Ин боби муқаддас пур аз дастурот аст ва дар замони дуршавӣ, ки мо зиндагӣ мекунем, хеле зарур аст. Дар ин ҷо як қатор нуктаҳои муҳимро дидан мумкин аст.
1. Ибодати Худо бояд аз ихтирооти инсонӣ озод бошад, ояти 1
Ду писари Ҳорун, Нодоб ва Абиҳу, дуддонҳои худро гирифта, бо оташе, ки аз қурбонгоҳи қурбонии сӯхтанӣ набуд, фурӯзон карданд ва пеши Худованд бухур оварданд. Хеле аҷиб аст, ки дар ояти охири боби қаблӣ мо мехонем, ки оташ аз Худованд берун омада, қурбонии сӯхтанӣ ва чарбуро фурӯ бурд. Азбаски дар матни ибрӣ тақсимоти бобҳо вуҷуд надорад, ривоят бефосила идома меёбад.
Ин далел гуноҳҳои ду коҳини ҷавонро боз ҳам равшантар мекунад, зеро фавран пас аз он ки Худованд худаш оташи Худро дар қурбонгоҳ фурӯзон кард, онҳо оташи худро барои бухур бо оташ аз манбаи дигар фурӯзон карданд. Калимаи ибрӣ, ки «бегона» тарҷума шудааст, маънои бегона ё хориҷӣ дорад ва аз решае меояд, ки маънои «дур шудан»-ро дорад. Ду ҷавон аз он чизе, ки ба Худованди муқаддас ва аз тартиби дурусти ибодати Ӯ вобаста буд, дур шуда, ғояҳои бегонаро ба тартиби Ӯ ворид карданд. Дар якчанд маврид мо мебинем, ки Худованд ризоияти Худро бо фиристодани оташ аз Худаш барои фурӯ бурдани қурбониҳо нишон медиҳад. Баъзеҳо қабули қурбониро тасдиқ карданд ва ба Қобил нишон дода шуд, ки қурбонии ӯ қобили қабул нест. Агар оташ аз Худованд қурбонии Ҳобилро фурӯ бурда бошад ва ин аз қурбонии Қобил боздошта шуда бошад, ин ба қадри кофӣ равшан хоҳад буд. Ҳарчанд барои дастгирии ин ғоя матне вуҷуд надорад, аммо дуруст аст, ки дигар ҳолатҳои чунин ризоияти илоҳӣ кам нестанд. Мо аллакай дар боби 9 якеро мушоҳида кардем. Оташи Худованд инчунин ба қурбонии Илёс дар Кармил ва ба қурбониҳои Сулаймон ҳангоми тақдиси маъбад афтод (2 Вақоеънома 7:1). Ин метавонад принсипро муқаррар кунад, ки оташи ризоият бояд аз Худо бошад ва оташи бегона иҷозат дода намешавад.
Мумкин аст, ки байни ду коҳин созиш вуҷуд дошта бошад. Мо мехонем, ки онҳо «ҳар яке дуддони худро гирифта, дар он оташ гузоштанд». Шояд онҳо ин масъаларо муҳокима карда, ба ҷорӣ кардани ин усули нави ибодат розӣ шуданд. Ин ғояи онҳо буд, на амри Худованд. Чунин ба назар мерасад, ки тартиби муайяне дода нашуда буд, аммо гуноҳи онҳо дар он буд, ки он чизеро, ки амр нашуда буд, иҷро карданд. Ҷорӣ кардани ғояҳои моҳиронаи инсонӣ ба ибодати Худованд, бешубҳа, бо хатар пур аст. Фавран пас аз он ки онҳо дар доварӣ зада шуданд, Мусо маънои онро фаҳмид ва гуфт: «Ин он чизест, ки Худованд гуфт: Ман дар онҳое, ки пеши Ман меоянд, муқаддас хоҳам шуд».
Худованд худаш комилан медонад, ки дар ибодати мо чӣ ба Ӯ писанд аст ва ихтирооти мо ба он синф дохил намешаванд.
2. Ибодати Худо бояд аз илҳоми инсонӣ озод бошад, ояти 9
Дар бораи он ки чӣ боис шуд, ки ду ҷавон кӯшиш карданд, ки оташи бегонаро ба ҷои оташ аз қурбонгоҳ истифода баранд, тахминҳо карда шудаанд ва баъзеҳо ба хулосае омадаанд, ки онҳо маст буданд ва аз ин сабаб Худованд пас аз он манъи машруботро ҳангоми хидмати коҳинон дар хаймаи муқаддас ҷорӣ кард. Онҳо метавонистанд маст бошанд, албатта, аммо чунин ба назар мерасад, ки фикр кардан хатост, ки Худованд ба чунин хатогӣ ниёз дошт, то Ӯро ба ҷорӣ кардани қоидаи нави рафтор барои коҳинон водор кунад.
Далел ин аст, ки ҳамчун коҳинони Худованди муқаддас онҳо бояд зарурати ҳушёрӣ ва рафтори муназзамро дар ҳузури Худованд мефаҳмиданд. Ҳадди аққал як мисоли китобӣ дар бораи хатари чунин беҳушӣ вуҷуд дорад. Нӯҳ қурбонгоҳ сохта, дар он қурбониҳое овард, ки ба Худованд писанд буданд, ва сипас маст шуд.
Дар хидмати илоҳӣ барои чунин рафтор ҷой набуд. Чизҳои дигар ғайр аз машрубот метавонанд чунин ангезаҳои инсониро таъмин кунанд ва онҳоро имрӯз дар ҳама ҷо дар доираҳои масеҳӣ дидан мумкин аст. «Поп»-и кафкдори ба истилоҳ сурудхонии Инҷил метавонад як мисол бошад. Ҳеҷ чизе, ки аз пайдоиши илоҳӣ нест, ки аз Рӯҳ нест, наметавонад дар хидмати Худо ҷой дошта бошад. Ба мо маслиҳат дода мешавад: «Бо шароб маст нашавед, балки аз Рӯҳ пур шавед». Ҳавворӣ дар бораи сурудхонӣ сухан меронад ва дар байни пешниҳодҳои ӯ сурудҳои рӯҳонӣ ҳастанд, на сурудҳои пайдоиши дунявӣ.
3. Ибодати Худо бояд аз таварруми инсонӣ озод бошад, ояти 12
Таъсири хамиртуруш маълум аст. Сарфи назар аз кӯшишҳо барои додани маънои дигар дар Матто 13, баръакс, ба назар мерасад, ки он ҳамеша маънои бад дорад. Вақте ки хамиртуруш бо хамир омехта мешавад, он ба тамоми масса паҳн шуда, боиси варам кардани тамоми масса мегардад. Дар ин оят Худованд истифодаи онро барои коҳинони хидматкунанда манъ мекунад.
Ҳеҷ чизе, ки боиси бузург кардани инсон ё варам кардани ҳисси аҳамияти худи ӯ мегардад, дар ҳузури Худованд таҳаммул карда намешавад. Хамиртуруш, ки ҳамчун таълимоти бад ҳисобида мешавад, ҳамеша инсонро аз рӯи ҷисм бузург мегардонад. Ҳақиқати Худо нишон медиҳад, ки инсон аз он тартиб комилан канор гузошта шудааст, на бузург карда шудааст. Ягона муносибати мувофиқ барои инсон дар назди Худо ин итоаткории ҳақиқӣ ва фурӯтании амиқ аст. Худо ба ҷалоли Худаш ғамхорӣ мекунад (ояти 3) ва ҳар чизе, ки ба ҳар маъно ба шарафи Ӯ мухолиф аст, ё муқобилат мекунад аз ҳузури муқаддаси Ӯ манъ аст. Дар дастурҳо оид ба хонаи Худаш Худо маълум карда буд, ки ба қурбонгоҳи Ӯ зинапоя набояд бошад.
Мо бояд дар ибодат ба Ӯ дар замини паст наздик шавем, ки ин ҷои ҳақиқии мо дар ҳузури Ӯст. Вақте ки Ӯ мехоҳад моро баланд бардорад, Ӯ ин корро дар вақти муайяни Худаш хоҳад кард (1 Петрус 5:6). Дар айни замон, ҷои дурусти мо дар назди Ӯ ин фурӯтанӣ ва вобастагии бошуурона аст.
4. Ибодати Худо бояд бе нопокӣ инсонӣ бошад, оятҳои 12-14
Нопокии инсон, табиатан, дар ҳузури Худо ҷой дошта наметавонист. Мо метавонем дар он ҷо танҳо ҳамчун шахсони покшуда истодагарӣ кунем. Мо мебинем, ки Ишаъё худро чӣ қадар нопок ҳис мекард, вақте ки ӯ Худовандро баланд ва бардошташуда дид. Аюб низ, ҳарчанд дар замони худ беҳтарин мард дар рӯи замин буд, ҳис кард, ки вақте чашмаш Худовандро дид, чӣ қадар нопок буд.
Ифлосии марговарӣ ба мо ба қадри кофӣ маълум аст; ба Худои муқаддас чӣ қадар бештар! Калимаҳои «хеле муқаддас» (ояти 12), «ҷои муқаддас» (ояти 13) ва «ҷои пок» (ояти 14) зарурати покиро дар хидмати Худо ва дар ибодати Ӯ сахт таъкид мекунанд. Ғояи ҷорӣ кардани расму оинҳои фасодкоронаи ҷаҳони атроф ба хидмати Ӯ комилан нафратовар аст.
5. Ибодати Худо бояд бе заъфи инсонӣ бошад, ояти 19
Ҳорун ва ду писари зиндамондаи ӯ хидмати худро дар робита ба қурбонии гуноҳ (ояти 16) иҷро накарда буданд. Хуни он дар ҷои муқаддас пошида нашуда буд ва онҳо гӯшти онро дар он ҷо нахӯрда буданд. Ҳорун ва оилаи ӯ як таҷрибаи осебпазирро аз сар гузаронида буданд, ки бешубҳа ба онҳо таъсири амиқ мерасонд, аммо ба онҳо дастур дода шуда буд, ки ба ифодаҳои муқаррарии андӯҳи инсонӣ роҳ надиҳанд ва дар ҳудуди хонаи Худованд бимонанд (оятҳои 6-7). Муҳим он аст, ки ба онҳо хотиррасон карда шуд, ки тадҳин бар онҳост.
Ҳатто зери фишори чунин андӯҳ, онҳо бояд ҳамчун коҳинони тадҳиншудаи Худованд рафтор мекарданд ва намегузоштанд, ки эҳсосоти табиӣ ба хидмати онҳо ҳамчун коҳинони Ӯ ва дар ҳузури муқаддаси Ӯ дахолат кунанд. Аммо, Мусо, ки инсон буд, эҳтимол заъф ва нокомии худро ҳис карда, нокомии бародараш ва писаронаш, ду коҳини ҷавонро фаҳмид ва аз илтимоси Ҳорун (ояти 19) нарм шуд. Аммо, тавре ки мо дар матн мебинем, он чизе ки онҳо иҷро накарда буданд, дар асл амри Худованд буд ва онҳо бояд он дастурҳоро новобаста аз он ки чӣ рӯй дод, иҷро мекарданд. Ду писаре, ки мурданд, он чизеро, ки Худованд амр накарда буд, иҷро карданд; Ҳорун ва писарони дигараш он чизеро, ки Худованд амр карда буд, иҷро накарданд.
Аммо заъфи инсонӣ, ҳарчанд мо онро мефаҳмем ва аз он нишона дорем, дар хидмати Худо ҷой надорад. Коҳинони хидматкунанда бояд гӯшти қурбонии гуноҳро мехӯрданд. Вазифаи онҳо буд, ки бо хӯрдани қурбонӣ, худро бо миллат дар гуноҳе, ки боиси қурбонӣ шуда буд, муаррифӣ кунанд. Чунин амал дар шароити гуноҳи Нодоб ва Абиҳу аҳамияти хеле назаррас дошт.
Исёне, ки нофармонии онҳоро ташвиқ карда буд, як хусусияти инсонӣ буд, ки метавонист ба осонӣ дар дилҳои худи онҳо вуҷуд дошта бошад ва аз ин рӯ ба осонӣ инкишоф ёбад. Онҳо бояд аз ин огоҳ мебуданд ва дар ҷои муқаддас қурбонии гуноҳро мехӯрданд. Ин барои мо ҳақиқати муқаддасро таъкид мекунад: «Ҳар кӣ гумон мекунад, ки истодааст, эҳтиёт кунад, ки наафтад» (1 Қӯринтиён 10:12). Гуноҳе, ки бародари азизро ба шикаст бурд, метавонад ба осонӣ гуноҳе бошад, ки боиси суқути худи ман мегардад. Хӯрдани қурбонии гуноҳ ин ҳақиқатро дар зеҳни мо зинда нигоҳ медорад.
Як нуктаи дигарро метавон зикр кард, ки ба синаи мавҷнок ва китфи бардошташуда (оятҳои 14-15) дахл дорад.
Ғизое, ки коҳин барои дастгирии онҳо лозим буд, дар ин ҷо ёфт мешавад. Синаи мавҷнок, ки аз синаи қурбонӣ гирифта шудааст, садоқати пурмуҳаббати Худовандро ба Падар ва ба анҷом додани коре, ки Падар ба Ӯ дода буд, таъкид мекунад. Ӯ омада буд, то иродаи Ӯро иҷро кунад ва ин Ӯро ба салиб мебурд, тавре ки мо медонем. Он чизе, ки Ӯро ба он ҷо рафтан, ба ҳама чизе, ки чунин таҷриба ба Ӯ меовард, тоб овардан имкон дод, муҳаббати амиқ ва абадии Ӯ ба Падар буд.
Вақте ки коҳинон онро мегиранд ва аз он ғизо мегиранд, ҷонҳои онҳо аз он дастгирӣ меёбанд ва эҳсосоти онҳо ғизо мегиранд. Сипас китфи бардошташуда низ дар ҷои муқаддас хӯрда мешуд.
Аксар вақт қайд карда мешавад, ки ин қисми қурбонӣ қуввати онро таъкид мекунад. Ин бе ҳақиқат нест; аммо мушаки пурқувваттарин дар гов мушаки бузурги рон аст ва қувваи бузурги гов барои кашидан дар он ҷост. Аммо мушакҳои китф қисмҳои пеш мебошанд ва дар ҳоле ки ин мушакҳои пурқувват дар қувваи кашиши гов нақш мебозанд, онҳо инчунин самти ҳаракатро назорат мекунанд. Дар бораи Худованд Исо гуфтан мумкин аст, ки ӯ «рӯи худро устуворона ба Ерусалим рафтан гузошт». Ин қуввати садоқати Ӯ ва самти онро таъкид мекунад.
Ин ғизои гаронбаҳо барои коҳини хидматкунанда аст ва ҳамчун коҳинон ба Худо ва Падари Ӯ, мо бояд аз чунин ғизо ғизо гирем, то эҳсосоти мо нигоҳ дошта шаванд ва самти роҳи мо ба Худо писанд ояд, зеро мо бояд дар ин ҷо роҳ равем, ҳамон тавре ки Худованд Исо роҳ рафт.
