Чӣ қадар сарвати дастуроти рӯҳонӣ дар маънои бисёре аз номҳои одамон ва ҷойҳое, ки мо дар Китоби Муқаддас пайдо мекунем, пинҳон аст!
Хидматгори Масеҳ солҳои беҳтарини ҳаёти худро ба таҳқиқ дар ин соҳаи пурсамар бахшидааст. Натиҷаи заҳматҳои ӯ ин аст Луғати номҳои хоси Китоби Муқаддас, аз ҷониби Ҷ.Б. Ҷексон. На ин ки он комилиятро талаб мекунад. Дигар манбаъҳои иттилоот, албатта, барои хонанда дастрасанд; ва одатан қабул кардани маънои номи ибрӣ, ки аз ҷониби донишмандони пешбари Библия мувофиқа шудааст, бехатар аст.
Барои нишон додани арзиши чунин омӯзиш, биёед каме Китоби Муқаддасро дар Ҳастӣ 2:10-14 — танҳо ин панҷ оятро хонем.
Ва дарёе аз АДАН берун омад, то боғро об диҳад; ва аз он ҷо ҷудо шуда, ба чор сар тақсим шуд. Номи якум ПИШОН аст: ин ҳамон дарёест, ки тамоми замини ҲАВИЛОРО, ки дар он тилло ҳаст, иҳота мекунад; ва тиллои он замин хуб аст: дар он бделлум ва санги оникс ҳаст. Ва номи дарёи дуюм ҶИҲОН аст: ин ҳамон дарёест, ки тамоми замини ЭФИОПИЯРО иҳота мекунад. Ва номи дарёи сеюм ҲИДДЕКЕЛ аст: ин ҳамон дарёест, ки ба тарафи шарқи АШУР меравад. Ва дарёи чорум ЕФРАТ аст.
Дарёи файзи Худо
Дарё метавонад ҳамчун рамзи файзи Худо бошад. Он ҳоло «аз ин ҷои бесамар, ки Исо мурд, ҷорӣ аст». Аммо ҷараёни он пеш аз он ки бесамарӣ, ки аз гуноҳ ба вуҷуд омад, оғоз ёфт. Пеш аз он ки Одам афтод, пеш аз он ки гуноҳ ба ҷаҳон ворид шуд, Худо ин дарёи аҷибро ҷорӣ кард. Файз барои Ӯ андешаи баъдӣ набуд.
Гуноҳ сабаби зоҳиршавии пурраи он буд, аммо пеш аз он ки гуноҳ офариниши зебои Худоро фасод кунад, Худо барои инсон нақшаҳои файзнокро таҳия карда буд.
Адан: Лаззат
АДАН маънои «лаззат»-ро дорад. Маҳз аз сабаби лаззати Худо аз инсон (ӯро, чунон ки Ӯ кард, дар нури ҳадафи аҷиби худ дида) файз ба нафъи ӯ ҷорӣ шуд.
Дарё ба ЧОР сар тақсим шуд. Рақамҳо, инчунин номҳо, дар Китоби Муқаддас аҳамият доранд, ва чор рақами умумият аст; чор гӯшаи замин, чор боди осмон ва ғайра мавҷуданд. Ҳамин тавр, мо мефаҳмем, ки нияти Худо аз аввал ин буд, ки файзи Ӯ ба ҳама ҷо, ба таври умумӣ, ба одамон ҷорӣ шавад ва дар ягон ҷараёни танг, миллӣ, яҳудӣ ҷорӣ нашавад. Файзе, ки наҷот меорад, бояд ба ҳама одамон зоҳир шавад ва дар тамоми офариниш дар зери осмон мавъиза шавад (Тит 2:11; Қӯлассиён 1:23). Он бояд ба шимол, ҷануб, шарқ ва ғарб, ҳар ҷое ки одамон пайдо мешуданд, ҷорӣ шавад.
Пишон: Ҷараёни бузург ва Ҳавило: Азоб
ПИШОН маънои «ҷараёни бузург»-ро дорад ва ба мо хотиррасон мекунад фаровонии файзи Худо. Кӣ метавонад бе ҳаяҷони рӯҳ калимаҳои аҷиберо бихонад, ки ба мо мегӯянд, ки «дар куҷо гуноҳ фаровон буд, файз боз ҳам бештар фаровон шуд»? Кӣ аз мо наметавонад ба «фаровонии файз»-е, ки гирифтааст, шаҳодат диҳад (Румиён 5:17)? Воқеан ҳам дарёи Худо Пишон аст!
Замине, ки дарёи Пишон онро пурра иҳота карда буд, замини Ҳавило буд.
ҲАВИЛО маънои «азоб»-ро дорад, ва ин дар ҷаҳон ҳамчун оқибати гуноҳ вуҷуд дорад. Оё дилҳои мо бо дилсӯзии амиқ ба ҳаракат намеоянд, вақте ки мо ба ҷаҳони бузурги азоб, ин Ҳавилое, ки моро иҳота кардааст, менигарем? Аммо оё дилҳои мо боз ба ҳаракат намеоянд, вақте ки мо дар бораи дарёе, ки онро иҳота кардааст, файзи Худо дар фаровонии бепоёни худ, ки онро аз ҳар тараф иҳота кардааст, фикр мекунем?
Чӣ метавонад ба азоб воқеан муқобилат кунад, ба ҷуз файз? Чӣ метавонад ба одамони гунаҳкор барои ҳамаи бадбахтиҳое, ки онҳо бо беақлии худ ба сари худ овардаанд, табобат биёрад, ба ҷуз файзи фаровони Худо?
Дар замини Ҳавило тилло буд, тиллое, ки эълон шуда буд хуб. Ва дар замини азоб, файз, дар натиҷаи кори худ, чизеро пайдо мекунад, ки воқеан ҳам гаронбаҳост, тиллое, ки дар хонаи Худованд то абад хоҳад дурахшид. Худоро барои азобе, ки ба ин оварда мерасонад, шукр!
Худоро барои файзе, ки ин замини ғам ва изтиробро иҳота кардааст ва дар ин ҷо тиллои гаронбаҳоро пайдо мекунад, шукр! Ду чизи дигар дар замини Ҳавило пайдо шуд: бделлум ва санги оникс. Дар мавриди аҳамияти БДЕЛЛУМ каме душворӣ вуҷуд дорад.
Ҷаноби Ҷексон дар Луғати худ маънои калимаро «дар норавшанӣ» медиҳад. Ин метавонад оқибати дигари гуноҳро нишон диҳад: вайроншавии муносибате, ки байни Худо ва инсон вуҷуд дошт. Муоширати инсон бо Офаридгори худ тира мешавад, ӯ виҷдони гунаҳкор пайдо мекунад. Аммо дар баробари ин чизе ҳаст, ки боз ҳам меваи файз аст.
Маънои ОНИКС ба мо «баробар кардани онҳо; сафед кардани онҳо» дода шудааст. Дар ин ҷо мо воқеан ҳам як ёдрасии қавӣ дар бораи он чизе, ки файзи Худо барои инсони гунаҳкор ба анҷом мерасонад, пайдо мекунем, ки ӯро боз дар муносибати барқароршуда ва муошират бо Худо, дар асоси наҷот, қарор медиҳад ва ӯро аз ҳама гуноҳ сафед мекунад. Оҳ, биёед Худоро боз ва боз барои фаровонии бепоёни файзи Ӯ, Пишоне, ки ин замини бечора Ҳавилоро иҳота кардааст, шукр гӯем.
Мо танҳо метавонем ба ин мавзӯъҳои амиқ сабукфикрона даст занем, зеро омӯзиши Китоби Муқаддаси мо бештар тавсиявӣ аст, на муфассал. Мо ба сари дуюми дарё мегузарем.
Ҷиҳон: Водии файз ва Эфиопия: Зулмот
ҶИҲОН маънои «водии файз»-ро дорад. Дарёҳо ҳамеша дар водиҳо ҷорӣ мешаванд, тароват ва ҳаёт меоранд ва дар заминҳое, ки аз онҳо мегузаранд, сабзаву зебоӣ ба вуҷуд меоранд. Баландиҳои баланд хушк мемонанд. Қуллаҳои баланд аксар вақт урён ва бесамар мебошанд, дар ҳоле ки пастиҳои зери онҳо пур аз гулҳо ва баргҳо мебошанд, ки аз ҷониби дарёе, ки аз онҳо мегузарад, ҳосилхез шудаанд.
Ва файзи Худо ба фурӯтанон меояд. На ба онҳое, ки дар қуллаҳои баланди худтаъминкунии қаноатманд зиндагӣ мекунанд, балки ба онҳое, ки ҷои худро дар водии тавба ва пушаймонии ҳақиқӣ пайдо мекунанд, файз баракат медиҳад. Ӯ, ки дониши файзи Худоро ба ҷаҳон овард, на барои даъват кардани одилон, балки гунаҳкорон омад. Ва Ӯ омад, на барои он ки онҳоро ба қуллаҳои худтаълимӣ барорад, балки барои он ки онҳоро ба водӣ даъват кунад, ки дар он ҷо файзи Худо метавонист онҳоро вохӯрад — водии тавба.
ЭФИОПИЯ, ё КУШ, замине, ки дарёи Ҷиҳон онро иҳота кардааст, маънои «зулмот»-ро дорад. Ин тасвири ин ҷаҳон ва он чизест, ки одамон мебуданд, агар файзи равшанкунандаи Худо намебуд. Ин файз моро иҳота кардааст ва дар дилҳои мо дурахшида, моро аз зулмот ба нури аҷиби Худо овардааст.
Ҳиддекел: Тез ва Ашшур: Як қадам дур
Сеюм ҲИДДЕКЕЛ меояд. Аксари луғатҳои Китоби Муқаддас маънои «тез»-ро медиҳанд. Ин хислати дигари зебои файзи илоҳиро, суръате, ки бо он барои баракат додан ва наҷот додан мешитобад, нишон медиҳад.
Худо ҳангоми офаридани осмон ва замин шитоб накард. Ӯ бо тартиби муайян ва муназзам амал кард. Ӯ бешубҳа барои доварӣ карданшитоб намекунад. Ӯ ба хашм оҳиста аст ва ин ҳама асрҳоро дар раҳмати дарозмуддат бар ҷаҳоне, ки ба даъватҳои Ӯ ин қадар кар аст, сарф кардааст. Аммо файзи Ӯ барои баракат додан тез аст. Файз писари гумроҳро аз дур мебинад ва медавид то ӯро истиқбол кунад. Файз зуд мебарояд, то ниёзмандонро ба зиёфат биёрад (Луқо 14:21). Бале, дарёи файзи Худо Ҳиддекели тезҷараён аст! Ин шохаи дарё ба тарафи шарқи АШУР ҷорӣ шуд. Маънои Ашшур «як қадам» дода шудааст, ва дар якҷоягӣ бо шарқ он ба як қадам дур аз Худо ишора мекунад. Маҳз дар тарафи шарқии боғ Одам ва Ҳавво аз ҳузури Худо ронда шуданд, зеро дар ин ҷо керубиён гузошта шуда буданд, то баргашти онҳоро пешгирӣ кунанд. Қобил аз ҳузури Яҳува баромада, як қадам дигар ба ҳамон самт рафт ва «дар замини Нӯд, дар шарқи Адан сокин шуд». Ва боз он қадамҳои марговаре, ки ба шарқ буданд, аз ҷониби оилаи инсонӣ дар Ҳастӣ 11:2 (нигаред ба хонишҳои канорӣ ва R.V.) ва аз ҷониби Лут дар Ҳастӣ 13:11 гузошта шуданд. Аммо гарчанде ки одамон, гӯё, ашшуриён шудаанд, бо гузоштани қадам ба қадам дур аз Худо, аммо Ӯ дар файзи худ ҳамеша онҳоро таъқиб кардааст ва то даме ки рӯзи файз давом мекунад, ин корро хоҳад кард.
Ефрат: Ҳосилхез кардан
«Дарёи чорум ЕФРАТ аст», номе, ки маънои «ҳосилхез кардан»-ро дорад. Ва ин натиҷаи кори файзи Худост. Дар зери қонун барои Худо мевае набуд. Масалҳои ҷолиб дар Луқо 13:6-9 ва 20:9-16 инро хеле равшан нишон медиҳанд.
Аммо вақте ки файз кор мекунад, мева дар шакли ҳаёти худотарс, садоқат ба Масеҳ, вафодорӣ дар шаҳодат, ғайрат дар хидмати Ӯ ва дар бисёр хислатҳои дигари зебое, ки Рӯҳи Худо дар фарзандони файз ба вуҷуд меорад, пайдо мешавад. Оё мо аз омӯзиши Китоби Муқаддаси худ чизе нагирифтем, чизе, ки агар мо номҳоро бе аҳамияти махсус мегузаштем, аз даст медодем?
