Ҳанно ва Самуил
Бисёре аз хонандагони Китоби Муқаддас достони Ҳанно ва Самуилро медонанд, ки дар 1 Самуил 1 ба мо нақл шудааст. Ҳанно барои писар дуо карда буд ва Худо дуои ӯро иҷобат кард. Аз ин рӯ, ӯро Самуил номид, ки маънояш «аз ҷониби Худо шунидашуда» аст. Муддате, то он даме ки ӯро аз шир ҷудо кард, Ҳанно ӯро дар хона бо худ нигоҳ дошт; сипас вай ваъдаеро, ки дода буд, иҷро кард ва Самуилро ба назди Илӣ коҳин дар Шило овард. Дар он ҷо Самуил бояд дар назди Худованд ҳозир мешуд ва мемонд (ояти 22).
Биёед бубинем, ки мо аз Ҳанно дар бораи фарзандони худ чӣ омӯхта метавонем. Ман мехоҳам ба ҳадафи бузурги тарбияи библиявӣ ишора кунам ва сипас чаҳор қадамро ба ин ҳадаф нишон диҳам. Дар ин кор мо на танҳо Ҳанноро ҳамчун намунаи модари имондор дидан мехоҳем, балки мехоҳем он чиро, ки ӯ кардааст, баррасӣ кунем ва онро ба мо, ки волидайн ё кормандони ҷавонон ҳастем, татбиқ кунем.
Ҳадафи бузурги тарбияи библиявии кӯдакон
Ҳанно хоҳиши бузурге дошт: Самуил бояд ба хонаи Худо оварда шавад ва дар он ҷо дар назди Худованд ҳозир шавад. Ӯ бояд бимонад ва муфид бошад. Хоҳиши Ҳанно иҷро шуд ва Самуил хизматгори Худованд шуд ва Ӯро дар Шило ибодат кард. Самуил инчунин пайғамбар шуд, ки тавассути ӯ Худо бо халқи Худ сухан мегуфт ва ӯ аз номи халқ бо Худо сухан мегуфт.
Дар Аҳди Ҷадид, Худо талаб мекунад, ки мо фарзандони худро «дар тарбия ва насиҳати Худованд» тарбия кунем (Эфсӯсиён 6:4 NKJV). Ин дастур махсусан ба падарон дода шудааст, зеро онҳо ин масъулиятро дар назди Худо бар дӯш доранд, аммо албатта он ба модарон низ дахл дорад. Тарбияи фарзандон ҳадафҳои гуногун дорад. Табиист, ки мо мехоҳем онҳоро бубинем, ки он чиро, ки барои зиндагӣ дар ин ҷаҳон муфид аст, меомӯзанд. Донишҳои умумӣ, малакаҳои мушаххас ва салоҳияти иҷтимоӣ ҳама барои ҳаёт ҳатмӣ мебошанд. Фазилатҳое ба монанди шукргузорӣ, хушмуомилагӣ, меҳрубонӣ, саъю кӯшиш, тартибот ва саривақтӣ набояд аз барномаи таълимӣ ғоиб бошанд. Ин ки мо бояд дар ин чизҳо намуна бошем, худ аз худ маълум аст. Аммо ин муҳимтарин ҳадаф нест. Достони Ҳанно ва Самуил ба мо меомӯзад, ки дар бораи фарзандони мо чӣ муҳимтар аст:
- Онҳо бояд ба назди Худованд Исо оварда шаванд. Вақте ки Худованд Исо дар ин ҷаҳон буд, Ӯ гуфт: «Бигзор кӯдакони хурдсол ба назди Ман оянд ва онҳоро манъ накунед» (Матто 19:14). Мо вазифаи зебои овардани кӯдаконро ба назди Исо дорем, ки онҳоро водор созем, ки барвақт бо Ӯ тамос гиранд ва аз Ӯ баракат гиранд. Ин ҳадафи аввалин ва муҳимтарини мост. Фарзандони мо бояд Ӯро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ қабул кунанд, аммо ҳар як кӯдак бояд шахсан наҷот ёбад. Ҳамчун волидайн мо метавонем ба онҳо кӯмак кунем ва дастгирӣ кунем, ё – масалан, бо рафтори бемеҳр, худхоҳона – барои онҳо монеа ё сангпоя бошем.
- Онҳо бояд бо Ӯ бимонанд. Агар фарзандони мо Худованд Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ қабул карда бошанд, онҳо бояд Ӯро беҳтар шиносанд. Бо Ӯ мондан маънои омӯхтани шинохтан ва қадр кардани муошират бо Ӯро дорад. Мо бояд фарзандони худро ба хондани Каломи Худо ва идома додани ҳаёти дуои шахсӣ роҳнамоӣ кунем. Ҳамин тавр онҳо Ӯро бештар ва бештар хоҳанд шинохт.
- Онҳо бояд барои Ӯ муфид бошанд. Хидмати Худо ду ҷанбаи асосӣ дорад. Пеш аз ҳама, ҷанбаи ибодат дар маънои маҳдуд вуҷуд дорад, ки маънои онро дорад, ки фарзандони мо ибодати Худовандро меомӯзанд. Самуил инро аллакай дар синни хурдсолӣ мекард (1 Самуил 1:28). Дар ҳоле ки кӯдакон дар ҷаласаҳои калисои маҳаллӣ ибодатро меомӯзанд, ҷои асосии чунин омӯзиш дар хона дар ҳузури волидони онҳост. Дуюм, хидмат барои Худо аз асбобҳои муфид будан барои Ӯ, дар ихтиёри Ӯ барои ҳар коре, ки Ӯ медиҳад, иборат аст. Фарзандон ва ҷавонони мо набояд танҳо Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаихуд бишносанд; онҳо инчунин бояд Ӯро ҳамчун Худовандихуд бишносанд, ки онҳоро пайравӣ ва хидмат мекунанд.
- Орзуи Ҳанно иҷро шуд. Навишта мегӯяд: «Ва кӯдак Самуил дар қад ва дар илтифот ҳам дар назди Худованд ва ҳам дар назди одамон афзуд» (2:26) ва «Ва ҳоло писар Самуил дар назди Худованд дар назди Илӣ хидмат мекард» (3:1).
Чаҳор қадам ба ҳадаф
Мо ҳоло метавонем пурсем, ки чӣ тавр волидони Самуил ба ҳадафи худ расиданд, ки писарашон марди Худо шавад. Дар айни замон мо пурра дарк мекунем, ки Худо дар ин кор даст дошт. Барои он ки Самуил он чизе ки шуд, файзи холис буд. Агар тарбияи фарзандони мо натиҷаи дилхоҳи моро нишон диҳад, ин чизе ҷуз файз нест. Мо ҳатто як коре накардем, ки ба он сазовор бошем. Аммо бигзор мо ҳеҷ гоҳ файзро ҳамчун баҳонае барои иҷро накардани масъулияти худ истифода набарем. Биёед ба Ҳанно ва масъулияти ӯ назар андозем, зеро бо мо фарқ надорад:
- Ҳанно писарашро шир дод (1 Самуил 1:23). Ин албатта чизи ғайриоддӣ нест, аммо дар он вақт ин ягона роҳи имконпазири ғизо додани кӯдаки хурдсол буд. Дар татбиқ ба худ мо меомӯзем, ки ғизои рӯҳонӣ барои фарзандони мо комилан зарур аст. Мо наметавонем хеле барвақт ба шинос кардани фарзандони худ бо «шири холиси Каломи» Худо (1 Петрус 2:2) шурӯъ кунем. Танҳо пас аз он онҳо метавонанд пешрафти рӯҳонӣ кунанд. Биёед дар хотир дорем, ки шири модар чизест, ки аввал дар дохили худи модар ташаккул ёфтааст. Мо ба фарзандони худ «консерваҳои рӯҳонӣ» намедиҳем. Ба ҷои ин, мо мехоҳем ба онҳо он чиро, ки барои мо муҳим шудааст ва мо худамон бо хурсандӣ амалӣ мекунем, диҳем. Мо ғизои барои онҳо пешбинишударо ба дигарон намедиҳем, ки миқдори дурустро бодиққат таъмин карда, ба синну сол ва иштиҳои кӯдак мутобиқ кардаем.
- Ҳанно писарашро аз шир ҷудо кард (1 Самуил 1:23). Ҳарчанд ғизо додани кӯдакон бо шири модар муҳим бошад ҳам, ҳамон қадар муҳим аст, ки вақти аз шир ҷудо кардани онҳо фаро расад. Кӯдакон бояд худашон хӯрок хӯрданро омӯзанд. Инро амалӣ карда, мо бояд диққат диҳем, ки фарзандони мо на танҳо корҳои ҳаррӯзаи худро худашон иҷро карданро меомӯзанд, балки онҳо бояд ҳарчи зудтар муносибати худро бо Худованд Исо барқарор карданро омӯзанд. Барои мо хуб аст, ки ба онҳо кӯмак кунем, ки ҳарчи зудтар худашон дуо кунанд ва Китоби Муқаддасро хонанд. Ҳатто агар онҳо ҳанӯз наҷот наёфта бошанд ҳам, ин ҳамеша матлуб аст. Аз шир ҷудо кардани кӯдак набояд ногаҳонӣ бошад, балки бояд як раванд дар тӯли муддате бошад.
- Ҳанно писарашро ҳамроҳӣ кард (1 Самуил 1:24). Рӯзе фаро расид, ки Самуил хонаи волидонашро тарк карда, ба пои худ истад, аммо Ҳанно бо ӯ рафт. Ҳамчун волидайн мо чунин лаҳзаҳоро дар ҳаёти табиии худ медонем. Мо рӯзҳои аввали мактаб, рӯзҳои аввали кор ва рӯзҳои арӯсии фарзандони худро дар ёд дорем. Вақте мерасад, ки мо бояд каме-каме раҳо кунем. Ин на ҳамеша осон аст, аммо бо ин роҳ мо ба фарзандони худ кӯмак мекунем, ки мустақил шаванд. Дар ҳаёти рӯҳонии онҳо низ набояд фарқ кунад. Лаҳзае, ки кӯдакон Наҷотдиҳандаро қабул мекунанд ва мехоҳанд ба Ӯ хидмат кунанд, вақте фаро расидааст, ки онҳо ба ҳаёти рӯҳонии худ шурӯъ мекунанд ва таҷрибаҳои худро бо Худованд ба даст меоранд. Биёед онҳоро дар ин кор рӯҳбаланд кунем ва бодиққат бо онҳо роҳ равем. Ҳамроҳӣ кардани онҳо аз як тараф аз додани маслиҳат ва дастгирӣ ва аз тарафи дигар аз дуо кардан барои онҳо иборат аст. Мо чизи шабеҳро дар ҳаёти волидони Мусо мебинем. Онҳо писари худро ба ҳифзи сабади хурд – тасвири Худованд Исо, ки танҳо ӯ метавонад ба фарзандони мо ғамхорӣ кунад – супурданд, аммо дар айни замон онҳо аз назорат кардани он ғамхорӣ накарданд (Хуруҷ 2:1-10).
- Ҳанно писарашро раҳо кард (1 Самуил 1:28). Мо ба осонӣ тасаввур карда метавонем, ки барои Ҳанно чӣ қадар душвор буд, ки писарашро дар Шило тарк кунад, чунон ки ба Худо ваъда дода буд. Фарзандон ба мо ҳамчун ҳадаф дода нашудаанд. Онҳо як тӯҳфаи аҷиби Худо ҳастанд – аммо танҳо барои муддате! Мо наметавонем онҳоро барои худ нигоҳ дорем. Аз ин рӯ, биёед онҳоро бо хурсандӣ ба Ӯ диҳем, ҳатто агар барои мо душвор бошад. Вақте ки Самуил дигар дар хона зиндагӣ намекард, Ҳанно писари дури худро фаромӯш накард. Вай мунтазам ба ӯ сар мезад ва ҳар сол либоси нав меовард (2:19). Вақте ки ӯ ҳанӯз хурд буд, ӯро шир дода буд ва барои рушди ботинии ӯ ғамхорӣ карда буд; ҳоло вай ба шаҳодате, ки ӯ зоҳиран медод, диққат медод. Бигзор мо фарзандони худро вақте ки калон мешаванд, раҳо кунем, аммо дар айни замон ба ғамхорӣ дар бораи некӯаҳволии онҳо идома диҳем. Пас аз он ки мо дар бораи оғози хидмати Самуил дар назди Худо ва барои Худо мехонем, Ҳанно ниҳоят аз назари мо комилан ғайб мезанад. Дар 1 Самуил 2, ба ғайр аз ҳарсола барои Самуил либос дӯхтани ӯ, танҳо ду чиз дар бораи Ҳанно зикр шудааст: дуои амиқи ӯ (оятҳои 1-10) ва далели он ки Худо ба ӯ панҷ фарзанди дигар дод (ояти 21). Худованд имони ин зани парҳезгорро бе мукофот нагузошт. Пас аз он мо дигар дар бораи ӯ намехонем. Мо набояд бо фарзандони калонсоли худ робитаро гум кунем, аммо мо бояд қафо равем ва онҳоро пурра раҳо кунем, вақте ки вақти он расидааст, ки онҳо ҳаёти рӯҳонии мустақили худро пеш мебаранд.
Хулоса
Он чиро, ки Ҳанно кард, аз муҳаббат кард. Вай дар бораи писараш дурнамои равшан дошт ва он чиро, ки ба Худо ваъда дода буд, иҷро кард. Муҳаббати ӯ ба писараш дар эҳтиёткорӣ, ҳикмат ва худдорӣ ифода ёфт.
Худо худро бо ин зани парҳезгор муаррифӣ мекунад ва амалҳои Ӯ ба мо роҳнамоӣ медиҳанд. Бигзор Ӯ ба мо ҳамчун волидайн ва кормандони ҷавонон ин дурнаморо ҳангоми баррасии кӯдакон ва ҷавононе, ки Ӯ ба ғамхории мо гузоштааст, ато кунад!
