САВОЛ: Кӣ дар ҳодисаҳои Яъқуб ва Эсов дар бораи ҳуқуқи нахустзодӣ ва баракат дуруст буд ва кӣ хато кард?
ҶАВОБ:
Ҳангоми баррасии чунин ҳодисаҳо дар Каломи Худо, мо набояд ба ақли худ иҷозат диҳем, ки дарсҳоеро, ки Худо мехоҳад аз онҳо омӯзем, хира кунад. Ҳамеша хуб аст, ки берун аз ҳикоя ба ҳама гуна шарҳ ё аломатҳои он, ки Навиштаҳо ба мо медиҳанд, назар андозем. Таълимоти Китоби Муқаддас дар тамоми он комилан мувофиқ аст.
Румиён 9:10-14 ба мо нишон медиҳад, ки Худо дар мақсади мутлақи худ ба Ривқо гуфта буд: «Калонӣ ба хурдӣ хидмат хоҳад кард». Ва Худо мақсадҳо ва нақшаҳои Худро амалӣ хоҳад кард. Ҳама манипулятсияҳои инсон ҳеҷ гоҳ мақсадҳои Худоро тағйир намедиҳанд ё аз иҷрои онҳо монеъ намешаванд. Ӯ ҳамеша ҳама чизро барои ҷалоли Худ ва барои некӣ ба онҳое, ки Ӯро дӯст медоранд, кор хоҳад кард.
Ҳатто вақте ки Худо, мисли ҳолати Эсов ва Яъқуб, мақсади Худро маълум мекунад, инсон одатан аҳамият намедиҳад ва хоҳишҳои худро аз хоҳишҳои Худо боло мегузорад. Ҳамин тавр, дар Ҳастӣ 25:27-28 мо мебинем, ки Исҳоқ Эсовро аз сабаби гӯшти шикораш дӯст медорад ва Ривқо Яъқубро, писари хонанишинашро дӯст медорад. Ин дар тарбияи волидайн нокомӣ буд, пеш аз ҳама, барои ҳар як фарзандони дӯстдошта доштан ва сипас ин дӯстдориро ба хоҳишҳои ҷисмонии худ асос додан. Ин аз оғози зебое, ки муносибати қаблии ин ҷуфтро нишон медод, хеле пастравӣ буд (Ҳастӣ 24:67; 25:21).
Вақте ки мо ба хислати шахсии Эсов ва Яъқуб назар мекунем, хислати Эсов хислати шикорчӣ аст – беандеша, зӯровар ва қавӣ, чунон ки мо дар издивоҷҳои ӯ мебинем. Ҳам дар Аҳди Қадим ва ҳам дар Аҳди Ҷадид Худо ба нафрати ӯ нисбат ба ҳуқуқи нахустзодӣ тамаркуз мекунад; Ибриён 12:16 ӯро «шахси бедин» меномад. Хислати ивазкунандаи Яъқуб аз таваллудаш ба диққати мо ҷалб карда мешавад ва борҳо ва борҳо мо мебинем, ки ӯ барои пешрафт бо роҳҳои ғайризӯроварӣ фиреб медиҳад.
Дар ҳоле ки муносибатҳои Яъқуб бо Эсов ҳеҷ гоҳ бародарӣ набуданд, Худо онҳоро бидуни шарҳ додан дар бораи рафтори Яъқуб танҳо нақл мекунад. Мо ба осонӣ мебинем, ки чӣ тавр Яъқуб аз гуруснагии бародараш истифода бурда, ҳуқуқи нахустзодии ӯро харид. Ин на танҳо ба ӯ ду баробар мерос медод, балки сарварии оила ва муҳимтар аз ҳама, ваъдаи омадани Наҷотдиҳандаро дар бар мегирифт. Худои ҳамабин ва дилдон на танҳо ба мо нишон медиҳад, ки чӣ тавр Эсов ба таври беақлона бартарии ояндаро барои қонеъ кардани лаҳзаи иштиҳо иваз кард, балки инчунин нишон медиҳад, ки ӯ ҳуқуқи нахустзодиро нафрат дошт. Барои Худо ин як масъалаи хеле ҷиддӣ буд.
Худо ба ҳеҷ гуна қонунӣ будани муомила тамаркуз намекунад. Ба ҷои ин, Ӯ ба мо нишон медиҳад, ки дар дили ҳам волидайн ва ҳам писарон чӣ буд ва чӣ тавр ин дар он чизе, ки онҳо карданд, вақте ки Исҳоқ қарор дод, ки писаронашро баракат диҳад (Ҳастӣ 27) баён шуд. Кӯрии Исҳоқ ҷисмонӣ буд, аммо рӯҳонӣ низ буд, зеро ӯ мақсади баёни Худоро барои Эсов ва Яъқуб ва ояндаи онҳо аз даст дод. Дар ҳоле ки Ривқо эълони Худоро фаромӯш накарда буд, ки калонӣ ба хурдӣ хидмат хоҳад кард, ҳеҷ нишонае нест, ки рафтори ӯ кӯшиши иҷрои он буд. Дӯстдоштаи ӯ бояд баракатро бо ҳар роҳ ба даст меовард. Эҳтиёткории Яъқуб ба дурустӣ ва нодурустии усулҳое, ки модараш барои гирифтани баракат пешниҳод карда буд, асос наёфта буд, балки ба он асос ёфта буд, ки оё онҳо муваффақ хоҳанд шуд. Дар мавриди Эсов, ӯ нишон дод, ки нисбат ба Яъқуб барои гирифтани ҳуқуқи нахустзодии ӯ кина дорад.
Хатои ҳар як аъзои оиларо ба осонӣ дидан мумкин аст. Аммо мақсадҳои Худоро бо нокомиҳо бекор кардан мумкин нест. Румиён 9:11 ба мо таълим медиҳад, ки «мақсади Худо мувофиқи интихоб истодагарӣ кунад, на аз корҳо, балки аз Ӯ, ки даъват мекунад». Баракат ба садоқати Худо вобаста аст, на ба он ки одам ба он сазовор аст ё онро ба даст овардааст.
Худо ба мо мегӯяд, ки вақте Эсов «хост, ки баракатро мерос гирад, ӯ рад карда шуд, зеро ӯ ҷои тавбаро наёфт, ҳарчанд онро бо ашк ҷиддӣ ҷуст» (Ибриён 12:17). Гиряи талхи Эсов, вақте ки ӯ аз баракат бо фиреби Яъқуб маҳрум шуд, кинаи ӯро нишон дод. Таҳдиди минбаъдаи ӯ барои куштани Яъқуб далели набудани тавбаи ӯро медиҳад. Яъқуб ҳеҷ гоҳ барои он ки чӣ тавр баракатро ба даст овард, ситоиш намешавад. Роҳҳои пешрафти ӯ дар Ҳушаъ 12 ва дигар порчаҳо маҳкум карда мешаванд. Ривқо Яъқубро дигар ҳеҷ гоҳ надид, пас аз он ки ӯ ба Паддон-Арам рафт.
Ибриён 11:20 ба Ҳастӣ 27:33 ишора мекунад, ки дар он «Исҳоқ сахт ларзид ва дар бораи Яъқуб гуфт: «Ман ӯро баракат додам – ва ӯ дар ҳақиқат баракат хоҳад ёфт». Ӯ хатоеро, ки қариб карда буд, дар хоҳиши додани баракат ба Эсов дарк кард, вақте ки Худо қасд дошт, ки он ба Яъқуб равад. Новобаста аз фиреби ӯ ва эътирози Эсов, Исҳоқ акнун бо имон амал кард, мақсади Худоро қабул кард ва чӣ тавр Худо иҷозат дод, ки хатои ӯ бекор карда шавад ва гуфт: «Дар ҳақиқат, ӯ баракат хоҳад ёфт».
Мо аксар вақт хато мекунем, аммо Худо ҳамеша дуруст аст ва мақсадҳои Ӯ устувор хоҳанд монд, ҳар чӣ бошад.
