Муқаддима ва замина
Ирмиё эҳтимолан маънои «Худованд баланд аст» ва «аз ҷониби Худованд таъин шудааст» дорад. Ҳарду маъно ба ӯ дахл доранд, зеро ӯ Худовандро дар ҳаёти дароз ва душвори худ, аз ҷумла дар хидмате, ки Худо ӯро даъват ва таъин карда буд, баланд бардошт. Ҳамчун пайғамбари нависанда ӯ нисбат ба дигар пайғамбарон калимаҳои бештарро ба Китоби Муқаддас саҳм гузошт.
Ӯ аз ҷониби Худо истифода шуд, то мардумро ба сӯи Ӯ баргардонад (2 Петрус 1:21).
Хидмати Ирмиё дар замони подшоҳ Йӯшиёҳу, эҳтимолан дар соли 627 пеш аз милод оғоз ёфт. Худованд Йӯшиёҳуро, охирин подшоҳони худотарс дар Яҳудо, истифода бурд, то ба зудӣ пас аз пайдо шудани китоб дар маъбад (2 Вақоеънома 34:14-33) як эҳёи бузург ва бозгашт ба Каломи Худро ба вуҷуд оварад. Ин дар давраи поксозии маъбад ва замин аз ҳама гуна бутпарастӣ ва амалҳои бад рух дод. Бозгашти ҳақиқӣ ба андешаҳои Худо минбаъд дар ҷашни Фисҳ нишон дода шуд, ки дар бораи он навишта шудааст, ки он ба тавре рух дод, ки аз замони доварон (2 Подшоҳон 23:22) ва Самуил пайғамбар (2 Вақоеънома 35:18) ҳеҷ гоҳ рух надода буд. Ҳамин тавр, подшоҳ Йӯшиёҳу дар байни Яҳудо ва Бинёмин як барқарорсозии назаррасро ба вуҷуд овард, ҳатто ба боқимондаи даҳ қабила, ки аллакай аз ҷониби Ашшур ба асорат бурда шуда буданд, таъсир расонд, чунон ки дар 1 Подшоҳон 13:2 пешгӯӣ шуда буд. Ин подшоҳи худотарс бисёре аз халқи Худоро ба он чизе, ки Ӯ дар ибтидо тавассути Мусо дода буд, баргардонд.
Аммо, ин бозгашт ба қонуни Худо таҳти роҳбарии Йӯшиёҳу аксар вақт ба чизҳои зоҳирӣ маҳдуд буд. Инҳо худ аз худ хуб буданд, ба монанди бардоштани бутҳо, поксозии маъбад ва барқарорсозии хидмати он – аммо на ҳама бо тавбаи ҳақиқӣ ба Худованд аз таҳти дил баргаштанд. Ҳарчанд эҳёи бузург ба амал меомад (2 Вақоеънома 34-35), Ирмиё набудани ғамгинии ҳақиқиро дид ва ӯ ба ин ниёз муроҷиат кард (ниг. Ирмиё 7:1-15). Хатар ҳамеша вуҷуд дорад, ки аз тартиботи зоҳирӣ қаноатманд бошем, аммо бидуни ҳолати дурусти рӯҳонӣ дар назди Худо (2 Тимотиюс 3:5-ро баррасӣ кунед).
Даъват, омодагӣ ва вазифаҳо
Худо Ирмиёро барои хидмати душвор омода кард. Дар вақти даъвати ӯ Худо ба ӯ равшан нишон дод, ки Ӯ масъул аст:
Пеш аз он ки туро дар батн офаридам, туро медонистам; пеш аз он ки таваллуд шавӣ, туро муқаддас кардам; туро пайғамбар барои миллатҳо таъин кардам (Ирмиё 1:5 NKJV).
Биёед ин нуктаҳоро баррасӣ кунем:
- «Ман туро офаридам» маънои «Ман туро мисли кулолгар, ки зарфро омода мекунад, сохтам» дорад. Ин назорати Худоро нишон медиҳад (ниг. Забур 139).
- «Ман туро медонистам» дониши пешакии Худоро, муносибатеро, ки Ӯ дар назар дошт, ҳатто пеш аз он ки Ирмиё дар батни модараш ҳомиладор шавад, дар назар дорад. Ин нақшаи Худоро барои Ирмиё нишон медиҳад, мисли он ки Ӯ баъдтар бо Павлус дошт (Ғалотиён 1:15).
- «Ман туро муқаддас кардам» ба мо мегӯяд, ки Худо Ирмиёро барои худ бо нақшаи махсус барои ҳаёт ва хидмати ӯ ҷудо карда буд.
- «Ман таъин кардам...» маънои онро дорад, ки Худо Ирмиёро ҳамчун сухангӯи худ на танҳо барои халқи заминии худ, балки барои ҳамаи миллатҳои атроф низ таъин ва муқаррар кард.
- Ба ҳамин монанд, Худо барои ҳар як мӯъмин нақша дорад. Барои онҳое, ки ба давраи файз тааллуқ доранд, ин нақша аз «пеш аз бунёди ҷаҳон» оғоз меёбад (Румиён 8:29-30; Эфсӯсиён 1:4-5). Ба як маъно ин ҳатто аз он чизе, ки мо дар бораи пайғамбар мехонем, аҷибтар аст.
Ирмиё баъзе эътирозҳоро баён кард, ҳамон тавре ки Мусо вақте ки Худо ӯро даъват кард (Хуруҷ 3). Аммо бар хилофи Мусо, ки дар вақти даъвати Худо марди баркамол ва омӯзонидашуда буд, Ирмиё ҷавон буд. Худованд ҳеҷ баҳонаеро қабул намекунад: «Нагӯ, ки «ман ҷавонам»» (Ирмиё 1:7). Худо танҳо гуфт, ки Ирмиё ба куҷо бояд равад ва чӣ бояд гӯяд. Ӯ ба ӯ гуфт, ки аз мардуме, ки ба онҳо фиристода мешавад, натарсад ва ба ӯ ваъдаи зебое дод, ки Ӯ бо ӯ хоҳад буд ва агар лозим бошад, ӯро наҷот медиҳад. Сипас Худо ин рисолатро бо дароз кардани дасти худ ва ламс кардани даҳони Ирмиё, гузоштани суханони худ дар даҳони ӯ тасдиқ кард (ояти 9). Ҳамин тавр Ӯ ӯро бар миллатҳо ва салтанатҳо таъин ё муқаррар кард ва ин рисолатро муайян кард: «решакан кардан ва вайрон кардан», «нобуд кардан ва сарнагун кардан» ва «сохтан ва шинондан» (ояти 10). Худо он чизеро, ки бояд бардошта шавад, он чизеро, ки ба андешаҳои Ӯ муқобил аст, мегирад, то он чизеро, ки Ӯ мехоҳад пешбарӣ кунад, ҷорӣ ва муқаррар кунад. Ба ҳамин монанд, Павлус дар замони Аҳди Ҷадид кишткунанда ва бинокор буд (1 Қӯринтиён 3). Имрӯз мо наметавонем таҳкурсии нав гузорем – ва набояд кӯшиш кунем. Аммо Худо мехоҳад, ки ҳар як мӯъмин дар хидмати Ӯ иштирок кунад, фармони Ӯро иҷро кунад. Ин як имтиёзи бузург ва як мушкилоти азим аст.
Даъвати Худо тасдиқ шуд
Худо даъвати худро бо ду дидгоҳе, ки ба Ирмиё нишон дод, тасдиқ кард (1:11-16). Дидгоҳи аввал шохаи як дарахти бодом буд – аввалин дарахте, ки дар мавсими нав гул мекунад, ки нишон медиҳад, ки Худо назорат хоҳад кард ва барои иҷрои Каломи худ шитоб хоҳад кард. Худо он чизеро, ки мегӯяд, дар назар дорад ва он чизеро, ки дар назар дорад, мегӯяд. Ӯ боварӣ ҳосил хоҳад кард, ки суханони Ӯ иҷро мешаванд.
Дидгоҳи дуюм ба як дегчаи ҷӯшон дахл дошт, ки ба самти ҷануб хам шуда буд: доварии Худо аз шимол ба Ерусалим ва Яҳудо, ба «ҳамаи сокинони замин» хоҳад омад (ояти 14). Ин ду дидгоҳ қисми аввали ояти 10-ро дар бораи нобудшавӣ аз сабаби ҳамаи бадиҳое, ки дар байни халқи Худо ва дар замини Ӯ рух дода буд, иҷро карданд (ояти 16). Аммо қисми дуюми ояти 10 дар бораи рисолати ниҳоии Ирмиё «сохтан ва шинондан» аст. Инро даъвате, ки Худо ба ӯ дод (1:17-19) пайравӣ мекунад, ки дарсҳоро барои мо имрӯз дар бар мегирад:
- «Камарҳои худро бандед» (NASB) маънои омода шудан ба вазифаро дорад.
- «Бархез» маънои бархостан ва ба кор шурӯъ карданро дорад.
- «Ба онҳо ҳама чизеро, ки Ман ба ту фармон медиҳам, бигӯ» (NKJV) паёми Ӯ барои ҳамаи миллатҳост (ояти 5).
- Пайғамбар наметавонист калимаҳоеро, ки ба ӯ маъқул буд, интихоб кунад ва боқимондаро фаромӯш кунад. Не, «ҳама чизеро, ки Ман ба ту фармон медиҳам» барои ин ҷой намегузорад.
Худо ба хизматгори худ рӯҳбаландӣ кард, аммо инчунин ҳушдор дод: «Аз рӯи онҳо натарс, мабодо Ман туро дар назди онҳо тарсонам» (ояти 17). Сипас Худо Ирмиёро ба «шаҳри мустаҳкам ва сутуни оҳанӣ ва деворҳои биринҷӣ» дар назар доштани паёми ҷиддии Худо тавассути пайғамбари худ «бар зидди тамоми замин – бар зидди подшоҳони Яҳудо, бар зидди шоҳзодагони он, бар зидди коҳинони он ва бар зидди халқи замин» муқоиса кард (1:18). Дар ҷараёни китоби Ирмиё мо меомӯзем, ки чӣ тавр ин вазифаи душвори чор ё панҷгона иҷро хоҳад шуд. Мо инчунин мехонем, ки мухолифати азим хоҳад буд. Аммо, Худо пирӯзиро ваъда дод: «Зеро Ман бо ту ҳастам ... то туро наҷот диҳам» (ояти 19).
Замонҳои душвор барои Ирмиё
Пас аз марги бармаҳали подшоҳ Йӯшиёҳу аз сабаби саркашии худаш, аммо бо иҷозати Худо, Ирмиё китоби Нолаҳоро навишт. Он дар 2 Вақоеънома 35:25 зикр шудааст. Баъзеҳо бовар доранд, ки ин китоб аз сабаби харобшавии маъбад навишта шудааст. Аммо, ин ҳодиса тақрибан бист сол баъд рух дод. Марги Йӯшиёҳу Ирмиёро водор кард, ки ин маҷмӯаи марсияҳо ва сурудҳои ғамгинро нависад, ки ҳамчун татбиқ ба азобҳои Худованд хеле таъсирбахшанд.
Ирмиё хидмати аз ҷониби Худо додашудаи худро дар зери се подшоҳи бад, ки пас аз Йӯшиёҳу то харобшавии Ерусалим ҳукмронӣ карданд, идома дод (Ирмиё 1:3). Он ҳодисаи даҳшатнок, ки мардум дар замони ӯ фикр мекарданд, ҳеҷ гоҳ рух дода наметавонад, Ирмиё борҳо пешгӯӣ карда буд, зеро онҳо аз тавба кардан саркашӣ карданд. Пайғамбар беист хидмати худро дар байни онҳое, ки бо хоҳиши худ ба Миср рафта буданд, идома дод, аммо ҳатто дар он ҷо онҳо гӯш накарданд (Ирмиё 41-44). Ин боқимондаи беимон ба Миср, на ба Худо, эътимод доштанд.
Хидмати Ирмиё ва татбиқҳо барои имрӯз
Ҳатто пас аз он ки бисёре аз халқи ӯ ба асорати Бобил бурда шуданд, Ирмиё ҳамчун пайғамбари Худо идома дод. Ва пас аз он ки ӯро бар хилофи иродааш ба Миср бурданд, ӯ бар зидди боқимондаи нофармон шаҳодат доданро идома дод (Ирмиё 44). Ӯ нишон дод, ки Набукаднесар онҳоро ҳатто дар он ҷо таъқиб хоҳад кард, зеро он подшоҳ ҳамчун хизматгори Худо бар зидди онҳо аз сабаби бутпарастии онҳо фиристода шуда буд. Агар онҳо тавба карда, дар Замини Ваъдашуда мемонданд, Худо онҳоро назорат мекард ва бехатар нигоҳ медошт – аммо онҳо аз гӯш кардани дастурҳои Худо, ки тавассути Ирмиё ба онҳо мерасид, саркашӣ карданд. Ҳатто бо ин, Ирмиё то маргаш ҳамчун пайғамбар идома дод.
Бисёриҳо бо Пайғамбари гирён, як расми рассоми машҳури Ҳолланд Рембрандт ван Рейн (1606-1669), ки дар «Асри тиллоии Ҳолланд» тақрибан як аср пас аз ислоҳоти протестантӣ зиндагӣ мекард, ошно ҳастанд. Он солҳои «тиллоӣ» ба ҳукмронии Йӯшиёҳу мувофиқат мекунанд ва ҳамон тавре ки рӯзҳои ӯ бо бозгашти зоҳирӣ ва шукуфоӣ қайд карда шуда буданд, дар рӯзҳои Рембрандт низ чунин буд. Рушдҳои шабеҳ дар мавридҳои гуногун дар тӯли таърихи Калисои эътирофкунанда рух дода буданд, вақте ки эҳёи аён дар чанд нафар ба ҷомеаи атрофи онҳо таъсири мусбат расонд. Мардум ба самти наве, ки аз ҷониби Каломи Худо нишон дода шуда буд, итоат карданд, аммо бидуни тағйироти амиқи дил, тавба ё бозгашт ба Худо. Хидмат ба Худованди мо ба таври зоҳирӣ бо «иҷрои расмиёт» ва бо сухан (2 Тимотиюс 3:1-5) инчунин рӯзҳои охири Калисоро ҳамчун шаҳодати оммавӣ, рӯзҳои Лаодикия, ки мо дар он зиндагӣ мекунем, тавсиф мекунад (ниг. Ваҳй 3:14-22).
Мушкилоти азим
Хидмати Ирмиё шояд ноком ба назар расад, аммо ин пайғамбари содиқ, сарфи назар аз баъзан шубҳа кардан ва шикоят кардан, сарфи назар аз ҳама мушкилот, муқовимат ва ҳамлаҳо идома дод. Ӯ тасвир кард, ки чӣ тавр мехост аз сухан гуфтан аз номи Худованд даст кашад, аммо он гоҳ Каломи Худо дар дохили ӯ мисли оташи сӯзон буд (Ирмиё 20:9). Ба ибораи дигар, ӯ бояд сухан мегуфт, ҳарчанд борҳо ҳаёташ дар хатар буд. Ин омодагӣ ба сухан гуфтан барои Худо шояд ба шодие, ки Ирмиё ҳангоми пайдо шудани китоб дар замони подшоҳ Йӯшиёҳу эҳсос карда буд, алоқаманд бошад. Ҳамин тавр Каломи Худо барои ҷони ӯ ғизо ва барои дили ӯ шодӣ буд (15:16). Сарфи назар аз номаъқулияти ӯ ва набудани зоҳирии «муваффақият», ӯ идома дод. Чӣ намунае барои мо имрӯз!
Дигар пайравони ҳақиқӣ Дониёл ва дӯстони ӯро дар бар мегиранд, ки дере нагузашта пас аз марги Йӯшиёҳу ба Бобил бурда шуданд, чунон ки Ишаъё ба подшоҳ Ҳизқиё пешгӯӣ карда буд (Ишаъё 39:5-7). Борух, котиби Ирмиё, намунаи дигари пайрави содиқ аст (Ирмиё 45:1-5), ҳарчанд ӯ мисли пайғамбар муборизаҳо дошт.
Ҳаёти Ирмиё аз баландӣ ва пастӣ иборат буд, аз як тараф аз муошират бо Худованд лаззат мебурд ва дар дигар мавридҳо мехост рисолати худро комилан тарк кунад, зеро бо мухолифати азим рӯ ба рӯ буд. Ғайр аз ин, пайғамбар на танҳо мардумро ба тавба даъват мекард, балки ӯ худро низ фурӯтан кард, шахсан. Ӯ ба Худованд наздик зиндагӣ мекард ва ҳолати мардумро ҳамчун ҳолати худ қабул мекард, бо гуноҳи онҳо дар назди Худо ҳамроҳ мешуд, ҳарчанд ӯ шахсан аз он гуноҳ озод буд.
Эй Худованд, ҳарчанд гуноҳҳои мо бар зидди мо шаҳодат медиҳанд, инро ба хотири номи Ту бикун; зеро мо бисёр аз роҳ баргаштаем, мо бар зидди Ту гуноҳ кардаем (Ирмиё 14:7).
Дар маҷмӯъ, Ирмиё дар имони худ ҳақиқӣ монд, ҳарчанд ӯ баъзан дар садоқати худ ба Худованд лағжид. Рӯзҳо хеле душвор буданд, хусусан бо назардошти он ки таъсири рӯҳонии Ирмиё танҳо аз ҷониби чанд нафар аз пешвоёне, ки ӯ ба онҳо муроҷиат мекард, қабул карда шуд. Бо вуҷуди ин, он чанд нафар ба бисёриҳо таъсир расониданд.
Дарсҳо барои имрӯз
Ҳамаи ин чизҳо барои таълим ва рӯҳбаландии мо навишта шудаанд (Румиён 15:4; 1 Қӯринтиён 10:11). Даъвати такрории Худо тавассути Ирмиё ба мардум, ки онҳо бояд тавба кунанд, масъулият ва ҳисоботдиҳии онҳоро ба Ӯ таъкид мекунад. Аз ҷониби Худо, дар муносибатҳои Ӯ дар интизом, Ӯ мутлақ аст – ҳеҷ кас наметавонад Ӯро зери шубҳа гузорад – хоҳ дар фиристодани доварӣ (Ирмиё 24:5,9) ё дар ба вуҷуд овардани тавба. Ин як мавзӯъест, ки аз ҷониби Ирмиё таҳия шудааст:
Ман ба онҳо диле хоҳам дод, ки Маро бишносанд, ки Ман Яҳува ҳастам; ва онҳо халқи Ман хоҳанд буд, ва Ман Худои онҳо хоҳам буд: зеро онҳо бо тамоми дили худ ба Ман бармегарданд (Ирмиё 24:7 JND).
Аз тарафи дигар,
Ва шумо Маро ҷустуҷӯ хоҳед кард ва Маро хоҳед ёфт, вақте ки Маро бо тамоми дили худ ҷустуҷӯ кунед (Ирмиё 29:13)
ҷониби ҳисоботдиҳии мардумро ифода мекунад. Пайғамбар Ирмиё бо ҳолати мардум ва бо зарурати тавба (14:7) ҳамроҳ шуд, вақте ки ӯ ба бадкирдории онҳо (7:24-28) ва сахтдилии онҳо (17:1-6, 9) муроҷиат кард. Истефанус баъдтар ба ҳамин монанд амал кард (Аъмол 7:51-53), дуои ӯ дар табдили Шоул аз Тарсус ҷавоб ёфт. Ба ҳамин монанд, Ирмиё боқимондаеро меҷуст, ки баргарданд ва ба Худо эътимод кунанд (Ирмиё 17:7-8). Барои ин, он вақт ё ҳоло, кори Худо лозим аст (ояти 10) дар доварӣ ва дар баргардонидан – сирри тавбаи ҳақиқӣ.
Аз даъвати Ирмиё то охири ҳаёташ тақрибан панҷоҳ солро дар бар мегирад. Навиштаҳои ӯ дар ин муддат метавонанд ба таври гуногун тақсим карда шаванд ва дарки сохтори китоби Ирмиё хеле душвор аст. Аммо, он чизе, ки хеле равшан аст, паёмест, ки ӯ дар бораи даъват кардани халқи Худо ба тавба ва тағйир додани роҳҳои худ дод. Ин паёми бешубҳа сабаби он аст, ки пайғамбар аз ҷониби пешвоёни динӣ, сиёсӣ ва иҷтимоӣ мухолифат карда шуд. Ирмиё бисёр бобҳоро барои муроҷиат ба Яҳудо ва Ерусалим навишт, онҳоро ба тавба ва итоат ба ҷазои Худо, ки Ӯ тавассути подшоҳ Набукаднесар меовард, даъват кард. Ӯ инчунин ба миллатҳои ғайрияҳудӣ ба таври муфассал муроҷиат кард, онҳоро ба итоат ба Подшоҳи Бобил даъват кард.
«Хӯрдани қурбонии гуноҳ»
Ин маънои ҳамроҳ шудан бо нокомиҳои халқи Худо ва эътироф кардани ҳолати онҳо дар назди Худо ҳамчун ҳолати мост. Ирмиё ин корро кард, ва мо метавонем Ишаъё, Ҳизқиёл, Дониёл, Эзро ва Наҳемёро низ дар назар дошта бошем. Ин мардони худотарс, бо роҳҳои гуногун ва бо суханҳо ва амалҳои гуногун, бо нокомиҳои халқи худ ҳамроҳ шуданд, ҳатто то ба дараҷае, ки гуфтанд: «Ман гуноҳ кардам.» Дар Аҳди Ҷадид, хизматгорони Худо ҳамин гуна муносибатро нишон доданд.
Дар салиб дар тӯли се соати торикӣ Худованд худаш, ҳарчанд комилан бегуноҳ буд, бо гуноҳ/гуноҳҳои халқи худ ҳамчун Ҷойгузини мо ва қурбонии гуноҳ ҳамроҳ шуд (2 Қӯринтиён 5:21). Ин нуктаи охирин чизест, ки мо ҳеҷ гоҳ карда наметавонем – ва Худо аз мо намехоҳад, ки ин ҷойро ишғол кунем. Аммо мо бояд ба маънои ахлоқӣ бо халқи Худо ва нокомии онҳо ҳамроҳ шавем, онро аз они худ кунем. Ба ин маъно мо метавонем ва бояд қурбонии гуноҳро дар асоси кори анҷомёфтаи Масеҳ бихӯрем. Мо ба он чизе илова намекунем, балки танҳо ба намунаи Ирмиё дар дуо пайравӣ мекунем: «Мо бар зидди Ту гуноҳ кардаем» (14:7), ва Дониёл: «Мо гуноҳ кардаем» (Дониёл 9:5), ҳарчанд онҳо шахсан аз он гуноҳҳо озод ва ҳатто беайб буданд.
Имрӯз ба мо лозим аст, ки сарҳои худро дар шарм дар назди Худои муқаддас, одилона ва меҳрубони худ хам кунем. Мо ҳама як қисми нокомии азиме ҳастем, ки дар тӯли таърихи Калисо рух додааст, аммо махсусан дар рӯзҳои мо. Бигзор мо фурӯтан бошем, бидуни дифоъ ё баҳона кардан. Бигзор мо ба Худованди мо Исои Масеҳ тамаркуз кунем, Сарро сахт нигоҳ дорем (Қӯлассиён 2:19) ва аз Ӯ он чизеро, ки ба мо лозим аст, гирем (1:28). Мо на танҳо фаҳмиши дурусти андешаҳои Худоро талаб мекунем, балки муносибати дурустро дар назди Худо ва инсон (масалан, Эфсӯсиён 4:1-6-ро ниг.). Бигзор Худованд ба мо кӯмак кунад!
ЭЗОҲҲО
- Мусо ба маънои сухангӯи Худо пайғамбар буд ва ӯ таҳкурсиро дар Панҷ китоби Мусо гузошт. Пайғамбарони баъдӣ, ки сухан мегуфтанд ва менавиштанд, аз ҷониби Худо фиристода шуданд, то халқи Худоро ба тавба ва бозгашт ба он таҳкурсӣ даъват кунанд, чунон ки Ирмиё кард.
- Дар ин замина аҷиб аст, ки ибораи «каломи Худованд» 49 (7х7) маротиба дар китоби Ирмиё (матни ибрӣ) омадааст. Ҳафт пуррагиро ифода мекунад.
- Ба ҳамин монанд, мо бояд ба он чизе, ки Худо дар ибтидои давраи Калисо додааст, ба таҳкурсие, ки аз ҷониби ҳаввориён, ки ба онҳо ваколат дода буд, муқаррар карда шудааст, пайваст бошем. Мо наметавонем шароитеро, ки дар Аъмол тасвир шудааст, тағйир диҳем, аммо бо муҳаббати аввалини ғолибони ҳақиқӣ мо бояд принсипҳоеро, ки Худо як бор барои ҳама муқаррар кардааст, сахт нигоҳ дорем (Яҳудо 1:3).
- Оятҳои 11-12 бозии калимаҳоро дар назар доранд: «бодом» дар ибрӣ «шакед» аст, ки маънои «назорат кардан»-ро дорад. Дар ояти 12, «тайёр» (NKJV) дар ибрӣ «шокед» аст, ки маънои «бодиққат, назораткунанда»-ро дорад.
- Дар Навиштаҳо шимол бо доварӣ алоқаманд аст.
- Душвории вазифаҳои ӯро аз он фаҳмидан мумкин аст, ки Ирмиё наметавонист издивоҷ кунад (Ирмиё 16:2) ва ба ӯ иҷозат дода нашуда буд, ки дар тӯйҳо ё маросимҳои дафн иштирок кунад (16:5,8). Аксар вақт ӯ ҳаёти худро зери хатар мегузошт, аммо Худованд ҳамеша ӯро мувофиқи ваъдаи худ муҳофизат мекард (1:19).
- Як роҳи ин кор пайравӣ аз даҳ амали рамзӣ аст, ки Ирмиё бояд иҷро мекард. Роҳи дигар муқоисаи мундариҷаи шеърӣ ва насрӣ, ё суханрониҳо ба Исроил аз як тараф ва ба миллатҳо аз тарафи дигар аст.
- Онҳое, ки ба интизоми Худо итоат карданд ва ба асорат фиристода шуданд, бо анҷирҳои хуб, сифати аъло муқоиса карда мешаванд. Онҳое, ки наҷот ёфтанд ва дар Яҳудо ва Ерусалим монданд, фахр мекарданд, ки онҳо аз онҳое, ки ба Бобил бурда шуданд, хеле беҳтаранд. Аммо, ин гурӯҳи дуюмро анҷирҳои бад дар Ирмиё 24 ифода мекарданд. Он боб инчунин дар бораи зарурати тавба сухан меронад.
