Ҳатман! Исо «Худои бар ҳама, то абад ҳамду сано бод! Омин» (Румиён 9:5 NIV). Ин ҷавоби кӯтоҳ ба савол аст. Аммо барои бисёриҳо шахсияти аслии Исо ҳанӯз зери суол аст. Пас, биёед асосҳои васеи библиявиро барои ҷавоби кӯтоҳи Павлус биомӯзем.
Китоби Муқаддас Каломи Худост – илҳомбахш, бонуфуз, бе хато ва комилан боэътимод. Он ба ҳар ҳамла, санҷиши таърих ва меъёрҳои далелҳои таърихӣ мисли ҳеҷ адабиёти дигари таърих тоб овардааст – ва ҳеҷ гоҳ рад нашудааст.
Китоби Муқаддас илоҳияти Исоро ба таври возеҳ ва такроран тасдиқ мекунад; Ӯ бо Офаридгори бепоён як аст, ки Худро дар Навиштаҳо доимо ва тадриҷан ошкор мекунад. Худо аз ҷумлаи аввал вуҷуд дорад: «Дар ибтидо Худо осмон ва заминро офарид» (Ҳастӣ 1:1). Аҳди Ҷадид қариб ҳамин изҳоротро мекунад: «Дар ибтидо Калом буд, ва Калом бо Худо буд, ва Калом Худо буд... Ҳама чиз ба воситаи Ӯ офарида шуд; бе Ӯ ҳеҷ чизе, ки офарида шудааст, офарида нашудааст» (Юҳанно 1:1-3).
Аммо ин Калом кист? Ҳамон матне, ки ин Каломро Худо эълон мекунад, ки «дар ибтидо... бо Худо» буд ва офаридгори ҳама чизест, ки офарида шудааст, инчунин эълон мекунад, ки «Калом ҷисм шуд ва дар миёни мо сокин шуд» дар ин ҷо дар рӯи замин (Юҳанно 1:14). Дар Китоби Муқаддас танҳо як шахс вуҷуд дорад, ки ҳамаи ин изҳорот дар бораи ӯ дуруст аст: Калом Исои Масеҳ аст.
Ин унвон барои Исо хоси навиштаҳои Юҳанно аст. Дар номаи аввали худ ӯ инчунин гуфт «аз ибтидо», ки дар бораи таҷрибаи шахсии расулон ва муоширати онҳо бо Исо ҳамчун шахси воқеии инсонӣ, ки ӯро «Каломи ҳаёт» номид, шаҳодат медиҳад (1 Юҳанно 1:1). Дар Ваҳй 19:11-13 Юҳанно касеро тасвир кард, ки танҳо Худованди пирӯз Исо метавонад бошад, ки бар аспи сафед савор шуда, лашкарҳои осмонро роҳбарӣ мекунад ва «номи Ӯ Каломи Худост».
Дар Ҳастӣ 1:26, Офаридгор гуфт: «Биёед одамро ба сурати Худ бисозем», ки ба таври возеҳ ба ҷамъи шахсони ҳам-офаридгор ишора мекунад; барои Ҳастӣ гуфтан, ки Худо офарид, ва барои Юҳанно гуфтан, ки Калом офарид, ҳеҷ зиддияте надорад. Писар, Исои Масеҳ, комилан ва моҳиятан Худост.
Ҳастӣ 1:2 инчунин ба мо Рӯҳи Худоро нишон медиҳад, ки дар офариниш фаъол аст. Ҳамин тавр, дар чанд изҳороти кӯтоҳ Сегона эътироф карда мешавад. Гарчанде ки калимаи «Сегона» ҳеҷ гоҳ дар Навиштаҳо пайдо намешавад, воқеияти он калиди возеҳи теологияи библиявӣ аст. Эътиқод ба Сегона ҳатман эътиқод ба онро талаб мекунад, ки Исо яке аз се Шахси Худост. Ва инкор кардани Сегона инкор кардани илоҳияти Исои Масеҳ аст.
Худо Худро ошкор кард дар Аҳди Қадим ҳамчун «Яҳува». Аксари Китобҳои Муқаддас «ХУДОВАНД»-ро (бо ҳарфҳои калон ва хурд) барои Яҳува чоп мекунанд, аз сабаби одати яҳудиён, ки ҳеҷ гоҳ ин номи муқаддасро аз тарси беҳуда гирифтани он, ки вайрон кардани фармони сеюм аст, талаффуз намекунанд. Куфр бар зидди номи Яҳува бо марг ҷазо дода мешуд (Ибодат 24:16). Ишаъё 42:8 Яҳуваро чунин иқтибос овард: «Ман, ҳамон Ман, ХУДОВАНД (Яҳува) ҳастам; ин номи Ман аст! Ман ҷалоли Худро ба дигаре нахоҳам дод».
Худо номи Худро вақте муайян кард, ки ба Мусо дар буттаи сӯзон пайдо шуд. Вақте ки Мусо пурсид: «Номи Ту чист?» Худо ҷавоб дод: «МАН ҲАСТАМ, КИ ҲАСТАМ. Ин аст он чизе, ки шумо бояд ба исроилиён бигӯед: «МАН ҲАСТАМ маро ба шумо фиристодааст»... Ин номи Ман то абад аст, номе, ки ба воситаи он Ман аз насл ба насл ёд карда мешавам» (Хуруҷ 3:1-15). Мувофиқи Хуруҷ 6:2-9, Худо қаблан Худро бо номи Яҳува ошкор накарда буд.
Номи «МАН ҲАСТАМ» таърифи номи «Яҳува» аст – он «Худоро ҳамчун худ-мавҷуд, худ-кифоя, абадӣ ва соҳибихтиёр эълон мекунад» (Макдоналдс) Тафсири Китоби Муқаддаси Мӯъмин). Он дар бораи Худое сухан меронад, ки бар ҳама бартарӣ дорад, комилан мустақил аст, берун аз ҳама сабабҳо ва оқибатҳо: Ниҳоӣ, Қодир.
Исо ин номро истифода бурд ҳамчун номи Худаш дар ҳафт изҳороти «Ман ҳастам»-и худ дар Юҳанно: «Ман нони ҳаёт ҳастам» (Юҳанно 6:48-51); «Ман нури ҷаҳон ҳастам» (8:12; 9:5); «Ман дарвозаи гӯсфандон ҳастам» (10:7); «Ман чӯпони нек ҳастам» (10:11,14); «Ман эҳё ва ҳаёт ҳастам» (11:25); «Ман роҳ ва ростӣ ва ҳаёт ҳастам» (14:6); ва «Ман токи ҳақиқӣ ҳастам» (15:1-8). Бо инҳо Ӯ Худро ҳамчун Яҳува, Сарчашмаи Қодири мо муаррифӣ кард.
Дар чанд мавридҳои дигар Исо ҳатто ба таври назаррас бештар иддао кард, ки «Ман ҳастам». Пас аз он ки Ӯ панҷ ҳазор нафарро сер кард ва пеш аз суханронии нони ҳаёт дар рӯзи дигар, Ӯ шогирдони Худро дар нисфи шаб бо роҳ рафтан ба сӯи онҳо дар баҳри тӯфонии Ҷалил ба ҳайрат овард. Онҳо фарёд заданд, фикр карданд, ки арвоҳро мебинанд. Ӯ ҷавоб дод: «Ин Ман ҳастам; натарсед». Донишмандони Китоби Муқаддас розӣ ҳастанд, ки ин суханонро метавон тарҷума кард: «Ман ҳастам; натарсед» (6:20). Чӣ тасаллии бузургтар аз донистани он ки Қодири Мутлақ МАН ҲАСТАМ барои ҳифз ва наҷот додани мо наздик аст!
Баъдтар, дар муҳокима бо душманони худ, ки доимо ҷустуҷӯи ҷанг буданд, Исо танҳо гуфт: «Агар шумо бовар накунед, ки Ман ҳастам (касе, ки Ман иддао мекунам), шумо дар ҳақиқат дар гуноҳҳои худ хоҳед мурд» (8:24). Ин хеле равшан аст! Дар охири боби 8 ӯ ба онҳо ин изҳороти ҳайратангезро кард: «Пеш аз он ки Иброҳим таваллуд шуд, Ман ҳастам» (8:58) – на «Ман будам», балки «МАН ҲАСТАМ»! Ин яҳудиён дар фаҳмидани ин ҳамчун иддаои Ӯ ба илоҳият душворӣ надоштанд, ва онҳо фавран «сангҳоро гирифтанд, то Ӯро сангсор кунанд» (8:59), ҷазо барои беҳуда гирифтани номи Яҳува (Ибодат 24:16).
Шояд аз ҳама таъсирбахш намоиши қувваи номи Исо вақте рух дод, ки Яҳудо барои хиёнат ба Ӯ омад, ки бо сарбозони румӣ, пешвоёни яҳудӣ ва полиси маъбад ҳамроҳӣ мекард. Исо ба пеш қадам зад ва пурсид, ки онҳо киро меҷӯянд. Вақте ки онҳо ҷавоб доданд «Исои Носирӣ», Ӯ танҳо гуфт: «Ман ҳастам». Дар ин ҳол онҳое, ки барои дастгир кардани Ӯ омада буданд, «ақиб рафта, ба замин афтоданд» (Юҳанно 18:1-6). Касе пешниҳод кардааст, ки таъсири Номи Ӯ онҳоро афтонд.
Аҳди Ҷадид аксар вақт изҳороти Аҳди Қадимро дар бораи Яҳува ба Исо татбиқ мекунад. Нависандаи илҳомбахши Ибриён Забур 45:6-7-ро иқтибос овард ва онро ба «Писар», ба Исо нисбат дод:
«Тахти Ту, эй Худо, то абад ва ҳамеша хоҳад буд; асои адолат асои салтанати Ту хоҳад буд. Ту адолатро дӯст медорӣ ва бадиро нафрат мекунӣ; аз ин рӯ Худо, Худои Ту, Туро аз ҳамроҳони Ту бо тадҳин кардани Ту бо равғани шодӣ болотар гузоштааст» (Ибриён 1:8-9).
Ӯ инчунин Забур 102:25-27-ро ба Писар нисбат дод:
«Дар ибтидо Ту асосҳои заминро гузоштӣ, ва осмонҳо кори дастҳои Ту ҳастанд. Онҳо нобуд хоҳанд шуд, аммо Ту боқӣ мемонӣ; онҳо ҳама мисли либос фарсуда хоҳанд шуд. Мисли либос Ту онҳоро иваз хоҳӣ кард ва онҳо партофта хоҳанд шуд. Аммо Ту ҳамон мемонӣ, ва солҳои Ту ҳеҷ гоҳ тамом нахоҳанд шуд» (Ибриён 1:10-12).
Ишаъё зуд-зуд эълон мекард муқаддасӣ ва беайбии Яҳуваро. Дар 43:11 ӯ Яҳуваро чунин иқтибос овард: «Ман, ҳамон Ман, ХУДОВАНД ҳастам, ва ғайр аз Ман наҷотдиҳандае нест». Исо, ҳангоми таваллудаш, низ ҳамчун Наҷотдиҳанда эълон карда шуд (Луқо 2:11), ва фариштаи Худованд ба Юсуф гуфт, ки фарзанди Марям «халқи Худро аз гуноҳҳои онҳо наҷот хоҳад дод» (Матто 1:21). Оё ду Наҷотдиҳанда ҳастанд? Ин ба Ишаъё 43:11 мухолифат мекунад. Исо дар асл Яҳува Наҷотдиҳанда аст. Дар Ишаъё 44:6 Яҳува изҳор дошт: «Ин аст он чизе, ки ХУДОВАНД мегӯяд – Подшоҳ ва Наҷотдиҳандаи Исроил, ХУДОВАНДИ Қодир: Ман Аввал ва Ман Охир ҳастам; ғайр аз Ман Худое нест».
Дар Ваҳй Юҳанно аз дидани шахсияти даҳшатноке «мисли Писари одам» (Ваҳй 1:13) афтод, ки ба ӯ гуфт: «Натарс. Ман Аввал ва Охир ҳастам. Ман Зинда ҳастам; Ман мурда будам, ва инак Ман то абад ва ҳамеша зинда ҳастам!» Равшан аст, ки Исо боз шахсияти Яҳуваро ҳамчун «Аввал ва Охир» иддао кард (Ваҳй 1:17-18).
Яҳува гуфт, «Ман ҷалоли Худро ба дигаре нахоҳам дод» (Ишаъё 42:8). Аммо Ибриён 1:3 мегӯяд: «Писар шуълаи ҷалоли Худо ва тасвири дақиқи мавҷудияти Ӯст». Писар «дигаре» нест; Ӯ ҳамон Худост. Ва Қӯлассиён мегӯяд: «Худо хушнуд буд, ки тамоми пуррагии Худро дар Ӯ сокин кунад... дар Масеҳ тамоми пуррагии Илоҳият дар шакли ҷисмонӣ зиндагӣ мекунад» (Қӯлассиён 1:19; 2:9).
Дар Ишаъё 45:23 Яҳува гуфт: «Ба Худам қасам хӯрдаам... Пеши Ман ҳар зону хам хоҳад шуд; ба Ман ҳар забон қасам хоҳад хӯрд». Аммо баъд Павлус дар бораи Исо навишт, ки «Худо Ӯро ба баландтарин мақом баланд бардошт ва ба Ӯ номе дод, ки аз ҳар ном болотар аст, то ки ба номи Исо ҳар зону хам шавад, дар осмон ва дар замин ва зери замин, ва ҳар забон иқрор шавад, ки Исои Масеҳ Худованд аст, ба ҷалоли Худои Падар» (Филиппиён 2:9-11).
Эътибор диҳед, «номе, ки аз ҳар ном болотар аст», «Исо» аст! Хам шудан дар ибодат ба Исо ва эътироф кардани Ӯ ҳамчун Худованд Худои Падарро ҷалол медиҳад. Ҳамин тавр, инкор кардани баробарии Исо бо Худо инкор кардани Худои Падар, беэҳтиромӣ ба Ӯ ва кам кардани ҷалоли Ӯст. Вақте ки Наҷотдиҳандаи Қодир инкор карда мешавад, наҷот буда наметавонад. «Агар шумо бовар накунед, ки Ман ҳастам... шумо дар ҳақиқат дар гуноҳҳои худ хоҳед мурд» (Юҳанно 8:24).
Исо аз онҳое, ки Ӯро пайравӣ мекунанд, талаботи сахт мегузорад: «Агар касе назди Ман ояд ва падару модар, зану фарзандон, бародарону хоҳарони худро – бале, ҳатто ҷони худро – нафрат накунад, ӯ шогирди Ман буда наметавонад. Ва ҳар кӣ салиби худро бардошта, Маро пайравӣ накунад, шогирди Ман буда наметавонад... Ҳар касе аз шумо, ки ҳама чизеро, ки дорад, тарк накунад, шогирди Ман буда наметавонад» (Луқо 14:25-33). Ва ба ин Матто илова мекунад: «Ҳар кӣ ҷони худро ёбад, онро гум мекунад, ва ҳар кӣ ҷони худро ба хотири Ман гум кунад, онро хоҳад ёфт» (Матто 10:37-39).
Исо Худост. Ва танҳо Ӯ ҳақ дорад, ки чунин садоқати комил ва таслими мутлақро талаб кунад. Танҳо Худо салоҳият дорад, ки чунин ӯҳдадорӣ ва садоқатро талаб кунад. Оё шумо баракат, сулҳ, қаноатмандӣ, шодӣ ва эътимодеро медонед, ки бо таслим шудан ба салоҳият ва назорати Исо меояд? Ӯ «ҳаққи» садоқати моро бо қурбоние ба даст овард, ки аз ҳар чизе, ки Ӯ аз мо талаб мекунад, бештар талабгор аст: «Исои Масеҳ... дар табиати худ Худо буда, баробариро бо Худо чизе барои чанг задан наҳисобид, балки Худро ҳеҷ чиз накард, табиати хизматгорро гирифт, дар сурати инсонӣ офарида шуд. Ва дар намуди зоҳирии инсонӣ ёфт шуда, Худро фурӯтан кард ва то марг итоаткор шуд – ҳатто марг дар салиб!» (Филиппиён 2:6-8).
