Агар шумо бояд рӯйхати кӯтоҳи бузургтарин мардони Аҳди Қадимро тартиб медодед, кӣро дохил мекардед? Яҳудиён дар замони Исо аксар вақт бо эҳтироми зиёд дар бораи Иброҳим ва Мусо сухан мегуфтанд – ва бешубҳа, ҳамроҳ бо Довуд, ин мардон баъзе аз бузургтарин шахсиятҳои Аҳди Қадим буданд.
Мусо, ҳамчун пайғамбар, беназир буд. Такрори Шариат 34:10 ба мо мегӯяд, ки ҳеҷ пайғамбаре дар Исроил мисли ӯ набуд, зеро ӯ Худовандро «рӯ ба рӯ» мешинохт. Аммо Мусо инсон буд ва аз ин рӯ, фанопазир. Вақте расид, ки ӯ бояд бо марг рӯ ба рӯ шавад, ва Исроил бе пешвои бузурги худ монд. Кӣ метавонист ҷои ӯро гирад ва ба ҷои ӯ қадам гузорад? Ин як вазифаи душвор буд.
Еҳушаъ марде буд, ки Худо барои идомаи коре, ки Мусо оғоз карда буд, таъин кард. Китоби Аҳди Қадим, ки номи ӯро дорад, ба мо дар бораи даъвати ӯ, хидмати ӯ ҳамчун пешво ва марги ӯ бисёр чизҳоро мегӯяд – аммо он ягона манбаи иттилоот дар бораи ӯ нест. Хуруҷ, Ададҳо ва Такрори Шариат низ ба Еҳушаъ ишора мекунанд ва моро бо ин мард, ки худ як хизматгори барҷастаи Худованд шуд, шинос мекунанд.
Еҳушаъ меояд
Бори аввал Еҳушаъ дар Хуруҷ 17 зикр шудааст. Исроилиён аз Миср ба сӯи Замини Ваъдашуда сафар мекарданд, ки амолеқиён ба онҳо ҳамла карданд. Бе ҳеҷ гуна сабти насаб ё ягон маълумоти дигар, номи Еҳушаъ ногаҳон дар Хуруҷ ҳамчун марде пайдо мешавад, ки Мусо ӯро барои роҳбарӣ кардани исроилиён ба ҷанг интихоб кардааст. Мусо бояд дар ин ҷавон потенсиалро эътироф карда бошад. Исроил қаблан ҳеҷ гоҳ фармондеҳе барои роҳбарӣ кардани артиш надошт. Дар ҳақиқат, вақте ки қаблан бо лашкарҳои Фиръавн рӯ ба рӯ шуданд, ба онҳо гуфта шуд, ки ҷанги душманро ба Худованд вогузоранд (Хуруҷ 14:14).
Ҳоло вазъият тағйир ёфта буд. Донистани он ки ӯ танҳо нест, балки Мусо бо асои Худо дар дасташ дар қуллаи кӯҳ меистад, «Еҳушаъ чунон ки Мусо гуфта буд, кард» (Хуруҷ 17:10). Ба итоати ӯ диққат диҳед. Еҳушаъ дар ин маврид ва дар бисёр мавридҳои баъдӣ кашф кард, ки муваффақият дар хидмати Худованд бе итоат ғайриимкон аст. Ҳамон тавре ки ӯ ба Мусо, сардори худ, бо роҳбарӣ кардани исроилиён ба ҷанг итоат кард, ҳадафи масеҳӣ бояд писанд овардан ба Худованд Исо бошад, ки ӯро барои сарбози худ ҷалб кардааст (2 Тимотиюс 2:3-4).
Дар ном чӣ ҳаст?
Барои фаҳмидани чизе дар бораи заминаи Еҳушаъ мо бояд ба Ададҳо 13 муроҷиат кунем. Дар ин боб мо мефаҳмем, ки ӯ узви қабилаи Эфроим буд ва аслан Ҳушаъ ном дошт, ки маънои «наҷотдиҳанда»-ро дорад. Номи падари ӯ Нун буд, ки маънои «идома»-ро дорад. Ин номи мувофиқ барои касе буд, ки барои роҳбарӣ кардани халқи Худо ҳамчун наҷотдиҳанда таъин шуда буд – марде, ки бо идома тавсиф мешуд. Аммо, Мусо ба ӯ номи нав, Еҳушаъ, дод, ки маънои «Яҳува наҷот аст»-ро дорад (Ададҳо 13:16). Худи Еҳушаъ наҷотдиҳандаи халқ набуд. Балки, тавассути ҳаёт ва хидмати ӯ наҷоти Худованд дида мешуд. Барои мо имрӯз истодагарӣ дар корҳои Худованд низ муҳим аст (1 Қӯринтиён 15:58). Мисли Еҳушаъ, ҳаёти мо бояд наҷоти Ӯро нишон диҳад.
Таъсироти аввалия
Ҳамаи мо, ба дараҷае ё дигар, маҳсули муҳити худ ҳастем. Таъсирот дар ҳаёти аввалияи мо моро шакл медиҳанд – ва Еҳушаъ истисно набуд. Дар Хуруҷ 24, Мусо ҳамроҳ бо Ҳорун, ду писари ӯ ва 70 нафар аз пирони Исроил ба ҳузури Худованд даъват карда шуд. Ҳама ба кӯҳ мебаромаданд, аммо Мусо баландтар ба ҳузури бевоситаи Худованд мебаромад. Ва Еҳушаъ, ёвари ӯ, дар он маврид бо Мусо рафт ва чизе аз ҷалоли Худоро мушоҳида кард, дар ҳоле ки ӯ интизори пайдо шудани Мусо буд. Он манзараҳо ва садоҳои бузургии илоҳӣ бояд ба Еҳушаъ таассуроти амиқ гузошта бошанд.
Каме баъдтар, вақте ки Еҳушаъ аз кӯҳ дар ҳамроҳии Мусо фуруд омад, бетаҷрибагии ӯ аён буд. Садои фарёдро дар урдугоҳ шунида, ба Мусо гуфт, ки бояд ҷанг идома дошта бошад. Аммо Мусо, марди ботаҷрибаи Худо, баръакс медонист. Мардум гӯсолаи тиллоӣ сохта буданд ва садои шунидашуда сурудхонӣ ва ҷашн буд (Хуруҷ 32:17-18). Масеҳии нав ҳамеша фаҳмиши дуруст надорад. Дарсҳои муфидро метавон тавассути муошират бо мӯъмини доно ва калонсол омӯхт.
Еҳушаъ, дар рӯзҳои аввали худ, ба Мусо комилан содиқ буд. Вақте ки Элдод ва Медод тӯҳфаи нубувватро нишон доданд, Еҳушаъ ба таври инстинктӣ ҳис кард, ки ин нодуруст аст ва кӯшиш кард, ки Мусоро аз он чизе, ки ӯ рақобат медонист, муҳофизат кунад. Бешубҳа, онҳо бояд хомӯш карда шаванд, ӯ мулоҳиза кард! Мусо аз ин фурсат истифода бурд, то ба Еҳушаъ омӯзонад, ки дили бузург дошта бошад. Ӯ ҳеҷ хоҳиши монополия кардани ягон тӯҳфаро надошт! Ӯ аз эътироф кардани тӯҳфаҳои дигарон шод буд (Ададҳо 11:26-29). Масеҳиёни ҷавон аксар вақт метавонанд муҳофизатӣ ё соҳибӣ бошанд. Мо бояд омӯзем, ки рӯҳияи саховатмандонаро, ки дар Мусо ба таври равшан дида мешавад, парвариш кунем.
Хусусияти дигари ҷолиби ҳаёти аввали Еҳушаъ дар Хуруҷ 33 пайдо мешавад. Хаймаи Мусо, ки берун аз урдугоҳ гузошта шуда буд, як навъ оракул шуд. Онҳое, ки Худовандро меҷустанд, ба хаймаи ӯ мерафтанд. Еҳушаъ, ки ҳамчун «ҷавон» тавсиф шудааст (Хуруҷ 33:11), он ҷои вохӯриро тарк намекард. Ӯ медонист, ки дар он ҷо будан муҳим аст. Ҳар як ҷавоне, ки имрӯз мехоҳад барои Худо таъсир гузорад, бояд ҳамин тавр кунад. Ба гуфтаи як суруди қадимӣ, мо бояд «вақти зиёдеро дар танҳоӣ бо Исо гузаронем» Вақт ҷудо кунед, то муқаддас бошед, В. Д. Лонгстафф.
Имони мукофотонидашуда
Бузургтарин озмоиши Еҳушаъ вақте фаро расид, ки ӯ бо 11 нафари дигар барои ҷосусӣ кардани замини Канъон интихоб шуд. Ӯ, ҳамроҳ бо дӯсташ Колеб аз Яҳудо ва 10 ҷосуси дигар 40 рӯз замини ваъдашударо арзёбӣ карданд, пеш аз он ки зери вазни як хӯшаи бузурги ангур баргарданд. Даҳ нафар аз ҷосусон пессимист буданд, ки ба Худо имон надоштанд. Онҳо эълон карданд, ки забт кардани бузургҷуссаҳо ғайриимкон хоҳад буд. Колеб ба арзёбии онҳо эътироз кард, ва дар Ададҳо 14:8 мо мефаҳмем, ки Еҳушаъ шарҳҳои ӯро тасдиқ мекунад. Ӯ исрор кард, ки Худованд метавонад онҳоро ба Канъон биёрад ва ҳамаи душманони онҳоро шикаст диҳад. Дар ҳоле ки 10 ҷосуси беимон дар вабо мурданд, Еҳушаъ ва Колеб ягона мардони Исроил буданд, ки дар он вақт зинда буданд ва дар ниҳоят ба Замини Ваъдашуда дохил шуданд. Еҳушаъ воқеан «писари идома» буд, ва ӯ ба мо меомӯзонад, ки имон мукофотонида мешавад. Мисли ӯ ба мо истодагарӣ лозим аст, то ба некии ҳамаи ваъдаҳои Худо ба мо дохил шавем (Ибриён 10:36).
Чӯпон, лутфан
Мусо аллакай аз Худо барои ёварони иловагӣ илтиҷо карда буд ва ба ӯ 70 пир дода шуда буд, то дар масъулиятҳои ӯ кӯмак кунанд. Аммо, вақте ки ӯ ба охири умри худ наздик мешуд, Мусо ба таври амиқ аз зарурати марде бо дили чӯпонӣ барои ғамхорӣ ба халқи Худо огоҳ шуд. Барои мо тааҷҷубовар нест, ки Худо аллакай марди худро омода карда буд – ва он мард Еҳушаъ буд. Ӯ аз Рӯҳи Худо пур буд, ӯ барои роҳбарӣ кардани халқи Худо аз дарёи Урдун муҷаҳҳаз буд (Ададҳо 27:15-18). Барои пур будан аз Рӯҳи Худо ҳеҷ ивазкунандае нест. Эфсӯсиён 5:18 зарурати доимо пур будан аз қудрати Ӯро таъкид мекунад. Оятҳои охири Ададҳо 27 ҳодисаеро тасвир мекунанд, ки Еҳушаъ ба таври оммавӣ ҳамчун пешвои нави халқ таъин карда шуд. Ин лаҳзаи муҳим буд ва оғози масъулиятҳои бузургро барои Еҳушаъ нишон дод. Ӯ чӣ гуна мубориза мебурд? Китоби Такрори Шариат шарҳ медиҳад.
То ҷое ки ба Мусо дахл дошт, Замини Ваъдашуда баста буд. Ҳарчанд ӯ аз Худованд илтиҷо кард, ки ба ӯ иҷозат дода шавад, ки ба он дохил шавад, дастрасӣ рад карда шуд. Аммо, Мусо ҳанӯз коре муҳим дошт. Худованд ба ӯ гуфт, ки «Еҳушаъро таъин кун, ва ӯро рӯҳбаланд кун, ва ӯро қавӣ гардон» (Такрори Шариат 3:28). Дар суханрониҳои худ ба халқ, ки барои мо дар Такрори Шариат ҳифз шудаанд, мо мефаҳмем, ки Мусо маҳз ҳамин корро мекунад. Ӯ на танҳо масъулиятҳои вазнини Еҳушаъро ба ӯ ёдоварӣ мекунад, балки ба ӯ рӯҳбаландии шахсӣ низ медиҳад. Бисёре аз мӯъминон, аз он вақт инҷониб, суханони ӯро таскинбахш ва манбаи қувваи бузург ёфтаанд. «Қавӣ ва ҷасур бош, натарс ва аз онҳо наҳарос: зеро Худованд Худои ту, Ӯст, ки бо ту меравад; Ӯ туро тарк нахоҳад кард ва туро нахоҳад партофт» (Такрори Шариат 31:6). Худованд бо халқи худ аст! Мо метавонем ба Ӯ барои тамоми ояндаи номаълум такя кунем.
Лаҳзаи ҳақиқат
Вақте ки мо китоби Еҳушаъро мекушоем, суханони аввалини Худованд ба пешвои нави халқи Ӯ метавонанд моро ба ҳайрат оранд: «Мусо, хизматгори Ман, мурдааст» (Еҳушаъ 1:2). Бешубҳа, ин равшан буд! Чаро ба ӯ чунин чизе гуфта мешуд? Хеле содда, Худо бо воқеиятҳо сару кор дорад ва ҳамеша мехоҳад, ки мо бо вазъият чунон ки ҳаст, рӯ ба рӯ шавем.
Ин охири як давра буд. Мусо кори худро ба итмом расонида буд; акнун вақти он расида буд, ки Еҳушаъ мантияро ба дӯш гирад ва ба ҷои пешвои қаблӣ қадам гузорад. Ин шояд бори аввал буд, ки Худованд мустақиман бо Еҳушаъ сухан гуфт – аммо чӣ вақти сухан гуфтан! Еҳушаъ эҳтимол худро шикаста ва танҳо ҳис мекард. Марде, ки ӯро ин қадар қадр мекард, касе ки ӯро ин қадар зиёд эҳтиром мекард, рафта буд. Дуруст буд, ки Мусо ӯро рӯҳбаланд карда буд, аммо ӯ чӣ гуна метавонист масъулияти навро ба дӯш гирад? Ҳоло вақти он расида буд, ки бо тамоми халқи Исроил аз Урдун гузарад, ҳарчанд Урдун пур аз об буд (Еҳушаъ 3:15), ва заминро «соҳиб» шавад (Еҳушаъ 1:1-3). Вақти он расида буд, ки «қавӣ ва ҷасур» бошад (Еҳушаъ 1:18), ҳарчанд ӯ метавонист худро заиф ва тарсида ҳис кунад. Аз ҷониби ӯ, он итоати аввалия, ки дар аввали ин мақола қайд шуда буд, бояд нигоҳ дошта шавад. Ӯ бояд «ҳамаи Шариат»-и Худоро бодиққат риоя кунад ва доимо дар бораи он китоби муқаддас мулоҳиза кунад. Аз ҷониби Худованд, ӯ боз он суханони шиносро, ки Мусо гуфта буд, шунид, аммо ин дафъа онҳо аз лабони худи Худованд омаданд: «Худованд Худои ту бо туст, ҳар куҷое ки равӣ» (Еҳушаъ 1:7-9).
Оё шумо бо вазифаи нав рӯ ба рӯ ҳастед ё худро дар вазъияти нав мебинед? Оё як такягоҳ аз ҳаёти шумо бардошта шудааст? Шояд касе, ки шумо дӯст медоштед ва эҳтиром мекардед, рафтааст. Аз Еҳушаъ дарс гиред. Дар бораи Каломи Худо мулоҳиза кунед ва эҳтиёт бошед, ки таълимоти онро риоя кунед. Ба ваъдаҳои Ӯ такя кунед, зеро онҳо наметавонанд ноком шаванд. Чӣ тавре ки Худо бо Еҳушаъ буд, Ӯ низ ба шумо кӯмак хоҳад кард, ки бо ояндаи номаълум бо ҷасорат ва бо итминон рӯ ба рӯ шавед.
