ЕҲУШАЪ –
Сардори забт кардани Канъон
«Чӣ тавре ки Ман бо Мусо будам, ҳамон тавр бо ту хоҳам буд. Ман туро тарк намекунам ва аз ту даст намекашам». — Еҳушаъ 1:5 ESV
Худо Мусоро дафн карда, вориси ӯ, Еҳушаъро, ҳамчун фармондеҳи дуюми лашкари Яҳува таъин кард. Еҳушаъ бо Фармондеҳи илоҳии лашкари Худованд каме пеш аз ҷанги Ериҳӯ вохӯрд (Еҳушаъ 5:13-15). Ӯ бояд ин миллати саркашро ба забт кардани Замини ваъдашуда роҳбарӣ мекард – ин кори бузург буд!
Дар як лаҳзаи хашми сахт, Мусо ҳуқуқи худро барои роҳбарӣ кардани халқи Худо ба Замини ваъдашуда аз даст дод, аммо нақши ӯ дар таърихи Исроил ҳанӯз ҳам як амали бузург буд. Еҳушаъ Мусои дигар набуд. Ҳеҷ гоҳ Мусои дигар нахоҳад буд. Эпитафияи илҳомбахши ӯро бихонед: «Аз он вақт инҷониб пайғамбаре ба мисли Мусо бархоста нашудааст, ки Худованд ӯро рӯ ба рӯ мешинохт, ҳеҷ кас ба мисли ӯ барои ҳамаи аломатҳо ва мӯъҷизаҳое, ки Худованд ӯро барои иҷро кардан дар Миср, назди фиръавн ва ҳамаи хизматгоронаш фиристод... ва барои тамоми қудрати бузург ва ҳамаи корҳои даҳшатноке, ки Мусо кард» (Такрори Шариат 34:10-12).
Пас аз пешвои нав
Аммо Еҳушаъ марди Худо барои ин боби нав дар таърихи Исроил буд. Ӯ бо Мусо муқоиса намешуд, балки бо итоаткорӣ ва садоқати худ ба рисолаташ арзёбӣ мешуд. Мо метавонем аз муваффақиятҳо, нокомиҳо ва роҳҳои Худо дарс гирем.
Пас аз фаҳмидани нафақаи «барвақтӣ»-и худ (Ададҳо 20:10-13; 27:12-23), Мусо аз Худованд илтимос кард, ки вориси мувофиқеро номбар кунад. Албатта, Худо аллакай он шахсро интихоб карда буд ва Мусо дар давоми 40 соли сафари биёбон ӯро таълим дода буд.
Акнун Худованд Еҳушаъро таъин кард ва инро ваъда дод: «Ҳеҷ кас дар тамоми рӯзҳои ҳаётат дар пеши ту истода наметавонад... ту ин халқро вориси замине хоҳӣ кард, ки Ман ба падаронашон қасам хӯрда будам, ки ба онҳо диҳам». Ин супориш се маротиба бо фармони «қавӣ ва далер бош» тақвият дода шуд, зеро Худованд ҳамеша бо ӯ хоҳад буд; чор маротиба бо огоҳии фаврӣ, ки тамоми Каломи Худоро бодиққат риоя кунад; ва се маротиба бо ваъдаи шукуфоӣ ё муваффақият (Еҳушаъ 1:5-9). Инҳо кафолатҳои шартӣ буданд.
Худо инчунин ба мардум рӯҳияи итоаткорӣ бахшид. Вақте ки Еҳушаъ онҳоро пеш аз рафтан ба замин дастур дод, онҳо ҷавоб доданд: «Ҳар он чиро, ки ту ба мо фармудаӣ, иҷро хоҳем кард, ва ҳар куҷое ки моро фиристӣ, хоҳем рафт. Чӣ тавре ки мо дар ҳама чиз ба Мусо итоат кардем, ҳамон тавр ба ту итоат хоҳем кард. Фақат Худованд Худои ту бо ту бошад, чунон ки бо Мусо буд» (Еҳушаъ 1:16-17). Мусо бо ин халқи «гардансахт» лаҳзаҳои худро дошт (Хуруҷ 32:9; 33:3,5; 34:9), аммо Худо ба онҳо барои ин оғози нав рӯҳияи ҳамкорӣ бахшид.
Худованд Еҳушаъ ва мардумро бо маълумоти пешакӣ аз дохили шаҳри мустаҳками Ериҳӯ, ҳадафи аввалини онҳо, омода кард. Роҳоб, фоҳишае, ки зани имондор шуд, ҷосусони Еҳушаъро пинҳон кард ва иқрор шуд: «Ман медонам, ки Худованд ин заминро ба шумо додааст... тарси шумо бар мо афтодааст... ҳамаи сокинони замин дар пеши шумо об мешаванд» (Еҳушаъ 2:9). Ин зани бутпараст, ки аз муваффақияти Исроил ва ҳалокати шаҳраш комилан мутмаин буд, худро ба раҳмати Худо супурд. Ӯ майл дошт, ки ӯро наҷот диҳад ва ҳатто ӯро дар насли Масеҳи Наҷотдиҳандаи ваъдашудаи худ ҷойгир кард (Матто 1:5). Гарчанде ки Еҳушаъ инро намедонист, мо аз тарзи фармон додани Худо ба тамоми таърих ва тамоми сарнавишт ба ҳаяҷон меоем. Ҳамин тавр, ҷосусон бо гузориши хеле хушҳолкунанда ба Еҳушаъ баргаштанд.
Убур аз Урдун
Қадами навбатӣ гузаронидани мардуми Исроил аз дарёи пуробшудаи Урдун буд. Чунин мушкилот танҳо имкониятҳое буданд, ки Худо назорати худро бар вазъиятҳо нишон диҳад. Аммо тартиби дуруст муҳим буд. Коҳинон, ки сандуқро – намояндагии ҷисмонии ҳузури Яҳуваро – мебурданд, бояд пеш аз мардум мерафтанд, ки онҳо бояд тақрибан 1000 ярд паси сандуқ мерафтанд. Ба ҳамин монанд, ба мо зуд-зуд хотиррасон мешавад, ки «Худовандро интизор шавем» (Забур 27:14; Ишаъё 64:4). Худо бояд роҳбарӣ кунад ва мо танҳо вақте муваффақ мешавем, ки ба Ӯ пайравӣ кунем.
Сипас, вақте ки пойҳои коҳинон ба об дар канори дарё ғарқ шуданд, «обҳое, ки аз боло меомаданд, истода, ба як тӯда баланд шуданд... ва онҳое, ки ба сӯи баҳр мерафтанд... комилан қатъ шуданд» (Еҳушаъ 3:16). Ин ба онҳо гузариши хушкро дод, ки гузариши онҳоро аз Баҳри Сурх 40 сол пеш ба ёд меовард ва кафолат медод, ки Худои Қодир ҳанӯз бо онҳост, ҳанӯз онҳоро роҳбарӣ мекунад.
Акнун таваққуфи дигар барои ёдбуди дахолати мӯъҷизавии Худо. Пеш аз он ки дарё дубора озод карда шавад, то озодона ҷорӣ шавад, ба намояндагони дувоздаҳ қабила гуфта шуд, ки сангҳои калонро аз қаъри дарё, ки коҳинон ҳанӯз истода буданд, гиранд ва онҳоро ҳамчун ёдгорӣ «то абад» дар соҳили Ериҳӯ гузоранд, то «вақте ки фарзандони шумо дар оянда пурсанд, ‘Ин сангҳо чӣ маъно доранд?’» ба онҳо гуфта шавад, ки чӣ тавр Урдун истод, то Худованд ва халқи Ӯ гузаранд (Еҳушаъ 4:6-18). Муҳим аст, ки рӯйдодҳоеро қайд кунем, ки ба мо наҷоти доимии Худои Қодирро ба ёд меоранд – ва ибодат кунем.
Ва як қадами дигар: Ҳамаи мардоне, ки аз Миср баромаданд, хатна шуда буданд, аммо онҳое, ки дар биёбон таваллуд шуда буданд, хатна нашуда буданд (Еҳушаъ 5:4-5). Худо ба Иброҳим хатнаро ҳамчун нишони доимии аҳди худ бо ӯ ва насли ӯ (Ҳастӣ 17) дод, то ба онҳо пайваста ваъдаи бехатои Худро ва шахсияти онҳоро ҳамчун халқи махсуси Ӯ дар байни ҳамаи миллатҳо ба ёд орад. Акнун ин шахсияти аҳдӣ бояд нав карда мешуд, то ба насли нав хотиррасон кунад, ки онҳо ба Худо тааллуқ доранд. Мисли онҳо, мо шахсияти ҳақиқии худро ба осонӣ фаромӯш мекунем!
Пас аз хатнаҳо Худованд гуфт: «Имрӯз Ман нанги Мисрро аз шумо дур кардам» (Еҳушаъ 5:9), он ҷойро Ҷилҷол – «дур кардан» номид. Насле, ки аз Миср баромад, исён кард ва дар биёбон мурд, ҳеҷ гоҳ Замини ваъдашударо надид. Ин насли нав, ки аз Миср озод таваллуд шуда буд, бояд дар садоқат ба Худо ва ваъдаи Ӯ аз нав оғоз мекард. Онҳо танҳо вақте аз Миср озод буданд, ки хатна шуда буданд. Дар ин ҷо дар Ҷилҷол, дар Замин, миллат ҷашни Фисҳи худро нав кард (Еҳушаъ 5:10-12), наҷоти худро аз ғуломӣ ба ёд овард, вақте ки ҳукми Худо писарони нахустзодаи Мисрро сарнагун кард, дар ҳоле ки исроилиён аз Барраи Фисҳ, ки хуни рехтааш онҳоро муҳофизат мекард, зиёфат мехӯрданд (Хуруҷ 12:21-30). Ин таваллуди Исроил ҳамчун миллати беназир ва ёдбуди муқаддаси наҷоти онҳо аз ҷониби Наҷотдиҳандаи онҳо буд. Акнун онҳо омода буданд. Имрӯз масеҳиён низ даъват карда мешаванд, ки Исоро, ки моро аз ғуломӣ ба гуноҳ наҷот дод, ба ёд оранд. Танҳо ҳамин тавр мо барои пирӯзӣ дар ҷангҳои рӯҳонӣ дар ин ҷаҳон омода мешавем.
Як тафсилоти муҳими дигар барои омода кардани Еҳушаъ: Дар беруни Ериҳӯ ӯ бо марди пурасроре бо шамшери кашида вохӯрд. Мисли як сардори хуб, Еҳушаъ пурсид: «Оё Ту барои мо ҳастӣ, ё барои душманони мо?» Ҷавоб: «Ман фармондеҳи лашкари Худованд ҳастам. Акнун омадаам» (Еҳушаъ 5:13-14). Ба ибораи дигар, бе фармондеҳи Худо дар пеш ҳеҷ пирӯзӣ буда наметавонист. Еҳушаъ дар ибодати итоаткорӣ сар хам кард. Фармоне, ки ӯ шунид, ин набуд: «Аслиҳаи худро гиред ва марш кунед», балки: «Кафшҳои худро кашед... зеро ҷое, ки ту истодаӣ, муқаддас аст» (Еҳушаъ 5:15). Ӯ суханони шабеҳро ба Мусо ба ёд овард (Хуруҷ 3:5) ва комилан қадр кард, ки дар ҳузури кӣ ҳоло сар хам кардааст – худи Фариштаи Яҳува (зуҳури пеш аз таҷассуми Исо). Замини «муқаддас» нуқтаи махсусе дар харита набуд, балки вохӯрии рӯ ба рӯ бо Худо буд! Ҷанги ӯ аз они Худованд буд, чунон ки аз они мост. Муваффақият танҳо таҳти роҳбарии Ӯ ва дар қудрати Ӯ имконпазир аст.
Дар ҳеҷ вақт дар муқовимати мо бо душмани худ, мо наметавонем як қадам пеш равем, то даме ки сар хам карда, худро ба ҳокимияти Сарфармондеҳи Муқаддаси худ таслим накунем. Ӯ масъул аст. Вақте ки мо итоат мекунем, мо муваффақ мешавем!
Гирифтани Ериҳӯ
Ҷанги Ериҳӯ афсонавӣ аст, гарчанде ки бисёриҳо онро таърихи ҷиддӣ намедонанд, зеро он ғайриимкон аст. Аммо Худои таърих ва Ҳокими коинот бо имконпазирӣ маҳдуд нест. Аз ҷиҳати тактикӣ, роҳпаймоӣ дар атрофи шаҳр стратегияи муассири ҳарбӣ ба назар намерасад. Аммо ин дар бораи тактикаи ҳарбӣ нест, балки дар бораи гирифтани фармонҳо аз Худо ва вогузор кардани натиҷа ба Он ки ҳеҷ гоҳ мағлуб намешавад. Роҳпаймоии аҷиби якҳафтаина дар атрофи деворҳои шаҳр бешубҳа ба шаҳрвандони Ериҳӯ аблаҳона менамуд. Онҳо ҳатто шояд аз ҳуш рафта, эътимод ба маҳорати ҳарбии худро барқарор карда бошанд. Дар рӯзи ҳафтум роҳпаймоии хомӯшона ҳафт маротиба дар атрофи шаҳр давр зад, пеш аз он ки ба садои гӯшхароши карнайҳо ва садои ҷангии гӯшхароши лашкари Исроил таркид – ва мушти Яҳува он деворҳоро ба харобазор табдил дод. Исроилиён танҳо бояд аз болои харобаҳо мегузаштанд ва шаҳрро мегирифтанд.
Аз Охон дарс гирифтан
Як ёддошти ғамангез ба забт кардани Ериҳӯ сабт мекунад, ки Охон ба васваса афтод ва тилло ва либоси гаронбаҳоро аз ғанимат гирифт. Фармонҳои қатъии Худо ин буданд, ки ҳама чиз ва ҳама дар Ериҳӯ барои «нобудшавӣ» таъин карда шаванд (Еҳушаъ 6:18-19), ба истиснои нуқра, тилло ва биринҷӣ, ки бояд ба хазинаи Худованд мерафтанд. Чӣ тавре ки дидем, дастурҳои Худо бояд дақиқ иҷро мешуданд. Чӣ қадар ғамангез аст, ки Охон дар инкори гуноҳи худ исрор варзид ва аз Худо пинҳон шуд, дар ҳоле ки Еҳушаъ ӯро таъқиб мекард (Еҳушаъ 7:10-26). Вақте ки Худо қабила, қабила, оила ва ниҳоят худи Охонро муайян кард, чаро ӯ барнахест, иқрор нашуд ва тавба накард? Шояд раҳм мебуд. Аммо ӯ хомӯш монд, то даме ки ошкоро фош шуд. Акнун ҷое барои тавба набуд, танҳо барои иқрор ва иҷрои ҳукми ӯ. Қайд кунед, ки тамоми оилаи Охон ва тамоми моликияти ӯ ҳамроҳи ӯ маҳкум карда шуданд – сангсор карда шуданд, сӯзонида шуданд ва зери тӯдаи сангҳо дафн карда шуданд.
Аз Ай дарс гирифтан
Ёддошти ғамангези дуюм ин буд, ки Еҳушаъ ва лашкар, дар ҳаяҷони пирӯзӣ, дарси интизории Худовандро фаромӯш карданд ва фавран ба гирифтани шаҳри хурди Ай бе фармон рафтанд. Еҳушаъ ҷосусонро фиристод (тактикаи Ериҳӯро такрор кард), ки гуфтанд, ки шикаст додани Ай осон аст; 3000 нафар аз лашкари 600,000+ нафарии Исроил метавонистанд онро гиранд (Ададҳо 26:51). Аммо онҳо ба таври нангин шикаст хӯрданд ва 36 сарбозро аз даст доданд. Дар бораи машварати Еҳушаъ бо Сарфармондеҳи илоҳӣ ҳеҷ гуфта нашудааст! Бо такя ба пирӯзии «осон» дар Ериҳӯ, ӯ ба эътимоди аз ҳад зиёди мардонаш бовар кард ва ишораҳои муҳими муҳимро аз даст дод (Еҳушаъ 7:2-5). Эътимоди аз ҳад зиёд эътимод ба худ аст ва эътимод ба худ марговар аст.
Пештар, мардуми Ериҳӯ ҳангоми наздик шудани Исроил «об шуданд» (Еҳушаъ 2:9,11,24). Акнун, «дилҳои мардуми (Исроил) об шуда, мисли об шуданд» (Еҳушаъ 7:5). Дарсҳо дар бораи интизории Худованд, дар бораи он ки ҷанг аз они Ӯст, на аз они онҳо, фаромӯш шуданд ва он чизе ки пирӯзии муайян ба назар мерасид, ба шикасти ҳайратангез ва дилгудозанда табдил ёфт.
Еҳушаъи ноумед акнун гуфт: «Вой, эй Худованд Худо, чаро Ту ин халқро аз Урдун гузарондӣ... то моро нобуд кунӣ?» (Еҳушаъ 7:7). Худо ба Еҳушаъ гуфт, ки гиряро бас кунад; «Исроил гуноҳ кардааст» – вайронкунии қасдан фармони Худо (Еҳушаъ 7:10-12). Гуноҳ – ки аз ҷониби онҳое, ки табиаташон бо он хеле роҳат аст, ба осонӣ нодида гирифта мешавад – як ҷиноятест, ки Худо наметавонад онро нодида гирад. Миллат сироят ёфта буд ва бо гуноҳ бояд мубориза бурда мешуд.
Албатта, дар Исроил гуноҳкорони зиёде буданд, зеро ҳама гуноҳкор буданд. Аммо ин вайронкунии мушаххаси фармони мушаххасе буд, ки мустақиман ба забт кардани Ериҳӯи онҳо алоқаманд буд, ва Сарфармондеҳи осмонӣ наметавонист лашкарҳои онҳоро роҳбарӣ кунад, дар ҳоле ки он пинҳон ва беҷазо мемонд. Ин як дарси муҳимтарин барои Исроил ва барои мост. Ҳатто дар ин «рӯзи файз» муқаддасӣ ва меъёрҳои Худо бетағйир мондаанд.
Бо гуноҳ мубориза бурда шуд, миллат дубора омода буд, ки дар забти муваффақ роҳбарӣ карда шавад. Онҳо Айро ба мисли Ериҳӯ комилан мағлуб карданд. Ва Еҳушаъ эҳтиёткор буд, ки Худовандро бо сохтани қурбонгоҳ ва пешниҳоди қурбониҳои сӯхтанӣ ва қурбониҳои осоиштагӣ, хондани Қонун ба мардум ва идома додани пешвои муваффақи Исроил барои солҳои зиёд (Еҳушаъ 8-12) эҳтиром гузорад. Еҳушаъ пешвои содиқ буд ва ба воситаи ӯ Худо халқи худро ба забт кардани қисми зиёди замин пеш аз маргаш дар синни 110-солагӣ роҳбарӣ кард (Еҳушаъ 24:29).
Ду савол
Ҳикояи Еҳушаъ моро даъват мекунад, ки ду саволро баррасӣ кунем: • Мо аз забт кардани Канъон аз ҷониби Еҳушаъ чӣ омӯхтем? • Ин чӣ тавр тарзи зиндагии моро тағйир медиҳад?
