Левит, китоби левиён, нишон медиҳад, ки Худованди мо аз дохили хайма ба халқи Худ тавассути хизматгори Худ Мусо сухан мегӯяд. Худои мо дар миёни халқи Худ аст; ин ҳамеша хоҳиши Ӯст. Дар ин китоб Ӯ нақл мекунад, ки қурбониҳоро онҳое, ки бо Ӯ муносибат доштанд, чӣ гуна бояд пешниҳод мекарданд. Хуб гуфта шудааст, ки қурбонӣ барои Худо аст. Қурбонӣ бояд ба Ӯ мувофиқ бошад; он метавонад ба одам мувофиқ бошад ё набошад, аммо ин фарқе надорад. Халқи Ӯ бояд чизеро қурбонӣ мекард ва он бояд бо усуле пешниҳод мешуд, ки ба дастуроти Ӯ мувофиқ бошад. Дар Левит мехонем: «...Ва он қабул карда мешавад» (1:4 KJV). Ин китоб муқаддасии Худоро нишон медиҳад. Аммо, худи таърихи Леви раҳмати Худоро нишон медиҳад.
Аввалин ёдоварӣ аз Леви пас аз ба воя расиданаш ба як амали зӯроварӣ (Ҳастӣ 34) алоқаманд аст. Дар он ҷо, Леви ва бародараш Шимъӯн воситаҳои бераҳмӣ буданд. Онҳо ҳамаи мардони шаҳри Ҳомор ва писараш Шакемро куштанд. Аммо Худои мо меҳрубон ва бахшанда аст, зеро Ӯ баъдтар насли Леви, қабилаи Левиро даъват кард, ки аз они Ӯ бошанд ва ба Ӯ ҳамчун коҳинон хизмат кунанд. Дарсе, ки бояд омӯхт, ин аст, ки новобаста аз он ки гузаштаи мо чӣ қадар сиёҳ аст, нокомии бузург дар ҳаёти шахсии мо чӣ қадар аст, Худои мо то ҳол метавонад моро барои ҷалоли Худ истифода барад! Вақте ки Худо қарор медиҳад, ки шуморо барои Худ истифода барад, пас, мисли Леви, Ӯ беш аз ин қодир аст, ки ин корро кунад. Оё мо дар ёд дорем, ки Мусо як мисриро нодуруст кушта, ӯро дар рег пинҳон кард (Хуруҷ 2:12)? Ё амалҳои шоҳ Довудро дар масъалаи зани Уриёи хиттӣ (2 Подшоҳон 11) ба назар гиред. Довуд барои гуноҳҳояш гарон пардохт, аммо дар ниҳоят Худо ӯро барои навиштани беш аз 70 тарона истифода бурд ва Худованд то ҳол ба ӯ дар мубориза бо душманони Исроил кӯмак мекард.
Мо шояд ҳайрон шавем, ки чаро ин китоби левиён, ки қурбониҳои Яҳуваро муайян мекунад, дар Левит 11 рӯйхати ҳайвоноти тоза ва нотозаро медиҳад? Дар чанд ояти аввали он боб мо ҳайвонотеро дорем, ки хӯрок меҷаванд ва баъзеҳо, ки пойҳои ҷудошуда доранд. Саволи дуюм метавонад ин бошад: «Худои Муқаддаси мо дар таснифи ҳайвонот мувофиқи раванди ҳозима ва пойҳои онҳо чӣ мақсад дошт?» Ҳамчун шогирдони Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо, ҷавобҳо ба ин ду савол бояд ба мо дар бораи рафтори дуруст дар назари Худо аз ҷиҳати ахлоқӣ сухан гӯянд. Барои равшанӣ, мо бояд контекстро бо назардошти бобҳои қаблӣ дарк кунем.
Анҷоми бузург
Дар охири Левит 9 мо он чизеро дорем, ки метавон онро «Анҷоми бузург» номид. Дар Навиштаҳое, ки ба ин боб оварда мерасонанд, Худои мо дастурҳои хеле муфассалро дар бораи он ки чӣ гуна чизҳоро коҳин ва гунаҳкор бояд пешниҳод мекарданд, дода буд. Ин дастурҳо дар охири Левит 9 бо рӯйдодҳои таъсирбахш ба анҷом расиданд. Мардум аз худи таҷриба ва дидани он чизе, ки рӯй медод, ба рӯи худ афтоданд. Акнун ин ба одам вобаста буд, ки он чизеро, ки муайян шуда буд, пайваста иҷро кунад. Одам бо он чизе, ки ба ӯ дода шуда буд, чӣ гуна муносибат мекард? Барои ҷавоб додан, мо бояд дар бораи пайдоиш ва идомаи оташ барои қурбонгоҳ фаҳмиши равшан пайдо кунем.
Оташ барои қурбонгоҳ
Тавре ки дар ояти 24 сабт шудааст, Худо – на одам – ин оташро оғоз кард! Инчунин, мувофиқи Левит 6:13, оташ дар қурбонгоҳ ҳеҷ гоҳ хомӯш намешуд. Худо онро оғоз кард ва коҳинон бояд кафолат медоданд, ки он пайваста месӯзад. Оё ин намегӯяд, ки ҳукме, ки бар Масеҳ афтод, танҳо аз Худо омада метавонист? Мо дар ин бора аз пайғамбар Ишаъё фаҳмиш пайдо мекунем: «Мо Ӯро маҷрӯҳ, аз ҷониби Худо задашуда ва азобдида меҳисобидем» (53:4). Ишаъё ошкор кард, ки яҳудӣ Худованд Исоро шахси бад меҳисобад, зеро чизҳои даҳшатноке, ки ба Ӯ рӯй доданд. Аммо, Ишаъё идома дод: «Аммо Ӯ барои гуноҳҳои мо маҷрӯҳ шуд, Ӯ барои беинсофиҳои мо кӯфта шуд» (ояти 5). Ин ҳама кори Худо буд ва Ӯ инро барои некӯаҳволии мо кард.
Навбати одам
Левит 9 бо афтодани мардум ба рӯи худ ва дастурҳои равшан дар бораи қурбониҳо ба охир мерасад. Оташ аланга гирифта буд ва акнун ба одам вобаста буд, ки бо он чизе, ки ба ӯ дода шуда буд, идома диҳад. Афсӯс, ки одам дар масъулияти худ ноком шуд – ва ӯ ин корро хеле зуд кард. Писарони Ҳорун Нодоб ва Абиҳу оташи худро оварданд, ки «оташи бегона» (10:1) номида мешуд, ки он чизеро, ки Худо муқаррар карда буд, нодида гирифтанд. Ин ду нафарро Яҳува кушт ва Ҳорун дар як лаҳза ду фарзанди худро аз даст дод. Баъдтар, вақте ки бо Мусо дар бораи қурбонии гуноҳ сухан мегуфт, Ҳорун гуфт: «...Ва чунин чизҳо ба ман рӯй доданд» (ояти 19). Метавон ғамгинии ӯро ҳис кард. Мо бояд қайд кунем, ки Нодоб ва Абиҳу эҳтимолан дар вақти гуноҳ карданашон ба ин тариқи ҷиддӣ нӯшида буданд ва эҳтимолан маст буданд (ниг. ояти 9). Чӣ огоҳие барои мо!
Дарси ахлоқии Левит 10 вақте дода мешавад, ки Мусо ба Ҳорун сухан гуфт: «Ин аст он чизе, ки Худованд гуфт: «Ман дар онҳое, ки ба Ман наздик мешаванд, муқаддас хоҳам шуд ва дар назди тамоми халқ ҷалол хоҳам ёфт» (ояти 3). Ҳамаи масеҳиён ҳамчун коҳинон дида мешаванд ва ҳамчун чунин мо даъват карда мешавем, ки бо чизҳои гаронбаҳои Масеҳ муносибат кунем. Ин боб бояд ба мо муқаддасии Худоро хотиррасон кунад, ки ҳеҷ гоҳ набояд аз зеҳни мо дур бошад.
Намудҳои ҳайвонот
Ҳоло мо ба Левит 11 меоем, ки дар он Худованд ба Ҳорун ва Мусо дар бораи он чизе, ки халқи Ӯ бояд мехӯрд ва намехӯрд, сухан гуфт. Барои зеҳни масеҳӣ маҳдуд кардани он чизе, ки метавон хӯрд, бояд аҷиб ба назар расад (Аъмол 10:10-15-ро ба назар гиред). Оё назорат кардани он чизе, ки одамон мехӯранд, воқеан рафтори онҳоро тағйир медиҳад? Аммо, вақте ки мо таълимоти асосии Аҳди Қадимро мефаҳмем, мо ба таври равшан дарк мекунем, ки гузоштани қонунҳо ба дили тағйирнаёфтаи одам кор намекунад. Чӣ қадар муҳим аст, ки ҳақиқатро дарк кунем, ки қонуни додашуда аз ҷониби Мусо ҳеҷ гоҳ рафтори одамро беҳтар накард. Худои мо дар ҳикмати Худ Аҳди Қадимро хеле калон навишт, то ин мавзӯи бузургро борҳо ва борҳо нишон диҳад. Ӯ вақти худро сарф кард, то ошкор кунад, ки файз ягона роҳест, ки одам метавонад ба Худо наздик шавад. Муқаррар кардан, ё таъсис додан, ки исроилиён чӣ мехӯрданд, онҳоро беҳтар накард, ҳамон тавре ки боқимондаи қонун ин корро накард. Дар хотир доред, ки ҳадафи мо ба даст овардани таълимоти ахлоқии ин чизҳост.
Барои имондори Аҳди Ҷадид, дарси муҳиме, ки аз Левит 11 бармеояд, ба он дахл дорад, ки мо бо чизҳои Масеҳ чӣ гуна муносибат мекунем. Ду писари Ҳорун аз сабаби беэътиноӣ ба муқаддасии Худо ҷони худро доданд. Агар мо дарси марказии рӯҳониро аз ин боб дарк кунем, мо дарсҳоеро пайдо хоҳем кард, ки моро бо фикрҳои Худо мувофиқ нигоҳ медоранд ва аз амалҳои ҷисмонӣ дур мекунанд.
Пойҳои ҷудошуда ва хӯрок хӯрдан
Баъзе ҳайвонот пойҳои ҷудошуда доранд. Инҳо ҳайвоноте мебошанд, ки аз ҷаҳон ҷудо дида мешаванд. Пойҳои ҷудошудаи онҳо барои мо тасвир мекунанд, ки роҳи онҳо он чиро, ки аз Худост ва он чиро, ки аз ҷаҳон аст, ба таври равшан ҷудо мекунад. Мо шояд аз зарурат дар ҷаҳон бошем, аммо пойҳои ҷудошудаи мо назари моро ба ҷаҳон ҳамчун зери ҳукми Худо ва ниёз ба раҳмати Ӯ нигоҳ медоранд. Ба ҳамин монанд, мо «дар ҷаҳон» ҳастем, аммо умедворем, ки «на аз ҷаҳон» (ниг. Юҳанно 17:13-18).
Баъд, мо ҳайвонотеро дорем, ки хӯрок меҷаванд. Рӯҳе, ки дар мост, бо хурсандӣ аз Каломи Муқаддаси Худо таълим медиҳад. Вақте ки мо ҳар рӯз Китоби Муқаддаси худро мехонем, мо метавонем дастури Павлуси расулро ба Тимотиюс иҷро кунем: «Дар ин чизҳо мулоҳиза кун, худро комилан ба онҳо бахш» (1 Тимотиюс 4:15). Ин барои мо ҳамчун масеҳиён – хӯрок хӯрдан аст.
Дар Левит 11:1-8 мо ҳайвонотеро пайдо мекунем, ки хӯрок меҷаванд, аммо пойҳои ҷудошуда надоранд: шутур, харгӯш ё гиракс ва харгӯш. Ниҳоят, мо хукҳоро дорем, ки пойҳои ҷудошуда доранд, аммо хӯрок намеҷаванд. Биёед дарсҳоро аз ҳар як ҳайвон баррасӣ кунем.
Шутур
Шутур бори дунёро мебардорад. Аҳамияти ахлоқии ин намуди ҳайвон бояд барои масеҳии Аҳди Ҷадид бисёр чизҳоро гӯяд, зеро ин дарси хеле муҳим аст. Имондорони Аҳди Ҷадид даъват карда намешаванд, ки ин дунёро ҷои беҳтаре созанд, ин даъвати ӯ нест. Мо бояд дар корҳои худ кӯшиш кунем, ки Худованди худро бо саъю кӯшиши пурра эҳтиром кунем, аммо дар бардоштани бори ин дунё иштирок кардан он чизе нест, ки мо ба он даъват шудаем. «Дунёро ва чизҳои дунёро дӯст надоред» (1 Юҳанно 2:15). Ба назари ман, намунаи хуби наздик будан ба дунё масъалаи ба сиёсат машғул шудан аст, гарчанде ки намунаҳои зиёди дигари омехта шудан дар дунё ва роҳҳои он вуҷуд доранд.
Дар хотир доред, ки некии Худост, ки ба тавба меорад (Румиён 2:4). Оё ин тавр нест, ки ҳар қадар бештар кӯшиш кунем, ки бори ин дунёро бардорем, ҳамон қадар камтар аз ҷиҳати ахлоқӣ барои шинохтани некии Худо ва дидани он дар бисёр ҷойҳо дар атрофи мо муҷаҳҳаз мешавем? Бигзор Худованд чашмони моро – чашмони муқаддасони азизи Худро – дар бораи он ки Ӯ ҳар рӯз ба мо чӣ қадар нек аст, кушояд.
Харгӯш ё гиракс
Харгӯшҳо ё гираксҳо аксари вақти худро дар офтоб истироҳат мекунанд, аксар вақт дар болои ҳамдигар. Дар Масалҳо 30:26 мехонем: «Харгӯшҳо халқи заифанд, аммо хонаҳои худро дар сангҳо месозанд.» Худованд онҳоро таъмин мекунад, ҳамон тавре ки моро таъмин мекунад, ва аксар вақт бо роҳҳое, ки мо шояд намедонем.
Вақте ки ман ин намуди ҳайвонро баррасӣ мекунам, калимаи «танбал» ба ёдам меояд. Масалҳо дар бораи танбал сухан мегӯянд ва ба мо мегӯянд, ки ӯ танбал аст: «Танбал аз сабаби сардӣ шудгор намекунад; бинобар ин дар вақти дарав гадоӣ мекунад ва чизе надорад» (20:4). Мо дар ин ҷо намунаи шахсеро дорем, ки аз зиндагии хуб лаззат мебарад, аммо ба кори сахт таваҷҷӯҳ надорад. Имондори Аҳди Ҷадид аксар вақт бо саъю кӯшиши мустақиман ба кори Худованд алоқаманд мукофотҳои бузург мегирад. Мо метавонем дар корҳои заминӣ сахт кор кунем ва дар корҳои осмонӣ саъю кӯшиш кунем.
Ман таваҷҷӯҳи шуморо ба ҷамъомади маҳаллӣ ва ниёзҳои он ҷо ҷалб мекунам. Оҳ, ки Худованд ба мо дил диҳад, махсусан ба онҳое, ки масъулиятҳои аз ҷониби Худо додашуда доранд, то дар ҳар як вохӯрӣ коре махсус кунанд. Мо бояд барои ҳар як вохӯрӣ бо суруд омода бошем, қисматро барои омӯзиши Китоби Муқаддас омӯхта бошем ё рӯйхати нави чизҳоро барои дуо тартиб дода бошем. Ман шунидаам, ки манфиати асосии Худованд дар ин замин ҳоло Ҷамъомад, халқи Ӯ, бадани Масеҳ аст. Агар шумо яке аз халқи Худо бошед, пас вазифаи шумо ғамхорӣ кардан ба халқи Ӯст.
Харгӯш
Ин намуди ҳайвон дар бораи гуноҳи хеле хатарноке сухан мегӯяд, ки метавонад одамонро хароб кунад ва салтанатҳоро фурӯ резад. Харгӯш ҳайвонест, ки зуд афзоиш меёбад. Ӯ ба мо дар бораи гуноҳи ҷинсӣ ва машғул будан бо ақли шаҳвонӣ сухан мегӯяд. Ин метавонад ба осонӣ ба нашъамандӣ табдил ёбад, ҳамон тавре ки бо шоҳ Довуд ва шоҳ Сулаймон, инчунин бо роҳбарони кунунӣ ва ахир, варзишгарон ва мардону занони сершумор буд. Ин метавонад ба бисёр чизҳои бад, аз ҷумла порнография ва муносибатҳои ҷинсӣ берун аз тарҳи Худо оварда расонад. Агар шумо ин нашъамандиро дошта бошед, пас ман аз шумо хоҳиш мекунам, ки пеш аз он ки шумо, оила ва тиҷорати шуморо хароб кунад, кӯмак ҷӯед.
Хук
Умуман, одамон намехоҳанд ба хук наздик бошанд. Ин ҳайвонот аз ҷаҳон ҷудо дида мешаванд, аммо одатҳои хӯрдани онҳо мавриди баррасии мост. Хукҳо бе табъиз мехӯранд. Ман шунидаам, ки шумо наметавонед ба хук бо даст хӯрок диҳед, магар ин ки ангушти худро дар ин раванд гум кунед. Навиштаҳо ба мо мегӯянд, ки бо мулоҳиза кардан ва худро комилан ба омӯзиши Каломи Худо бахшидан, «фоидаи мо ба ҳама зоҳир мешавад» (1 Тимотиюс 4:15).
Ба назари ман, Китоби Муқаддас пур аз оятҳоест, ки мо метавонем онҳоро «суръатбахш» номид – оятҳое, ки мо ҳангоми бори аввал хонданашон намефаҳмем. Барои фаҳмидани чунин порчаҳо мулоҳиза ва омӯзиш лозим аст. Мукофотҳо барои хӯрок хӯрдан, ба истилоҳ, хеле рӯҳбаландкунандаанд. Худованд метавонад ва чизҳоро ба ҳамаи халқи Худ ошкор мекунад, зеро онҳо вақт ва энергияро дар хондан ва фаҳмидани Каломи Ӯ сарф мекунанд.
Ман баррасии худро дар бораи хук бо изҳорот ба анҷом мерасонам, ки мо бояд эҳтиёткор бошем, ки чӣ қадар аз хабарҳо ва фароғати дунёро қабул мекунем. Вақте ки ақли мо ба Масеҳ нигаронида шудааст, пас партовҳое, ки аксар вақт аз Интернет ва дигар васоити ахбори омма мерезанд, бояд моро хафа кунанд. Вақте ки ман як имондори ҷавон будам, баъзан аз ҳукмҳое, ки муқаддасони калонсол дар бораи дунё ва роҳҳои он мебароварданд, хафа мешудам, аммо бо мурури замон Худованд ба ман нишон дод, ки ин масеҳиёни содиқ дар огоҳиҳои худ чӣ қадар дуруст буданд.
Хулоса
Намудҳои ҳайвоноти Левит 11 ба мо дастурҳои арзишманд медиҳанд, зеро мо кӯшиш мекунем, ки Худо ва хоҳишҳои Ӯро дар ҳаёти худ ҳамчун масеҳиён эҳтиром кунем. Мо ба Худои меҳрубон хизмат мекунем, аммо мо бояд муқаддасии Ӯро қадр кунем. Ин низ бояд ба ҳаёти мо таъсир расонад, ки натиҷаи он дар он чизе, ки мо мекунем ва чӣ гуна аз рӯз ба рӯз зиндагӣ мекунем, зоҳир хоҳад шуд.
—Аз ҷониби Скотт Касселл
Худо бо файз моро бо Писари азизи Худ алоқаманд кардааст. Ҳамин тавр, ба оилаи коҳинӣ тааллуқ дошта, ба Худо наздик оварда шуда, муошират бо Ӯ бояд маънои ҷудо шудан аз ҳама чизеро дошта бошад, ки ба ақл ва иродаи Ӯ мухолиф аст. Аз як тараф бо Худо алоқаманд буда, мо аз тарафи дигар наметавонем Ӯро бо он чизе, ки Ӯро беобрӯ мекунад, алоқаманд кунем. Алоқаҳои мо ба ин тариқ барои манфиатҳои олии мо дар ин ҷо аҳамияти ҳаётан муҳим пайдо мекунанд. Бегуноҳӣ аз мо рафтааст; дониши бадӣ он чизест, ки мо дигар аз он гурехта наметавонем; ва Худо бо роҳи аҷиби Худ инро ба воситаи муқаддасӣ ва муошират бо Худ табдил додааст. «Одам мисли яке аз Мо шудааст, то некӣ ва бадиро бидонад» (Ҳастӣ 3:22 KJV); ва мо бояд аз онҳое бошем, ки «аз сабаби истифода ҳиссиёти худро барои фарқ кардани некӣ ва бадӣ машқ додаанд» (Ибриён 5:14).
Ҳатто вақте ки мо аз нав таваллуд мешавем, дилҳои мо ба Худо рӯ овардаанд, Ӯро хуш наомадааст, ки моро фавран аз он гуноҳи дохилӣ раҳо кунад, ки агар касе гӯяд, ки онро надорад, худро фиреб медиҳад (1 Юҳанно 1:8). Не, он гоҳ мо бо он рӯ ба рӯ мешавем, на албатта барои иҷрои шаҳватҳои он, балки барои дарк кардани он дар хислати нафратовари он ва дар нур бо Ӯ нафрати худи Ӯро ба он омӯхтан. —Ф. В. Грант, Китоби Муқаддаси рақамӣ (таҳриршуда)
