Юнус: Пайғамбар бар хилофи иродаи худ
Номи Юнус «кабутар» аст, ки дар Навиштаҳо рамзи паём ё паёмбари сулҳ аст. Замоне Худо ин пайғамбарро ба миссияе дар дохили Исроил фиристода буд (2 Подшоҳон 14:25). Ин тақрибан 800 сол пеш аз Масеҳ буд ва боиси баракат барои қавми Ӯ гардид.
Мо аниқ намедонем, ки кай, аммо дар як лаҳзаи дигар, Худо Юнусро ба Нинве, ба халқи бутпараст фиристод, ки қисми зиёди ҷаҳонро дар Шарқ ишғол карда буд. Худованд ба ӯ гуфт: «Бархез, ба Нинве, он шаҳри бузург бирав ва бар зидди он фарёд зан; зеро ки шарорати онҳо ба ҳузури Ман расидааст» (Юнус 1:2 NKJV). Ин шаҳри бузург аҳолии хеле зиёд дошт, ки тақрибан 120 000 кӯдаки хурдсолро дар бар мегирифт. Худо ба ҳамаи аҳли Нинве ва чорвои онҳо ғамхорӣ мекард (Юнус 4:11), ҳарчанд пешвоёни онҳо бар зидди Ӯ ва қавми Ӯ буданд.
Аммо Юнус дар бораи паёме, ки Худо ба ӯ фармуда буд, ки ба онҳо эълон кунад, ки ҳукм дар давоми 40 рӯз меояд (Юнус 3:4), дудила шуд. Мо фикр мекардем, ки Юнус омодаи рафтан аст, аммо ӯ рад кард, зеро бовар дошт, ки ин паём Нинвегиҳоро ба тавба водор мекунад. Дар он лаҳза Юнус беҳтар мехост, ки онҳо нобуд шаванд! Юнус нақшаи худро дошт. Пайғамбари Худо намехост, ки сухангӯи Худованд бошад, аз сабаби эҳсосоти худ нисбат ба миллате, ки ба Исроил таҳдид шуда буд. Дар асл, тақрибан 150 сол пас, ашшуриён ба Исроил ҳамла карданд ва бисёр одамонро асир гирифтанд, аммо ҳатто он вақт Худо ба онҳо иҷозат надод, ки Ерусалимро бигиранд.1 Ҳиссиёти миллатгароии Юнус барои қавми худ ва нафрати ӯ нисбат ба ашшуриён ӯро водор сохт, ки миссияеро, ки Худо ба ӯ супурда буд, ба Нинве биёрад (Юнус 1:2). Пайғамбар инро баъдтар шарҳ дод (Юнус 4:2).
Китоби хурди Юнус, ки эҳтимолан аз ҷониби пайғамбари ҳамном навишта шудааст, дар байни 12 пайғамбари хурд аст. Он кайҳо навишта шудааст, он қисми Каломи навиштаи Худост ва имрӯз ҳам муҳим ва муфид аст (2 Тимотиюс 3:16-17). Масалан, мо дар китоб масъалаи адолат ва меъёрҳои муқаддаси Худоро дар муқоиса бо бевафоии махлуқоти Ӯ ва нокомиҳои Исроил мебинем. Ин сабт паёмеро, ки Худо барои насли инсонӣ ва инчунин барои яҳудиён дорад, тасвир мекунад. Мутаассифона, паёмбари Худо исён кард, чунон ки миллати Исроил, аввал Даҳ қабила ва баъдтар Ду қабила. Охирин имрӯз ҳамчун яҳудиён маълуманд, ки Масеҳи ҳақиқиро ҳангоми ба онҳо зоҳир шуданаш рад карданд (Юҳанно 1:11). Бо вуҷуди ин, Худо қавми заминии Худро боз истифода хоҳад кард, ҳамон тавре ки бо Юнуси барқароршуда кард.
Имрӯз мо чӣ? Ҳарчанд мо ноком шудем ё ноком мешавем, биёед дарк кунем, ки Худо аз одамони ноком истифода мебарад, ба шарте ки онҳо гуноҳҳои худро эътироф кунанд, худро фурӯтан кунанд ва ба Худо таваккал кунанд. Чунин одамонро Худо метавонад ва истифода мебарад – шояд ҳатто шуморо?
Дар давраи хидмати заминии худ, Худованд Исо – Масеҳ – қиссаи Юнусро ба худ татбиқ кард. Ӯ Юнусро, ки «се рӯзу се шаб» (Матто 12:40) дар шиками моҳӣ буд, бо азобҳои худ муқоиса кард, вақте ки Ӯ ҳамон муддат дар қабр хоҳад буд.
Мо бояд дарк кунем, ки «се рӯзу се шаб» ибораи яҳудии вақт аст. Онро набояд аз ҷиҳати математикӣ фаҳмид, гӯё ки Худованд маҳз се давраи 24-соата дар қабр буд. Дар тафаккури яҳудӣ, ҳар як қисми рӯз ҳамчун як рӯзи пурра ҳисоб мешавад. Исоро шоми ҷумъа, каме пеш аз ғуруби офтоб, ба қабр гузоштанд ва Ӯ тамоми рӯзи шанбе дар он ҷо монд, то субҳи якшанбе бархезад. Ин давра ҳамчун «се рӯзу се шаб» ҳисоб мешуд.
Оё мо вақте ки Худо моро даъват мекунад, дастрас ҳастем?
Ин як мушкилоти муҳим барои ҳар як имондор аст. Оё мо омодаем, ки вақте Худо даъват мекунад, биравем, ё мо бештар хоҳишҳо ё ғояҳои худро пайравӣ мекунем? Исроил ҳамчун миллат борҳо ноком шуд, ҳамон тавре ки Юнус дар худхоҳӣ ва худбинӣ ноком шуд. Ва мо чӣ? Сарфи назар аз нокомиҳои шабеҳи мо, Худо чунин таҷрибаҳоро бо файзи худ истифода хоҳад кард. Ҳамин тавр Юнус барои тамоми ҷаҳон баракат шуд.
Ғайр аз ин, Худо аксар вақт як боқимондаро истифода мебарад, ҳамон тавре ки бо Дониёл ва дӯстонаш дар Бобил кард (Дониёл 1–6). Юнус тасвири як боқимондаи худотарс аст, ки аз ҷониби Худо омода шудааст, ки Ӯ онро барои баракат барои қавми худ ва барои ҳамаи халқҳо истифода хоҳад кард, вақте ки вақти Ӯ фаро расад. Аммо, пеш аз ҳама, дар Юнус кори воқеии Худо лозим буд, зеро ӯ аз Худо мегурехт. Пайғамбар дар киштӣ «сахт хоб буд»2, ба самти муқобили он ҷое ки Худо мехост, ки ӯ биравад, сафар мекард (Юнус 1:5).
Вақте ки сардор ӯро бедор кард, Юнус дарк кард, ки тӯфон аз он сабаб буд, ки ӯ аз Худованд мегурехт, ки ӯ ҳангоми савор шудан эълон карда буд. Ҳоло дар вақти тӯфон, ӯ инро боз эътироф кард. Бо вуҷуди ин, қуръа партофта шуд, то бифаҳманд, ки кӣ барои тӯфон гунаҳкор аст, ва қуръа ба Юнус афтод (Юнус 1:7). Пайғамбар қаблан эълон карда буд, ки ӯ аз ҳузури Худованд мегурехт (Юнус 1:3). Бори дуюм ӯ илова кард, ки ин Худо Худои осмон ва Офаридгори баҳр ва хушкӣ аст (Юнус 1:9).
Шаҳодати Юнус, ки тӯфон аз сабаби ӯ буд, дар байни баҳрнавардон тарси бузургеро ба вуҷуд овард. Пайғамбар гуфт, ки ӯро бояд ба баҳр партоянд, аммо баҳрнавардон кӯшиш карданд, ки аз ин бо ҳар роҳ пешгирӣ кунанд. Аммо, тӯфон бадтар мешуд (Юнус 1:11-13), ва баҳрнавардон ба Худованд фарёд заданд, ки онҳоро барои хуни бегуноҳ масъул накунад. Сипас, онҳо Юнусро бардошта, ба баҳр партофтанд, пас аз он баҳр фавран «аз хашми худ бозистод» (Юнус 1:15). Баҳрнавардон аз Худо хеле метарсиданд, қурбонӣ мекарданд ва назр мекарданд (Юнус 1:16). Юнус барои одамони киштӣ баракат шуд, зеро ӯ худро ба баҳр партофт. Оромии бузурге ба вуҷуд омад ва он баҳрнавардонро низ ором кард.
Худованд Юнусро бо он ки ӯро моҳии бузурге фурӯ бурд, ки Худо дар лаҳзаи муносиб таъмин карда буд, наҷот дод. Юнус се рӯзу се шаб дар шиками моҳӣ монд (Юнус 1:17). Дар он ҷо, Худо кори худро дар ва бо хизматгори худ кард.
Дар тангии худ, Юнус ба Худованд фарёд зад (Юнус 2:1-2) ва истилоҳотеро истифода бурд, ки моро ба азобҳое, ки Худованд Исо барои қавми худ ва барои наҷоти ниҳоии мо аз сар гузаронидааст, ёдоварӣ мекунанд. Худо ба Юнус дар ҷони ӯ итминон дод, ки Ӯ ӯро шунидааст (Юнус 2:7), ва ҳангоми дар моҳӣ будан, пайғамбар ба Худои худ қурбонӣ ва назр ваъда дод. Юнус дуои худро бо гуфтани «Наҷот аз Худованд аст» (Юнус 2:9) ба итмом расонд. Дар он лаҳза, «Худованд ба моҳӣ сухан гуфт, ва он Юнусро ба хушкӣ қай кард» (Юнус 2:10). Юнус он гоҳ омода буд, ки ба миссияе, ки Худо барои ӯ дошт, биравад.
Дар кадом лаҳза шумо омодаед, ки асбоби мувофиқ барои истифодаи Устод шавед?
Вазифа ва миссияи нави Юнус
«Каломи Худованд бори дуюм ба Юнус нозил шуд ва гуфт: «Бархез, ба Нинве, он шаҳри бузург бирав ва ба он паёмеро, ки Ман ба ту мегӯям, мавъиза кун»» (Юнус 3:1-2). Акнун Юнус ба он ҷое ки Худованд ӯро фиристод, рафт ва сарнагунии наздики Нинверо эълон кард.
Таъсири паёми Худо, ки Юнус мубодила кард, азим буд. Пас аз он ки ӯ онро эълон кард, ҳама ба Худо имон оварданд, рӯза эълон карданд ва дар ҳақиқат тавба карданд. Ин рӯ овардан ба Худо шоҳи мағрури Нинве ва ашрофони ӯро дар бар мегирифт, зеро онҳо худро ба дасти Худо супурданд ва гуфтанд: «Кӣ медонад, ки Худо рӯй мегардонад ва раҳм мекунад?» (Юнус 3:9).
Паёме, ки Юнус эълон кард, ба тамоми аҳолӣ, ки тақрибан як миллион нафар тахмин зада мешуд, таъсири амиқ дошт! Паёми пурқувват, шумо фикр намекунед? Ва он хеле зуд паҳн шуд, зеро ҳама тавба карданд. Он гоҳ Худо ба ин шаҳри шарир ва мардуми он раҳм кард, зеро онҳо ба Ӯ рӯ оварда буданд. Файзи аҷиб!
Худо имрӯз ва барои ояндаи наздик паём дорад
Мо дар рӯзҳое зиндагӣ мекунем, ки хушхабари файзи Худо дар саросари ҷаҳон эълон мешавад. Чӣ баракате, ки бешумор одамон дар бисёр кишварҳо бо ин паём расидаанд ё расида истодаанд. Худовандро ҳамду сано! Аммо, шумораи умумии наҷотёфтагон нисбатан кам боқӣ мемонад. Баръакс, дар қиссаи Юнус як рӯ овардани аҷиб ба Худо аз номи як қисми бузурги аҳолии ҷаҳон ва он ҳам дар муддати хеле кӯтоҳ ба амал меомад.
Худованд Исо ваъда додааст, ки Ӯ аз осмон бармегардад, то моро ба худ бигирад (Юҳанно 14:3). Вақте ки Ӯ дар он вақт меояд, Ӯ ҳамаи имондорони даврони файзро ба осмон мебарад. Оё шумо дохил хоҳед шуд? Дар лаҳзаи рабудан, имондороне, ки пеш аз оғози Калисо дар Аъмол 2 зиндагӣ мекарданд, аз қабрҳои худ даъват карда мешаванд ва дар як лаҳза тағйир меёбанд, то ҳамроҳи онҳое, ки пешниҳоди наҷоти Худоро дар рӯзи файз қабул карданд, гирифта шаванд (1 Қӯринтиён 15:51-52; 1 Таслӯникиён 4:16-17; 2 Таслӯникиён 2:1-3). Аммо, ҳамаи кофироне, ки аз замони Қобил мурдаанд (Ҳастӣ 4–5), дар олами марг боқӣ хоҳанд монд, то он даме ки барои доварии тахти бузурги сафед эҳё шаванд. Он гоҳ – бо рӯҳ, ҷон ва ҷисм – онҳо ба кӯли оташ партофта мешаванд (Ваҳй 20:6-15). Чӣ даҳшатнок!
Дере нагузашта пас аз рабудан, Худо «хушхабари Малакутро» (Матто 24:14) мефиристад ва издиҳоми бузурге дар саросари ҷаҳон дар муддати кӯтоҳ наҷот хоҳанд ёфт, ҳамон тавре ки дар рӯзҳои Юнус. Ин як мисол аст: «Он гоҳ яке аз пирон ҷавоб дода, ба ман гуфт: «Инҳо кистанд, ки либосҳои сафед доранд, ва аз куҷо омадаанд?» Ва ман ба ӯ гуфтам: «Ҷаноб, шумо медонед». Пас ӯ ба ман гуфт: «Инҳо онҳое ҳастанд, ки аз мусибати бузург омадаанд, ва либосҳои худро шуста, онҳоро дар хуни Барра сафед кардаанд. Аз ин рӯ, онҳо дар пеши тахти Худо ҳастанд, ва шабу рӯз дар маъбади Ӯ хидмат мекунанд. Ва Ӯ, ки бар тахт нишастааст, дар миёни онҳо сокин хоҳад шуд. Онҳо дигар гурусна нахоҳанд шуд ва дигар ташна нахоҳанд шуд; офтоб ба онҳо нахоҳад зад, ва на ҳеҷ гармӣ; зеро Барра, ки дар миёни тахт аст, онҳоро чӯпонӣ хоҳад кард ва онҳоро ба чашмаҳои оби зиндагӣ хоҳад бурд. Ва Худо ҳар ашкро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард»» (Ваҳй 7:13-17).
Дар натиҷаи мусибати бузург, Худо ҳосили азиме хоҳад дошт, ки ба тамоми ҷаҳон таъсир хоҳад расонд! Дар замони Юнус, ӯ дар чанд рӯз ба издиҳоми бузурге расид. Ҳисоботи Ваҳй қудрати Худо ва паёми Ӯро нишон медиҳад, ки боиси тавба ва имон овардани шумораи зиёди одамон мегардад. Натиҷаҳои 144 000 паёмбарро тасаввур кунед, ки аз ҷониби Худо дар саросари ҷаҳон фиристода мешаванд! Ин дере нагузашта пас аз рабудани наздик ба амал меояд (1 Таслӯникиён 4:16-17). Он гоҳ, даъвати нав ба тавба хоҳад рафт, ва бисёриҳо ба хушхабари Подшоҳи оянда имон хоҳанд овард, пас аз он ҳукмронии Ӯ дар рӯи замин бо ҷалоли оммавӣ барқарор хоҳад шуд. Ин ҳукмронии муборак 1000 сол давом хоҳад кард (Ваҳй 20:4), пас аз он доварии ниҳоии тахти бузурги сафед (Ваҳй 20:11-15). Чӣ ҷиддӣ!
Худо имрӯз даъват мекунад Тақрибан 4000 сол пеш, Худо Иброҳим, падари имондоронро даъват кард: «Аз кишвари худ, аз оилаи худ ва аз хонаи падари худ ба замине, ки Ман ба ту нишон медиҳам, берун шав. Ман туро миллати бузург хоҳам кард; Ман туро баракат хоҳам дод ва номи туро бузург хоҳам кард; ва ту баракат хоҳӣ шуд. Ман онҳоеро, ки туро баракат медиҳанд, баракат хоҳам дод, ва онҳоеро, ки туро лаънат мекунанд, лаънат хоҳам кард; ва дар ту ҳамаи оилаҳои замин баракат хоҳанд ёфт» (Ҳастӣ 12:1-3). Даъват ва ваъдаҳои Худо барои Исроил то ҳол муҳим аст ва барои мо дарсҳои зиёде дорад, ҳамон тавре ки таҷрибаҳои Юнус. Ҳатто пас аз миссияи муваффақи худ, Юнус бояд дарсҳои муҳимро меомӯхт, то ба ҷои пайравӣ аз андешаҳои худ, бо Худо комилан мувофиқ бошад (ниг. Юнус 4).
Юнус ба таҷрибаҳои тӯфон ва дар шиками моҳӣ будан ниёз дошт, то ӯро барои иҷрои фармони Худо ва мавъиза ба Нинвегиҳо омода созад. Баъдтар, ҳангоми интизории ҳукми Худо бар Нинве, Юнус бояд худбинӣ, ғаразҳо ва худхоҳии худро доварӣ мекард. Он гоҳ Худо ӯро барои навиштани ин гузориш барои мо имрӯз истифода бурд!
Шумо чӣ? Барои он ки шумо асбоби Худо шавед, чӣ лозим аст? Худо барои ҳар як имондор нақша дорад, чунон ки мо аз табдил, даъват ва миссияи Павлус меомӯзем (лутфан Ғалотиён 1:15–2:21-ро хонед). Ҳавворӣ раҳм гирифт, то асбоби Худо шавад, то ӯ барои бисёриҳо намунае барои имон овардан ва инчунин хизматгорони Худо шавад (1 Тимотиюс 1:12-16). Худованд Исои Масеҳ, ки Шоули Тарсусро даъват кард (Аъмол 26:12-16), ҳамон аст, «дируз, имрӯз ва то абад» (Ибриён 13:8), ва Ӯ метавонад шуморо низ муҷаҳҳаз кунад! Барои ин, ман пешниҳод мекунам, ки шумо тамоми китоби Юнусро такрор ба такрор хонед ва аз Худованд хоҳиш кунед, ки ба шумо дар омӯхтани дарсҳое, ки ба шумо лозим аст, кӯмак кунад.
ЭЗОҲҲО
- Донишҷӯёни нубувват медонанд, ки ҳамлаи ояндаи подшоҳи шимол ба амал хоҳад омад, ки ба он чизе ки ашшуриён дар гузашта карда буданд, монанд аст. Аз сабаби бутпарастӣ, ки дар маъбади сеюм, ки ҳанӯз дар Ерусалим сохта мешавад, ба амал меояд, Худо ба ҳамла ва ҳамлаи харобиовар иҷозат медиҳад (2 Таслӯникиён 2:3-12; Дониёл 9:27; Ваҳй 13:14). Дар ниҳоят, ҳамлагар нобуд хоҳад шуд (Дониёл 11:40-45; Дониёл 12:12). Ин сенария аз ҳамлае, ки дар Ҳизқиёл 38–39 тасвир шудааст, фарқ мекунад, пас аз он маъбади чорум барои баракатҳои бой дар давраи ҳукмронии ҳазорсола сохта хоҳад шуд (Ишаъё 56:7; Ҳизқиёл 40-48).
- Истилоҳи тарҷумашудаи «сахт хоб» дар Библияи ибронӣ ҳафт маротиба вомехӯрад. Аввалан, бо сарлашкар Сисара (Доварон 4:21), ду маротиба бо Юнус (Юнус 1:5-6) ва як маротиба дар робита ба душманони Исроил (Забур 76:6-7). Ҳамин истилоҳ барои касе истифода мешавад, ки ба ҷои кор дар мавсими ҳосилғундорӣ хоб аст (Масалҳо 10:5), ва он боз ду маротиба дар робита ба таҷрибаҳои Дониёл вомехӯрад (Дониёл 8:18, Дониёл 10:9).
Юнус ба мо камтар бо суханони худ таълим медиҳад, назар ба қиссаи аҷиби худ. Қаблан ӯ барқароршавии сарҳади Исроилро пешгӯӣ карда буд: хушхабар барои ҳамватанонаш (2 Подшоҳон 14:25). Дар Юнус мо мебинем, ки ӯ ба миссияи хеле камтар қобили қабул супурда шудааст: эълон кардани ҷазои Нинве, метрополияи бузурги бутпарастӣ, ки дар назари Худо хеле гунаҳкор аст. Юнус гурехт ва «аз ҳузури Худованд» гурехт (Юнус 1:3 KJV). Ин роҳи худхоҳӣ буд; хизматгори Худо на метавонад паёми худро интихоб кунад ва на ҷои кори худро! Дар айни замон, чӣ рафтори аблаҳона! Чӣ тавр инсон метавонад аз Ӯ гурезад? Мо мебинем, ки роҳи Юнус тадриҷан ба поён мерафт. Аз ҷиҳати нубувват, ин қисса ба мо Исроилро нишон медиҳад, ки ба миссияи худ бевафо аст, объекти ҷазои Худо ва ба баҳри халқҳо партофта шудааст [барои муддате ва] барои наҷоти бутпарастон (Румиён 11:5). —Жан Кохлин, Рӯз ба рӯз ҷилди 5 (мутобиқшуда)
