Зане аз имон – Йохебед
Йохебед занест, ки дар Китоби Муқаддас танҳо ду маротиба бо ном зикр шудааст. Ӯ ҳамсари Амром аз хонадони Левӣ буд. Онҳо волидони Мириам, Ҳорун ва Мусо буданд. Ададҳо 26:59 (NKJV) ин тафсилро медиҳад: «Номи зани Амром Йохебед, духтари Левӣ буд, ки дар Миср ба Левӣ таваллуд шуда буд; ва ба Амром вай Ҳорун ва Мусо ва хоҳарашон Мириамро таваллуд кард» (нигаред ба Хуруҷ 6:20). Дар ин порча, Мириам охирин зикр шудааст, гарчанде ки вай эҳтимол калонтарин буд, зеро вай Мусоро ҳангоми кӯдак буданаш дар сандуқи қамиш дар дарё нигоҳубин мекард.
Йохебед қаҳрамони асосии қисми аввали Хуруҷ 2 буд, ки мо каме дертар онро баррасӣ хоҳем кард. Шахси имондор набояд дар Китоби Муқаддас бисёр зикр шавад, аммо он чизе ки гуфта мешавад, метавонад аҳамияти назаррас дошта бошад ва барои рӯҳбаландии худи мо, вақте ки мо мекӯшем, ки барои Наҷотдиҳанда ва Худованди худ содиқона зиндагӣ кунем, арзишманд бошад.
Ин зани имондор дар шароити душвортарин зиндагӣ мекард. Миллати Исроил дар Гошен, Миср зиндагӣ мекард. Онҳо замоне мардуми озод буданд, ки ба сабаби Юсуф, наҷотдиҳандаи Миср, ба кишвар даъват шуда буданд (Ҳастӣ 47-ро хонед). Аммо ҳоло онҳо ғулом буданд. Фиръавни ҳозира аз ин мардуми бегона, ки тақрибан 400 сол дар кишвари ӯ зиндагӣ мекарданд ва аз мисриён сершумортар шуда буданд, метарсид. Онҳо шукуфоӣ карда буданд; исроилиён хаймаҳои худро тарк карда, хонаҳо сохта буданд. Чорвои онҳо зиёд буд ва дар солҳои аввал онҳо мудирони чорвои Фиръавн шуда буданд.
Фиръавн марди ноумед мешуд ва кӯшиш мекард, ки ин мардумро тавассути ғуломӣ назорат кунад ва онҳоро коргарони бемузд дар лоиҳаҳои азими сохтмонии худ гардонад. Вай эҳтимол умед дошт, ки ин кори сахти ҷисмонӣ онҳоро мекушад ва шумораи онҳоро кам мекунад. Бар хилофи интизорӣ, исроилиён аз ҷиҳати ададӣ афзоиш ёфтанро идома доданд. Фиръавн ноумедтар шуд ва як шакли наслкуширо ҷорӣ кард, ки талаб мекард, ки кӯдакони писар ҳангоми таваллуд кушта шаванд. Хуруҷ 1 инро муфассал баён мекунад ва нишон медиҳад, ки чӣ тавр Худо дахолат карда, халқи Худро тавассути дояҳои содиқ, ки Худоро бештар аз Фиръавн метарсиданд, ҳифз кард. Қиммати ҳаётро қадр карда, мо ба дастуроти Худо итоат мекунем, на ба қонунҳои бехудои ҳокимон ва ҳукуматҳо. Дар ин ҳолат, Йохебед дар байни шахсони содиқ буд.
Ин вазъият бояд барои волидони исроилӣ як даҳшати зиндагӣ мебуд. Дар он рӯзҳо сканерҳо набуданд, аз ин рӯ ҷинси кӯдак то таваллуди кӯдак маълум набуд. Агар духтар мебуд, кӯдак бехатар буд. Агар кӯдак писар мебуд, ҳукми марг бар ӯ овезон буд. Ба мо гуфта нашудааст, ки чанд кӯдак мурданд, агар ягонто, аммо ба мо дар бораи Мусо ва чӣ тавр имон дар амал ӯро ҳифз кард, гуфта шудааст, зеро Худо мехост ӯро ҳамчун пешво ва наҷотдиҳандаи халқи худ истифода барад.
Имони Йохебед
Пеш аз он ки ба тафсилоти имони Йохебед дар амал биравем, биёед ба Ибриён 11 назар андозем. Ин боб баъзеҳоро, ки қаҳрамонони имон ҳисобида мешаванд, номбар мекунад. Ояти 23 мегӯяд: «Бо имон Мусо, вақте ки таваллуд шуд, се моҳ аз ҷониби волидонаш пинҳон карда шуд, зеро онҳо диданд, ки ӯ кӯдаки зебост; ва онҳо аз фармони подшоҳ натарсиданд». Биёед чор чизро махсусан аз ин оят таъкид кунем.
- «Онҳо диданд». Мо мебинем, ки ҳарду волидон бо имон эътироф шудаанд. Як ҷузъи муҳим барои хонаи масеҳӣ ин аст, ки ҳарду волидон имондор бошанд. Ин барои мардон ва занони ҷавони масеҳӣ паём дорад: нуқтаи ибтидоӣ барои шарики издивоҷ ин аст, ки шахс масеҳӣ бошад ва дар бораи имони масеҳӣ ҳамон эътиқодҳоро дошта бошад. Ин зарур аст, то шаҳодати масеҳӣ аз ҳарду дар издивоҷ якхела бошад. Мо аз ин оят медонем, ки Амром ва Йохебед ба ин тариқ зиндагӣ мекарданд ва онҳо омода буданд, ки ба ҳамин тариқ амал кунанд.
- «Онҳо диданд, ки ӯ кӯдаки зебост». Калимаи «зебо» дар New King James Version дар баъзе версияҳои дигар ҳамчун «кӯдаки ғайриоддӣ», «кӯдаки ғайриоддӣ», «зебоии нодир», «кӯдаки муносиб» ва «кӯдаки хуб» тарҷума шудааст. Аз ин тағйиротҳо мо таассуроти қавӣ пайдо мекунем, ки волидон кӯдакеро диданд, ки хеле махсус буд. Ҳоло ман медонам, ки ҳамаи волидон фарзандони худро хеле махсус мебинанд, аммо ман фикр мекунам, ки Худо дар сабти муқаддаси худ мегӯяд, ки Мусо каме махсустар буд. Чаро? Зеро Худо, ки ояндаро медонист, дар ӯ мардеро дид, ки дар ниҳоят халқи Худро аз Миср берун меовард. Ман боварӣ дорам, ки Худо ин таассуротро ба дили Амром ва Йохебед гузошт.
- «Онҳо натарсиданд». Ин як изҳороти хеле содда аст ва он дар заминаи фармони наслкушии Фиръавн зикр шудааст. Онҳо медонистанд, ки агар онҳо ошкор шаванд, кӯдак мемирад ва эҳтимол онҳо ҷазо дода мешаванд. Имони онҳо бо эътиқоди кофӣ қавӣ буд, ки ба фармони бехудои подшоҳи бад муқобилат кунанд.
- «Се моҳ пинҳон карда шуд». Ин имон дар амал аст. Он чизе ки онҳо дар кӯдак диданд ва далели он ки онҳо натарсиданд, бояд ба амал табдил дода мешуд. Кӯдак дар се моҳи аввал пинҳон карда шуд. Онҳо ӯро дар аробачаи кӯдак дар назди дари хона ё дар боғ нагузоштанд! Не, ӯ пинҳон нигоҳ дошта шуд, ва ин кори осон нест, зеро кӯдак аксар вақт дар рӯзҳои аввал барои хӯрок, иваз кардани памперс, таваҷҷӯҳ ё оғӯш гиря мекунад. Инҳо чизҳои муқаррарӣ мебошанд, аз ин рӯ пинҳон нигоҳ доштани ӯ ва огоҳ накардани ҳамсоягон ё мақомот стресс хоҳад буд. Ин дар шаб дучанд хоҳад буд, вақте ки садоҳо бештар намоён мешаванд ва дар хомӯшӣ калонтар ба назар мерасанд. Аксари ин стресс ба Йохебед меафтод, зеро мо гумон мекунем, ки Амром ҳамчун ғулом дар яке аз лоиҳаҳои Фиръавн кор мекард.
Нигоҳубини Йохебед барои Мусо
Хуруҷ 2:1-10-ро хонед. «Ва марде аз хонадони Левӣ рафта, духтари Левиро ба занӣ гирифт. Пас, зан ҳомила шуда, писаре таваллуд кард. Ва вақте ки вай дид, ки ӯ кӯдаки зебост, ӯро се моҳ пинҳон кард. Аммо вақте ки вай дигар ӯро пинҳон карда натавонист, вай сандуқе гирифт аз қамишҳо барои ӯ, онро бо асфалт ва қатрон молид, кӯдакро дар он гузошт ва онро дар қамишҳо дар канори дарё гузошт. Ва хоҳари ӯ аз дур истода, мехост бидонад, ки бо ӯ чӣ хоҳад шуд. Он гоҳ духтари Фиръавн барои оббозӣ ба дарё фуромад. Ва канизони ӯ дар канори дарё роҳ мерафтанд; ва вақте ки вай сандуқро дар байни қамишҳо дид, канизи худро фиристод, то онро биёрад. Ва вақте ки вай онро кушод, кӯдакро дид, ва инак, кӯдак гиря мекард. Пас, вай ба ӯ раҳм кард ва гуфт: «Ин яке аз фарзандони ибриён аст». Он гоҳ хоҳари ӯ ба духтари Фиръавн гуфт: «Оё ман рафта, ҳамшираеро даъват кунам барои шумо аз занони ибрӣ, то ки вай кӯдакро барои шумо шир диҳад?» Ва духтари Фиръавн ба ӯ гуфт: «Бирав». Пас, духтар рафт ва модари кӯдакро даъват кард. Он гоҳ духтари Фиръавн ба ӯ гуфт: «Ин кӯдакро бигир ва барои ман шир диҳед, ва ман ба шумо музди меҳнати шуморо медиҳам». Пас, зан кӯдакро гирифт ва ба ӯ шир дод. Ва кӯдак калон шуд, ва вай ӯро ба духтари Фиръавн овард, ва ӯ писари вай шуд. Пас, вай номи ӯро Мусо гузошт ва гуфт: «Зеро ки ман ӯро аз об берун овардам».
Як қатор нуктаҳои оддӣ, вале муҳимро бояд ба назар гирифт. Бар хилофи Ибриён 11:23, дар ин ҷо дар Хуруҷ таваҷҷӯҳ ба Йохебед аст, «Вақте ки вай дид, ки ӯ кӯдаки зебост». Модар намунаи имон дар амал шуд. Ин як чизи муқаррарӣ аст, ки модар бо фарзанди худ робитаи қавӣ дошта бошад. Дар тӯли нӯҳ моҳ кӯдак дар батни модар калон шуда, аз як ҳуҷайраи оддӣ, вале мураккаб ба шахсияти аҷиб ва ҳайратангези кӯдак табдил ёфт. Бе он ки ба сохтори мураккаби ДНК биравем, дар Забур 139:14 забурнавис ба Худо гуфт: «Ман Туро ҳамду сано мегӯям, зеро ки ман ба таври даҳшатнок ва аҷиб сохта шудаам; корҳои Ту аҷибанд». Калимаи «аҷиб» тарҷума шудааст, ки маънои «фарқкунанда», «гуногун» ва «ҷудогона»-ро дорад. Ин дар бораи ҳеҷ махлуқи дигар гуфта нашудааст. Дар ин ҷо Худо оромона тавассути забурнавис гуфт, ки инсонҳо аз дигар махлуқот комилан фарқ мекунанд ва эволютсия дар офариниши Худо ҷой надорад, новобаста аз он ки баъзеҳо чӣ мегӯянд.
Пас аз се моҳ Йохебед фаҳмид, ки кӯдакро дигар пинҳон кардан мумкин нест. Оё Йохебед фарзанди худро тарк кард? Не! Ин боз имон дар амал аст, ва ба мо дар бораи омодагиҳои эҳтиёткоронае, ки имон талаб мекунад, бисёр чизҳои дигар дода шудааст. Шумо метавонед пурсед: «Чӣ тавр шумо метавонед имон ва амалҳои инсониро якҷоя кунед? Оё онҳо ба ҳамдигар мухолиф нестанд?» Имони масеҳӣ бемасъулият нест. Агар бо имон чизҳое ҳастанд, ки мо метавонем анҷом диҳем, пас Худо аз мо интизор аст, ки онҳоро анҷом диҳем.
Пас, Йохебед чӣ омодагиҳоро дид? Аввалан, Йохебед сабадеро аз қамишҳо гирифт ва сипас онро обногузар кард. Ба ибораи дигар, он барои шино кардан сохта шуда буд. Сипас кӯдакро дар дохили он гузоштанд, бешубҳа, барои гарм нигоҳ доштан ва бароҳат будан бодиққат печонида шуда буд ва дар байни қамишҳо дар канори дарё гузошта шуд. Ниҳоят, Йохебед боварӣ ҳосил кард, ки касе дар наздикӣ барои назорат кардани сандуқ ҳузур дорад, аз ин рӯ Мириам аз масофаи кӯтоҳе тамошо мекард. Дар айни замон Йохебед ҳама кореро, ки метавонист, анҷом дод; қадамҳои минбаъда дар дасти Худо буданд.
Қариб дарҳол духтари Фиръавн ва канизони ӯ барои оббозӣ ба дарё фуромаданд. Ин маънои онро дорад, ки ин як қисми дарё буд, ки мардон бояд аз он дур меистоданд. Аз ногаҳон омадани сарбозони Фиръавн тарсе набуд. Ҳеҷ марди ибрӣ низ дар наздикӣ иҷозат дода намешуд. Аз ин рӯ, мо як минтақаи танҳо барои занон дар дарё дорем, ва эҳтимол танҳо онҳое, ки аз хонадони Фиръавн буданд. Йохебед оқилона интихоб карда буд, ки кӯдакро дар ин қисми дарё пинҳон кунад.
Дар мақсадҳои Худо сандуқ пайдо шуд, вақте ки сарпӯши сабади шинокунанда бардошта шуд, кӯдак гиря кард. Дили духтари Фиръавн ба ҳаракат омад; вай медонист, ки ин кӯдаки ибрӣ аст, аммо пеш аз ҳама, ин як кӯдаки хурдсол буд. Бо раҳмдилӣ ба ҳаракат омада, аксуламали пурраи вай барои қадами оянда кофӣ буд.
Мириам, ки шояд ба ин издиҳоми шоҳона наздиктар мешуд, раҳмдилиро шунид, вақте ки духтари Фиръавн гуфт: «Ин яке аз фарзандони ибриён аст». Хоҳари Мусо сухан гуфт ва савол дод: «Оё ман рафта, ҳамшираеро барои шумо аз занони ибрӣ даъват кунам, то ки вай кӯдакро барои шумо шир диҳад?» Мо мебинем, ки ҳикмати Худо дар суханони Мириам аст, ки мепурсад, то қарорро ба духтари Фиръавн вогузор кунад! Ин маҳз дар лаҳзаи муносиб буд ва мушкили нигоҳубини кӯдакро, ки вай ҳоло ба ӯ фавран пайваст шуда буд, ҳал кард. «Худо ба таври пурасрор амал мекунад, то мӯъҷизаҳои Худро иҷро кунад» (Уилям Купер, 1731–1800).
Имони Йохебед дар амал дар айни замон ба ҳадафи дилхоҳи худ расид: бехатарии фарзанди ӯ. Мукофоти ин имконияти шир додан ва тарбия кардани фарзанди худ дар солҳои аввали ташаккулёбии ӯ мебошад, ки заминаи донистани Мусоро, ки ӯ кист, фароҳам меорад. Илова бар ин, ба Йохебед барои ҳамширагии фарзанди худаш музд дода шуд!
Дар ниҳоят Йохебед маҷбур шуд, ки Мусоро ба хонаи Фиръавн супорад, то духтараш ӯро ҳамчун писари худ тарбия кунад. Оё ин поёни иштироки Йохебед буд? Каломи Худо ишора мекунад, ки ҳама гуна тамоси мустақим пас аз он гум шуд ва мо дигар дар бораи Йохебед чизе намешунавем. Аммо, ба маънои дигар, таъсири худотарсонаи ӯ барои солҳои зиёд идома ёфт.
Мероси Йохебед – Мусо медонист, ки ӯ кист
Дар он солҳои аввал, вақте ки Йохебед писари худро шир медод ва тарбия мекард, вай чӣ кор мекард? Як чиз аз Хуруҷ 2:11 равшан мегардад, ки мегӯяд: «Ва дар он рӯзҳо, вақте ки Мусо калон шуд, ӯ назди бародарони худ рафт ва ба бори онҳо нигоҳ кард. Ва ӯ дид, ки як мисрӣ як ибриро мезанад, яке аз бародарони ӯ». Дар ин оят ба мо гуфта шудааст, ки гарчанде Мусо дар хонаи Фиръавн ҳамчун писари оилаи шоҳона тарбия ёфта буд, ӯ хеле хуб медонист, ки халқи аслии ӯ кист. Ду маротиба дар ин оят мо ибораи кӯтоҳи «бародарони ӯ»-ро дорем. Мусо шояд дигар ҳеҷ гоҳ волидони худро надида бошад, аммо ӯ бародар ва хоҳари худро медид. Ӯ медонист, ки мисрӣ нест. Ӯ медонист, ки ибрӣ аст. Ин як қисми мероси доимии Йохебед ба Мусо буд.
Ҳамчун волидон, мо дар моҳҳо ва солҳои аввали ҳаёти фарзандони худ ба онҳо чӣ медиҳем? Оё мо ба онҳо Навиштаҳоро пеш аз он ки онҳо ҳатто сухан гӯянд ё худашон хонанд, мехонем? Оё мо ба фарзандони худ суруд мехонем? Қӯлассиён 3:16 мегӯяд: «Бигзор каломи Масеҳ дар шумо бо тамоми ҳикмат фаровон бошад, якдигарро бо забурҳо ва сурудҳо ва сурудҳои рӯҳонӣ таълим диҳед ва насиҳат кунед, бо файз дар дилҳои худ ба Худованд суруд хонед». Ин на танҳо барои хидматҳои калисо аст. Сурудхонӣ барои хона низ мебошад. Дар бораи Ҷон Нютон гуфта мешавад, ки ӯ бисёр гимнҳои оддӣ навиштааст, то ҳақиқатҳои китоби муқаддасро дар бар гирад. Бо ин роҳ, ӯ ба ҳамкорони худ кӯмак кард, ки Каломи Худоро омӯзанд, дар ҳоле ки онҳо аз сурудхонӣ лаззат мебурданд. Ҳамин фикр дар Масалҳо 22:6 ба таври дигар баён шудааст, ки дар он мо мехонем: «Кӯдакро дар роҳе, ки бояд биравад, тарбия кунед, ва вақте ки ӯ пир мешавад, аз он дур нахоҳад шуд». Ҳамчун волидони масеҳӣ, мо ҳама бояд хоҳем, ки фарзандони мо имони масеҳиро барои баракати абадии худ аз таҳти дил қабул кунанд. Аз ин рӯ, ҳеҷ гоҳ барвақт нест, ки тарбияи муҳими масеҳиро оғоз кунем.
Истефанус, дар Аъмол 7, ҳисоботи хеле муфассалро дар бораи ҳаёти Мусо дод, ки ман онро ба шумо барои хондан тавсия медиҳам. Мусо 120 сол умр дид. Аз ин боб мо мефаҳмем, ки ҳаёти ӯ ба се давраи 40-сола тақсим шуда буд. Дар тӯли 40 сол ӯ дар хонаи Фиръавн буд, 40 соли дуюм ӯ дар минтақаи биёбони Сино зиндагӣ кард, издивоҷ кард ва кор кард (ояти 30). Давраи сеюми 40-солагӣ вақтест, ки ӯ исроилиёнро аз Миср ба Замини Ваъдашуда бурд.
Дар ҳикмати Худо, Мусо беҳтарин таҳсилот ва омӯзиши имконпазирро барои пешвои амалии шумораи зиёди одамон гирифт, «Мусо дар тамоми ҳикмати мисриён омӯхта шуда буд ва дар сухан ва амал тавоно буд» (Аъмол 7:22). Аммо амали бемулоҳизаи ӯ дар синни 40-солагӣ, вақте ки ӯ як мисриро кушт, роҳи кори Худо нест. Зӯроварӣ нисбат ба дигарон интихоби масеҳӣ нест. Аз ин сабаб, Мусо дар ниҳоят гурехт, то 40 соли дигар дар номаълумӣ зиндагӣ кунад. Мусо бояд баъзе аз роҳҳои дунёро, ба монанди зӯроварӣ, фаромӯш мекард. Мо метавонем бигӯем, ки ӯ омӯхта буд, ки ҳеҷ кас набошад.
Танҳо вақте ки ӯ 80-сола буд, Худо дахолат кард ва ӯро ба коре даъват кард, ки Худо барои ӯ омода карда буд. Маҳоратҳои Миср муфид хоҳанд буд. Он чизе ки ӯ ҳангоми ҳеҷ кас шудан омӯхта буд, низ муфид хоҳад буд. Мусо дар бораи ҳаёти оилавӣ ва масъулияти нигоҳубин ва таъмини зан ва фарзандони худ омӯхта буд. Касби ӯ ҳамчун чӯпон ба ӯ маҳоратҳои заруриро барои нигоҳубин, ғизо додан ва ҳифз кардани онҳое, ки худашон ин корҳоро карда наметавонистанд, дод. Инҳо ба ҳамон андоза муҳиманд, агар на бештар аз он, ки маҳоратҳое, ки Мусо дар Миср омӯхта буд.
Кӣ фикр мекард, ки вақте Йохебед писари худро дар сабади обногузар дар дарё гузошт, амали имони ӯ дар дасти Худо масъул хоҳад буд, то Мусоро пешвое гардонад, ки Худо барои халқи худ Исроил мехост ва ба ӯ ниёз дошт!
Ба хулоса
Агар имони Йохебед намебуд, Мусо он марде намебуд, ки ӯ буд, марде, ки барои Худо муфид буд. Имони Йохебед барои ҳамаи мо рӯҳбаландкунанда аст. Мо шояд дар калисо ё ҷамъияти худ нақши асосӣ набозем. Дар асл, мо шояд аз ҷониби дигарон кам фикр карда шавем. Аммо ин муҳим нест. Имони мо ва чӣ тавр мо онро зиндагӣ мекунем, барои Худо муҳим аст. Барои мо зарур аст, ки инро дарк кунем. Содиқ будан моро дар дасти Худо як абзори муфид мегардонад, вақте ки ин дуруст аст, пас мӯъҷизаҳои Ӯ метавонанд иҷро шаванд.
Ман қаблан ду сатрро аз гимни Уилям Купер иқтибос овардам. Ман мехоҳам бо иқтибос овардани ҳамаи он хотима диҳам.
Худо ба таври пурасрор амал мекунад, Мӯъҷизаҳои Худро иҷро мекунад; Ӯ қадамҳои Худро дар баҳр мегузорад, Ва бар тӯфон савор мешавад.
Дар умқи конҳои бепоён Аз маҳорати бепоён, Ӯ тарҳҳои дурахшони Худро ганҷина мекунад, Ва иродаи мутлақи Худро иҷро мекунад.
Эй муқаддасони тарсончак, шуҷоати нав гиред; Абрҳое, ки шумо ин қадар метарсед, Аз раҳмат пур ҳастанд ва мешикананд Дар баракатҳо бар сари шумо. Худовандро бо ҳисси заиф доварӣ накунед, Аммо ба Ӯ барои файзи Ӯ бовар кунед; Дар паси тақдири абрӯкашида Ӯ чеҳраи хандонро пинҳон мекунад.
Мақсадҳои Ӯ зуд пухта мерасанд, Ҳар соат кушода мешаванд; Ғунча шояд таъми талх дошта бошад, Аммо гул ширин хоҳад буд.
Беимонии кӯр ҳатман хато мекунад, Ва кори Ӯро беҳуда тафтиш мекунад; Худо тарҷумони худи Ӯст, Ва Ӯ онро равшан хоҳад кард.
Аз ҷониби Дэвид Пуллман, мутобиқшуда аз Ҳақиқат барои имрӯз барномаи радио, 30 декабри 2012.
