Донистани иродаи Худо
Оё Худо барои ман нақша дорад?
Одамон дар бораи таваҷҷӯҳ ва дахолати Худо ба ҳаёти инсон ақидаҳои гуногун доранд. Баъзеҳо ба фатализм бовар доранд, ки мо ғайри он чизе ки Худо муайян кардааст, коре карда наметавонем. Дигарон фикр мекунанд, ки мо одамон иродаи озод дорем ва метавонем ҳар чизе ки мехоҳем, кунем. Ҳарду ақидаҳои шадид мебошанд. Китоби Муқаддас таълим медиҳад, ки мо иродаи озоди маҳдуд дорем, ки ин маънои онро дорад, ки мо метавонем гуноҳ кунем ва ба иродаи Худо муқобилат кунем. Ҳоло, саволе, ки мо бояд баррасӣ кунем, ин аст: «Оё Худо барои мо – барои ман шахсан – нақша дорад?»
Дар Румиён 12:2, Павлус ба имондорон муроҷиат кард, ки иродаи Худоро дарк кунанд. Ба бародарон дар Эфсӯс, расул навишт: «Аҳмақ набошед, балки иродаи Худовандро фаҳмед» (Эфсӯсиён 5:16-17 ESV). Ӯ инчунин барои калисои Қӯлассо дуо кард, ки «аз дониши иродаи Ӯ пур шаванд» (Қӯлассиён 1:9). Эпафрас низ барои ҳамватанони худ дар Қӯлассо дуо кард, ки онҳо «дар тамоми иродаи Худо баркамол ва комилан итминон дошта бошанд» (Қӯлассиён 4:12).
Петрус дар бораи иродаи Худо ҳамчун сабаби зиндагӣ навишт: «...То ки боқимондаи вақтро дар ҷисм на барои ҳавасҳои инсонӣ, балки барои иродаи Худо зиндагӣ кунем» (1 Петрус 4:2). Ибриён нишон медиҳад, ки мо метавонем барои иҷро кардани иродаи Худо мукофотонида шавем (Ибриён 10:36), аммо ба мо муносибат ва ақли дуруст лозим аст (Ибриён 13:20-21). Якуми Юҳанно низ дар бораи мукофот барои иҷро кардани иродаи Худо сухан меронад (1 Юҳанно 2:17).
Муносибати ман ба иродаи Худо чист?
Шумо мехоҳед, ки достони ҳаёти шумо чӣ гуна навишта шавад? Оё шумо мекӯшед, ки ба ривояте, ки ҷомеа навиштааст, пайравӣ кунед? Мутаассифона, чунин достон шуморо холӣ мегузорад, бе маъно барои ҳаёти шумо. Хабари хуш ин аст, ки Худо барои шумо достон – ирода – дорад. Иҷро кардани он ба шумо вобаста аст.
Баъзе одамон гумон мекунанд, ки нақшаи Худо барои онҳо пинҳон аст ва пайдо кардани он ғайриимкон аст. Дигарон дар ҳақиқат намехоҳанд иродаи Худоро бидонанд, зеро аз он метарсанд, ки он ба онҳо чӣ гуна таъсир мерасонад. Як қатор шахсони алоҳида мехоҳанд қисмҳои иродаи Худоро, ки ба нақшаи онҳо мувофиқат мекунанд, иҷро кунанд ва боқимондаи иродаи Ӯро нодида гиранд. Муносибати дуруст ин аст, ки хоҳиши донистани иродаи Худо ва иҷро кардани он бо итоат ва фармонбардорӣ.
Фарқ гузоштан байни «Мақсади Худо» ва «Иродаи Худо»
Мақсадҳо ва иродаи Худо комил ва нек мебошанд, зеро Худо нек аст (Эфсӯсиён 1:9, Эфсӯсиён 3:11; Румиён 8:28, Румиён 9:11, Румиён 12:2; 2 Тимотиюс 1:9). Вақте ки Китоби Муқаддас дар бораи мақсадҳои Худо сухан меронад, инҳо чизҳое мебошанд, ки Худо муайян кардааст, ки рӯй диҳанд, ки ин маънои онро дорад, ки онҳо бояд рӯй диҳанд (Ишаъё 14:26-27, Ишаъё 19:12; Ирмиё 4:28; Марсияҳо 2:8). Масалан, Худо волидони биологӣ ва ҷинси шуморо муайян кардааст.
Худо соҳибихтиёр аст. Ӯ метавонад ҳар чизе ки мехоҳад, кунад (Ишаъё 14:24), ва Ӯ интихоб кард, ки ба инсонҳо доираи маҳдудеро барои иҷрои иродаи худ диҳад. Ин достони шуморо қисман аз ҷониби Худо муайяншуда ва қисман ба амалҳои шумо вобаста мекунад. Ӯ мехоҳад, ки шумо муқаддас зиндагӣ кунед, аммо Ӯ ба шумо иҷозат медиҳад, ки иродаи Ӯро пайравӣ кунед ё накунед. Шумо метавонед итоат кунед ё итоат накунед – яке бо мукофотҳо, дигаре бо интизом.
Китоби Муқаддас пур аз мисолҳоест, ки фарқи байни мақсади Худо ва иродаи Худоро нишон медиҳанд. Як мисол Яъқуб ва Эсов аст (Ҳастӣ 25–28). Мақсади Худо ин буд, ки «калонӣ ба хурдӣ хидмат хоҳад кард» (Румиён 9:12), ва ин иҷро шуд. Аммо, иродаи Худо дурӯғ гуфтани Яъқуб ба падарашро дар бар намегирифт, ки барои он Яъқуб натиҷаҳои дарднок гирифт. Яъқуб маҷбур шуд, ки хонаи худро тарк кунад ва дигар модарашро надид. Илова бар ин, фарзандони ӯ баъдтар дар бораи писари маҳбубаш Юсуф ба ӯ дурӯғ гуфтанд.
Мисоли дигар Юнус аст. Мақсади Худо барои мардуми Нинве тавба кардан буд. Иродаи Худо ин буд, ки Юнус ба мардуми Нинве мавъиза кунад. Нофармонии Юнус бар зидди иродаи Худо буд, ва ӯ маҷбур шуд, ки натиҷаҳоро бо се рӯз дар шиками моҳӣ гузарондан бигирад. Вақте ки Юнус ба иродаи Худо итоат кард ва ба мардуми Нинве мавъиза кард, ӯ асбобе буд, ки Худо барои иҷрои мақсади худ истифода бурд.
Мақсади Худо Худо манбаъ аст. Инсон омил нест. Тағйирнопазир аст; иҷро хоҳад шуд. Бо масъалаҳои рӯҳонӣ алоқаманд аст.
Иродаи Худо Худо манбаъ аст. Ба итоати инсон вобаста аст. Метавонад нодида гирифта шавад. Бо тамоми тафсилоти ҳаёт алоқаманд аст.
Фарқи байни «Иродаи умумии Худо» ва «Иродаи мушаххаси Худо»
Оё Худо барои ҳамаи мо хоҳишҳои якхела дорад? Ҷавоб ҳам ҳа ва ҳам не. Худо барои ҳамаи мо иродаи умумӣ дорад, ки дар Китоби Муқаддас ошкор шудааст. Масалан, иродаи умумии Худо наҷотро дар бар мегирад (1 Тимотиюс 2:3; 2 Петрус 3:9), итоати мо ба Ӯ (Румиён 12:1-2), итоат ба волидон (Эфсӯсиён 6:1), мубодилаи имон (Матто 28:19-20), покдоманӣ (1 Таслӯникиён 4:3) ва пур аз Рӯҳ будан (Эфсӯсиён 5:17-18).
Аз тарафи дигар, Худо барои ҳар яки мо иродаи мушаххас дорад. Китоби Муқаддас ба мо ҳамаи тафсилоти онро намегӯяд, ки бо кӣ издивоҷ кунем ё чӣ коре дошта бошем, аммо он ба мо тасаввуроти равшане дар бораи хоҳишҳои Ӯ медиҳад.
Худо ҳамаи тафсилотро якбора намедиҳад. Масалан, вақте ки Павлус Худованд Исоро дар роҳи Димишқ вохӯрд, Худованд ба ӯ дастур дод, ки «бархез ва ба шаҳр даро, ва ба ту гуфта хоҳад шуд, ки чӣ кор кунӣ» (Аъмол 9:6). Дар бисёр лаҳзаҳои ҳаёти мо, Худованд ба мо танҳо қадами ояндаро медиҳад, бе он ки роҳи пурраро ба мо гӯяд – ба монанди Иброҳим, ки Урро тарк кард, бе он ки макони ниҳоии худро бидонад.
Муҳим аст, ки қайд кард, ки иродаи мушаххаси Худо барои ҳаёти шумо бо мақсадҳои Ӯ ва иродаи умумии Ӯ барои ҳама мувофиқ аст. Масалан, Худо ҳеҷ гоҳ намехоҳад, ки шумо дурӯғ гӯед ё гуноҳи дигаре содир кунед. Аммо, Худо моро маҷбур намекунад, ки иродаи Ӯро иҷро кунем. Мо Ӯро эҳтиром мекунем ва дар ҳаёти худ маънои бузург пайдо мекунем, агар иродаи Ӯро иҷро кунем. Аммо, агар мо иродаи Ӯро барои худ аз даст диҳем, худро – ё ҳаёти худро – аз даст медиҳем.
Шартҳо барои донистани иродаи Худо
Худо дӯст медорад, ки бо шумо сухан гӯяд, ва Рӯҳ дар сафари ҳаёти шумо роҳнамоӣ мекунад. Аммо, дар бисёр ҳолатҳо шумо метавонед овози Ӯро аз даст диҳед, зеро шумо дар ҳолати дуруст нестед. Барои шунидани овози Худованд, ба шумо, чунон ки дар Румиён 12:1-2 нишон дода шудааст, лозим аст:
1. Таслими комил.
Павлус ба имондорон дастур дод, ки ҷисмҳои худро ҳамчун қурбонии зинда пешниҳод кунанд. Амалҳои мо, ё иҷрои ҳар гуна иродаи мо, аз ҷониби ҷисмҳои мо идора мешаванд. Аз ин рӯ, Павлус имондоронро насиҳат кард, ки амалҳои худро комилан ба Худо таслим кунанд. Ӯ ин таслими ҳаёти моро ҳамчун қурбонӣ мебинад. Ба ин маъно, ибодати мо бо як соати вохӯрӣ маҳдуд намешавад, балки ибодат сафари ҳаёти мост, ки дар он мо иродаи Худоро иҷро мекунем.
2. Ба ҷаҳон мувофиқат накардан.
Системаи ҷаҳон кӯшиш мекунад, ки достони худро ба мо таҳмил кунад. Тавассути он мо маъноҳои фасодкорона барои муваффақият, муҳаббат ва ҳатто ҳаёт пайдо мекунем. Барои шунидани овози Худо, мо бояд аз мувофиқат ба ин ҷаҳон худдорӣ кунем. Вақте ки мо аз таъсироти дунявӣ олуда мешавем, мо метавонем худро тавассути нав кардани ақли худ тавассути дуо ва омӯзиши Навиштаҳо пок кунем. Ин як раванди якумрӣ аст, ки бояд то даме ки мо дар ин ҷаҳони олуда зиндагӣ мекунем, анҷом дода шавад.
Чӣ тавр овози Худоро шунидан мумкин аст
Гирифтани иродаи умумии Худо барои ҳамаи мо оддӣ аст, зеро он аз Китоби Муқаддас аст. Аммо шумо метавонед пурсед: «Чӣ тавр ман метавонам иродаи мушаххаси Худоро дар ҳаёти худ бидонам? Чӣ тавр ман метавонам қарорҳои дурустро мувофиқи иродаи Худо қабул кунам?» Нуқтаи оғоз Китоби Муқаддас аст. Шумо бояд аз Калом пур шавед (Қӯлассиён 3:16), то ки шумо фикрҳои Худоро дар масъалаҳои гуногуни ҳаёт ба осонӣ бидонед. Инчунин, Навиштаҳо метавонанд ба санҷиши фикрҳо ва хоҳишҳои шумо кӯмак кунанд (Ибриён 4:12).
Дар хотир доред, ки шумо Рӯҳулқудсро дар худ доред (1 Қӯринтиён 6:19). Худо метавонад тавассути Ӯ бо шумо сухан гӯяд, зеро Ӯ шуморо роҳнамоӣ мекунад (Румиён 8:14). Рӯҳ инчунин метавонад шуморо роҳнамоӣ кунад, то ҷавобҳои саволҳои худро дар Китоби Муқаддас пайдо кунед (Юҳанно 16:13). Вақте ки Рӯҳ фикрҳои шуморо бо Навиштаҳо пур мекунад, шумо метавонед қарорҳои дурустро мувофиқи иродаи Худо қабул кунед. Аммо, эҳтиёт бошед, ки эҳсосоти худро бо овози Рӯҳулқудс омехта накунед.
Худо инчунин метавонад ҳолатҳо ё дигаронро барои расонидани иродаи худ ба шумо истифода барад. Дар як ҳодиса мо мехонем, ки ба Павлус иҷозат дода нашуд, ки ба баъзе шаҳрҳо барои мавъизаи Инҷил ташриф орад (Аъмол 16:7), ва Худованд аз рӯъё истифода бурд, то Павлус ва ҳамроҳонашро ба мавъиза дар Мақдуния равона кунад (Аъмол 16:8-10). Мисоли дигари шинос издивоҷи Исҳоқ ва Ривқо аст. Дар он достон хизматгор ба Худо дуо кард, ки ба ӯ занеро нишон диҳад, ки Худо барои Исҳоқ интихоб кардааст, дар асоси аксуламали ӯ ба дархости хизматгор барои нӯшидан (ниг. Ҳастӣ 24).
Худо инчунин метавонад аз маслиҳати дигар имондорон барои расонидани овози худ ба мо истифода барад. Вақте ки Павлус масеҳӣ шуд, Худованд аз Ҳанониё истифода бурд, то ба Павлус дар бораи нақшаҳои бузурги Худо барои ӯ бигӯяд: «Худои падарони мо туро таъин кард, ки иродаи Ӯро бидонӣ, Одилро бубинӣ ва овозеро аз даҳони Ӯ бишнавӣ; зеро ту барои Ӯ шоҳиди ҳама чизе хоҳӣ буд, ки дидаӣ ва шунидаӣ» (Аъмол 22:14-15). Мо бояд эҳтиёт бошем, ки танҳо аз имондорони рӯҳонӣ ва доно маслиҳат пурсем. Каломи Худо таълим медиҳад: «Роҳи аҳмақ дар назари худаш дуруст аст, аммо марди доно ба маслиҳат гӯш медиҳад» (Масалҳо 12:15).
Фикрҳои ниҳоӣ
Барои донистани нақшаи пурраи Худо барои ҳаёти худ шитоб накунед. Вақте ки мо мекӯшем, ки барои Ӯ зиндагӣ кунем, нури мо барои сафари ҳаёт хурд ва афзоянда аст (Масалҳо 4:18). Дар хотир доред, ки иродаи Худо барои ҳаёти шумо ҳеҷ гоҳ бо табиати Ӯ ё Каломи Ӯ мухолифат нахоҳад кард. Вақте ки шумо ба роҳнамоии Худо гӯш медиҳед, шумо метавонед онро аз даст диҳед ва ноком шавед. Ин як қисми раванди омӯзиш аст; машқ муҳим аст (Ибриён 5:14). Худо тавассути ақли мо муошират мекунад, аммо ба зеҳни инсонӣ такя накунед (Масалҳо 3:5-6). Ба нури каме, ки Худо метавонад ба шумо ошкор кунад, итоат кунед. Бар он амал кунед ва аз танбалӣ худдорӣ кунед (Аъмол 12:7-12-ро баррасӣ кунед).
Гумон накунед, ки иродаи Худо печида ё норавшан аст. Китоби Муқаддас мегӯяд: «Аз Худованд лаззат бар, ва Ӯ хоҳишҳои дили туро ба ту хоҳад дод» (Забур 37:4). Агар дили шумо дар ҳолати дуруст бошад, хоҳишҳои дили шумо мувофиқи хоҳишҳои дили Худо хоҳанд буд.
Рӯҳи Худоӣ бояд: «Ба Худованд таваккал кун» (Забур 37:3 KJV). Он ки таваккал мекунад, дар замин сокин хоҳад шуд ва ғизо хоҳад ёфт. «Аз Худованд низ лаззат бар» (Забур 37:4). Бигзор имондор аз Худованд лаззат барад, ва ӯ қаноатманд хоҳад шуд. «Роҳи худро ба Худованд супурд» (Забур 37:5). Ҳарчанд дар айни замон душвор бошад ҳам, Худованд парҳезгорро дар роҳ нигоҳ медорад ва адолати он ки дар роҳ мемонад, ошкор месозад. «Дар Худованд ором гир» (Забур 37:7). Бигзор рӯҳ дар Худованд ором гирад ва бо сабр Ӯро интизор шавад. Бо ором гирифтан дар Худованд, рӯҳ аз хашм ва ғазаб ҳифз мешавад. «Худовандро интизор шав» (Забур 37:9). Онҳое, ки Худовандро интизор мешаванд, заминро мерос хоҳанд гирифт. Ғайр аз ин, сабрро муддати дароз амалӣ кардан лозим нест, каме пас шарирон аз байн мераванд ва фурӯтанон дар баракат мустаҳкам мешаванд (Забур 37:10-11). Ҳарчанд рафтор ва роҳҳои парҳезгорон дуруст бошанд ҳам, бигзор онҳо ҳамеша дар хотир дошта бошанд, ки наҷоти онҳо аз Худованд аст. Ӯ қувват дар мушкилот, кӯмак дар вақти эҳтиёҷ ва наҷотдиҳанда аз шарирони ҳамаи онҳоест, ки ба Ӯ таваккал мекунанд (Забур 37:39-40). —Ҳамилтон Смит, мутобиқшуда аз Забур.
