» аст, Худро ба марг дар Салиб дод, «то ки бо файзи Худо Ӯ маргро барои ҳама чашад» (Юҳанно 14:6; Ибриён 2:9).
