Дарсҳо дар Хуруҷ дар бораи ҳаёти оилавӣ
Мо дар китоби Хуруҷ дарсҳои зиёдеро меомӯзем. Масалан, мо дар бораи ҳолати ғуломии худ ва озодии худ аз қудрати Шайтон таълим мегирем. Мо хоҳиши Худоро мебинем, ки дар миёни халқи наҷотёфтаи худ ҷой дошта бошад, ки дар он ҷо Ӯ метавонад зиндагӣ кунад. Дарсҳо дар бораи Худованд Исо – шахсе, ки барои дили Худо ҳама чизро дорад – дар намудҳои гуногуни тасвирҳо, ки ба хаймаи муқаддас ва асбобҳои дар он ва атрофи он алоқаманданд, пешниҳод шудаанд. Мо инчунин метавонем аз сурудҳои ҳамду сано ва ибодат ва хидмати наҷотёфтагон бисёр чизҳоро омӯзем. Албатта, дар Хуруҷ бисёр масъалаҳои дигар мавҷуданд, ки барои мо дастурҳои зиёде доранд. Дар байни онҳо нуқтаҳои арзишманд дар бораи ҳаёти оилавӣ ҳастанд, ки баъзеи онҳоро мо мехоҳем дар ин мақола баррасӣ кунем.
Дояҳо
Дар боби аввал мо дояҳоеро мебинем, ки аз Худо метарсиданд ва аз ин рӯ, қасдан ба фармони Фиръавн, ки барои куштани навзодони мард дар байни халқи Худо дода буд, итоат накарданд (ояти 16). Имрӯз низ ба мо ҷасорат дар имон лозим аст. Мо набояд ба талаботи ҷаҳон, ки мехоҳад фарзандони моро аз мо бигирад, таслим шавем. Бо эътимод ба Худои азими худ, мо бояд фарзандонеро, ки Ӯ ба мо баракат додааст, дуруст тарбия кунем. Ӯ аз шоҳзодаи ин ҷаҳон хеле болотар аст (Эфсӯсиён 2:1-10-ро баррасӣ кунед).
Амрам ва Юхабед
Хуруҷ 2:1 амали имонро аз ҷониби марде ошкор мекунад, ки Китоби Муқаддас дар бораи ӯ каме бештар мегӯяд. Амрам як левит буд ва ӯ занеро, Юхабедро (6:20), аз ҳамон қабила гирифт. Ӯ шарики издивоҷеро мехост, ки бо ӯ ҳамон имон ва хоҳиши хидмат ба Худоро дошта бошад, ва бо ӯ дар дил ва ҷон як бошад, то оилаи Худотарсро роҳбарӣ кунад. Қисми боқимондаи Хуруҷ нишон медиҳад, ки чӣ гуна Худованд ин қадами якҷоя буданро фаровон баракат дод (2 Қӯринтиён 6:14-15-ро баррасӣ кунед).
Ду фарзанди калонӣ, Мириам ва Ҳорун, аз Амран ва Юхабед дар давраи нисбатан осоишта таваллуд шуданд. Аммо, рӯзҳое, ки Мусо таваллуд шуд, пур аз душманӣ нисбат ба халқи Худо, бахусус фарзандони онҳо буд. Ин ба замон ва ҷомеаи мо монанд аст. Фарзандон тӯҳфаҳои Худо ҳастанд (Забур 127:3), аммо онҳо аксар вақт исқоти ҳамл карда мешаванд ё ба худашон гузошта мешаванд, зеро ҷаҳон тавонистааст ақли волидони онҳоро, ҳатто дар байни онҳое, ки худро масеҳӣ меноманд, фасод кунад.
Барои Мириам, Ҳорун ва Мусо, чизҳо дигар буданд. Афзалияти волидони онҳо ҳаёти оилавӣ бо Худотарсӣ буд. Мо инро дар он мебинем, ки падар ва модар якҷоя масъулияти худро ҳамчун волидон ба дӯш гирифтанд. Аъмол 7:20 мегӯяд: «Мусо ... дар хонаи падараш тарбия ёфт» (NKJV). Хуруҷ 2:9 дар бораи он ки модараш ӯро шир дод, сухан меронад, ва мо дар хотир дорем, ки чӣ гуна ӯ киштии қамишро сохта буд ва онро бо қатрон ва зифт бодиққат муҳофизат карда буд, то писарашро дар байни қамишҳо дар канори дарё бехатар нигоҳ дорад (ояти 3). Баъдтар, Ибриён 11:23 ба мо нишон медиҳад, ки волидон якҷоя кӯшиш карданд, ки Мусоро аз таъсири шахсе, ки дар ҷои зисти онҳо ҳукмронӣ мекард, муҳофизат кунанд.
Пас аз пайдо кардани Мусо дар киштӣ, духтари Фиръавн ба Юхабед гуфт, ки ӯ ба вай музд медиҳад, то кӯдакро барои ӯ шир диҳад (Хуруҷ 2:5-9). Аммо ин модар чӣ музди бузургтареро метавонист гирад, аз он ки тавонист писари худро муддате тарбия кунад! Вай духтари Фиръавнро рад накард, фикр карда, ки Мусо бори гарон хоҳад буд, ки ӯ пас аз муддате аз вай гирифта мешавад, ё тарбияи ӯ вақти ӯро барои худаш маҳдуд мекунад. Не. Юхабед дид, ки фарзандаш «зебо» аст, яъне ӯ барои Худо азиз буд (Ибриён 11:23). Модари Мусо аз музди пешниҳодкардаи духтари Фиръавн нигарон набуд. Ба ҷои ин, вай медонист, ки Худо ба вай мукофот медиҳад, зеро вай фарзандашро барои Ӯ тарбия мекард.
Мусо
Даҳсолаҳо пас, вақте ки Мусо пир шуд, ӯ дар назди Фиръавни фасодкор исрор кард, ки ба халқ, ибриён, иҷозат дода шавад, ки барои хидмат ба Худо раванд. Дар аввал, Фиръавн розӣ шуд, ки мардонро раҳо кунад, сипас танҳо халқро бидуни чорво барои қурбонӣ ё зиндагӣ. Аммо Мусо ба ҳеҷ яке аз ин пешниҳодҳо розӣ нашуд. Мусо шарҳ дод: «Мо бо ҷавонону пирони худ; бо писарону духтарони худ, бо рамаҳову галаҳои худ хоҳем рафт, зеро мо бояд барои Худованд ид барпо кунем» (Хуруҷ 10:9).
Ҷавоби Фиръавн тамасхур буд. Ӯ ба онҳо иҷозат намедод, ки бо кӯдакони худ раванд (ояти 10). Аммо Мусо устувор истод, ва Худо имони ӯро баракат дод. Ҳамчун кӯдаки хурдсол, Мусо аз волидонаш омӯхта буд, ки ӯ барои онҳо чӣ қадар азиз аст. Ӯ инро хуб медонист ва дар синни 80-солагӣ то ҳол назари равшане ба он дошт. Ҷавонон ва пирон бояд якҷоя бошанд, ва халқи Худо бояд якҷоя хидмат кунанд, дар биёбон барои Худованд ид барпо кунанд, аз халқи замин ҷудо.
Дар хонаҳои ибриён
Сарсахтии Фиръавн боиси он шуд, ки як бало пас аз дигаре ба Миср фарояд. Балоҳои аввал ба исроилиён дар Ҷушан низ таъсир расониданд, аммо баъдтар Худо фарқ гузошт. Дар як бало – нӯҳум – торикии ғафс, ки онро ҳис кардан мумкин буд, ба Миср фаромад. Се рӯз мисриён ҷуръат накарданд, ки аз ҷойҳои худ бархезанд (оятҳои 22-23).
Ин як пешгӯии торикии абадӣ буд, ки онҳое, ки ба торикии берунӣ, ба ҷазои абадӣ партофта мешаванд, эҳсос мекунанд. Айюб 10:22 дар бораи ин ҳамчун «замин ба мисли худи торикӣ, ба мисли сояи марг, бидуни ҳеҷ тартиб, ки ҳатто нур ҳам мисли торикӣ аст» сухан меронад. Чӣ даҳшатнок! Аммо, одамон инро интихоб мекунанд, зеро онҳо торикиро ба нури ҳузури муқаддаси Худо, ки онҳоро фош мекунад, афзалтар медонанд. Чаро? «Зеро аъмоли онҳо бад аст» (Юҳанно 3:19), ва онҳо намехоҳанд аз онҳо даст кашанд.
Барои исроилиён дар рӯзҳои бало чӣ гуна буд? Хуруҷ 10:23 ба мо мегӯяд: «Аммо ҳамаи фарзандони Исроил дар манзилҳои худ нур доштанд», ё «дар ҷое ки онҳо зиндагӣ мекарданд» (ESV). Он намегӯяд, ки тамоми замини Ҷушан нур дошт, балки танҳо дар хонаҳои халқи Худо нур буд. Ин маънои онро надошт, ки дар ҳар хона чароғҳо фурӯзон буданд. Ба ҷои ин, ин мӯъҷизае аз Худо буд, ки он нурро таъмин кард (Юҳанно 3:21-ро баррасӣ кунед).
Мо наметавонем фарзандони худро аз кашфи он ки торикӣ дар ин ҷаҳон чӣ қадар амиқ аст, боздорем, аммо мо метавонем онҳоро бо таъмини он ки нури Худо дар хонаҳои мо медурахшад, муҳофизат кунем. Нур торикиро меронад ва гармиро паҳн мекунад. Ин маҳз ҳамон чизест, ки фарзандони мо ба он ниёз доранд. Онҳо бояд пай баранд, ки чӣ гуна нури Худо торикиро, ки гӯё пас аз будан дар ҷойҳое, ки ба Каломи Худо кам ё тамоман аҳамият дода намешавад, дар атрофи онҳо овезон аст, меронад.
Иди Фисҳ
Мо дар Хуруҷ 12 дарси наверо меомӯзем: барраи Фисҳ. 1 Қӯринтиён 5:7 нишон медиҳад, ки ин барра дар бораи Масеҳ, Фисҳи мо, «Баррае, ки аз бунёди ҷаҳон кушта шудааст» (Ваҳй 13:8 NKJV) сухан меронад.
Ҳамаи исроилиён бояд баррае мегирифтанд, «баррае барои ҳар хонавода» (Хуруҷ 12:3). Чор рӯз он барра дар хона буд. Он аз ҷониби падар интихоб шуда буд, зеро он «беайб» буд (ояти 5), ва ин комилият бешубҳа дар чор рӯз, вақте ки кӯдакон метавонистанд барраро тамошо кунанд, боз ҳам бештар зоҳир шуд. Аммо лаҳзае фаро расид, ки барра бояд кушта мешуд. Ин бешубҳа хеле таъсирбахш буд, бахусус барои кӯдакон, ки ба чунин барраи ширини хурд ба осонӣ дилбастагӣ пайдо мекарданд!
Ба ҳамин монанд, ба мо Барра барои хонаводаҳои мо лозим аст. Мо Масеҳро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ медонем, аммо Барраи Худо дар ҳаёти мо ва дар оилаҳои мо чӣ нақш мебозад? Барра дар муносибати мо бо хешовандон ё бо дӯстон чӣ нақш дорад? Оё мо дар бораи Ӯ сухан меронем ва суруд мехонем? Оё мо ба Ӯ шукр ва ҳамду сано мегӯем? Ё, мо дар бораи ҳама гуна масъалаҳои камтар муҳим, мисли ду нафар дар роҳ ба Эммаус дар Луқо 24, сухан меронем? Ман бояд иқрор шавам, ки ман хеле зуд-зуд ба ин дом афтодаам.
Чӣ гуна мо метавонем фаромӯш кунем, ки Худованд Исо бо ҳукми беамон Худои Муқаддас чӣ гуна гузашт? Барра дар оташ бирён карда шуд (Хуруҷ 12:9), зеро ҳатто ҷӯшонидани он дар об ба қадри кофӣ гарм набуд, то он чизеро, ки Худованд Исо ҳангоми азоб кашидан зери хашми Худо барои мо ҳамчун Фисҳи мо гузашт, тасвир кунад.
Барраи Фисҳ бо гиёҳҳои талх хӯрда шуд. Ин дар бораи он сухан меронад, ки Масеҳ бояд азоби бениҳоят талхро дар тарк кардани Худо – на Падар (ниг. Матто 27:46) – аз сар гузаронад. Вақте ки мо дар хотир дорем, ки мо сабаби ин будем, ин барои мо талх аст.
Вақте ки мо ҳамчун волидон дар бораи ин чизҳо фикр мекунем, оё мо хоҳиш намекунем, ки Барра дар ҳаёти оилавии мо марказӣ шавад, шукргузорӣ барои он чизе, ки Худованд бо хоҳиши худ барои мо гузашт? Ин моро ба ибодати Ӯ меорад. Ин маҳз ҳамон чизест, ки фарзандони мо дар ин рӯз, вақте ки бисёр чизҳо худмарказӣ ҳастанд, ба он ниёз доранд. Ҳатто он чизе, ки аксар вақт «ҳамду сано» ва «ибодати» масеҳӣ номида мешавад, чизе ҷуз ифодаи эҳсосот ва ҳиссиёти мо нест. Бо доштани Барра дар хонаҳои мо, фарзандони мо меомӯзанд, ки чаро ибодати ҳақиқии масеҳӣ ба Масеҳ – шахсияти Ӯ, кори Ӯ ва арзиши он барои дили Худо – марказӣ аст. Бо тамаркуз ба Масеҳ, фарзандони мо аз таъсири Миср, аз ин ҷаҳон, ки Барраро намешиносад, эмин хоҳанд монд.
Дар ёдбуд
Дар ин китоби Китоби Муқаддас дар бораи ҳаёти оилавии Худотарсӣ бисёр чизҳои дигарро пайдо кардан мумкин аст, аммо биёед як дарси охиринро аз Хуруҷ 12:26-27 баррасӣ кунем. Дар он ҷо мо мехонем: «Вақте ки фарзандони шумо ба шумо мегӯянд: «Ин хидмат барои шумо чӣ маъно дорад?» шумо мегӯед: «Ин қурбонии Фисҳи Худованд аст, ки аз хонаҳои фарзандони Исроил дар Миср гузашт, вақте ки Ӯ мисриёнро зад ва хонаводаҳои моро наҷот дод».
Чӣ дарси аҷиберо мо дар ин ҷо дар бораи муоширати ошкоро дар оила меомӯзем! Ин бешубҳа як раванди омӯзиш аст. Агар мо аз хурдсолӣ бо ҳамдигар дар бораи чизҳои ҳаррӯза сӯҳбат кардан, бо бунёди робитаи эътимод ва гузаронидани вақт бо якдигар кор накунем, пас дар бораи чизҳои рӯҳонӣ низ ҳеҷ гуна ошкороӣ нахоҳад буд. Фарзандони мо бо саволҳои рӯҳонӣ ба мо нахоҳанд омад; шояд ин саволҳо ҳатто дар онҳо пайдо нашаванд.
Фарзандони мо метавонанд бо саволҳо ба бародарону хоҳарони рӯҳонӣ муроҷиат кунанд, ки ин хуб аст. Аммо, нияти Худо ин аст, ки дар оила ошкороӣ ва эътимоди кофӣ вуҷуд дошта бошад, то писарону духтарони мо метавонанд бароҳат дар бораи эҳсосот, таҷрибаҳо ва саволҳои имон сӯҳбат кунанд. Мо бояд инро омӯзем. Ин дар ҳақиқат баракат барои издивоҷ ва оила аст, агар Масеҳ бештар мавзӯи сӯҳбати мо бошад.
Худо хонаводаҳои халқи худро наҷот дод, чунон ки мо мехонем. Оилаҳо аз Миср бо дасти тавонои Ӯ озод карда шуданд. Ба ҳамин монанд, ҳатто ҳоло, хоҳиши Худо ин аст, ки тавассути имон «шумо ва хонаводаи шуморо» наҷот диҳад (Аъмол 16:31).
Вақте ки Худо ин дастуроти равшанро ба халқи худ дод, натиҷа дар охири Хуруҷ 12:27 чӣ буд? «Халқ сарҳои худро хам карда, ибодат карданд». Онҳо аз амали файзбахши Худо, ки онҳоро аз ғуломӣ дар Миср тавассути барраи азизе наҷот дода буд, сахт мутаассир шуданд ва Худоро ибодат карданд.
Агар мо иҷозат диҳем, ки он чизе, ки Худованд кардааст, ба мо таъсир расонад, оё мо ҳама дар ибодат – ҳамчун шахсони алоҳида, ҳамсарон ва оилаҳо – зону намезанем? Он гоҳ мо Худоро барои Барра, ки Ӯ бо хоҳиши худ дод, ки тавассути Ӯ худро ҷалол дод, ва ки тавассути Ӯ моро барои абадият наҷот дод, шукр мегуфтем. Мо якҷоя, ҷавонон ва пирон, субҳҳои рӯзи Худованд ва дигар вақтҳо, бо дилҳои шукргузор ба Он ки Худо худаш метавонад дар Ӯ ором гирад, тамаркуз мекардем.
