Юшиё: Эҳё дар рӯзҳои торик ва бозгашт ба Каломи Худо

ЮШИЁ

Эҳё дар рӯзҳои торик

Оятҳои ибтидоӣ дар бораи Юшиё ва ҳукмронии ӯ чанд нуктаи муҳимро пешниҳод мекунанд.

Юшиё ҳамагӣ ҳашт сола буд, ки ба ҳукмронӣ оғоз кард, албатта бо ёрии мураббиён ва роҳбарон. Бар хилофи падараш Омун ва бобояш Манашше, Юшиё як оғози нав-ро намояндагӣ мекард, ки онро рақами ҳашт низ ифода мекунад. Ҳукмронии Юшиё бо он ишора шуд, ки ӯ он чиро, ки дуруст буд, дар назари Худованд, ки қавми Ӯро роҳнамоӣ мекард, иҷро мекард. Амалҳои ӯ дар муошират бо Худованд буданд, зеро Юшиё бо Ӯ роҳ мерафт чунон ки дигар имондорон пеш аз ӯ карда буданд. Роҳравии шахсии Юшиё, инчунин фаъолиятҳои шоҳонаи ӯ мувофиқи ҳама роҳҳои бобояш Довуд буданд, ки ӯ намунаи неки ӯро пайравӣ карда, Худоро самимона эҳтиром мекард. Юшиё аз ин роҳҳо дур нашуд бо роҳи ҷорӣ кардани андешаҳои худ, чунон ки дигарон пеш аз ӯ карда буданд. Ӯ ба рост ё ба чап дур нашуд. Ҳамеша хатари дур шудан аз роҳи ҳақиқӣ ва рост, ба ҳар ду самт вуҷуд дорад. Мо метавонем ба осонӣ тағйир ёбем, аммо бо Юшиё ин тавр набуд.

Пешгӯии дақиқ

Тақрибан 350 сол пеш аз он ки Юшиё ба саҳна омад, як пайғамбари беном аз Яҳудо ҳукми Худоро бар бутпарастӣ, ки Еробоом саркашона ҷорӣ карда буд ва даҳ қабиларо гумроҳ кард, эълон кард (1 Подшоҳон 13:1-2). Пайғамбар эълон кард, ки подшоҳи ояндаи Яҳудо, «Юшиё ном» (NASB), бутҳо ва чизҳои бо онҳо алоқамандро нест мекунад ва устухонҳои коҳинони бутпарастро дар қурбонгоҳи расмии онҳо месӯзонад ва ба ин васила онро таҳқир мекунад. Нишонае ин пешгӯиро тасдиқ кард: «Қурбонгоҳ ... пора-пора шуд ва хокистар рехта шуд» (ояти 5).

Солҳои зиёд пас Юшиё ин ҳукмро аз номи Худо иҷро кард, пешвоёни бутпарастиро қатл кард ва дар қурбонгоҳи онҳо устухонҳои онҳоеро, ки дар ин бадӣ фаъол буданд, сӯзонд (нигаред ба 2 Подшоҳон 23:15-20). Биёед фаромӯш накунем, ки мо дар рӯзи файз зиндагӣ мекунем, ки дар он Худо усулҳои гуногунро барои ҷазо додан ё тобеъ кардани мухолифон истифода мебарад.

Кори Худо ва инсон

Дар рӯзҳои хеле торик, каме пеш аз он ки ҳукми Худованд бар Ерусалим афтод, ҳисоботи Юшиё як омезиши аҷиби кори Худо дар файзи мутлақ ва як аксуламали самимии инсонӣ, ки бо нерӯи ҷавонӣ ишора шудааст, нишон медиҳад. Юшиё эҳтимол дар синни барвақтӣ «аз нав таваллуд шудааст», шояд ҳатто пеш аз он ки ба тахт нишаст. Навишта шудааст, ки «ӯ дар синни 16-солагӣ, ки соли ҳаштуми ҳукмронии ӯ буд, ба ҷустуҷӯи Худои падараш Довуд оғоз кард» (2 Вақоеънома 34:3). Ӯ бояд эҳтиёҷи худро ба беҳтар шинохтани Худованд ва такя ба Ӯ дарк карда бошад – то «аз ҷониби Худованд дастгирӣ шавад», чунон ки номаш нишон медиҳад. Бар зидди заминаи торики ҳукмронии Манашше, достони Юшиё мисли алмоси зебоест, ки мавҷудияти онро бояд ба Худованд, ки шифо медиҳад ва дастгирӣ мекунад, нисбат дод. Аз тарафи дигар, садоқат ва амалҳои ибодати ин подшоҳи ҷавон ба Ӯ хеле назаррасанд ва барои мо имрӯз дарсҳои зиёде медиҳанд.

Бобои Юшиё Манашше писари подшоҳи худотарс Ҳизқиё буд. Ҳизқиё аз ҷониби Худованд барои баргардонидани қавми Ӯ ба Худо истифода шуд, ки дар рӯзҳои ӯ ба эҳёи бузург оварда расонд. Аммо, Манашше сиёсатҳои бобояш Оҳозро пайравӣ кард, ки боиси қурбонӣ шудани бисёр одамони бегуноҳ ба бутҳои даҳшатнок гардид. Ин ба мо меомӯзонад, ки ҳар насл бояд дарсҳои худро омӯзад ва инчунин барои нокомиҳои худ пурра масъул аст, дар ҳоле ки ба ҳукумати Худо тобеъ аст. Худо дар ҳар насл кор мекард, чунон ки мо дар давраи ҳукмронии Юшиё мебинем, вақте ки китоби шариат кашф шуд ва подшоҳи ҷавон қавми худро ба Худо баргардонд – ҳатто бештар аз он ки Ҳизқиё карда буд. Ҳамин тариқ, ҳукмронии Юшиё як оғози навро намояндагӣ мекунад, ки дар соли 18-уми ҳукмронии ӯ, вақте ки ӯ ҳамагӣ 26 сола буд, бештар аён гардид. Дар давоми ҳамагӣ як сол, бисёр чизҳо барои барқарор кардани хидмати Худо ба амал омаданд.

Оғозҳои нав

Юшиё ва ҳукмронии ӯ чанд оғози навро намояндагӣ мекунанд, ки дар Навиштаҳо бо истифодаи рақами ҳашт нишон дода шудаанд. Ӯ дар синни ҳаштсолагӣ ба тахт нишаст. Сипас дар синни 16-солагӣ, вақте ки ӯ дар соли ҳаштуми ҳукмронии худ буд, Юшиё ба ҷустуҷӯи Худои падараш Довуд оғоз кард. Ин пас аз чаҳор сол бо фармонҳо ва амалҳои хеле мушаххас барои нест кардани бутпарастӣ ва пок кардани Яҳудо, Ерусалим ва маъбад аз бисёр чизҳои бо он алоқаманд (2 Вақоеънома 34:3) – ин ҳодисаҳо оғози дигар буданд.

Дар давоми як сол, ҳодисаҳои фаромӯшнашавандае ба вуқӯъ пайвастанд, ки бо поксозии маъбад ва Ерусалим алоқаманданд. Юшиё ин рисолати поксозӣ ва тозакуниро ба қисматҳои салтанати шимолӣ, чунон ки пайғамбар дар 1 Подшоҳон 13 пешгӯӣ карда буд, васеъ кард. Рушди минбаъда аз нав сохтан ва барқарор кардани хонаи Худованд буд (ояти 8), ки дар давоми он Ҳилқиё (эҳтимол падари пайғамбар Ирмиё, аммо мо дар ин бора итминон надорем) китоби шариат (оятҳои 14-15)-ро пайдо кард. Ин эҳтимол матни Такрори Шариат буд, ки ҳар подшоҳ бояд нусхабардорӣ мекард (Такрори Шариат 17:18). Ирмиё ба ин кашфиёти муҳим (Ирмиё 15:16; инчунин нигаред ба Забур 119:162) ва таъсире, ки Каломи Ӯ ба ӯ дошт, ишора мекунад. Ин кашфиёт, оғози дигари нав, ба Юшиё таъсири назаррас расонд. Вақте ки ин китоб, Каломи Худо, ба подшоҳи ҷавон хонда шуд, ӯ худро дар назди Худо фурӯтан кард ва либосҳояшро дарид.

Сипас ӯ ба саркоҳин ва баъзе мансабдорони баландпоя фармон дод, ки тавассути пайғамбарзан Ҳулдо пурсанд, ки Худо чӣ мегӯяд (2 Вақоеънома 34:18-22). Вай тасдиқ кард, ки ҳукмҳои Худо бар қавми Ӯ (оятҳои 23-25) аз сабаби бадкирдории онҳо хоҳад афтод, ки ин рушд аллакай аз ҷониби Мусо пешгӯӣ шуда буд (Ибодат 26; Такрори Шариат 28). Азбаски Юшиё ҳангоми шунидани хондани китоб худро фурӯтан карда буд, ин ҳукм танҳо пас аз марги ӯ хоҳад омад (2 Вақоеънома 34:26-28). Бо вуҷуди ин, Юшиё фармон дод, ки китоб ба ҳамаи мардум хонда шавад, дар ҳоле ки ӯ дар миёни онҳо истода, бо онҳо аҳд баст (оятҳои 29-32), пас аз он поксозиҳои минбаъда ба амал омаданд (ояти 33). Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ки ӯ аз пайравӣ ба Худованд дур нашуд ва ӯ мардумро водор кард, ки ба Худованд хидмат кунанд мувофиқи Китоби Шариат (2 Подшоҳон 22:2, 23:2-3). Ҳамин тариқ, ӯ мардумро водор кард, ки ба аҳде, ки ӯ дар назди Худованд баста буд, дохил шаванд: бо Ӯ роҳ раванд ва он чиро, ки дар Шариати Худо навишта шуда буд, амалӣ кунанд. Ин воқеан бозгашт ба Каломи Ӯ буд – оғози нав, вақте ки мардум ҷалб шуданд. Оғозҳои нави мо чӣ гунаанд?

Иди Фисҳ дар замони Юшиё

Пас аз ин барқароршавии назаррас ва бозгашт ба андешаҳои Худо, Иди Фисҳ ҷашн гирифта шуд. Ин дар санаи дуруст ва мувофиқи ҳамаи дастурҳое, ки Худо тавассути Мусо дода буд, риоя карда шуд – ва ин ёдбуд махсусан бо хонаи Худованд алоқаманд буд (2 Вақоеънома 35:1-2). Муҳим аст, ки сандуқ зикр шудааст (ояти 3), зеро он маркази хидмати Худоро намояндагӣ мекунад. Ғайр аз ин, гуфта мешавад, ки ин корҳо мувофиқи дастурҳои Довуд ва Сулаймон анҷом дода шудаанд (ояти 4). Юшиё дастурҳои дақиқ дод ва роҳбарии ҳақиқии рӯҳонӣ нишон дод (оятҳои 4-16). Онҳое, ки дили хоҳишманд доштанд, ба намунаи ӯ пайравӣ карданд (ояти 8) – ва дар ин робита сарояндагон махсусан зикр шудаанд (ояти 15), зеро онҳо аксуламалеро, ки аз дилҳои хоҳишманд меомад, намояндагӣ мекарданд. Худо ҳамеша дар қавми худ аксуламал меҷӯяд, чунон ки дар суруди Мусо дар Хуруҷ 15 – аввалин суруди дар Навиштаҳо сабтшуда – каме пас аз аввалин Иди Фисҳ ва наҷот аз ғуломии Миср буд.

Инчунин гуфта мешавад, ки дар рӯзҳои эҳёи ҳақиқии Юшиё, ҳама чиз мувофиқи Шариат ва фармони подшоҳ анҷом дода шуд (2 Вақоеънома 35:12-16). Муаллифи Вақоеънома, албатта, қаноатманд буд, чунон ки Худо низ бояд қаноатманд бошад, вақте ки ӯ навишт, ки чунин Иди Фисҳ аз замони Самуил пайғамбар нигоҳ дошта нашуда буд (ояти 18). Муаллифи Подшоҳон менависад, ки ин аз замони доварон буд (2 Подшоҳон 23:22), аммо ин зиддият нест, зеро Самуил охирин довар буд, пеш аз он ки ӯ аз ҷониби Худованд барои тадҳин кардани Шоул ба подшоҳӣ ва баъдтар Довуд роҳнамоӣ шуд. Ин чӣ ҷашни аҷибе будааст!

Дар бораи Иди Фисҳ дар замони Ҳизқиё гуфта мешавад, ки «дар Ерусалим шодии бузурге буд», чунон ки аз замони Сулаймон набуд (2 Вақоеънома 30:26). Аммо, эҳё дар замони Юшиё аз эҳёи Ҳизқиё бештар ва бузургтар буд, ки дар рӯзҳои ӯ ҷашн як моҳ дертар баргузор шуд, зеро поксозиҳои зарурӣ сари вақт анҷом наёфтанд (2 Вақоеънома 30:15). Дар замони Юшиё ҳама чиз сари вақт ва мувофиқи фармонҳои Худо буд. Дар ҳар ду ҳолат эҳёи бузург ва бозгашт ба Худо буд. Аммо дар замони Юшиё пас аз пайдо ва хонда шудани китоб ва дастур додани левиён ба мардум (35:3) ва ба ӯҳда гирифтани роҳбарии рӯҳонӣ, ба Навиштаҳо таваҷҷӯҳи бештар дода шуд. Чунин таълими андешаҳои Худо барои ҳар насл зарур аст!

Ман мехоҳам танҳо як лаҳза барои ташвиқи омӯзиши минбаъдаи шумо истифода барам. Дар ҳар як ҳисоботе, ки Навиштаҳо дар бораи ҷашни Иди Фисҳ медиҳанд, Рӯҳи Муқаддас як унсури дигар ё навро таъкид мекунад. Ҳамаи ин чизҳо барои ташвиқи мо навишта шудаанд. Ва Худованд, албатта, мехоҳад ин унсурҳоро дар ҷашни Иди Фисҳи мо, ки бо хӯроки ёдбуди Худованд, ки онро низ Шоми Худованд меноманд, алоқаманд аст, бубинад (1 Қӯринтиён 5:7-8, 10-11). Ифодаи аввал ҷониби моро таъкид мекунад, дар ҳоле ки дуюмӣ таваҷҷӯҳи Худовандро ба ин риоя таъкид мекунад.

Анҷоми фоҷиавӣ

Юшиё пас аз ин соли муҳими 18-уми ҳукмронии худ (2 Вақоеънома 34:8-35:19) сездаҳ соли дигар ҳукмронӣ кард. Дар соли 31-уми ҳукмронии ӯ Фиръавн Нехо ба Каркемиш барои ҷанг рафт, эҳтимол ҳамроҳи ашшуриён, бар зидди бобилиён. Подшоҳ Юшиё кӯшиш кард, ки ӯро боздорад, ки ин кори ӯ набуд. Худо ба ин подшоҳи содиқ, аз сабаби саркашии ӯ, иҷозат дод, ки аз ҷониби Фиръавн кушта шавад (2 Подшоҳон 23:29-30; 2 Вақоеънома 35:20-27).

Биёед аз садоқати бузурги Юшиё барои хидмат ба Худованд, инчунин аз нокомии ӯ дар иҷрои кори худ ва саркашӣ накардан дарс гирем. Ҳамаи ин чизҳо барои дастури мо навишта шудаанд (Румиён 15:4; 1 Қӯринтиён 10:11-13).

ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ

1. Номи Юшиё маънои «(ӯ аз ҷониби Яҳ (Худованд) дастгирӣ хоҳад шуд)» ё «он ки Яҳ шифо медиҳад»-ро дорад. Ин ном ифода мекунад, ки фаъолиятҳои ин подшоҳ бо кори Худо алоқамандии наздик доштанд, ва ин воқеан он чизест, ки мо аз 2 Подшоҳон 22-23 ва 2 Вақоеънома 34-35 меомӯзем.
2. Дар матни ибрӣ рақами ҳашт 147 маротиба (21 x 7) вомехӯрад, баъзан ҳамчун як қисми рақами дигар, масалан 18. Он ҳафт маротиба дар робита ба Юшиё вомехӯрад (2 Подшоҳон 22:1,3, 23:23; 2 Вақоеънома 34:1,3,8, 35:19). Мо хонандагони худро ташвиқ мекунем, ки ин чор бобро хонанд.
3. «Ӯ он чиро, ки дар назари Худованд дуруст буд, иҷро кард» ибораест, ки даҳ маротиба вомехӯрад, рақаме, ки Навиштаҳо ба масъулияти инсон алоқаманд мекунанд: панҷ маротиба дар 2 Подшоҳон (14:3, 15:3,34, 18:3, 22:2) ва панҷ маротиба дар 2 Вақоеънома (25:2, 26:4, 27:2, 29:2, 34:2).
4. Ин калимаи хурди «ҳама» дар таърихи Юшиё борҳо такрор шудааст ва он садоқати комили ӯро ба манфиатҳои Худованд таъкид мекунад.
5. Ин хулосаи ҳафтнуқтаӣ дар 2 Подшоҳон 22:1-2 дода шудааст (инчунин нигаред ба 2 Вақоеънома 34:2), ва фармони дур нашудан ба рост ё ба чап аксар вақт дар дастурҳои шахсӣ барои пешвоён (Такрори Шариат 17:20; Еҳушаъ 1:7; Масалҳо 4:27) ва инчунин барои тамоми миллат (Такрори Шариат 5:32, 28:14) такрор мешавад.
6. Пайғамбар Ирмиё ба вазъи ахлоқии мардум дар он рӯзҳо муроҷиат карда, дар паёмҳои худ ба дили мардум назари дохилӣ дод. Ӯ вазъи аксариятро, ки танҳо зоҳиран ба Худованд баргаштанд, чунон ки подшоҳ фармон дода буд, фош кард (2 Вақоеънома 34:31-33). Шумораи ками онҳо тавбаи ҳақиқӣ нишон доданд – боқимондае барои Худо, чунон ки Ӯ ҳамеша дорад (Румиён 11-ро баррасӣ кунед).
7. Дар ин сабт дар бораи Юшиё ба «он чи навишта шудааст» таваҷҷӯҳи зиёд дода шудааст (нигаред ба 2 Подшоҳон 23:21-23, 24-25). Ғайр аз ин, ин чизҳо барои дастури мо навишта шудаанд (масалан 1 Қӯринтиён 10).
8. Ҳарчанд набудани эътиқоди амиқ ва тавба вуҷуд дошт, чунон ки навиштаҳои Ирмиё нишон медиҳанд, ҳадди аққал бозгашти зоҳирӣ буд.
9. Ин хоҳиш нишондиҳандаи он аст, ки боқимондаи оянда дар Исроилро чӣ тавсиф хоҳад кард, ки ба тамоми миллат таъсир хоҳад расонд ва боз (ниҳоят) барои қабули Худованд ва хидмат ба Ӯ омода хоҳад шуд (Забур 110:3; Матто 23:39). Ҳамин хоҳиш дар чанд гурӯҳи мардум дар робита ба сохтмони хаймаи ҷамъомад дар замони Мусо дида шуд (Хуруҷ 35:21-22, 36:3), дар ҳоле ки дар замони ҳукмронии Юшиё сабт шудааст, ки шоҳзодагон ихтиёран доданд (2 Вақоеънома 35:8). Имрӯз як бахшандаи хоҳишманд барои Худованд гаронбаҳост (2 Қӯринтиён 8:3, 9:7).
10. Ин соли эҳё, бозгашт, барқарорсозӣ, барқароршавӣ, барқарорсозӣ, аз нав сохтан ва аз нав бахшидан буд – ҳадди аққал бо боқимондаи худотарс.
    
    Аз ҷониби Алфред Бутер