Китоби Муқаддас дар китоби Еҳушаъ ба мо як тасвири зебо медиҳад. Ин портрети Еҳушаъи пир ва банӣ-Исроил дар Сарзамини ваъдашуда аст. Онҳо дар Канъон, махсусан дар Шакем, барои қабули аҳд ва шунидани суханони охирини Еҳушаъ, хизматгори Худо ва пешвои онҳо ҳастанд. Ӯ ҳамаи қабилаҳои Исроилро – пирон, сардорон, доварон ва афсарони онҳоро – ҷамъ мекунад ва онҳоро дар пеши Худо мегузорад. Ӯ ба Исроил таърихи онҳо ва садоқати Худоро хотиррасон мекунад. Дар миёнаи суханронии худ ӯ мегӯяд: «Пас, акнун аз Худованд битарсед, Ӯро бо самимият ва ростӣ хизмат кунед, ва худоёнеро, ки падарони шумо дар он тарафи дарё ва дар Миср хизмат мекарданд, дур кунед. Худовандро хизмат кунед! Ва агар ба назари шумо хизмат кардани Худованд бад намояд, имрӯз барои худ интихоб кунед, ки ба кӣ хизмат хоҳед кард, хоҳ худоёнеро, ки падарони шумо дар он тарафи дарё хизмат мекарданд, хоҳ худоёни амориёнро, ки дар замини онҳо зиндагӣ мекунед. Аммо ман ва хонаи ман, мо Худовандро хизмат хоҳем кард» (Еҳушаъ 24:14-15 NKJV).
Еҳушаъ пурҳавас ва қатъӣ буд. Ояти 15 дар лавҳаҳои деворӣ, ки дар миллионҳо хонаҳо насб шудаанд, пайдо шудааст ва аз ҷониби миллионҳо масеҳиён дар тӯли асрҳо иқтибос оварда шудааст. Ин рӯҳбаландкунанда аст: «Аммо ман ва хонаи ман, мо Худовандро хизмат хоҳем кард». Савол ин аст, ки Еҳушаъ чӣ тавр ба ин нуқта расид? Ҷавоб ин аст, ки ӯ ба ин баландӣ оҳиста ва устуворона баромад. Еҳушаъ аз ҷавонӣ ба Худованд содиқ буд. Падарони рӯҳонии мо тасодуфан ба он ҷо нарасиданд, балки бо амал. Ҳамин боб марги Еҳушаъро дар синни 110-солагӣ сабт мекунад. Шояд мо дар пиронсолӣ мисли Еҳушаъ дар бораи Худованд пурҳавас ва қатъӣ бошем, агар мо баъзе аз принсипҳоеро, ки ӯ ҳамчун ҷавон амал мекард, амал кунем.
Еҳушаъ Амолеқро шикаст медиҳад
Банӣ-Исроил аз Миср бо қудрати Худо наҷот ёфтанд, вақте ки Фиръавн ва лашкари ӯ дар Баҳри Сурх ғарқ шуданд. Вақте ки исроилиён сафари худро ба Сарзамини ваъдашудаи Канъон оғоз карданд, онҳо ба шикоят кардан сар карданд. Эҳтиёҷоти онҳо ба хӯрок ва об қонунӣ буд, аммо шикоятҳои онҳо не. Онҳо танҳо қудрати Худоро таҷриба карда буданд, аммо онҳо зуд чашмони худро аз Худо дур карда, ба шароити худ тамаркуз карданд. Масеҳиён имрӯз низ ҳамин корро мекунанд. Мо майл дорем мушкилоти худро бузург кунем ва Худованди худро хурд кунем! Худо, бо файзи Худ, манна барои хӯрдан ва об барои нӯшидан таъмин карда буд (Хуруҷ 16:1-17:7). Исроил сафари худро идома дод, ки ҳам қудрати бузурги Худо ва ҳам таъминоти фаровони Ӯро таҷриба карда буд. Аммо мушкилоти нав ба миён омад – амолеқиён (Хуруҷ 17:8-15).
Еҳушаъ, ки номаш «Яҳува Наҷотдиҳанда аст» маъно дорад, бори аввал дар робита бо Мусо зикр шудааст, ки ба ӯ дастур дод, ки чанд нафарро интихоб кунад ва ба ҷанги амолеқиён равад. Вақте ки Еҳушаъ ва мардони ӯ дар водӣ бо онҳо меҷангиданд, Мусо дар кӯҳ бо дастҳои боло бардошта истода буд. То он даме, ки дастҳои Мусо боло бардошта буданд, Исроил ғолиб меомад; вақте ки Мусо дастҳои худро поин мебурд, Амолеқ ғолиб меомад. Дар ниҳоят, Мусо ба кӯмаки Ҳорун ва Ҳур ниёз дошт. Дар охир, Исроил, ки аз ҷониби Еҳушаъ роҳбарӣ мешуд, амолеқиёнро шикаст дод (Хуруҷ 17:13).
Ин дарси аввалинест, ки аз таҷрибаҳои Еҳушаъ ҳамчун ҷавон омӯхтан лозим аст: Мо метавонем Амолеқро шикаст диҳем, аммо ба кӯмак ниёз дорем. Амолеқ намунаи ҷисм аст. Ҳарчанд мо масеҳиён дигар дар ҷисм нестем, ҷисм ҳанӯз дар мост (Румиён 7:13-25). Мо табиати одамиро аз Одам мерос гирифтаем. Онро инчунин табиати гуноҳ ё ҷисм меноманд. Исо ба Никодим гуфт: «Шумо бояд аз нав таваллуд шавед». Ҳамон қадар пеш аз он Ӯ гуфт: «Он чизе ки аз ҷисм таваллуд шудааст, ҷисм аст ва он чизе ки аз Рӯҳ таваллуд шудааст, рӯҳ аст». Вақте ки мо наҷот ёфтем, мо табиати илоҳӣ дорем; мо аз Рӯҳ таваллуд шудаем (Юҳанно 3:6-8; 1 Петрус 1:23). Аммо мо ҳанӯз ҳам бояд бо ҷисм мубориза барем (Ғалотиён 5:16-26).
Еҳушаъи ҷавон тавонист Амолеқро шикаст диҳад. Ба Хуруҷ 17:8 диққат диҳед: «Ва Амолеқ омада, бо Исроил дар Рафидим ҷангид». Ин ҷисм аст, ки ба мо ҳамла мекунад. Ҳарчанд мо наҷот ёфтаем, мо дар дохили худ душман дорем! Аммо мисли Еҳушаъ мо бояд онро шикаст диҳем. Мусо намунаи Масеҳ, Саркоҳини Бузурги мо дар осмон буд, ки дастҳояш барои кӯмак боло бардошта шуда буданд (Ибриён 4:14-16). Ҳарчанд ҳамаи намунаҳо дар Навиштаҳо ноқис ҳастанд, Масеҳ, Саркоҳини Бузурги мо, ҳеҷ гоҳ хаста намешавад ва барои боло нигоҳ доштани дастҳояш ба ҳеҷ кӯмаке ниёз надорад! Ӯ дар он ҷост, ки ба мо дар шикаст додани Амолеқи мо кӯмак кунад.
Еҳушаъ ва мардони ӯ дар ҷанги ҷисмонӣ машғул буданд ва ба кӯмаки Мусо ниёз доштанд. Мо имрӯз чӣ тавр бояд дар муборизаи худ бо ҷисм машғул шавем? Аввалан, мо бояд дарк кунем, ки ҷисм ҳамеша вуҷуд дорад ва он дар фикрҳои мо баланд мешавад ва зоҳир мегардад. Мо бояд онро бо истифода аз Каломи Худо ҳамчун меъёри худ доварӣ кунем. Мо бояд бо он дар дохил мубориза барем. Дуюм, мо бояд ба он аз берун бо хондани Каломи Худо, бо татбиқи он ба ҳаёти худ ҳамла кунем. Сеюм, мо бояд дуо кунем. Ин амалҳо бояд дар вақти наҷот оғоз шаванд ва то он даме, ки Худованд моро ба хона барад, қатъ нагарданд. Ниҳоят, ба Хуруҷ 17:16 диққат диҳед: «Худованд қасам хӯрдааст: Худованд бо Амолеқ аз насл ба насл ҷанг хоҳад кард». Ҷанг бо ҷисм доимӣ аст; рухсатӣ нест. Барои он ки мисли Еҳушаъ дар пиронсолӣ қатъӣ шавем, мо бояд мисли Еҳушаъ дар ҷавонӣ ҳушёр бошем.
Еҳушаъ, ёвари Мусо
Дар Хуруҷ 24, Еҳушаъ ёвари Мусо номида мешавад. Ба Мусо дастур дода мешавад, ки ба кӯҳи Сино барояд, то Шариат ва Даҳ Аҳкомро қабул кунад. Ояти 13 мегӯяд: «Мусо бо ёвари худ Еҳушаъ бархост, ва Мусо ба кӯҳи Худо баромад». Ба Еҳушаъ иҷозат дода мешавад, ки аз Ҳорун, Ҳур ва ҳафтод пиронсолон дуртар равад, аммо танҳо Мусо метавонад ба ҳузури Худованд дохил шавад. Ҳамчун ёвари Мусо, Худо Еҳушаъро бо таълими қавии рӯҳонӣ баракат дод. Ӯ бешубҳа аз ҳаёти Мусо таъсир гирифта буд; мисли дигарон, Еҳушаъ ҳамаи ғалабаҳо ва нокомиҳои Мусоро дид. Ӯ дид, ки чӣ тавр Худованд Мусоро истифода бурд ва чӣ тавр Мусо вақте ки дар ҷисм амал кард, ноком шуд.
Барои ба камол расидани рӯҳонӣ ва доштани ҳавас ба Худованд дар пиронсолӣ, ба мо таълими рӯҳоние лозим аст, ки Еҳушаъ гирифта буд; ба мо Мусо лозим аст. Худованд Еҳушаъро барои Мусо ва Мусоро барои Еҳушаъ таъмин кард. Аз унвони «ёвари Мусо» бисёр чизҳоро омӯхтан мумкин аст. Вазифаҳои Еҳушаъ шояд кӯмак ба Мусо дар баъзе ниёзҳои шахсии ӯро дар бар гирифта бошад, ва шояд ӯ инчунин дар баъзе вазифаҳои рӯҳонӣ кӯмак карда бошад. Аммо ҳатто агар ба Еҳушаъ ягон вазифаи рӯҳонӣ дода нашуда бошад ҳам, ӯ аз ҳузури Мусо, хизматгори Худованд, дарсҳои бебаҳо омӯхт.
Мо масеҳиён дарсҳои беҳтарини худро аз Худо бо роҳҳои гуногун меомӯзем – аз омӯзиши Китоби Муқаддас, мавъиза, таълим, хидмати хаттӣ ва дуо. Аммо, баъзан Худованд ба мо бародар ё хоҳари калонсолеро низ медиҳад, ки Мусои мост. Мо метавонем зери ин мураббӣ таълим гирем; шояд ин таълим барои мавқеи мушаххас мисли Еҳушаъ набошад. Ин метавонад моро барои табдил шудан ба имондорони баркамол шогирдӣ кунад. Мо бояд Худоро барои мураббиён шукр гӯем ва аз онҳо омӯзем. (Намунаи нодонии Еҳушаъ ва фаҳмиши Мусо дар Хуруҷ 32:15-20 рух медиҳад. Худованд Мусоро аз кӯҳи Сино поин фиристод, зеро мардум гуноҳ мекарданд. Еҳушаъ фикр кард, ки садои ҷангро мешунавад. Мусо медонист, ки ин сурудхонӣ аст.) Титус 2 баъзе дастурҳои хуб медиҳад; онҳое, ки ба талаботи имондорони калонсол ҷавобгӯ ҳастанд, метавонанд барои ҷавонон мисли Мусо бошанд.
Еҳушаъ назди хаймаи мулоқот
«Мусо хаймаи худро гирифта, онро берун аз урдугоҳ, дур аз урдугоҳ барпо кард ва онро хаймаи мулоқот номид ... Ва Худованд бо Мусо рӯ ба рӯ сухан мегуфт, чунон ки одам бо дӯсти худ сухан мегӯяд. Ва ӯ ба урдугоҳ бармегашт, аммо хизматгори ӯ Еҳушаъ писари Нун, ҷавон, аз хаймаи мулоқот дур намешуд» (Хуруҷ 33:7,11). Ин дарси охирин аз Еҳушаъ ба мо кӯмак мекунад, ки дар солҳои пиронсолӣ барои Худованд зиндагӣ кардан ва ба Ӯ хизмат кардан ҳавас дошта бошем.
Азбаски Исроил дар ибодати гӯсолаи тиллоӣ гуноҳи сахте содир карда буд, Мусо хаймаи худро берун аз урдугоҳи Исроил бурд ва онро хаймаи мулоқот номид. Ӯ ҷоеро дур аз гуноҳ ва нокомӣ барпо кард, ки Худованд метавонист бо ӯ мулоқот кунад. Мусо ба урдугоҳ баргашт, то бо мардум сару кор гирад, аммо Еҳушаъ аз хаймаи мулоқот дур нашуд. Ин аст сир: мисли Еҳушаъ, мо набояд аз ҳузури Худованд дур шавем. Дар ин қисмат маълумоти бештар дар бораи Еҳушаъ дода шудааст. Ҳарчанд ҷавон буд, ӯ мехост дар ҳузури Худованд бошад, ки Худованд сухан мегуфт. Ӯ мехост дар он ҷое бошад, ки дастурҳо ва роҳнамоиҳои илоҳӣ дода мешуданд. Ҳамзамон, ӯ мехост аз гуноҳ ва олудагӣ дур бошад. Еҳушаъ амали ҳамеша дар ҳузури Худованд буданро пеш гирифт.
Касе ки дар макони махфии Ҳаққи Таоло зиндагӣ мекунад, дар зери сояи Қодири Мутлақ хоҳад монд. (Забур 91:1)
Дар бораи нокомӣ дар масеҳият ва нокомӣ дар калисоҳои маҳаллӣ бисёр чизҳоро гуфтан мумкин аст, аммо ҳамчун имондорони инфиродӣ мо метавонем мисли Еҳушаъ бошем. Мо набояд аз ҳузури Худованд дур шавем. Чӣ тавр мо ин корро карда метавонем? Подшоҳон 17:1 ин фикри зеборо пешниҳод мекунад: «Худованд Худои Исроил зинда аст, ки дар пеши Ӯ истодаам». Мо ҳамеша дар ҳузури Ӯ ҳастем; мо бояд бошуурона дар он ҷо буданро амал кунем. Мо бояд ҳама чизро тавассути Ӯ ва Каломи Ӯ филтр кунем. Бояд аз бадӣ ҷудоӣ бошад; аммо ҷудоӣ изолятсия нест. Мо бояд муносибати шахсии худро бо Худованд тавассути хондани Каломи Ӯ, тавассути мулоҳиза ва дуо инкишоф диҳем. Мо бояд ба Ӯ итоат кунем ва ба овози Ӯ гӯш диҳем. Мо бояд бо қавми Ӯ ҷамъ шавем. Еҳушаъ дар хаймаи мулоқот буд, дур аз гуноҳ дар урдугоҳ. Ӯ аз ҳузури Худованд дур намешуд.
Ифодаи Еҳушаъ воқеӣ буд
Он иқтибоси машҳур, ки имрӯз миллионҳо хонаҳоро дар саросари ҷаҳон оро медиҳад, на танҳо як шиор барои Еҳушаъ буд, балки тарзи зиндагии ӯ буд. Изҳороти ӯ: «Аммо ман ва хонаи ман, мо Худовандро хизмат хоҳем кард», ҷамъбасти ҳаёти барои Худо зиндагӣ кардашуда буд. Мо медонем, ки ӯ ҳамчун вориси Мусо хуб хизмат кард. Ӯ ба таври пурқувват барои овардани Исроил ба Канъон истифода шуд. Ӯ барои аз байн бурдани душманон истифода шуд, вақте ки Исроил мероси худро соҳиб шуд. Ӯ барои тақсим кардани замин дар байни дувоздаҳ қабила истифода шуд.
Пеш аз он ки бигӯем: «Аммо ман ва хонаи ман, мо Худовандро хизмат хоҳем кард», инро дар хотир дорем: Еҳушаъ қудрати Амолеқро шикаст дод, ҳамчун ёвари Мусо хизмат кард ва омӯхт, ва дар ҳузури Худованд буданро амал кард – пеш аз он ки ин изҳоротро кард. Аз ҷиҳати рӯҳонӣ, мо низ бояд ҳамин тавр кунем!
