Ваъдаи оилаҳо
Аз ибтидои офариниш маълум буд, ки Худо ҳамеша ният дошт, ки одамон дар оилаҳо зиндагӣ кунанд. Ҳатто вақте ки Одаму Ҳавво ягона одамон дар рӯи замин буданд, нақшае буд, ки падарону модарон фарзандонро ба камолоти баркамол роҳнамоӣ кунанд (Ҳастӣ 1:28). Худо мехост, ки Одаму Ҳавво волидони серфарзанд бошанд – мавзӯъе, ки баъдтар барои оилаи Нӯҳ пас аз ҳукми тӯфон такрор шуд (9:1). Дарвоқеъ, пас аз он ки марг ба воситаи гуноҳи Одаму Ҳавво ба ҷаҳон ворид шуд, Худо гуфт, ки Ӯ на танҳо дарди таваллудро, балки басомади ҳомиладориро низ зиёд мекунад (3:16, ҳарчанд на ҳама тарҷумаҳо ин ибораи дақиқро инъикос мекунанд). Ин дар ҳақиқат як амали раҳмати Худо буд, зеро он воқеияти нави маргро бо осон кардани ҳомиладорӣ ва таваллуди насли ояндаи кӯдакон ҳал мекард.
Илова бар ин, Худо гуфт, ки Иблис аз ҷониби Наҷотдиҳандае, ки аз зан таваллуд шудааст, мағлуб хоҳад шуд. Ба ибораи дигар, ҳар як таваллуд як ифодаи хурди ғалаба буд ва ҳоло ҳам ҳаст, имконияти зан барои иштирок дар эълон кардани омадани ваъдашудаи Ғолиби Худо.
Дар баробари ин ваъда, Худо ба мардуми Исроил гуфт, ки садоқати онҳо бо чунин баракат хоҳад омад, ки «ҳеҷ кас дар замини шумо бачапартоӣ намекунад ва бефарзанд нахоҳад буд» (Хуруҷ 23:26). Ин дар Такрори Шариат 7 тасдиқ карда шуд: «Азбаски шумо ба ин ҳукмҳо гӯш медиҳед ... дар миёни шумо мард ё зани бефарзанд нахоҳад буд» (оятҳои 12,14). Забур оилаҳоро минбаъд ҷашн гирифт: «Фарзандон мероси Худованд ҳастанд, самари батн мукофот аст ... Хушбахт аст марде, ки тири ӯ аз онҳо пур аст ... Зани ту мисли токи серҳосил хоҳад буд» (Забур 127:3,5, 128:3).
Дарди бефарзандон
Бо чунин баракатҳо ва ваъдаҳо, агар зани худотарс фарзанд надошта бошад, чӣ фикр мекард? Оё Худо дар боғи Адан эҳтимолияти ҳомиладориро барои занон зиёд карда буд – аммо на барои ӯ? Оё Худо ӯро барои гуноҳи номаълуме доварӣ мекард? Оё барои ӯ аз Худованд меросе нахоҳад буд? Оё шавҳараш аз ӯ норозӣ мешуд, зеро ӯ ҳатто як фарзанд барои тири ӯ таваллуд накарда буд?
Як зани масеҳӣ солҳои бефарзандии худро ҳамчун ҳисси қабати танҳоӣ тавсиф кард – «сегонаи биологӣ, рӯҳонӣ, ҷисмонии хоҳиш». Дигаре гуфт, ки он мисли «роллеркостери эмотсионалӣ» буд, ки байни қабул ва мубориза тағйир меёфт – вай илова кард, ки ин махсусан душвор буд, зеро вай хоҳиши қавӣ ва аз ҷониби Худо додашуда барои тарбияи фарзандон дошт. Ҳисси холӣ дар мавридҳое мисли Рӯзи Модар, души кӯдакон ва дигар чорабиниҳои оилавӣ, вақте ки ӯ ва шавҳараш танҳо тамошобин буданд ва на ҳамеша дохил мешуданд, амиқтар мешуд.
Дар ин шарҳҳо мо инчунин метавонем дарди баъзе занони бефарзандро дар Библия бишнавем. Дар замони патриархҳо, вақте ки хоҳари Роҳел, Лаё, ба назар мерасид, ки ба осонӣ фарзанд таваллуд мекунад, Роҳел ба ӯ ҳасад бурд ва аз шавҳараш талаб кард: «Ба ман фарзанд деҳ, вагарна мемирам!» (Ҳастӣ 30:1). Мисли Соро пеш аз ӯ, вай афзалтар донист, ки шавҳараш аз яке аз хизматгорон фарзанддор шавад, назар ба он ки дар хонаи бефарзанд бимонад. Баъдтар, дар замони доварон, Ҳанно аз ҷониби зани дуюми шавҳараш, Фанинно, як зани бераҳмона беэҳтиёт, ки муҳаббат ва фарзанддор шуданро ҳамчун мусобиқаи байни рақибон медид, қасдан ба хашм оварда шуд.2 Ҳанно аз бадбахтӣ, ғами дил ва талхии рӯҳаш ошкоро гиря мекард, ки бешубҳа аз кӯшишҳои ноустувори шавҳараш барои тасаллӣ додани ӯ зиёдтар мешуд (1 Подшоҳон 1:1-10).
Сипас, дар рӯзҳои аввали даврони Аҳди Ҷадид, вақте ки Элисобати пиронсол ниҳоят ҳомиладор шуд, вай гуфт, ки Худованд ниҳоят амал кардааст, то «шарми маро дар миёни мардум дур кунад» (Луқо 1:25). Ҳарчанд ӯ ва шавҳараш ҳарду одил буданд, беайб дар тарси Худованд роҳ мерафтанд (ояти 6), мо танҳо тасаввур карда метавонем, ки ҳамсоягонаш дар бораи баъзе нокомиҳои рӯҳонии пинҳонӣ, ки боиси даҳсолаҳо бефарзанд мондани ӯ шуда буд, чӣ гумон карда буданд. Дарвоқеъ, чунин норозигии иҷтимоӣ нисбат ба занони бефарзанд муддати тӯлонӣ одати шарирон буд (Айюб 24:21).
Ҳангоми суханронӣ дар бораи ин гуна дард бояд хеле эҳтиёткор бошад. Гуфтани чизе, ки дар беҳтарин ҳолат бефоида ё дар бадтарин ҳолат бераҳмона ё танҳо нодуруст аст, хеле осон аст. Агар мо намедонем, ки ба хоҳаре дар Худованд, ки аз бефарзандӣ ғамгин аст, чӣ гӯем, беҳтар аст, ки чизе нагӯем, назар ба он ки чизи нодуруст гӯем! Мубодилаи ғами ӯ, бардоштани бори ӯ бо ӯ, гиря кардан бо зане, ки гиря мекунад – инҳо ҳамеша посухҳои мувофиқанд. Худое, ки ғамгинонро тасаллӣ медиҳад, аксар вақт ин корро танҳо бо фиристодани дӯсте барои бо мо будан мекунад (2 Қӯринтиён 7:6). Шояд шумо ё ман бояд он дӯст бошем.
Аммо тасаллӣ ва кӯмак аксар вақт тавассути сухан низ меояд (1 Таслӯникиён 4:18). Навиштаҳо моро дар ҳама масъалаҳои ҳаёт ва худотарсӣ роҳнамоӣ мекунанд, аз ин рӯ мо метавонем дар ин соҳа низ роҳнамоӣ интизор шавем.
Ҳузури Худо
Мо ҳамеша метавонем бо итминони он ки Худо ҳузур дорад, оғоз кунем. Ӯ ба дилшикастагон наздик аст; Ӯ ба онҳое, ки Ӯро дар ҳақиқат мехонанд, наздик мешавад; Ӯ дар вақти эҳтиёҷ кӯмак медиҳад (Забур 34:18, 145:18; Ибриён 4:16). Ӯ медонад, ки занон дар мавриди фарзандон як намуди беназири эҳсосотро ҳис мекунанд. Худо медонист, ки шамшер ба ҷони Марям, модари Исо, ҳангоми дидани азобҳои Ӯ мегузарад (Луқо 2:35), ва Худо дардҳоеро медонад, ки метавонанд дилҳои бефарзандонро низ бигузаранд.
Мо инчунин метавонем қудрати мутлақи Худоро дар мӯъҷизаи таваллуд ва ҳаёт эълон кунем. Аз лаҳзаи ҳомиладорӣ ва ҳатто пеш аз он, Худо бо рушди ҳар як кӯдак амиқ алоқаманд аст (Забур 71:6, 139:13; Ирмиё 1:5). Навиштаҳо сабт мекунанд, ки Ӯст, ки батнро кушод ва «ҳомиладорӣ дод» то ҳомиладорӣ ба амал ояд (Рут 4:13; ниг. Ҳастӣ 29:31, 30:22). Дар як метафораи беназир ва зебои ибрӣ, Ӯ ба Соро ва Ҳанно «ташриф овард», то онҳо ҳомиладор шаванд (21:1; 1 Подшоҳон 2:21).
Аммо дар дигар мавридҳо Худо батнро пӯшид. Баъзан набудани ҳомиладорӣ ё бачапартоӣ як амали ҳукм буд (Айюб 15:34; Ҳушаъ 9:11-14), аммо дар як қатор ҳолатҳои дигар он ба беайбии шахсии зан ҳеҷ иртиботе надошт (Ҳастӣ 16:2, 20:18; 1 Подшоҳон 1:5). Аз ин рӯ, тасдиқ кардани он ки Худо мутлақ аст, боз чӣ гуфтан мумкин аст, то занеро, ки фарзанд мехоҳад, рӯҳбаланд ва роҳнамоӣ кунад?
Мушкилоти фарзияҳо
Мо бояд илова кунем, ки ҷаҳон ҷои афтода аст, ва баъзан ҷисми инсонӣ танҳо мувофиқи меъёрҳои маъмулӣ кор намекунад. Ҳарчанд Худо бешубҳа ба қадри кофӣ тавоно аст, ки ҳомиладорӣ ва таваллудро имконпазир созад, мо бояд бо фарзияҳои худ эҳтиёткор бошем, агар Ӯ дар ҳолатҳои мушаххас ин корро накунад. Ин кори мо нест, ки ба зани бефарзанд бигӯем, ки Худованд батни ӯро бастааст, ҳамон тавре ки мо набояд ба зани диабетик бигӯем, ки Худованд гадуди ӯро бастааст.
Ин ба як изҳороти муҳим оварда мерасонад: Ҳеҷ гоҳ кори мо нест, ки аз касе пурсем: «Пас, кай шумо ниҳоят фарзанддор мешавед?» ё бигӯем: «Кӯдаки шумо ин қадар калон шуда истодааст ... вақти он расидааст, ки дигаре дошта бошед!» Зане, ки як фарзанд дошт, ба ёд овард, ки бисёр одамон мепурсиданд, ки кай фарзанди дуюм меояд. Он чизе ки пурсандагон намедонистанд, ин буд, ки ин ҷуфт аллакай ду бачапартоӣ доштанд. Суханони тасодуфӣ, вале беэҳтиётонаи мо метавонанд ба бузургтарин ғами касе даст зананд. Таваллуд кори Худост. Мо бояд ба кори худ машғул бошем.
Баъзеҳо мепурсанд, ки оё ҷуфти издивоҷе, ки фарзанд мехоҳад, бояд кӯмаки тиббӣ ҷӯяд. Ин байни ҷуфт ва Худованд аст, аммо ин аслан нодуруст нест, ки инро дар ҳамон категорияи дигар масъалаҳои тиббӣ дида бароем. Табибони масеҳӣ дар ҳама соҳаи тиб розӣ хоҳанд шуд, ки дахолатҳои онҳо ҳамеша аз қобилияти Худо барои додани саломатӣ ё шифо вобаста аст. Дар соҳаи таваллуд, арзёбии тиббӣ метавонад монеаҳои мушаххасро ба ҳомиладорӣ муайян ва ҳал кунад (ки, аз нуқтаи назари тиббӣ, тақрибан баробар байни занон ва шавҳарон тақсим мешаванд3). Боз ҳам, ин масъалаест, ки беҳтар аст ба виҷдони ҷуфт вогузор карда шавад, зеро онҳо аз Худованд ҳикмат меҷӯянд.4
Амалияи имон
Як зани масеҳӣ гуфт, ки кӯшиши фарзанддор шудан мисли давидан дар марафон буд, ки дар он маълум набуд, ки хати марра танҳо дар кунҷ аст ё худи мусобиқа охири воқеӣ надорад. «Имон метавонад вазнин ҳис кунад, вақте ки шумо медонед, ки аз шумо хоҳиш карда мешавад, ки онро то охири умр бардоред,» илова кард ӯ. Аммо вай инчунин дар ёд дошт, ки «ҳузури [Худо] дар он мавсими интизорӣ ба таври беназир ҳис мешуд.»
Ин барои ҳамаи мо омӯзишӣ аст. Ҳавворӣ Юҳанно орзу мекард, ки саломатии ҷисмонии дӯсташ Ғоюс ба мисли саломатии рӯҳонии ӯ қавӣ бошад (3 Юҳанно 1-2). Ба ибораи дигар, носозии бадани мо набояд саломатии ҷонҳои моро барҳам занад. Дар бораи хоҳиши модар шудан чизи хеле шахсӣ вуҷуд дорад, аммо дигарон мехоҳанд аробачаҳои худро тарк кунанд ё аз бемории қалб ё дигар ҳолати музмин халос шаванд. Дар ҳама гуна душвориҳои дарозмуддат, мо метавонем тасмим гирем, ки устувории рӯҳонии худро бо гузоштани ғамҳои худ ба дӯши Худое, ки ба мо ғамхорӣ мекунад, нигоҳ дорем.
Баъзе занон метавонанд ҳис кунанд, ки Худо онҳоро месанҷад, дар ҳоле ки онҳо барои баъзе омезиши рӯҳонии самараноки имон, итоат ва намуди дурусти суханони дар дуо баёншуда ҷустуҷӯ мекунанд. Дуруст аст, ки Худо аксар вақт интизор мешавад, то дилҳои мо пурра ба Ӯ вобаста шаванд, ва сипас Ӯ амал мекунад. Аммо ин ҳам дуруст аст, ки Худо баъзан ҳолатҳои моро барои нигоҳ доштани пурраи вобастагии мо ба Ӯ истифода мебарад. Вақте ки Худо ба Павлус «хоре дар ҷисм» фиристод – як ҳолати номаълум, ки ҳам дарди ҷисмонӣ ва ҳам рӯҳонӣ ба вуҷуд овард – ин аз сабаби гуноҳи мушаххас дар ҳаёти Павлус набуд. Баръакс, Худо имконияти Павлусро барои гуноҳ кардан тавассути ғурур кам мекард (2 Қӯринтиён 12:7). Ин маънои онро надорад, ки Худо фарзандонро боздорад, то занро аз гуноҳ кардан пешгирӣ кунад. Аммо он ҳамеша ҳар як мӯъминро қавӣ хоҳад кард, агар ба ҷои тамаркуз ба ҳолатҳо мо ба муносибати худ бо Худованд ва эътимоди худ ба Ӯ тамаркуз кунем.
Сипас, вақте ки эътимоди мо ба Худованд меафзояд, мо метавонем давраҳои интизориро таҳаммул кунем. Намунаи Иброҳим ва Соро дар ин ҷо муфид аст. Пас аз ваъдаи Худо ба онҳо оила додан, онҳо ҳарду дар тӯли солҳо ба таври гуногун бетоқатӣ ва шубҳаро баён карданд. Ниҳоят, вақте ки Соро 90-сола, Иброҳим 100-сола буд ва ягона захираи боқимондаи онҳо ваъдаи Худо буд, Исҳоқ таваллуд шуд. Интизории онҳо даҳсолаҳо давом кард, аммо барои асрҳо намунаи имон гардид (Румиён 4:19, 9:9; Ибриён 11:11).
Қиссаи Ҳанно рӯҳбаландии шабеҳро медиҳад, зеро вай Худовандро барои некии Ӯ дар додани писар ба ӯ ситоиш кард. Наслҳо баъдтар, ба назар мерасад, ки оҳангсози Забур 113 аз имони ӯ рӯҳбаланд шуда, аслан суханони ӯро иқтибос оварда, илова кард, ки Худо «ба зани бефарзанд хона медиҳад» (ояти 9; ниг. оятҳои 7-9; 1 Подшоҳон 2:8). Бубинед, ки чӣ қадар зебо вақти Худо ва имони Ҳанно дар тӯли солҳо афзоиш меёбанд!
Шояд мо худро ифтихор ҳис кунем, агар Худо бигӯяд, ки Ӯ нақша дорад, ки моро ҳамчун дарси намунавӣ истифода барад. Аммо агар мо фаҳмем, ки ин солҳои тӯлонии истодагарӣ бо як давраи такрории умед ва ноумедӣ талаб мекунад, чӣ мешавад? Худо аксар вақт ин тавр кор мекунад. Марям ва Марто марги бародари худро таҳаммул карданд, аммо Худо ба таври беназир тавассути он ҷалол ёфт (Юҳанно 11:4,40). Анна танҳо ҳафт сол издивоҷ карда буд, аммо дар бевазании ӯ, ки эҳтимолан 60 сол ё бештар аз он буд, хидмати содиқонаи ӯ дурахшид (Луқо 2:36-37).
Як зан ба ин нуқта бо ибораҳои шабеҳ дахл кард. Вай ва шавҳараш пас аз солҳои интизорӣ бо шодӣ кӯдакеро интизор буданд – аммо шодии онҳо бо дарди сахти ҷисмонӣ ва эмотсионалии бачапартоӣ иваз шуд. Ҳанӯз барои ӯ ҳомиладории дигаре набудааст, вай баъзан аз Худо мепурсад, ки чаро Ӯ ҳатто ба ӯ иҷозат дод, ки ҳомиладор шавад, агар кӯдак таваллуд намешуд. Аммо вай инчунин навишт: «Ман дар бораи чизҳои хубе, ки аз он баромаданд, фикр мекунам ... Ман аз озмоиш гузаштам, ва он ба ман кӯмак кард, ки ба имони худ каме сахттар часпам.» Ғайр аз ин, бисёр занони дигар аз он вақт бо ӯ дар бораи ғамҳои худ сӯҳбат кардаанд. Вай метавонад эълон кунад, ки Худованд «сангест, ки ман ба он часпидаам, ва Ӯ умеди ман аст.»
Дигарон, ки барои ин мақола мусоҳиба шуданд, ҳама розӣ буданд, ки имони онҳо ба Худо дар давраи ғами онҳо амиқтар шуд. Як зан гуфт: «Ин боиси он шуд, ки ман ва шавҳарам дар имони худ афзоиш ёбем ва ба Ӯ наздик шавем. Ин инчунин ба мо имкон дод, ки ба дигарон, ки бо ҳолатҳои шабеҳ мубориза мебаранд, кӯмак кунем» (2 Қӯринтиён 1:3-5-ро баррасӣ кунед).
Аз ин рӯ, дар баробари қудрати мутлақи Худо, мо инчунин метавонем ба дили меҳрубони Ӯ эътимод кунем. Ӯ ҳамеша нақша дорад. Паёмбар Ишаъё як бор ба оилаи худ таваҷҷӯҳ зоҳир кард, ва баъдтар Рӯҳи Муқаддас он суханонро ба паёми пайғамбарӣ дар бораи Худованд Исо табдил дод, ки мардуми наҷотёфтаи худро «фарзандоне, ки Худованд ба Ман додааст» номид (Ишаъё 8:18; ниг. Ибриён 2:13). Аз нуқтаи назари инсонӣ, албатта, Худованд ҳеҷ гоҳ издивоҷ накардааст ва фарзанд надоштааст. Дарвоқеъ, ба таври пайғамбарӣ мо дар бораи ғами Ӯ мехонем, зеро Ӯ дар миёнаи солҳои худ бурида шуд (Забур 102:24). Аммо ҳоло, пас аз замони ғами Ӯ, насли рӯҳонии Ӯ бисёранд!
Ба ҳамин монанд, умеди мавқуфгузошташуда набояд муайян кунад, ки мо кистем. Худо қодир аст, ки тавассути мо коре бузургро анҷом диҳад, ҳарчанд роҳи Ӯ барои мо метавонад аз он чизе ки мо интизор будем, фарқ кунад. Мо ҳамеша метавонем итминон дошта бошем, ҳатто дар ноумедиҳои худ, ки мо барои Ӯ арзиши бузург дорем, ва Ӯ аллакай корҳои некеро, ки Ӯ барои мо пешбинӣ кардааст, омода кардааст (Эфсӯсиён 2:10).
