Исҳоқ чоҳҳоеро, ки дар замони падараш Иброҳим кофта шуда буданд, боз кард, ки фалиштиён пас аз марги Иброҳим онҳоро баста буданд, ва ӯ ба онҳо ҳамон номҳоеро дод, ки падараш дода буд. Хизматгорони Исҳоқ дар водӣ кофтанд ва дар он ҷо чоҳи оби тоза пайдо карданд. Аммо чӯпонони Ҷерар бо чӯпонони Исҳоқ ҷанҷол карда, гуфтанд: «Об аз они мост!» Пас, ӯ чоҳро Эсек номид, зеро онҳо бо ӯ баҳс карданд. Сипас онҳо чоҳи дигаре кофтанд, аммо бар сари он низ ҷанҷол карданд; пас, ӯ онро Ситна номид. Ӯ аз он ҷо рафт ва чоҳи дигаре кофт, ва ҳеҷ кас бар сари он ҷанҷол накард. Ӯ онро Реҳобот номид ва гуфт: «Акнун Худованд ба мо ҷой дод ва мо дар ин сарзамин шукуфо хоҳем шуд ... Исҳоқ дар он ҷо қурбонгоҳе сохт ва номи Худовандро хонд. Дар он ҷо ӯ хаймаи худро барпо кард, ва дар он ҷо хизматгоронаш чоҳе кофтанд ... Он рӯз хизматгорони Исҳоқ омада, ба ӯ дар бораи чоҳе, ки кофта буданд, гуфтанд. Онҳо гуфтанд: «Мо об ёфтем!» Ӯ онро Шиба номид, ва то имрӯз номи шаҳр Беэршеба аст.
(Ҳастӣ 26:18-22; 25; 32-33 NIV)
Дар Ҳастӣ 26 мо сабти бозгашти Исҳоқро ба Беэршеба аз зиндагӣ дар миёни фалиштиён дорем. Дар роҳ ӯ як қатор чоҳҳо кофт. Азбаски об барои ҳаёт як зарурати мутлақ аст, ва манбаъҳои об дар он минтақа он вақт (ва ҳоло) камёфт буданд, қувваҳое, ки ба Исҳоқ душманӣ доштанд, ё чоҳҳои ӯро барои худ гирифтанд ё онҳоро пур карданд, то Исҳоқ рӯҳафтода шавад ва ба пеш ҳаракат кунад. Исҳоқ ба пеш ҳаракат кард, аммо ӯ дар тамоми роҳ чоҳҳо кофтанро идома дод.
Исҳоқ, як мӯъмини оддӣ
Исҳоқро «писари оддии падари ғайриоддӣ» (Иброҳим) ва «падари оддии писари ғайриоддӣ» (Яъқуб) номидаанд. Аммо, дар нимаи дуюми Ҳастӣ 26 мо мебинем, ки Исҳоқ низ баъзе фазилатҳои ғайриоддӣ нишон дод. Ҳастӣ 26 ягона бобест дар Ҳастӣ, ки танҳо ба Исҳоқ тамаркуз мекунад. Як қатор бобҳо ба Иброҳим, падари Исҳоқ, ва як қатор ба Яъқуб, писари Исҳоқ тамаркуз мекунанд. Шарҳҳои зиёде дар бораи Иброҳим ва Яъқуб навишта шудаанд, аммо дар бораи Исҳоқ хеле камтар. Исҳоқ дар Навиштаҳо ҳамчун як мӯъмини оддӣ пайдо мешавад, аз ин рӯ мо бояд тавонем, ки худро бо ӯ муайян кунем.
Дар нимаи аввали Ҳастӣ 26 мо мехонем, ки дар давраи гуруснагӣ Исҳоқ ба ҷануби соҳили Канъон, минтақае, ки фалиштиён ишғол карда буданд, рафт. Чунин ба назар мерасад, ки ӯ пеш аз кӯчидан бо Худованд машварат накарда буд. Ҳарчанд Худо афзалтар медонист, ки Исҳоқ дар ҷои худ бимонад ва ба Ӯ барои таъмини некӯаҳволии худ эътимод кунад, пас аз кӯчидани Исҳоқ, Худованд ба ӯ зоҳир шуд ва ба ӯ иҷозат дод, ки муваққатан дар қаламрави фалиштиён бимонад. Дар ин вақт Худованд низ Аҳди Иброҳимро ба Исҳоқ такрор кард, ки ваъдаҳои бечунучарои Ӯ ба Иброҳим тавассути Исҳоқ ва насли ӯ иҷро хоҳанд шуд. Исмоил ва насли ӯ низ аз Худо ваъдаҳо гирифтанд, аммо ваъдаҳои Аҳди Иброҳим ба Исмоил дода нашуданд (Ҳастӣ 21:8-21).
Худо ба Иброҳим дар Аҳди Иброҳим (Ҳастӣ 12) ваъдаҳои мушаххас дод. Худо ба ӯ ва насли ӯ баракатҳои рӯҳонӣ ва моддӣ ваъда дод. Худо ба Иброҳим ваъда дод, ки Канъон ба насли ӯ тааллуқ хоҳад дошт, ва тавассути ӯ ҳамаи халқҳои замин баракат хоҳанд ёфт. Албатта, ин тавассути Масеҳ, Исои Масеҳ, насли Иброҳим хоҳад буд.
Ҳарчанд Исҳоқ медонист, ки Худо ба ӯ тавассути Аҳди Иброҳим баракатҳои моддӣ ваъда додааст, ӯ зоҳиран ба Худо эътимод накард, ки дар давраи гуруснагӣ ӯро таъмин кунад. Исҳоқ корҳоро ба дасти худ гирифта, ба сарзамини фалиштиён кӯчид. Ҳангоми зиндагӣ бо фалиштиён, ӯ дар бораи занаш, Ревекка, дурӯғ гуфт. Мисли падараш Иброҳим дар ҳолатҳои шабеҳ дар Миср карда буд, Исҳоқ ба фалиштиён гуфт, ки Ревекка хоҳари ӯст. Ӯ занашро барои ҳифзи ҳаёти худ дар хатар гузошт! Ӯ ба Худо барои ҳифзи онҳо эътимод накард, ва бори дигар корҳоро ба дасти худ гирифт. Аммо Худо ба ваъдаҳои худ вафодор буд ва Исҳоқ ва Ревеккаро аз оқибатҳои эҳтимолии фоҷиавии ин дурӯғ наҷот дод (26:7-11). Худованд сарфи назар аз имони заиф, хатогиҳо, қарорҳои бад ва набудани эътимоди халқи худ ваъдаҳои Худро иҷро карданро идома дод.
Фалиштиён намехостанд, ки Исҳоқ дар минтақаи онҳо зиндагӣ кунад, зеро бо баракати Худо, Исҳоқ хеле сарватманд шуда буд. Фалиштиён ба муваффақияти ӯ ҳасад мебурданд ва аз ӯ метарсиданд, зеро ӯ тавоно мешуд. Барои рондани Исҳоқ, фалиштиён чоҳҳоеро, ки хизматгорони Исҳоқ кофта буданд, пур карданро идома доданд. Исҳоқ ба ҷои ҷанг кардан, ақибнишинӣ кард ва ниҳоят ба Беэршеба, ки Иброҳим зиндагӣ мекард, баргашт.
Меҳмонони макони археологии Беэршеба имрӯз метавонанд як чоҳи қадимии амиқро бубинанд. Ин метавонад ҳамон чоҳе бошад, ки дар 26:33 зикр шудааст. Исҳоқ онро Шеба номид, ки маънои «қасам»-ро дорад, ва то имрӯз шаҳр бо номи Беэршеба маълум аст, ки маънои «чоҳи қасам»-ро дорад.
Худованд ба Исҳоқ дар шаби бозгашташ ба Беэршеба зоҳир шуд, ки ин нишонаи хубест, ки Беэршеба ҷоест, ки Худо мехост Исҳоқ дар он зиндагӣ кунад. Ҳарчанд минтақаи фалиштиён қисми Канъон буд, ва Худо ба Исҳоқ иҷозат дода буд, ки дар он ҷо дар давраи гуруснагӣ зиндагӣ кунад, Худо намехост, ки Исҳоқ дар он ҷо доимӣ зиндагӣ кунад ва бо фарҳанг ва расму оинҳои ин бутпарастон муносибат кунад.
Ҳарчанд Исҳоқ ҳангоми зиндагӣ дар қаламрави фалиштиён шукуфоӣ ёфта буд, Худованд то баргаштанаш ба Беэршеба дубора зоҳир нашуд. Ҳамин тавр, мо мебинем, ки байни баракатҳои моддии Худованд ва ҳузури Худованд дар ҳаёти мӯъмин фарқият вуҷуд дорад. Навиштаҳо сабт намекунанд, ки Исҳоқ ҳангоми зиндагӣ бо фалиштиён ягон қурбонгоҳ сохта бошад. Далели он ки ӯ ҳангоми бозгашт ба Беэршеба қурбонгоҳ сохт, нишон медиҳад, ки дили ӯ акнун дуруст буд ва муошират бо Худованд барқарор шуд. Исҳоқ бо эътимод ба Худо пайдо шуд, ки мо бояд аз он пайравӣ кунем.
Фурӯтанӣ на ҳамеша дида мешавад, аммо он метавонад бошад!
Аксари мо фурӯтаниро бо заифӣ баробар медонем, аммо онҳо яксон нестанд. Фурӯтанӣ ин таҳаммули зарар бо сабр ва бидуни кина аст, ҳатто вақте ки шумо қудрат ва воситаҳои интиқомро доред. Масеҳии фурӯтан ҳама мушкилот, таҳқирҳо, беадолатиҳо ва мусибатҳоро ба Худованд месупорад ва ба Ӯ эътимод дорад, ки ӯро ҳифз, дифоъ ва таъмин кунад. Мӯъмини фурӯтан принсипҳои Румиён 12:17-21-ро мефаҳмад ва амалӣ мекунад.
Исҳоқ фурӯтанӣ нишон дод. Вақте ки фалиштиён чоҳҳои ӯро пур карданд ё обро талаб карданд, Исҳоқ интиқом нагирифт. Ӯ метавонист! Фалиштиён ҳатто иқрор шуданд: «Ту барои мо хеле тавоно шудаӣ» (26:16). Аммо ба хотири сулҳ, Исҳоқ барои ҳуқуқҳои худ мубориза набурд. Ӯ метавонист ба аҳдномае, ки падараш Иброҳим бо фалиштиён баста буд, муроҷиат кунад (Ҳастӣ 20). Аммо боз ҳам, ба хотири сулҳ, ӯ душмании фалиштиёнро бо фурӯтанӣ таҳаммул кард.
Ҳастӣ 26:19 ба мо мегӯяд, ки «хизматгорони Исҳоқ дар водӣ кофтанд ва дар он ҷо чоҳи оби тоза пайдо карданд» – эҳтимолан чоҳи артезианӣ (мисли фаввора). Бо даст кашидан аз ин манбаи арзишманди об бидуни ҷанг, дар минтақае, ки об камёфт буд, Исҳоқ фурӯтании ҳақиқиро нишон дод. Ӯ фаҳмида буд, ки Худо боэътимод аст, ва ӯ метавонист худро, корҳои худро ва некӯаҳволии худро ба Худо бехатар супорад!
Худованди мо фурӯтан буд. Петрус навишт, ки «вақте ки онҳо Ӯро таҳқир мекарданд, Ӯ интиқом нагирифт; вақте ки Ӯ азоб мекашид, Ӯ таҳдид накард» (1 Петрус 2:23). Ӯ метавонист интиқом гирад! Бо як калима Ӯ метавонист онҳоеро, ки боиси азоби Ӯ шуданд, нобуд кунад. «Ба ҷои ин, Ӯ худро ба Он ки одилона доварӣ мекунад, супурд.» Барои хотири мо, «Ӯ худаш гуноҳҳои моро дар бадани худ бар дарахт бардошт, то ки мо ба гуноҳ бимирем ва ба адолат зиндагӣ кунем» (1 Петрус 2:24).
Мо низ метавонем фурӯтанӣ нишон диҳем – аммо ин осон нест! Фурӯтании ҳақиқӣ ин нест, ки ба талабҳои дигарон дода шавем, зеро онҳо аз мо тавонотаранд. Фурӯтании ҳақиқӣ маънои онро надорад, ки мо «гилем» шавем ва ба ҳама иҷозат диҳем, ки моро поймол кунанд. Фурӯтании ҳақиқӣ маънои онро дорад, ки ба хотири сулҳ интиқом нагирем. Аз 1 Қӯринтиён 6:7 мо мебинем, ки ин метавонад маънои онро дошта бошад, ки ба мо зулм ё фиреб карда шавад.
Дар тӯли солҳо воизи бузург Билли Грэм фурӯтанӣ нишон додааст. Ӯ борҳо мавриди ҳамла қарор гирифтааст, ҳатто аз ҷониби ҳамбоварон, аммо ба ҷои интиқом гирифтан аз онҳое, ки кӯшиш мекунанд ӯро беобрӯ кунанд, ба хотири сулҳ ӯ фурӯтании ҳақиқиро нишон додааст. Мо метавонем бигӯем: «Ман Билли Грэм нестам, ман танҳо як мӯъмини оддӣ ҳастам!» Исҳоқ ҳам чунин буд, ва бо қуввати Худованд ӯ фурӯтаниро нишон дод.
Оё шумо барои сулҳ аз мавқеъ ё моликияти муҳим даст мекашед? Оё шумо интихоб мекунед, ки бар зидди изҳороти манфӣ дар бораи шумо, ки бо мақсади «ҳама кӯшишро барои нигоҳ доштани ягонагии Рӯҳ тавассути пайванди сулҳ» (Эфсӯсиён 4:3) карда шудаанд, интиқом нагиред? Ягонагии мӯъминон дуои Худованди мо буд, ки пеш аз рафтанаш ба салиб (Юҳанно 17:9-11). Сулҳ дар дохили Ҷисми Масеҳ як мавзӯи қавӣ дар тамоми Аҳди Ҷадид аст. Дар баъзе ҳолатҳо дар байни онҳое, ки дар Ҷисм ҳастанд, мӯъминони баркамол метавонанд маҷбур шаванд, ки фурӯтаниро барои нигоҳ доштани сулҳ ва ягонагӣ дар ҷисми Масеҳ амалӣ кунанд. Исҳоқро дар хотир доред. Фурӯтании ҳақиқӣ дар мӯъминон на ҳамеша дида мешавад, аммо он метавонад бошад!
Бахшиш на ҳамеша амалӣ мешавад, аммо он бояд бошад!
Вақте ки Абималик барои бастани аҳднома бо Исҳоқ омад, Исҳоқ ба осонӣ метавонист бигӯяд: «Не!» Баъд аз ҳама, чунон ки Исҳоқ ба Абималик дар Ҳастӣ 26:27 дуруст гуфт: «Чаро назди ман омадаӣ, зеро ту ба ман душманӣ доштӣ ва маро рондаӣ?» Ва таваҷҷӯҳ кунед, ки Абималик ба Исҳоқ дар ояти 29 чӣ гуфт: «Мо ба ту зулм накардем, балки ҳамеша бо ту хуб муносибат кардем ва туро бо сулҳ рондаем.» Ин дурӯғ буд. Фалиштиён аҳдномаеро, ки Иброҳим баста буд, шикаста буданд. Онҳо чоҳҳоро пур карда буданд ва обро аз чоҳҳое, ки Исҳоқ кофта буд, талаб карда буданд. Онҳо Исҳоқро маҷбур карда буданд, ки сарзамини онҳоро тарк кунад – ва на бо роҳҳои осоишта.
Ва пас аз ҳамаи ин сӯиистифода, Абималик аз Исҳоқ аҳдномаи сулҳ хост! Исҳоқ чӣ кард? Ӯ таълимоти Румиён 12:18-ро амалӣ кард. «Агар имконпазир бошад, то ҷое ки ба шумо вобаста аст, бо ҳама дар сулҳ зиндагӣ кунед.» Исҳоқ Абималик ва фалиштиёнро ба хотири сулҳ бахшид. Ӯ аҳдномаро баст. Ва таваҷҷӯҳ кунед, ки Исҳоқ аз Абималик узрхоҳии расмӣ нахост, ё Абималикро маҷбур накард, ки барои чоҳҳои дуздидашуда ба ӯ ҷуброн диҳад. Ӯ ӯро комилан бахшид ва Абималикро бо сулҳ ронд. Ин бахшиши ҳақиқӣ аст.
Ин мақола пешниҳод намекунад, ки ҷинояткорон ва бадкорон ва қонуншиканон ба адолат кашида нашаванд. Не! Адолат бояд риоя шавад. Аммо вақте ки мо бахшиданро интихоб мекунем, биёед иқрор шавем, ки ин одатан бо шартҳои мост. Мо узрхоҳӣ интизор ҳастем, ва мо ҳатто метавонем барои зарарҳое, ки ба мо расонида шудаанд, ҷуброне ҷустуҷӯ кунем. Оё ин бахшиши ҳақиқӣ аст? Оё ин ҳамон гуна бахшишест, ки Худо ба мо додааст? Худо моро озодона бахшидааст – наҷоти мо тӯҳфа аст! Ӯ нархи гуноҳҳои моро пардохт кардааст! Вақте ки ба мо зулм шудааст, Ӯ аз мо хоҳиш мекунад, ки ба ҳамин тариқ – озодона ва комилан – бахшем.
Бахшиши ҳақиқӣ на ҳамеша аз ҷониби мӯъминон амалӣ мешавад, аммо он бояд бошад!
Дар хотир доред, ки Худованд салибкунандагони Худро бахшид.
Далели он ки хизматгорони Исҳоқ дар ҳамон рӯзе, ки аҳдномаи сулҳ имзо шуд, манбаи нави обро пайдо карданд, мӯҳри тасдиқи Худо бар амали бахшиши Исҳоқ буд. Масалҳо 16:7 ба мо мегӯяд, ки «вақте ки роҳҳои инсон ба Худованд писанд аст, Ӯ ҳатто душманони ӯро бо ӯ дар сулҳ зиндагӣ мекунонад.» Бахшиши ҳақиқӣ ҳамеша бо тасдиқи илоҳӣ рӯ ба рӯ мешавад.
Нуқтаи асосӣ дар бахшиши ҳақиқӣ хислати шахсе нест, ки мо мебахшем, балки хислати мост. Рӯҳи Муқаддас пайваста дар кор аст, ки дар мӯъминони ҳақиқӣ хислати Масеҳро инкишоф диҳад – муҳаббат, сабр, меҳрубонӣ, некӣ, фурӯтанӣ. Вақте ки ин хислатҳои Рӯҳ дар ҳаёти мо инкишоф меёбанд, мо бояд бештар тавонем, ки бахшем – ба ҳамон озодие, ки Худо моро бахшидааст.
«Ҳама талхӣ, хашм ва ғазабро ... ҳамроҳ бо ҳар гуна бадхоҳӣ аз худ дур кунед. Ба якдигар меҳрубон бошед, якдигарро бахшед, чунон ки Худо дар Масеҳ шуморо бахшидааст» (Эфсӯсиён 4:31-32). Бахшиши ҳақиқӣ маънои аз байн бурдани ҳама хашм, талхӣ, суханони бадхоҳона ва амалҳои интиқомгирандаро дорад. Бахшиши комил он чизест, ки Худо ба мо додааст, ва Ӯ аз мо хоҳиш мекунад, ки дигаронро ба ҳамин тариқ – махсусан бародарон ва хоҳарони худро дар Масеҳ – бахшем. Дар хотир доред, ки Ӯ онҳоеро, ки Ӯро салиб карданд, бахшид.
Кофтанро давом диҳед!
Дар тамоми Библия, об ҳамчун тасвири Каломи Худо истифода мешавад. Масалан, Забур 119:9 дар бораи «пок шудан» бо Калом сухан меронад, ва Эфсӯсиён 5:26 дар бораи «шустан бо об тавассути Калом» сухан меронад. Чӣ тавре ки об барои ҳаёти ҷисмонӣ зарур аст, ҳамон тавр Каломи Худо барои таваллуди рӯҳонӣ ва рушди рӯҳонӣ зарур аст. Румиён 10:17 мегӯяд: «Имон аз шунидан меояд, ва шунидан аз Каломи Худо.» Ва Забур 119:11 мегӯяд: «Ман Каломи Туро дар дили худ пинҳон кардам, то ки бар Ту гуноҳ накунам.» Аммо барои он ки оби Калом ҳаёти рӯҳонӣ биёрад, он бояд шунида шавад, бо имон амалӣ шавад ва дар дилҳои мо пинҳон карда шавад. Ин аст, ки кофтани чоҳҳои рӯҳонӣ дар бораи чӣ аст. Барои поксозӣ, ғизо, тароват ва рушди рӯҳонӣ, мо бояд барои оби Каломи Худо бикобем.
Мисли фалиштиёни душман, ҷаҳон, ҷисм ва шайтон ҳама кори имконпазирро мекунанд, то чоҳҳои моро банданд ва моро аз фоидаҳои оби Калом маҳрум созанд. Қувваҳои бадӣ ҳама гуна монеаҳоро эҷод мекунанд, то моро аз расидан ба оби рӯҳонии Калом боздоранд. Шайтон кӯшиш мекунад, ки обро бо пешниҳоди таҳрифот, таълимоти дурӯғ ва дурӯғҳо дар бораи Каломи Худо дуздад. Ӯ ҳар кореро, ки метавонад, мекунад, то моро аз гирифтани оби поки Калом боздорад. Пас, мо чӣ кор мекунем? Мо ба пеш ҳаракат мекунем ва кофтанро давом медиҳем.
