Қисми ҳафтум: Ӯ барои ба вуҷуд овардани ихтилоф омад
«Оё шумо гумон мекунед, ки Ман барои овардани сулҳ ба замин омадаам? Не, ба шумо мегӯям, балки барои ихтилоф». —Луқо 12:51 ESV«Гумон накунед, ки Ман барои овардани сулҳ ба замин омадаам. Ман барои овардани сулҳ наомадаам, балки шамшер. Зеро Ман омадаам, то мардро бар зидди падараш, ва духтарро бар зидди модараш, ва келинро бар зидди хушдоманаш гузорам». —Матто 10:34-35«Ман омадаам, то оташро ба замин андозам, ва кош, ки он аллакай аланга мегирифт!» —Луқо 12:49
Чӣ тавр Исо, Шоҳзодаи Сулҳ (Ишаъё 9:6), метавонист суханони ин оятҳоро ба забон орад? Оё Ӯ ба пайравонаш нагуфт: «Сулҳро ба шумо мегузорам; сулҳи Худро ба шумо медиҳам» (Юҳанно 14:27)? Пас чаро Исо барои ба вуҷуд овардани ихтилоф омад? Оё ин оятҳо бо дигар таълимоти Навиштаҳо мухолифат доранд?
Оё шумо хокистариро дӯст медоред?
Дар рӯзи аввали офариниш Худо нурро офарид (Ҳастӣ 1:3). Китоби Муқаддас намегӯяд, ки Худо торикиро офарид, аммо худи далели офаридани нур аз ҷониби Худо табиати торикиро фош кард. Вақте ки нур нест, торикӣ ҳаст. Сипас мехонем, ки Худо ба таври возеҳ «нурро аз торикӣ ҷудо кард» (ояти 4). Ӯ намехост, ки дар байни онҳо ягон нофаҳмӣ бошад. Вуҷуди нур муқоисаро бо торикӣ хеле равшан мекунад; дар байни онҳо минтақаи хокистарӣ вуҷуд надорад. Ҳамин принсип дар шаклҳои гуногун дар саҳифаҳои Китоби Муқаддас такрор мешавад.
Вақте ки қонун ба Исроил тавассути Мусо дода шуд, он нуре буд, ки гуноҳи инсониятро фош кард. Павлус баҳс кард: «Агар қонун намебуд, ман гуноҳро намедонистам. Зеро ман намедонистам, ки тамаъкорӣ чист, агар қонун намегуфт: «Тамаъ накун»» (Румиён 7:7). Пеш аз қонун, инсон барои донистани он ки чӣ дуруст ва чӣ нодуруст аст, ба виҷдони худ такя мекард ва аз сабаби гуноҳ виҷдони инсон сӯхта (1 Тимотиюс 4:2) ва ба минтақаҳои хокистарии созиш гузашт. Вақте ки қонун дода шуд, муайян кардани гуноҳ хеле осонтар буд, зеро қонун онро равшан кард. Қонун равшанӣ ва фарқият, ё муқоисаро дар байни нур ва торикӣ таъмин кард.
Худованд Исо ягона инсони комилест, ки қонунро иҷро кард (ниг. Матто 5:17-18). Ҳаёти Ӯ нуре буд, ки торикии ҷаҳонро фош кард. Агар шумо солҳои зиёд дар ҳуҷрае бо тирезаҳои торикшуда зиндонӣ бошед, аммо нури хираи шамъи хурде дошта бошед, шинохтани он ки шумо дар торикӣ ҳастед, душвор аст. Дар он ҳуҷра шумо шояд барои хондани китоб ё дидани чизе мубориза баред, аммо шумо ба ҳар ҳол фикр мекунед, ки шамъи хурд ба қадри кофӣ хуб аст. Аммо, вақте ки шумо тирезаро кушоед ва нури офтобро ба ҳуҷра ворид кунед, шумо дарк хоҳед кард, ки шумо тамоми ин муддат дар торикӣ будед. Худованд Исо ҳангоми зиндагӣ дар замини мо дар торикӣ дурахшид. Ӯ ҳамаи моро бо амалҳои оддии итоат ба волидонаш, тамоми шаб дуо кардан, ба одамони атрофаш раҳм ва муҳаббат нишон додан ва ҳаёти қурбонӣ кардан шарманда кард. Бо ҳаёти худ Ӯ исбот кард, ки ҳамаи мо мурдаем. Ҳаёти Ӯ равшан кард, ки ҳамаи мо гунаҳкорем. Ин як тақсимоти равшан аст.
Исо дарвоза аст
Масеҳият аз динҳо дар бисёр ҷиҳатҳо фарқ мекунад, аммо бузургтарин омили фарқкунанда ин аст, ки масеҳият ба шахсияти Исои Масеҳ асос ёфтааст. Вақте ки мо аз давраи постмодерн мегузарем, мо кӯшишҳои бештарро барои созиш ва қабули қариб ҳама гуна ғоя ё амал, новобаста аз пайдоиш, маъно ё арзиши ахлоқии он мебинем. Масалан, ҳаракати Асри Нав дар Амрикои Шимолӣ шаклҳо ва намудҳои гуногунро мегирад ва амалҳои он аз ҷониби бисёриҳо бидуни фаҳмидани решаҳои он дар динҳои шарқӣ, бахусус ҳиндуизм, қабул карда мешаванд. Яке аз даъвоҳои ҷолиби ҳаракати Асри Нав кӯшиши плюралистӣ ва фарогири илм, дигар идеологияҳо ва динҳо будан аст.1 Ин ба тарзи тафаккури кунунии дунявӣ, ки таҳаммулпазирӣ ва қабули ҳама чизро тарғиб мекунад, хеле ҷолиб менамояд. Аммо, як саволи муҳим ба миён меояд: Чӣ тавр мо метавонем динҳоеро, ки хеле фарқ мекунанд, ба як дин муттаҳид кунем? Ҷавоб оддӣ мебуд, агар муттаҳидшавӣ ба амалҳо ва арзишҳои ахлоқии муштарак асос ёфта бошад, ки ин ҳолати ҳамаи динҳост. Аммо, масеҳияти ҳақиқӣ фарқ мекунад, зеро он марказӣ ба шахсияти Масеҳ, на ба расмиёт ё қоидаҳо.
Исои Масеҳ танҳо истода, даъво мекунад, ки ягона роҳи ба Худо расидан аст. Дар як маврид Ӯ гуфт: «Ман дарвоза ҳастам» (Юҳанно 10:9). Аҳамият диҳед, ки Ӯ нагуфт, ки Ӯ як дарвоза аст, балки «дарвозаи ягона». Ӯ ҳама гуна имконоти назари плюралистиро, ки имконоти дигар ё илова бар Ӯро дар бар мегирифт, аз байн бурд. Ин ба дигар мавридҳо низ дахл дорад, масалан, вақте ки Ӯ гуфт:
- «Ман нони ҳаёт ҳастам» (6:35),
- «Ман нури ҷаҳон ҳастам» (8:12),
- «Ман чӯпони нек ҳастам» (10:11),
- «Ман эҳё ва ҳаёт ҳастам» (11:25), ва
- «Ман токи ҳақиқӣ ҳастам» (15:1).
Истифодаи «the»-ро дар ҳамаи ин даъвоҳо қайд кунед. Ӯ ба дигарон имконият намедиҳад, ки бо Ӯ мавқеи дарвоза, ҳаёт, нур, чӯпони нек, эҳё ё ток буданро мубодила кунанд. Дар ниҳоят, Ӯ хеле равшан гуфт: «Ман роҳ, ҳақиқат ва ҳаёт ҳастам. Ҳеҷ кас назди Падар намеояд, магар ба воситаи Ман» (Юҳанно 14:6). Аз ин рӯ, Исо на барои он омад, ки пайғамбари дигар, марди неки дигар, ё ҳатто наҷотдиҳандаи дигар бошад. Ӯ омад, то ягона роҳи ба Падар расидан бошад. Ин бешубҳа боиси ихтилоф гардид.
Дар бораи сулҳи ҷаҳон чӣ?
Дар сухани охирини худ бо шогирдонаш, Исо ба онҳо гуфт: «Сулҳро ба шумо мегузорам; сулҳи Худро ба шумо медиҳам. На чунон ки ҷаҳон медиҳад, Ман ба шумо медиҳам» (ояти 27). Мо метавонем дар Навиштаҳо ваъдаҳои зиёдеро дар бораи сулҳ пайдо кунем.2 Исо чӣ гуна сулҳро ваъда дод? Ба кӣ ваъда дода шуд?
Агар мо ба мушкилоти ҷаҳон дар тӯли таърих то ҳол назар кунем, бузургтарин масъалае, ки ба он дахолати илоҳӣ лозим аст, чӣ хоҳад буд? Оё ин ҷанг, гуруснагӣ, беморӣ ё офати табиӣ хоҳад буд? Ҳамаи инҳо нишонаҳои мушкилоти ҷиддитар ва амиқтар мебошанд: гуноҳ. Исо метавонад ба осонӣ сулҳро дар замин таъмин кунад, аммо ин мушкилоти дили инсонро ҳал намекунад. Чунин сулҳро шахсони алоҳида аз берун лаззат мебурданд, аммо онҳо то охири умри худ аз ҳисси гуноҳи дохилӣ азоб мекашиданд, илова бар азоби абадӣ.
Исо як навъи муҳимтари сулҳро ваъда дод: «сулҳ бо Худо» (Румиён 5:1). Ин сулҳ ба инсон имкон медод, ки бо Худо сафед карда шавад ва оштӣ кунад. Исо на танҳо ин сулҳро ваъда дод, балки Ӯ нархи онро бо хуни худ пардохт, то онро кафолат диҳад. Ин вақте равшан шуд, ки Ӯ пас аз эҳёи худ ба шогирдонаш зоҳир шуд: «Исо омада, дар миёни онҳо истод ва ба онҳо гуфт: «Сулҳ бар шумо бод». Вақте ки Ӯ инро гуфт, дастҳо ва паҳлӯи Худро ба онҳо нишон дод» (Юҳанно 20:19-20)
Ӯ зоҳир шуда, гуфт: «Сулҳ бар шумо бод». Сипас Ӯ ба худаш нишон дод, ки нохунҳо аз дастҳояш гузашта буданд ва найза паҳлӯяшро сӯрох карда буд, то ба онҳо исбот кунад, ки барои ба даст овардани ин сулҳ нархи гарон пардохт шудааст. Ин тасдиқ мекунад, ки ваъдаи Ӯ кафолат дода шудааст. Оё шумо аз сулҳе, ки Исо бо хуни худ барои шумо харидааст, лаззат мебаред? Ин сулҳ бо Худост, ки абадияти шуморо нигоҳубин мекунад ва кафолат медиҳад, ки қарзи шумо дар додгоҳи илоҳӣ ҳал шудааст.
Дар ҳамин маврид Исо ба шогирдонаш дар бораи як намуди дигари сулҳ гуфт: «Сулҳ бар шумо бод. Чунон ки Падар Маро фиристод, Ман низ шуморо мефиристам» (Юҳанно 20:21). Ин сулҳ хеле зарур буд, зеро Ӯ расулони Худро ба гӯшаҳои замин фиристод. Ин дафъа Ӯ дар бораи сулҳе сухан меронд, ки сафари онҳоро дар замин нигоҳубин мекард. Ин сулҳест, ки ба инсон имкон медиҳад, ки аз мушкилот бидуни изтироб гузарад. Оҳ, чӣ қадар ба ин сулҳ дар ҷаҳоне, ки мо зиндагӣ мекунем, ниёз дорем!
Аҳамият диҳед, ки ду намуди сулҳе, ки Исо дар ин оятҳо ваъда дод, ба шахсони алоҳида нигаронида шуда буданд. Ӯ дар бораи сулҳи ҷаҳон ё ҳатто сулҳи миллати худ, Исроил, сухан намегуфт; ин дар оянда хоҳад омад, аммо ҳоло не. Ваъдаи Ӯ барои шогирдонаш аст, ки ду намуди сулҳи дохилӣ дошта бошанд:
- Сулҳ бо Худо, ва
- Сулҳ ҳангоми гузаштан аз мушкилоти ҷаҳон.
Исо боиси ихтилоф ва шамшер мегардад
Чаро Исо ишора кард, ки Ӯ барои ба вуҷуд овардани ихтилоф ва ҳатто шамшер омадааст? Ҷавоб ба табиати Ӯ ҳамчун нур алоқаманд аст. Ӯ торикиро фош мекунад. Ин ба пайравони Ӯ низ дахл дорад, зеро онҳо аз ҷониби Павлус насиҳат дода шуданд: «Зеро ки шумо як вақт торикӣ будед, аммо ҳоло дар Худованд нур ҳастед. Мисли фарзандони нур рафтор кунед ... Дар корҳои бесамари торикӣ иштирок накунед, балки онҳоро фош кунед» (Эфсӯсиён 5:8-11).
Вақте ки масеҳиён ҳамчун фарзандони нур рафтор мекунанд, ҳаёти фарқкунанда ё ҷудошудаи онҳо торикии ҷаҳонро фош мекунад. Ин маънои ихтилофро дорад. Вокуниши ҷаҳон ба ин нур метавонад аз танҳо нодида гирифтани рафтори масеҳӣ то намудҳои гуногуни таъқибот фарқ кунад. Ин аст он чизе ки Худованд дар бораи шамшер сухан меронд.
Хулоса, Исо ба шогирдонаш сулҳи ботиниро ваъда дод. Ӯ ҳамчунин гуфт, ки онҳо дар ин ҷаҳон аз азоб мегузаранд, зеро онҳо бояд аз он фарқ кунанд, ва ин метавонад боиси ихтилоф дар байни дӯстон ва оилаҳо гардад.
Оё шумо аз шамшер азоб мекашед? Оё дӯстони шумо ба имони шумо ба Худованд Исои Масеҳ масхара мекунанд? Масеҳиён дар тӯли асрҳо аз сабаби имони худ азоб кашидаанд. Худи Масеҳ аз ҷониби оила, шаҳр ва миллати худ – ҳатто тамоми ҷаҳон рад карда шуд. Ӯ то ҳадде рад карда шуд, ки ба қатл расонида шуд! Шамшере, ки Ӯ овард (Матто 10:34), аз худи Ӯ оғоз ёфт.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Дрюри, Невилл (2004), Асри Нав: Ҷустуҷӯи худшиносии рӯҳонӣ, Лондон, Англия, Британияи Кабир: Темза ва Ҳудсон, ISBN 0-500-28516-0
- Ҷустуҷӯи зуд дар Нашри стандартии англисӣ 356 оятро нишон медиҳад, ки калимаи «сулҳ»-ро дар бар мегиранд.
