Зафарҳои Еҳушаъ
«Бе Ман шумо ҳеҷ коре карда наметавонед». —Юҳанно 15:5 NKJV
Ба воситаи чандин мӯъҷизаҳои аҷиб Худо халқи Худро аз назорати фиръавн дар Миср озод кард. Нақшаи Худо на танҳо озод кардани онҳо ва ба он тарафи Баҳри Сурх бурдани онҳо буд, балки онҳоро ба замине, ки ба патриархҳо ваъда дода буд, роҳнамоӣ кардан низ буд (Хуруҷ 14–15). Сафар аз он ҷое, ки онҳо дар Миср буданд, то замине, ки Худо ба онҳо медод, дар 11 рӯз анҷом дода мешуд (Такрори Шариат 1:2), аммо онҳо қариб 40 солро дар бар гирифт.
Дере нагузашта, пас аз оғози сафар, Исроил аз лавозимоти асосӣ тамом шуд, аммо Худо ҳамаи ниёзҳои онҳоро таъмин кард ва ҳатто ба онҳо каме истироҳат дод (Хуруҷ 15:22-27). Пас аз ин таваққуф, мардум сафари худро идома доданд, аммо боз аз хӯрок тамом шуданд. Вақте ки онҳо ба шикоят кардан сар карданд, Худо дар файзи Худ ба онҳо гӯшт дод, то шабона бихӯранд (16:12-13). Ин ба мо қурбонии беназири Масеҳро хотиррасон мекунад, ки хусусияти қурбонии сулҳро дошт, ки ҳар як тозаи маросимӣ иҷозат дошт бихӯрад. Сипас, хеле барвақт субҳ, Худо ба онҳо манна аз осмон дод (Хуруҷ 16). Ӯ инчунин аз санг об дод (Хуруҷ 17:1-7). Дар бораи ин таъминоти мӯъҷизавӣ, ки Худо дар тӯли сафари биёбонии онҳо то расидани онҳо ба Замини ваъдашуда дод, бисёр чизҳоро гуфтан мумкин аст (1 Қӯринтиён 10:1-4; Еҳушаъ 5:12).
Аммо, ҳамин ки онҳо аз санг об гирифтанд, амолеқиён ба Исроил ҳамла карда, кӯшиш карданд, ки онҳоро нест кунанд. Мусо Еҳушаъро сардори ҷанг таъин кард, дар ҳоле ки дар кӯҳ дуо мекард, ки аз ҷониби Ҳорун ва Ҳур дастгирӣ мешуд (Хуруҷ 17:10-12). Худо ба Еҳушаъ ва лашкари ӯ пирӯзӣ дод ва қасам хӯрд, ки хотираи Амолеқро нест кунад, гарчанде ки Исроил низ бояд саҳми худро мегузошт (ояти 14; Такрори Шариат 25:17-19). Мусо ба сохтани қурбонгоҳ роҳнамоӣ шуд ва онро «Худованд-парчами-ман-аст» номид (Хуруҷ 17:15).
Дере нагузашта, Мусо ва Еҳушаъ дар кӯҳи Сино бо Худо 40 рӯз буданд (Хуруҷ 24:13-18). Дар водӣ, мардум ба бутпарастӣ ва беахлоқӣ афтоданд, гӯсолаи тиллоро ибодат карданд (Хуруҷ 32). Еҳушаъ ҳанӯз фаҳмиши Мусоро надошт (ояти 17), аммо ӯ хизматгори содиқи ӯ боқӣ монд ва дар ҳузури Худо дар хайма монд (33:11). Худованд ин исроилии ҷавон ва содиқро барои вазифаи ояндаи худ омода мекард: халқи Худро ба Замини ваъдашуда роҳнамоӣ кардан ва онро соҳиб шудан.
Тақрибан ду сол пас аз он ки Исроил аз Миср берун шуд, Мусо 12 ҷосусро, яке аз ҳар қабила, барои таҳқиқи Замини ваъдашуда фиристод. Ҳушаъ, ки аз қабилаи Эфроим «наҷот» муайян шудааст, ҷавони дар боло зикршуда буд (Ададҳо 13:8). Мусо номи ӯро ба «Еҳушаъ» иваз кард, ки маънои «Худованд наҷот аст» (ояти 16). Ҷосусон пас аз 40 рӯз баргаштанд, аммо даҳ нафари онҳо ба Худо имон надоштанд ва гуфтанд, ки мардум ҳеҷ гоҳ наметавонанд заминро соҳиб шаванд (ояти 32).
Еҳушаъ ҳангоми шикаст додани амолеқиён роҳбарӣ ва имон ба Худоро нишон дода буд (Хуруҷ 17:8-16). Ҳоло ӯ, ҳамроҳ бо Колеб аз қабилаи Яҳудо, ба Худованд боварӣ дошт. Бе ин гуна имон, ҷосусони дигар исён карданд ва боиси он шуданд, ки мардум ба Миср баргаштан хоҳанд (Ададҳо 14:4). Тамоми ҷамъомад бар зидди Еҳушаъ ва Колеб бархостанд, ки онҳоро сангсор кунанд.
Дар ин лаҳзаи муҳим ҷалоли Худо ба ҳама дар хаймаи мулоқот зоҳир шуд (ояти 10). Мусо ба Худованд илтимос кард ва аз Ӯ хоҳиш кард, ки мардумро бубахшад, ки Ӯ ин корро кард (оятҳои 13-20). Аммо, дар адолат ва муқаддасии Худ, Худованд қасам хӯрд, ки исёнгарон – тамоми насли калонсол – хоҳанд афтод. Ӯ ваъда дод, ки онҳое, ки 20-сола ё камтар аз он ҳастанд, бо Еҳушаъ ва Колеб ба замин дохил мешаванд (оятҳои 26-38). Пас аз он ки даҳ ҷосуси беимон аз вабо мурданд (оятҳои 36-37), исёни дигаре ба амал омад, зеро мардум кӯшиш карданд, ки бар хилофи дастуроти Мусо ба замин дохил шаванд, аммо онҳо шикаст хӯрданд (оятҳои 40-45).
Сарфи назар аз ҳамаи ин, Худо нақшаҳои Худро барои мардум ва Замини ваъдашуда тасдиқ кард. Ӯ ба Мусо гуфт, ки онҳо барои ҷалоли Худо дар он ҷо чӣ кор кунанд (Ададҳо 15; инчунин Такрори Шариат 26-ро нигаред). Дар хотир доред, ки ин чизҳо барои таълими мо навишта шудаанд – барои огоҳ кардан, таълим додан ва роҳнамоӣ кардани мо (1 Қӯринтиён 10:6-13). Инчунин, биёед рӯҳбаландиеро, ки Худо ба Еҳушаъ дод, ба дил гирем: «Қавӣ ва далер бош; натарс ва дилшикаста нашав, зеро Худованд Худои ту бо туст, ҳар куҷое ки равӣ» (Еҳушаъ 1:9). Ӯ ба Мусо гуфта буд, ки ба Исроил хабар диҳад, ки Еҳушаъ бояд Исроилро (Ададҳо 27:15-23) дар соҳиб шудан ба замин роҳбарӣ кунад.
Колеб ва Еҳушаъ ғолибон буданд
Ғолиб будан чӣ маъно дорад? Ин маънои онро дорад, ки ба манфиатҳои Худо комилан содиқ будан, кӯшиш кардан ба Ӯ итоат кардан ва Ӯро эҳтиром кардан, сарфи назар аз монеаҳо ё мухолифатҳои азим, дар ҳоле ки ҳамеша ба Ӯ такя кардан. Ба воситаи ин мо меомӯзем ва рушд мекунем, ба Худованди худ наздиктар мешавем. Бо фаҳмиши мо аз Аҳди Ҷадид, Худованд аз мо интизор аст, ки Ӯро пайравӣ кунем, новобаста аз он ки чӣ мушкилот дорем. Дар ин замина мо аввал дар бораи Худованд Исо (Матто 11:29), сипас дар бораи шогирдони Ӯ ва дар бораи бисёре аз имондорони Аҳди Қадим меомӯзем (Ибриён 11-ро баррасӣ кунед).
«Ғолиб» ба истилоҳи «зафар» иртибот дорад, ки ба мо ҷанг ё муборизаро хотиррасон мекунад, то соҳиб шавем чизеро. Навиштаҳо нишон медиҳанд, ки ҳар як имондор бояд ғолиб бошад, то аз ҷониби Худованд истифода шавад. Дар мубориза бо амолеқиён, Еҳушаъ ғолиби ҳақиқӣ буд, ки халқи Худоро ба пирӯзии бузург роҳбарӣ кард.
Пас аз марги Мусо, Худо ба Еҳушаъ гуфт, ки ба замин дохил шавад (Еҳушаъ 1:1-2). Ӯ сарҳадҳои онро тасвир кард ва ваъда дод, ки бо халқи Худ хоҳад буд (оятҳои 3-7). Еҳушаъ ба каломи Худо итоат кард (оятҳои 8-9) ва ба ҳамаи пешвоён, аз ҷумла онҳое, ки аз дувуним қабилаи шарқӣ буданд, гуфт, ки дастуроти Ӯро риоя кунанд, ки онҳо ваъда доданд, ки ин корро мекунанд (оятҳои 10-18). Ин чизҳо барои мо имрӯз дарсҳои амалии зиёде медиҳанд.
Ҷосусон ва Роҳоб
Ериҳӯ хеле мустаҳкам буд ва ҳамчун монеа барои тамоми замин амал мекард. Сокинони он таҳти назорати комили подшоҳи худ буданд ва ба худоёни даҳшатноки худ ғулом буданд, ки ба гумони онҳо, қурбониҳои инсониро талаб мекарданд. Роҳоб як қисми ин системаи бутпарастӣ буд. Таърихшиносон ба мо мегӯянд, ки дар он ҷо бисёр корҳои даҳшатнок анҷом дода шуданд, ҳама таҳти назорати Шайтон.
Роҳоб дар бораи миллати ғуломони собиқ шунид, ки роҳи дарозро тай карда буданд ва омода буданд ба Канъон дохил шаванд, гарчанде ки ин ғайриимкон менамуд. Дарк карда, ки вай дар ғуломӣ аст ва орзуи озод шуданро дорад, вай худро бо ин мардум муаррифӣ кард, ки ин маънои кореро дорад, ки Худо дар вай оғоз карда буд.
Вақте ки Еҳушаъ ду ҷосусро фиристод, Худо онҳоро ба ҷои вай роҳнамоӣ кард ва вай онҳоро қабул кард, ки мехост дар бораи халқи онҳо бештар бишнавад. Роҳоб ҷосусонро аз подшоҳи Ериҳӯ пинҳон кард ва муҳофизат кард. Аз сабаби имони вай, вай ҳангоми нобуд шудани Ериҳӯ дар давоми ҳамлаи оянда муҳофизат карда шуд (лутфан Еҳушаъ 2-ро хонед). Вай он ҷосусонро бо имон қабул кард (Ибриён 11:31) ва пас аз қасами бехатарии онҳо ба вай, вай бо имон онҳоро раҳо кард (Яъқуб 2:25). Ду ҷосус ба Еҳушаъ баргаштанд ва бар асоси он чизе ки шоҳид буданд, ба ӯ гуфтанд, ки Худо замин ва мардумро ба дасти Исроил додааст (Еҳушаъ 2:23-24).
Убури Урдун
Исроил чӣ гуна метавонист аз Урдун убур кунад? Ҳамин ки пойҳои коҳинони левитӣ ба Урдун расиданд, об аз ҷараён бозмонд. Ҳарчанд дарё обхезӣ мекард, Исроил аз замини хушк гузашт (3:3-17)! Подшоҳони ғарби Урдун дар бораи ин ҳодисаҳои ғайрибовар шуниданд ва дилшикаста шуданд, аз Исроил хеле метарсиданд (5:1). Аммо, онҳо тавба накарданд ва имон наоварданд, чунон ки Роҳоб карда буд.
Мувофиқи дастури Худо, 12 санги бузург аз қаъри дарё гирифта шуда, дар тарафи муқобил ҳамчун ёдгорӣ барои наслҳои оянда гузошта шуданд (4:5-8,20-24). Дар он ҷо дар Ҷилҷол, таъсири Миср аз байн бурда мешуд (5:9), аммо дар ҳамин ҳол Еҳушаъ 12 сангро дар дарё гузошт, ки пойҳои коҳинон дар он ҷо истода буданд, дар ҳоле ки мардум убур мекарданд (4:9). Ин сангҳо рамзи он аст, ки мо низ, имон оварда, бо Масеҳ дар таъмид дафн шудаем, ки бо Ӯ, Ғолиби бузурги эҳёшуда, муаррифӣ шудаем (Қӯлассиён 2:11-15).
Халқи итоаткор
Дар ин лаҳза Худо ба Еҳушаъ дастур дод, ки мардони исроилиро хатна кунад ва интизори шифо ёфтани онҳо бошад (Еҳушаъ 5:2-8). Аз нуқтаи назари инсонӣ ин маъно надошт, зеро ҳадди аққал барои чанд рӯз ҳолати онҳо онҳоро осебпазир мекард – қодир ба мубориза набуданд. Душман ин тафсилотро намедонист, зеро Худо халқи Худро назорат мекард. Хатнаи онҳо рамзи канор гузоштани ҷисм аст, дарси муҳим барои мо (оятҳои 9-10; нигаред ба Филиппиён 3:3). Ин маънои онро дорад, ки Исроил ба замин на бар асоси қудрати худ, балки танҳо бо ёрии Худо дохил мешуд.
Дар вақти муносиб, онҳо Иди Фисҳро ҷашн гирифтанд. Павлус маънои муҳими онро барои мо шарҳ дод (нигаред ба 1 Қӯринтиён 5:7-8). Онҳо инчунин бори аввал аз меваи замин, бе хамиртуруш, хӯрданд, ки ин маънои онро дорад, ки ин хӯрок аз ҳар гуна таъсири фасодкорӣ озод буд (Еҳушаъ 5:10-12). Ҳамон рӯз Еҳушаъ Худовандро ҳамчун Сардори лашкари Худованд вохӯрд ва Ӯро ибодат кард (оятҳои 13-15). Бигзор мо намунаи Еҳушаъро пайравӣ кунем.
Зафари аввал – Ериҳӯ гирифта шуд
Еҳушаъ 6 достони аҷиби сандуқи Худоеро тасвир мекунад, ки 13 маротиба дар атрофи Ериҳӯ бо мардуми комилан хомӯш бурда мешуд. Вақте ки Еҳушаъ ишора дод, ки коҳинон бояд карнайҳои худро садо диҳанд (6:16), мардум бояд баланд фарёд мезаданд. Сипас, мӯъҷизаи бузурге рӯй дод – девори мустаҳками Ериҳӯ ҳамвор афтод (ояти 20).
Танҳо қисми девор дар зери хонаи Роҳоб рост монд – мӯъҷизаи дигари бузург! Вай хешовандони наздики худро ба ҷои худ дар девор оварда буд, чунон ки ҷосусон дастур дода буданд. Ҳамроҳ бо вай, онҳо ягона наҷотёфтагон буданд (ояти 25). Ин тафсилот тасвир мекунанд зафари бузурги Худо ва қудрати азими Ӯро нишон медиҳанд. Суқути Ериҳӯ пеш аз он ки Еҳушаъ дар Замини ваъдашуда ягон зафар кунад, ба амал омад. Қалъаи бузурги душман аз байн бурда шуд ва халқи Худо акнун озод буданд, ки тамоми заминро соҳиб шаванд.
Биёед бубинем, ки баъдтар чӣ шуд. Қалъаи мухолифати душманонаи Шайтон бар зидди Худо аз лаҳзаи омадани Масеҳ ба ҷаҳон зоҳир шуд ва то салиб идома ёфт. Пас аз пирӯзии Исо, Шайтон бо роҳҳои гуногун муқовимат кард. Дар заъф, аммо ҳеҷ гоҳ ноком нашуда, ва ба воситаи азобҳои бепоён дар салиб, Худованд Исо пирӯзии комилро ба даст овард (Қӯлассиён 2:14-15). Ӯ ғалабаи Худро бо як калимаи баланд гуфташуда тасдиқ кард: тетелестай, ки маънои «тамом шуд» ё «пурра пардохт шуд»-ро дорад. Сипас Ӯ тавонист сари Худро гузорад (Юҳанно 19:30), ки қаблан ҳеҷ гоҳ карда наметавонист (Матто 8:20).
Ҳамеша пирӯз, Ӯ наметавонист аз марг ё пӯсидагӣ таъсир ёбад, на пӯсидагиро бубинад – ҳатто дар қабри нави тоза ва поки Юсуфи Ариматия (Забур 16:10). Худо нақшаҳои душманро бекор кард ва Писари Худро, ки ин қадар шарм ва беэҳтиромӣ кашида буд, эҳтиром кард (Ишаъё 53:9).
Исо пирӯзии комили Худро ба воситаи эҳёи Худаш нишон дод. Ҳеҷ кас ҳеҷ гоҳ натавониста буд, ки бо қувваи худ аз қаламрави марг берун ояд. Инро такрор кардан мумкин нест, чунон ки кори салибро такрор кардан мумкин нест, зеро ин маънои онро дорад, ки он кофӣ набудааст. Петрус зикр кард, ки Худо Ӯро аз мурдагон эҳё кардааст (Аъмол 2:32), ки ин зиддият нест. Худованд Исо ба осмон сууд кард, зеро Худо Ӯро дар дасти рости Худ баланд кард. Аз он ҷо Рӯҳи Муқаддас фиристода шуд ва рехта шуд (ояти 33). Худоро ҳамду сано!
Ғолибон, итоат ва худшиносӣ
Барои ғолиб будан омӯзиши хуб ва такяи доимӣ ба Худованд лозим аст, аммо ин ҳама нест. Пас аз пирӯзиҳо ва муваффақиятҳои Еҳушаъ, аз нуқтаи назари инсонӣ, ӯ шояд фикр карда бошад, ки ӯ, чунон ки имрӯз баъзан гуфта мешавад, «муваффақ шудааст». Дар асл, пас аз суқути Ериҳӯ мардум аз ҳад зиёд боварӣ пайдо карданд ва дарк накарданд, ки дар миёни онҳо гуноҳи ҷиддӣ содир шудааст. Охон аз он чизе ки ба Худо бахшида шуда буд, дуздида буд, ки ин ҳама мардумро гунаҳкор кард (7:1,11). Ин боиси шикасти Исроил шуд, вақте ки онҳо ба шаҳри хурди Ай ҳамла карданд (оятҳои 4-5).
Аввалан, ҷосусоне, ки Еҳушаъ барои таҳқиқи Ай фиристод, қудрати душманро нодида гирифтанд. Сипас, Еҳушаъ танҳо тақрибан 3000 сарбозро фиристод, ки аз Ҷилҷол, ки гӯшт аз он ҷо гирифта шуда буд, на аз Ериҳӯ (ояти 2), бе фармони мустақими Худованд, баромаданд. Вақте ки Еҳушаъ қарор дод, ки ба Ай ҳамла кунад, сандуқ зикр нашудааст, дар ҳоле ки он дар муҳосираи Ериҳӯ хеле намоён буд. Вақте ки Исроил бори аввал ба Ай ҳамла кард, 36 сарбози Еҳушаъ кушта шуданд, ки ин боиси об шудани дили мардум гардид (ояти 5).
Еҳушаъ сипас худро ҳамроҳ бо пирон дар назди мардум ва Худо фурӯтан кард (ояти 6). Пас аз он ки Еҳушаъ ба Худо дуо кард (оятҳои 7-9), Худованд эълон кард, ки Исроил гуноҳ кардааст: як мард аз он чизе ки танҳо ба Ӯ тааллуқ дошт, дуздида буд ва дурӯғ гуфта буд, ки гуноҳро ба тамоми миллат овардааст. Ин боиси он шуд, ки онҳо наметавонистанд бар зидди душман истодагарӣ кунанд (оятҳои 11-13).
Худованд ба Еҳушаъ дастур дод, ки чӣ бояд кард (оятҳои 14-15), ва субҳи рӯзи дигар Ӯ ба ҳамаи мардум он касеро нишон дод, ки дар миёни онҳо гуноҳ карда буд ва боиси гунаҳкор шудани ҳама гардида буд. Охон, ки ошкор шуд, гуноҳҳои худро эътироф кард (оятҳои 16-21), аммо акнун барои оилаи ӯ низ, ки ӯро ба гуноҳи худ ҷалб карда буд, хеле дер шуда буд. Ин боб нишон медиҳад, ки ба ҷои худбоварӣ, фурӯтанӣ бо худшиносӣ, доварӣ ва эътирофи амалҳои гуноҳ ва шаҳватҳо лозим аст. Дар акси ҳол, мо наметавонем ғолибони ҳақиқӣ бошем.
Зафари дуюм – Ай
Нокомии ибтидоӣ дар гирифтани Ай як қисми роҳҳои комили Худо буд, зеро бадӣ бояд доварӣ мешуд, пеш аз он ки Ӯ Исроилро ба ҳамлаи муваффақ роҳнамоӣ кунад. Аввалан, гунаҳкор Охон ва оилаи гунаҳкори ӯ бояд ба қатл расонида мешуданд, ки ин дар водии Охур, ки маънои «мушкилот»-ро дорад, рӯй дод (Еҳушаъ 7:24,26). Баъдтар, ду пайғамбар ба ин ҷои доварӣ ишора карданд ва пешгӯӣ карданд, ки Худо мушкилотро ба баракат табдил медиҳад: «дари умед» (Ҳушаъ 2:15), ва «Водии Охур ҷое барои хобидани рамаҳо, барои халқи Ман, ки Маро ҷустаанд» (Ишаъё 65:10). Ҳарду гузаштаи мушкилотро бо баракатҳои ҳазорсолаи оянда пайваст карданд.
Дар ҳамин ҳол, ҳамаи масеҳиёни ҳақиқӣ бо ҳама баракатҳои рӯҳонӣ, абадӣ, осмонӣ баракат ёфтаанд (Эфсӯсиён 1:3). Инҳо аз баракатҳои ҳазорсолаи ояндаи Исроил зиёдтаранд. Худо ба Еҳушаъ пирӯзии комил бар Айро кафолат дод ва ба ӯ дастурҳои дақиқ дод, ки риоя кунад (Еҳушаъ 8:1-2).
Аз сабаби аҳамияти ҷанг байни Шайтон ва Худо, тамоми шаҳр ва минтақаи Ериҳӯ ба Худо бахшида шуда буд. Он таҳти мамнӯъ эълон карда шуд – барои Худо ҷудо карда шуда, дастнорас – ба истиснои Роҳоб ва оилаи ӯ (6:17). Дар мавриди Ай, замина фарқ мекард, зеро ин ҷанге буд, ки Исроил бояд худаш меҷангид, то заминеро, ки Худо ба онҳо дода буд, соҳиб шавад. Аз ин сабаб ба сарбозони Исроил иҷозат дода шуд, ки пас аз пирӯзии ҷанг ҳама чизро ҳамчун ғанимат гиранд (8:2).
Чунон ки Худованд дастур дод, Еҳушаъ шабона як камингоҳи сарбозони элитаро бар зидди шаҳр гузошт, дар ҳоле ки ӯ бо боқимондаи лашкар берун рафт ва шабро бо онҳо гузаронд. Нақша ин буд, ки субҳ ба Ай ҳамла кунанд, ва Исроил пеш аз сарбозони Ай фирор мекард (оятҳои 3-6), ҳамон тавре ки дар ҳамлаи қаблӣ рӯй дода буд (7:4-5). Дар лаҳзаи муносиб Худо ба Еҳушаъ мегуфт, ки дасти худро бо найза ба сӯи шаҳр дароз кунад (8:18), ки ин ба онҳое, ки дар камин буданд, ишора мекард, ки бархезанд ва ба Ай ҳамла кунанд, дар ҳоле ки сарбозони он исроилиёни фирорӣро таъқиб мекарданд. Вақте ки Еҳушаъ ишора дод, онҳое, ки дар камин буданд, бархостанд, ба Ай дохил шуданд ва онро гирифтанд ва оташ заданд (ояти 19). Исроил ба сӯи таъқибкунандагони худ баргашт ва сарбозоне, ки шаҳрро гирифта буданд, барои ҳамроҳ шудан ба ҳамла берун омаданд (оятҳои 21-22). Таҳти ҳамла аз ҳарду тараф, ҳамаи сарбозони Ай дар ҷанг нобуд шуданд, дар ҳоле ки Еҳушаъ найзаро дароз нигоҳ дошт (оятҳои 18-26). Ин нуқтаи охирин ба мо Мусоро хотиррасон мекунад, ки дар болои кӯҳ дуо мекард, ки аз ҷониби Ҳорун ва Ҳур дастгирӣ мешуд, дар ҳоле ки Еҳушаъ дар поён бо амолеқиён меҷангид (Хуруҷ 17:8-13). Дар ҳарду ҳолат, пирӯзии Исроил ба дахолати файзбахши Худованд вобаста буд.
Чорво ва ғанимати Ай ҳамчун ғорат гирифта шуд ва шаҳр ба як теппаи харобаҳо табдил дода шуд (Еҳушаъ 8:27-28). Онҳо подшоҳи Айро ба дарахт овехтанд, аммо ҳангоми ғуруби офтоб ҷасади ӯро аз он гирифтанд, чунон ки Худо ба воситаи Мусо дастур дода буд. Сипас онҳо як теппаи сангҳоро бар болои ҷасад гузоштанд, ҳамчун шаҳодати пирӯзии Исроил (ояти 29). Барои эҳтироми Худованд, Еҳушаъ дар кӯҳи Эбал (ояти 30), кӯҳи лаънат, муқобили кӯҳи Ҷаризим, қурбонгоҳе сохт, чунон ки Мусо пеш аз расидани онҳо ба замин таълим дода буд (Такрори Шариат 11:29-32).
Зафари сеюм – фиреб ва таслимшавии Ҷибъӯн
Дар зафари дуюм аз сабаби гуноҳи Охон дар Исроил нокомӣ ба амал омада буд. Ҳоло нокомии дигаре ба амал омад, зеро фиреби нозуки душман боиси он шуд, ки Исроил ба дом афтад. Мо метавонем ин фиребро бо рушдҳо дар таърихи калисо муқоиса кунем, чунон ки дар паёми Худованд ба Пергамос дар бораи пайғамбари дурӯғин Бильом, ки ба подшоҳ Болоқ нишон медиҳад, ки чӣ гуна исроилиёнро ба дом афтонад, тасвир шудааст (нигаред ба Ваҳй 2:12-17).
Дар Замини ваъдашуда, подшоҳони аморӣ ва канъонӣ хеле метарсиданд (Еҳушаъ 5:1), аммо онҳо якҷоя шуданд, то нақшаи ҷангии Еҳушаъро тавассути фиреби моҳирона тарҳрезишуда муқовимат кунанд (9:3-15). Ҳамон тавре ки Ҳавво аз ҷониби мор фиреб хӯрда буд (Ҳастӣ 3:1-6), ҳамин тавр Исроил аз ҳилаҳои душман фиреб хӯрд. Навиштаҳо мегӯянд: «Мардони Исроил аз хӯрокворӣ гирифтанд; аммо аз Худованд маслиҳат напурсиданд. Пас Еҳушаъ бо онҳо сулҳ кард ва бо онҳо аҳд баст, ки онҳоро зинда гузорад; ва ҳокимони ҷамъомад ба онҳо қасам хӯрданд» (Еҳушаъ 9:14-15). Вақте ки Исроил рӯзи дигар фиребро кашф кард, мардум бар зидди пешвоёни худ ғур-ғур карданд, ки онҳо дуруст гуфтанд, ки наметавонанд қасамеро, ки хӯрда буданд, бекор кунанд. Аммо, мардуми подшоҳон, ҷибъӯниён, «ғуломон – ҳезумкашон ва обкашон барои хонаи ... Худо» мешуданд (ояти 23).
Зафари чорум – Иттиҳоди подшоҳони ҷанубӣ
Еҳушаъ дар аввал ноком шуд, ки аз ҷониби фиреби Ҷибъӯниён гумроҳ шуд, аммо Худо Ҷибъӯнро ба таслим шудан, ё итоат кардан, ба Исроил роҳнамоӣ карда буд. Ин боиси он шуд, ки подшоҳони канъонӣ бар зидди Ҷибъӯн муттаҳид шаванд. Худо низои баъдиро барои нобуд кардани ҳамаи ин миллатҳои ҷанубӣ истифода бурд.
Еҳушаъ 10 ҷанги азими Исроилро бо он подшоҳон ва пирӯзиеро, ки Худо ба Исроил дод, тасвир мекунад. Ин боби таъсирбахш аст, ки ҳикояи даъвати Еҳушаъро барои истодани офтоб ва моҳ дар бар мегирад, то Исроил тавонад таъқиби душманони худро идома диҳад. Он подшоҳон асир гирифта шуданд ва нобуд шуданд, «зеро Худованд Худои Исроил барои Исроил ҷангид» (ояти 42). Еҳушаъ ва тамоми Исроил сипас ба урдугоҳ дар Ҷилҷол баргаштанд, ҷое ки рамзи канор гузоштани ҷисм аст. Дар он ҷо онҳо омӯхтанд, ки танҳо ба Худованд такя кунанд. Мо бояд ҳамеша ба Ӯ такя кунем – пеш аз ҳар як ҷанги (рӯҳонӣ) ва инчунин пас аз ҳар як пирӯзие, ки Худованд дар файзи Худ ба мо медиҳад.
Зафари панҷум – Иттиҳоди шимолӣ забт шуд
Ҷанг бар зидди иттиҳоди подшоҳони ҷанубӣ, ки ба Ҷибъӯн ҳамла карданд, зеро он бо Исроил сулҳ карда буд, боиси забти тамоми қисми ҷанубии Замини ваъдашуда гардид. Он инчунин ҷанги бузурги навбатиро ба вуҷуд овард, яъне бар зидди подшоҳони қисми шимолии Канъон (Еҳушаъ 11–12), ки бар зидди Исроил муттаҳид шуданд. Худованд Еҳушаъро ба ҳамлаи ногаҳонӣ ба ин иттиҳоди шимолӣ роҳнамоӣ кард ва Ӯ онҳоро ба дасти Исроил дод. Пас аз он пирӯзӣ, онҳо Ҳозорро, ки қалъаи асосии иттиҳоди шимолӣ буд, нобуд карданд (11:10-11). Шаҳрҳои дигар бетағйир монданд (ояти 13), гарчанде ки мардум худро сахт карда буданд ва аз ин рӯ зарба хӯрданд (ояти 20).
Суханони хотимавӣ
Се чизи зерин дар Каломи Худо таъкид шудаанд. Аввалан, Еҳушаъ ҳама чизеро, ки Худованд ба Мусо фармуда буд, иҷро кард (ояти 15). Дуюм, дар ҳукумати ахлоқии Худ, Худованд он подшоҳон ва халқи онҳоро сахт карда буд (ояти 20; нигаред ба 5:1). Еҳушаъ ҳукми Худоро бар онҳо иҷро кард. Сеюм, ҷангҳое, ки Исроил пирӯз шуд, боиси истироҳати ҳақиқӣ барои халқи Худо гардид, зеро онҳо тавонистанд дар замини Худододаи худ зиндагӣ кунанд ва аз зиндагӣ дар он ҷо лаззат баранд (ояти 23). Дарси рӯҳонӣ барои мо ин аст, ки баракатҳои осмониро, ки Худо ба мо додааст, соҳиб шавем (Эфсӯсиён 1:3) ва аз онҳо, ба таври инфиродӣ ва дастаҷамъӣ, лаззат барем. Бо ин кор, мо мева медиҳем ва онро ба Худованди мо Исои Масеҳ ва ба Худо ва Падари мо дар ибодат ва парастиш меорем (Ибриён 13:15).
Соҳиб шудани Еҳушаъ ба қисматҳои замин дар ғарби Урдун бо он қисматҳои шарқи Урдун, ки Мусо ба дувуним қабила дода буд, алоқаманд аст (Еҳушаъ 12:6). Ин муҳим аст, зеро мо бояд ҳарду қаламравро соҳиб шавем. Он чизе ки дар ғарби Урдун аст, баракатҳои абадӣ, рӯҳонӣ ва осмонии моро дар Масеҳ тасвир мекунад, дар ҳоле ки он чизе ки дар шарқи Урдун аст, баракатҳои муваққатии заминиро, ки мо аз дасти Худо мегирем, ифода мекунад. Мо бояд ҳарду қаламравро барои шарафи Худо ва барои манфиати худ соҳиб шавем, зеро Ӯ моро бо онҳо баракат медиҳад.
Боқимондаи Еҳушаъ 12 31 подшоҳеро номбар мекунад, ки Исроил ва Еҳушаъ онҳоро шикаст доданд. Китоб бо ду боби таъсирбахш дар бораи Еҳушаъ ба охир мерасад, ки аввал ба пирони Исроил ва сипас ба тамоми мардум муроҷиат карда, онҳоро пеш аз маргаш огоҳ мекунад.
Дар ҳақиқат, бе Ӯ, мо ҳеҷ коре карда наметавонем!
ЭЗОҲ
- Истилоҳи ибрӣ барои «хизматгор» сад маротиба вомехӯрад ва одатан ба касе ишора мекунад, ки ба шахси калонсол хизмат мекунад ва ғамхории хуб нишон медиҳад. Масалан: Юсуф дар Миср хизмат мекунад (Ҳастӣ 39:4, 40:4); Еҳушаъ ба Мусо хизмат мекунад (Хуруҷ 24:13, 33:11; Ададҳо 11:28; Еҳушаъ 1:1); коҳинон ба Худо хизмат мекунанд (Хуруҷ 39:1,26,41); левиён ба коҳинон хизмат мекунанд (Ададҳо 1:50, 3:6; Такрори Шариат 10:8); Самуил ба Элӣ хизмат мекунад (1 Самуил 2:11,18, 3:1); Абишаг ба подшоҳ Довуд хизмат мекунад (1 Подшоҳон 1:4,15); Элишоъ ба Илёс хизмат мекунад (1 Подшоҳон 19:21) ва бисёр ҳолатҳои дигар.





