ИРМИЁ Баъзе дарсҳо барои имрӯз
«Зеро қавми Ман ду бадӣ кардаанд: Маро, чашмаи оби ҳаётро, тарк кардаанд, ва барои худ чоҳҳо, чоҳҳои шикаста, кандаанд, ки обро нигоҳ дошта наметавонанд.» —Ирмиё 2:13 KJV
Ирмиё дар охири салтанати Яҳудо зиндагӣ мекард. Аввалин пешгӯиҳои ӯ дар давраи ҳукмронии подшоҳи худотарс Йӯшиё (1:2) буданд ва охирин пешгӯиҳояш аз сарзамини Миср пас аз забт кардани Ерусалим аз ҷониби Набукаднесар (Ирмиё 44-51) омаданд. Ӯ таназзули рӯҳониро аз замони Йӯшиё то ҳукмронии бадкирдори писаронаш Еҳӯаҳоз, Еҳӯяқим, Сидқиё ва наберааш Еҳӯякин (1:3, 24:1) дид.
Ба Ирмиё вазифа дода шуд, ки ҳолати афтодаи қавми Худоро фош кунад ва онҳоро ба Худованд баргардонад. Ин осон набуд, аммо Худованд дар зарфҳое, ки барои истифода интихоб мекунад ё вазифаҳое, ки ба онҳо месупорад, хато намекунад. Ӯ ходимеро мехост, ки дар ғами Ӯ аз хислати нофармон ва тавбанакардаи қавмаш шарик бошад.
Ирмиёро аксар вақт пайғамбари гирён меноманд, бешубҳа дар асоси порчаҳои китоби Нолаҳо ва Ирмиё 9:1, ки мегӯяд: «Кош сари ман об мебуд, ва чашмонам чашмаи ашк, то ки шабу рӯз барои кушташудагони духтари қавми худ гиря мекардам!» Дар ин Ирмиё ба мо танҳо як тасвири ночизи Худованди мо Исои Масеҳро дод, ки Ӯ худаш бар шаҳри тавбанакардаи Ерусалим гиря кард, вақте ки Ӯ дар ин ҷаҳон роҳ мерафт (ниг. Луқо 19:41).
Аввалин паёми Ирмиё
Пайғамбар дар Навиштаҳо касест, ки ақли Худоро дорад ва паёмеро барои мубодила бо қавми Ӯ дорад. Баъзан паём дар бораи оянда буд, чунон ки Ирмиё дар бораи Исроил ва аҳди нав дар бобҳои 30-31 пешгӯӣ кард, аммо аксар вақт пайғамбарон дар бораи ҳозира сухан мегуфтанд. Бисёре аз паёмҳое, ки Ирмиё ба мардум дод, илтиҷои Худованд буд, ки онҳо ба Ӯ баргарданд. Онҳо ба бутпарастӣ афтода буданд, ва ҳатто дар эҳёи замони ҳукмронии подшоҳи худотарс Йӯшиё, аксарияти мардум танҳо зоҳиран баргашта буданд, на аз таҳти дил (Ирмиё 3:6,10).
Аввалин паёми Ирмиё, ки дар боби 2 оварда шудааст, муроҷиати хеле таъсирбахши Худованд ба қавми Ӯ буд, ки оҳанги боқимондаи китобро муайян мекунад. Ҳарчанд зиёда аз 2500 сол пеш навишта шудааст, чизҳои зиёде ҳастанд, ки мо метавонем имрӯз ба худ татбиқ кунем. Он ба мо номаи Эфсӯс дар Ваҳй 2-ро хотиррасон мекунад, ки дар он, ҳарчанд Худованд дар бораи муқаддасони он ҷо чизҳои зиёдеро тавсия медод, Ӯ ба дилҳои онҳо ишора кард ва гуфт: «Ту муҳаббати аввалини худро тарк кардаӣ» (ояти 4). Ӯ онҳоро даъват кард, ки тавба кунанд, дар хотир доранд, ки аз куҷо афтодаанд ва баргарданд. Ба ҳамин монанд, Худованд дар Ирмиё 2 ба қавми худ илтиҷо кард ва ба онҳо гуфт, ки онҳо Ӯро фаромӯш кардаанд (ояти 32).
Барои мо осон аст, ки бигӯем, ки мо ҳеҷ гоҳ Худовандро фаромӯш намекунем. Аммо мо бояд аз худ бипурсем: «Имрӯз мо дар бораи Ӯ чӣ қадар фикр кардем? Оё мо дар вазифаҳо ва қарорҳои ҳаррӯза аз Ӯ кӯмак ва маслиҳат пурсидем?» Худованд ба қавми худ рӯзҳоеро хотиррасон кард, ки онҳо аз Миср баромаданд ва Ӯ дар бораи вокуниши «муҳаббати аввалини» онҳо ба Ӯ сухан ронд ва онро «муҳаббати арӯсии ту» номид (ояти 2). Он вақт дар муҳаббати онҳо ба Ӯ тароват ва воқеият вуҷуд дошт. Ӯ инчунин ба онҳо гуфт, ки дар он вақт «Исроил барои Худованд муқаддас буд» (ояти 3). Онҳо аз ҷаҳон ҷудо шуда буданд ва барои Ӯ ҷудо шуда буданд.
Ҳамчунин барои мо, ҳатто агар фаромӯш карда бошем ҳам, Худованд муҳаббати дилҳои моро ба Ӯ дар ёд дорад, вақте ки мо бори аввал наҷот ёфтем ё пас аз он ки Ӯ моро аз баъзе озмоишҳо гузаронд. Ӯ дар ёд дорад, ки ин ҷаҳон он вақт моро чунон дар даст надошт, ки шояд ҳоло дорад. Даъвати Ӯ ба Яҳудо дар Ирмиё 2 ва ба Эфсӯс дар Ваҳй 2 ин буд, ки ба Ӯ баргарданд. Паём ба мо имрӯз ҳамон аст.
Хонаи Кулолгар
Чанд маротиба Ирмиё даъват карда шуд, ки амалеро иҷро кунад ё шоҳиди он бошад, то суханонеро, ки Худованд ба ӯ дода буд, тақвият бахшад. Мо мехоҳем сетои инҳоро аз хонаи кулолгар оғоз кунем, ки Худованд ба Ирмиё гуфт, ки ба он ҷо равад. «Он гоҳ ба хонаи кулолгар фуромадам, ва инак, ӯ дар чархҳо кор мекард. Ва зарфе, ки ӯ аз гил месохт, дар дасти кулолгар вайрон шуд: пас ӯ онро боз зарфи дигаре сохт, чунон ки ба кулолгар сохтан хуб намуд. Он гоҳ каломи Худованд ба ман омад ва гуфт: «Эй хонадони Исроил, оё Ман бо шумо мисли ин кулолгар карда наметавонам?» мегӯяд Худованд. «Инак, чунон ки гил дар дасти кулолгар аст, шумо низ дар дасти Ман ҳастед, эй хонадони Исроил» (Ирмиё 18:3-6).
Ирмиё бо итоат рафт ва кулолгарро тамошо кард, ки дар чархҳо кор мекард. Он гоҳ зарфе, ки ӯ кор мекард, дар дастонаш вайрон шуд. Кулолгар ба ҷои партофтани зарф, онро ба зарфи дигаре табдил дод, чунон ки ба ӯ сохтан хуб намуд. Он гоҳ Худованд тавассути Ирмиё сухане гуфт: Оё Ӯ наметавонист бо қавми худ Исроил ҳамин тавр кунад? Агар онҳо аз бадии худ рӯй гардонанд, Ӯ аз ҳукми бар зидди онҳо қарордодашуда рӯй мегардонад. Худованд ба онҳо раҳм хоҳад кард ва онҳоро ба зарфи дигаре – зарфи шараф барои Худ – табдил хоҳад дод.
Оё мо метавонем ин дарсро имрӯз татбиқ кунем? Ман бовар дорам. Ҳаёти мо аз гуноҳ вайрон шудааст, аммо вақте ки мо ба Худованд Исо меоем, ҳамчун гунаҳкорони харобшуда ба Наҷотдиҳандаи Қодир, Ӯ моро партофта намепартояд. Вақте ки Ӯ моро наҷот медиҳад, мо «дар Исои Масеҳ барои корҳои нек офарида шудаем, ки Худо пешакӣ муқаррар кардааст, ки мо дар онҳо роҳ равем» (Эфсӯсиён 2:10). Ин офариниши нав аст. «Агар касе дар Масеҳ бошад, ӯ офариниши нав аст; чизҳои кӯҳна гузаштанд; инак, ҳама чиз нав шуд» (2 Қӯринтиён 5:17). Ӯ моро ба зарфҳои нав барои Худ табдил медиҳад, то ки мо корҳои некеро, ки Ӯ барои мо нақша гирифтааст, иҷро кунем.
Камарбанди вайроншуда
Ирмиё 13:11 мегӯяд: «Зеро чунон ки камарбанд ба камари мард часпидааст, ҳамин тавр Ман тамоми хонадони Исроил ва тамоми хонадони Яҳудоро ба Худ часпидаам, мегӯяд Яҳува; то ки онҳо барои Ман қавме, ва барои ном, ва барои ҳамду сано, ва барои ҷалол бошанд: аммо онҳо намешуниданд» (JND). Дар ин боб Худованд ба Ирмиё дастур дод, ки камарбанд (камарбанди матоъӣ, ки ба либос печонида мешавад) пӯшад ва сипас онро кашида, дар назди Фурот гузорад. Пас аз чанде Ирмиё камарбандро гирифт ва онро вайроншуда ва ба ҳеҷ чиз корношоям ёфт.
Худованд инро ҳамчун мисоли он чизе, ки бо қавми Ӯ Исроил рӯй дода буд, истифода бурд. Ӯ онҳоро водор карда буд, ки ба Ӯ часпанд, чунон ки камарбанд ба камари мард часпидааст. Ӯ аз замоне ки онҳоро аз Миср берун овард, то он рӯз ба онҳо содиқона ғамхорӣ карда буд. Хоҳиши Ӯ ин буд, ки онҳо қавме барои ҳамду сано ва ҷалоли Ӯ бошанд. Мутаассифона, Худованд маҷбур шуд, ки дар бораи онҳо бигӯяд: «онҳо намешуниданд» овози Ӯро ва ба ҷои он «аз паи тасаввуроти дили худ» мерафтанд – ҳатто аз паи «худоёни дигар барои хидмат ва ибодати онҳо» (ояти 10). Дар натиҷа онҳо ба камарбанди вайроншуда монанд шуданд, ки барои мақсади пешбинишудааш корношоям ва ба ҳеҷ чиз корношоям аст.
Дар Аъмол 11:23 Барнаббо ба имондорони нав дар Антиёхия насиҳат дод, ки бо қасди дил онҳо бояд «ба Худованд часпанд» (KJV). Ҳанӯз хоҳиши Худованд ин аст, ки қавми Ӯ, аз ҷумла Калисо, ба Ӯ часпанд ва барои ҳамду сано ва ҷалоли Ӯ бошанд. Часпидан ба Ӯ чӣ маъно дорад? Ин маънои шунидан ва итоат кардан ба овози Ӯро тавассути Каломи Ӯ ва роҳ рафтан дар Рӯҳро дорад (Ғалотиён 5:16), бо Масеҳ машғул будан ба ҷои тасаввуроти дилҳои худ, худро аз бутҳо ё ҳар чизе, ки Масеҳро аз ҷои дурусташ берун мекунад, нигоҳ доштан (1 Юҳанно 5:21). Ҳамчун онҳое, ки дар Исои Масеҳ офариниши нав шудаанд (Эфсӯсиён 2:10), бигзор мо бо қасди дил ба Ӯ часпем ва зарфҳои шараф (2 Тимотиюс 2:21) барои ҳамду сано ва ҷалоли Ӯ бошем, то даме ки Ӯ биёяд.
Хариди саҳро
Мо дар бораи дарси сеюми объект инро мехонем: «Ва Ирмиё гуфт: «Каломи Худованд ба ман омад ва гуфт: «Инак, Ҳанамел, писари Шаллум, амаки ту, назди ту хоҳад омад ва хоҳад гуфт: «Саҳрои маро, ки дар Анотӯт аст, бихар; зеро ҳуқуқи наҷотдиҳӣ аз они туст, ки онро бихарӣ» (Ирмиё 32:6-7).
Дар Ирмиё 30-31 мо пешгӯии аҷиби барқарорсозии ояндаи Исроил ва Яҳудоро дорем – ба ибораи дигар, аз ҳама дувоздаҳ қабилаи аз Яъқуб насли (30:3). Аҳди нав (31:31-34) расман бо Исроили барқароршуда тасдиқ хоҳад шуд, вақте ки Худованд ба ин замин барои ҳукмронӣ бармегардад (Румиён 11:26-27). Онҳо қаблан зери аҳди кӯҳна буданд, ки дар кӯҳи Сино баста шуда буд, ки ба содиқ будани онҳо вобаста буд. Вақте ки онҳо ба таври бад ноком шуданд, онҳо ба асирӣ дар Ошур, Бобил ва ниҳоят дар саросари ҷаҳон пароканда шуданд.
Аҳди нав комилан бечунучаро хоҳад буд ва танҳо ба садоқати Худо вобаста хоҳад буд (32:41). Дар зери аҳди кӯҳна Исроил гуфт: «мо итоат хоҳем кард» (Хуруҷ 19:8). Дар зери аҳди нав Худованд мегӯяд: «Ман онҳоро баракат хоҳам дод». Дар Ирмиё 30-32 Худованд зиёда аз 40 маротиба «Ман хоҳам кард» гуфт. Ҳама ба ҷуз чандтои инҳо ба он чизе ишора мекунанд, ки Ӯ дар баракати оянда барои қавми заминии худ Исроил дар файзи мутлақ анҷом хоҳад дод.
Барқарорсозии ояндаи миллати Исроил, ҳарчанд он ба онҳое, ки имрӯз қисми Калисо ҳастанд, мустақиман таъсир намерасонад, бояд барои мо як рӯҳбаландии бузург бошад. Худои мо содиқ аст. Агар Ӯ чизеро ваъда диҳад, онро иҷро хоҳад кард. Петрус ба мо дар бораи онҳое мегӯяд, ки фикри бозгашти Худовандро масхара мекунанд (2 Петрус 3:3-4). Аммо Худованд Исо ваъда додааст, ки меояд (Юҳанно 14:2-3; 1 Таслӯникиён 4:16-18; Ваҳй 22:20). Ӯ ба зудӣ меояд, новобаста аз он ки масхарабозон чӣ мегӯянд.
Оё чизе барои Худованд душвор аст?
Барои нишон додани садоқати Худ ва инчунин барои исботи имони Ирмиё ба он чизе, ки Худованд ба ӯ гуфта буд, Худованд Ирмиёро водор кард, ки аз амакбачааш Ҳанамел саҳроеро бихарад (Ирмиё 32). Худованд ҳама чизро тартиб дод, ба таври возеҳ нишон дод, ки ин иродаи Ӯст, ва Ирмиё бо садоқат муомилаи хариди саҳроро иҷро кард. Аммо, вақте ки ӯ боз бо Худованд танҳо монд, Ирмиё дили худро ба Ӯ рехт. Барои мо низ, ҳарчанд мо бояд ҳамеша ба Каломи Худо итоат кунем, аҷиб аст, ки мо метавонем дилҳои худро ба Ӯ бирезем. Мисоли дигар Ҳанониё дар Аъмол 9:10-16 аст.
Ирмиё бо изҳори эътимоди худ ба Худованд оғоз кард: «Барои Ту ҳеҷ чиз душвор нест» (Ирмиё 32:17). Аммо, шароит ғайриимкон менамуд. Бобилиён, ки заминро забт карда буданд, Ерусалимро иҳота карда буданд. Аз назари инсон, эҳтимол надошт, ки Ирмиё ҳеҷ гоҳ соҳиби ин амвол шавад – ӯ ҳатто наметавонист аз шаҳр берун равад! Чаро Худованд мехост, ки ӯ ин корро кунад?
Дар боқимондаи боб Худованд паёми аҷиби рӯҳбаландкунандае дод, ки садоқат ва роҳҳои Ӯро бо қавми худ ҳам он вақт ва ҳам ҳоло ба таври зебо нишон медиҳад. Дар ҳукумати Ӯ, ки қавми Ӯ он чизеро, ки мекоранд, медараванд (Ғалотиён 6:7), Ӯ бояд қавми худро, ки бар зидди Ӯ гуноҳ карда буданд, интизом медод. Аммо, дар файзи Ӯ, вақте ки интизом кори зарурии худро дар дилҳои онҳо анҷом дод, Ӯ онҳоро ба Худ барқарор мекард. Ман инро «бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ» хоҳам кард, мегӯяд Худованд (Ирмиё 32:41). Ин қисман иҷро шуд, вақте ки як боқимондаи хурди Яҳудо аз Бобил ба Ерусалим баргашт, аммо мо бовар дорем, ки ин ба замоне ишора мекунад, ки ҳам Исроил ва ҳам Яҳудо дар замини худ барқарор хоҳанд шуд, Масеҳи худро хоҳанд дид, тавба хоҳанд кард ва ба Ӯ рӯй хоҳанд овард. Замине, ки Ирмиё харида буд, рӯзе аз ҳар душман озод хоҳад шуд, ҳатто аз онҳое, ки имрӯз таҳдид мекунанд, ва фарзандони Исроил дар сулҳ ва оромӣ дар мероси худ зиндагӣ хоҳанд кард.
Ҳарчанд аҳди нав расман бо Исроил ва Яҳудои барқароршуда баста хоҳад шуд, асоси аҳди нав файз аст – ҳамон принсипе, ки Худо ва Падари мо ҳоло бо мо муносибат мекунад. «Файз тавассути адолат ба ҳаёти ҷовидонӣ тавассути Исои Масеҳ, Худованди мо, ҳукмронӣ мекунад» (Румиён 5:21). Дар зери файз Худои мо мувофиқи дили Худ амал мекунад, на мувофиқи он чизе, ки дар дилҳои мост. Ӯ метавонад инро дар адолат анҷом диҳад (файз тавассути адолат ҳукмронӣ мекунад, на дар муқобили он) ба сабаби кори анҷомёфтаи Худованд Исо дар салиб, ки дар он ҳама саволҳои нокомии мо дар масъулият то абад ҳал шудаанд.
Ҳоло Ӯ ба мо баракатҳоеро озодона медиҳад, ки мо ҳеҷ гоҳ наметавонистем тавассути корҳои худ ба даст орем. Мо баракат ёфтаем – на «мо баракат хоҳем ёфт, агар итоат кунем» – «бо ҳар баракати рӯҳонӣ дар ҷойҳои осмонӣ дар Масеҳ» (Эфсӯсиён 1:3). Баъзе аз ин баракатҳо ҳаёти ҷовидонӣ, писарӣ, сокиншавии Рӯҳи Муқаддас ва виҷдони покшуда мебошанд (ниг. Румиён 6:23, Эфсӯсиён 1:3-14 ва Ибриён 10:1-14). Ҳатто баракатҳои амалии ҳаёти мо натиҷаи файзи Худо мебошанд, зеро мо чӣ дорем, ки воқеан гуфта метавонем, ки сазовори он будем ё бо некии худ ба даст оварда будем?
Баъзеҳо ба чунин таълими файзи Худо эътироз мекунанд ва мегӯянд, ки он ба зиндагии бепарвоӣ оварда мерасонад. Аммо Каломи Худо ба мо итминон медиҳад, ки файз «ба мо таълим медиҳад, ки бо рад кардани бехудоӣ ва шаҳватҳои дунявӣ, мо бояд дар ин ҷаҳони ҳозира бо ақл, адолат ва худотарсӣ зиндагӣ кунем» (Тит 2:12). Агар мо фаҳмем, ки файзи Худо бо чунин арзиши бузург, хуни Писари азизи Ӯ, ба мо дастрас шудааст, пас ин файз моро фурӯтан хоҳад кард ва моро дар мактаби худ шогирдони боғайрат хоҳад сохт, то ки ҳаёти мо «Худои тамоми файзро» (1 Петрус 5:10) писанд ояд.
Хулоса
Мо дидем, ки Ирмиё аз ҷониби Худованд ҳамчун касе даъват шуда буд, ки дар дили Ӯ нисбат ба қавми Ӯ шарик бошад. Моҳияти хидмати Ирмиё ин буд, ки мардумро ба Худованд баргардонад, то ба муҳаббати аввалини худ баргарданд. Мо баррасӣ кардем:
- Хонаи кулолгар – мо аз гуноҳ хароб шуда будем, аммо аз ҷониби Ӯ нав карда шудаем,
- Камарбанди вайроншуда – Худованд моро даъват мекунад, ки ба Ӯ часпем, ва вақте ки мо ин корро мекунем, мо Ӯро дар ҳаёти худ эҳтиром хоҳем кард, ва
- Хариди саҳро – садоқати Худо ба ваъдаҳои Ӯ ва принсипи файз, ки бо он Ӯ имрӯз ва ба зудӣ бо қавми заминии барқароршудаи худ Исроил амал хоҳад кард.
«Ин файзи ҳақиқии Худост, ки дар он шумо истодаед» (1 Петрус 5:12).
