Шумо музд мегиред, танҳо барои он ки онро ба ҳамёни сӯрох гузоред. Ҳаггай 1:6 NIV
Ҳамёни сӯрох беҳтарин ҷой барои сарфа кардани пули бо меҳнат бадастовардаи шумо нест. Ин ба ҷамъ кардани об дар ғалбер монанд аст. На он қадар муваффақ! Аммо кӣ чунин кори аблаҳона мекунад, ки пулро ба халтаи сӯрох партояд? Шумо ва ман! Вақте ки афзалиятҳои мо бо афзалиятҳои Худо мувофиқат намекунанд, чунон ки дар китоби Ҳаггай дида мешавад, мо маҳз ҳамин корро мекунем!
Барои беҳтар қадр кардани таълимоти ин китоби пайғамбарии Аҳди Қадим, биёед аввал заминаи таърихии онро дида бароем. Воқеаҳои Ҳаггай нисбатан дер дар таърихи Аҳди Қадим рух додаанд – тақрибан 1500 сол пас аз Иброҳим, тақрибан 1000 сол пас аз Мусо ва тақрибан 500 сол пас аз Довуд. Ҳаггай ҳамчун пайғамбари «пас аз бадарға» маъруф аст, зеро ӯ пас аз бозгашти яҳудиён аз 70 соли бадарға ё асорати худ дар Бобил мавъиза ва пешгӯӣ кардааст. Ин бозгашт ба ватани онҳо бо фармони хайрхоҳонаи Куруш, подшоҳи Форс, ки империяи Бобилро дар соли 539 пеш аз милод сарнагун кард, иҷозат дода шуд. Тақрибан 50,000 яҳудӣ дар он вақт ба Ерусалим баргаштанд, таҳти роҳбарии Зеруббобил (Ҳаггай 1:1).
Аз оғоз то рукуд
Бо шукргузории самимӣ ба Худованд, ки онҳоро бехатар ба хона оварда буд, ин яҳудиёни ғайратманд ба барқарор кардани маъбади худ шурӯъ карданд. Қурбонгоҳ аз нав сохта шуд, қурбониҳо ва идҳо аз нав барқарор карда шуданд ва таҳкурсии маъбади нав ба итмом расид. Шумо метавонед ҳама чизро дар бораи ин вақти шодии шукргузорӣ ва ситоиш дар Эзро 3 хонед. Мутаассифона, ин фазои эҳё кӯтоҳмуддат буд. Таҳдидҳои душманон аз миллатҳои ҳамсоя, инчунин тарс ва ноумедӣ дар байни худи яҳудиён боиси рӯҳафтодагии бузург гардид ва сохтмони хонаи Худованд ба рукуд омад (Эзро 4). Дар тӯли понздаҳ сол ҳеҷ коре анҷом дода нашуд. Он ҳамчун таҳкурсии кушода дар замин монд. Ва то он даме ки пайғамбар Ҳаггай ба саҳна омад, мардуми Худо нисбат ба тамоми фиаскои барқарорсозӣ муносибати «ман парвое надорам» доштанд (1:2).
Чӣ фоҷиабор – ва дар айни замон чӣ қадар шинос ҳатто имрӯз! Чӣ қадар вақт мо мебинем, ки кори Рӯҳи Худо пас аз гузоштани таҳкурсии умедбахш хомӯш ё пахш карда мешавад! Бисёре аз масеҳиён дар имон таҳкурсии хуб доранд, аммо дигар рушд намекунанд. Онҳо бо ғайрат ва ҳаваси зиёд оғоз карданд, аммо дигар сохтмон намекунанд. Таҳкурсии як вақтҳо мустаҳками онҳо ҳоло ба таъсири обу ҳавои системаи арзишҳо ва муносибатҳои ин ҷаҳон дучор шудааст.
Оё мумкин аст, ки барномаи сохтмони рӯҳонии шумо қатъ шуда бошад ва таҳкурсии шумо фаромӯш шуда бошад? Дар бораи вақти шумо барои дуо ва хондани Каломи Худо ҳар рӯз чӣ гуфтан мумкин аст? Оё сохтмони доимӣ идома дорад, ё корпартоии умумӣ вуҷуд дорад? Ҳамин гуна саволҳоро метавон дар бораи бисёре аз калисоҳо ва гурӯҳҳои иттиҳодияи мо дод. Оё фаъолияти сохтмонӣ пеш меравад, ё мо ба таҳкурсиҳои партофташуда менигарем? Оё мо дар бораи зарурати доимии таълим ва ибодат, иттиҳодия ва дуо ғамхорӣ мекунем (Аъмол 2:42)? Мо бояд аз худ бипурсем, ки оё мо дар барномаи сохтмонӣ барои иттиҳодияи худ фаъолона иштирок дорем ё мо қаноатмандем, ки дар канор нишинем, дар ҳоле ки таҳкурсии кушода оҳиста-оҳиста вайрон мешавад. Оё мумкин аст, ки вазъияти мо ҳатто бадтар бошад? Оё мо ба ҳар ҳол ба сохтмоне, ки Худо тавассути ҳамбоварон анҷом медиҳад, монеъ мешавем?
Мушкилоти афзалиятҳо
Чаро сохтмони маъбад дар замони Ҳаггай қатъ шуда буд? Чаро мардум нисбат ба хонаи Худо чунин муносибати бепарвоёна доштанд? Ҷавоб дар мавъизаи сахти Ҳаггай дар 1:3-11 оварда шудааст. Мушкилот афзалиятҳо буд! Мардуми Худо вақт, кӯшиш ва пули бештарро барои хонаҳои худ сарф мекарданд, на барои хонаи Худованд (1:4). Дар замони Ҳаггай, хонаи панелӣ нишонаи айшу ишрат буд, зеро чӯби гаронбаҳои кедрро аз Лубнон ворид кардан лозим буд. Худо ин зиндагии боҳашамат ва моддигароёнаро бо стандартҳои кодекси сохтмонии худ номувофиқ медонист. Ба мардум ба таври возеҳ гуфта шуд, ки афзалиятҳои худро аз нав баррасӣ кунанд:
«Роҳҳои худро баррасӣ кунед!»
гуфт пайғамбар (Ҳаггай 1:5,7 NKJV). Албатта, дар ин мавъизаи қадимӣ барои масеҳии асри 21 дарсҳо мавҷуданд. Каломи зиндаи Худо ҳеҷ гоҳ кӯҳна намешавад. Оё мо афзалиятҳои хонаи панелӣ дорем? Оё мо лоиҳаҳои сохтмонии худро аз барномаи сохтмонии Худо пеш мегузорем? Лоиҳаҳои сохтмонии мо, албатта, метавонанд на танҳо хонаҳои аслӣ бошанд. Мо метавонем ҳама гуна вақт ва энергияи сохтмонро барои тиҷорати худ, китобҳои мактабӣ, сармояи бонкӣ ё ҳатто бадани худ сарф кунем, дар ҳоле ки кори сохтмонии Худованд беэътиноӣ мешавад.
Барои мардуми замони Ҳаггай доштани хонаҳо нодуруст набуд ва дар бораи панелҳои кедрӣ ҳеҷ чизи бад набуд. Мушкилот афзалиятҳо буд! Дар хонаи Худо ҳеҷ коре анҷом дода намешуд. Таҳкурсии кушодаи маъбад ба рӯи мардуми Худо менигарист, аммо онҳо бешармона вақт, энергия ва пули худро барои хонаҳои худ сарф мекарданд. Афзалиятҳо имрӯз барои бисёре аз мардуми Худо мушкилоти рақами як боқӣ мемонанд. Аксари масеҳиён ба гуноҳҳои намоён ба монанди зино ва куфр даст намезананд. Ва дар бораи сарф кардани вақт ва ғамхорӣ барои тиҷорати мо, китобҳо, сармояи бонкӣ ё ҳатто бадани мо ҳеҷ чизи бад нест! Аммо гуноҳ аст, ки ҳар яке аз ин чизҳоро дар рӯйхати афзалиятҳо аз ибодат ва хидмати мо ба Худо болотар гузорем. Оё мо ба ин роҳ гуноҳ мекунем? Мо метавонем бигӯем, ки ин ҳеҷ гоҳ дар ҳаёти мо рух нахоҳад дод, аммо тафтиши кӯтоҳи рӯйхати афзалиятҳои мо дар асоси тақсимоти вақт ё истеъмоли энергия метавонад моро ба ҳайрат орад. Каломи Худо мегӯяд: «Роҳҳои худро баррасӣ кунед!»
Дар замони Ҳаггай, фоҷиаи пурраи вазъият на танҳо дар он буд, ки хонаи Худованд фаромӯш шуда буд, балки дар он буд, ки мардуми Худо ба як кори бефоида машғул буданд. Аз сабаби афзалиятҳои чаппашудаи онҳо, Худованд баракати худро аз замини онҳо боздошта буд. Рамаҳои онҳо бесамар буданд ва ҳосили онҳо ночиз буд. Мардум вақт ва меҳнати зиёдеро барои пешрафт сарф мекарданд, аммо пешрафте набуд. Аслан, онҳо пули худро ба халтаҳои сӯрох мепартофтанд! Афзалиятҳои чаппашуда ҳамеша ба халтаи сӯрох оварда мерасонанд. Вақте ки мо манфиатҳои Худоро бо манфиатҳои худ иваз мекунем, мо ҳамеша бо ноумедӣ ва талафот рӯ ба рӯ мешавем. Гарчанде ки метавонад баъзе «дастовардҳои» кӯтоҳмуддат дар лаззат, маъруфият ё шукуфоӣ вуҷуд дошта бошанд, афзалиятҳои нодуруст дар ниҳоят ба ҳеҷ дастоварде оварда намерасонанд. Чӣ қадар сармоягузориҳои мо дар ин сол ба халтаи сӯрох хоҳанд афтод?
Ҳалли Худо
Каломи Худо ҳеҷ гоҳ мушкилотро бе додани ҳалли он нишон намедиҳад. Ҳалли мушкилоти афзалиятҳо оддӣ аст: Онҳоро чаппа кунед! Ҳалли оддӣ ва мустақими Худо барои замони Ҳаггай ба таври мунтазам барои мардум пешниҳод карда шуд:
«Ба кӯҳҳо бароед ва чӯб биёред ва маъбадро аз нав созед»
(Ҳаггай 1:8 NKJV). Ҷавоб он қадар равшан ба назар мерасад, ки мо ҳайрон мешавем, ки чаро Худо бояд онро мегуфт! Худо онро гуфт, зеро мардуми Ӯ он вақт мисли мардуми Ӯ ҳоло буданд – сустфаҳм! Баъзан мо он қадар саркаш ҳастем, ки Худо бояд ба мо асосҳои зиндагии масеҳиро такрор ба такрор омӯзонад, то афзалиятҳои худро дуруст кунем. Масалан, Худо чанд маротиба бояд ба мо омӯзонад, ки чӣ тавр ором набошем (Матто 6:25-34; Филиппиён 4:6-7)? Ва дар бораи мусибат чӣ гуфтан мумкин аст? Кай мо меомӯзем, ки дар ҳаёти масеҳӣ ҳамеша интизори роҳи ҳамвор набошем? Аҳди Ҷадид пур аз оятҳоест, ки ба мо меомӯзанд, ки имони мо барои некии мо бо озмоишҳо ва таъқибот озмуда хоҳад шуд (Юҳанно 15:20; 16:33; Аъмол 14:22; 1 Таслӯникиён 3:3; 2 Тимотиюс 3:12; Яъқуб 1:2; 1 Петрус 1:7; 2:21; 1 Юҳанно 3:13).
Вокуниши бузург ба хидмати Ҳаггай дар боқимондаи ин китоби Аҳди Қадим ба мо дода шудааст. Вокуниш ба мавъиза на ҳамеша мусбат аст, аммо ин ҳолат бояд ходимони Худовандро имрӯз, ки шояд рӯҳафтода бошанд ва ҳатто ба имконияти кори Худо тавассути мавъиза шубҳа дошта бошанд, рӯҳбаланд кунад. Дар натиҷаи мавъизаи Ҳаггай, мардум ба Худованд эҳтиром нишон доданд, дар рӯҳ ба ҳаяҷон омаданд ва ба кори барқарор кардани хонаи Худованд баргаштанд (1:12-15). Чӣ тағйироти назарраси муносибат – аз бепарвоии беэҳтиромӣ ба амали эҳтиромона! Ин имрӯз ғайриимкон нест!
Баракати Худо
Дар боби 2 мехонем, ки хидмати Ҳаггай дар ҳоле ки маъбад ба итмом мерасид, идома дошт. Мардум бо ваъдаҳо дар бораи оянда рӯҳбаланд карда шуданд ва ба идомаи зиндагии муқаддас даъват карда шуданд. Мо аз Эзро 6:15 мефаҳмем, ки маъбад тақрибан чор сол сохта шуд. Аммо ин чор сол, солҳои баракат дар замин ва бар мардум буданд (2:19), зеро онҳо солҳои афзалиятҳои дуруст буданд. Дигар сармоягузориҳои мардуми Худо ба халтаҳои сӯрох намеафтоданд! Бигзор мардуми Худо имрӯз низ суханони пайғамбар Ҳаггайро ҷиддӣ қабул кунанд. Он гоҳ, дар натиҷа, мо овози Худовандро хоҳем шунид, ки мегӯяд: «Аз ин рӯз ба баъд ман шуморо баракат хоҳам дод» (2:19).
