Дар ҳаёти масеҳӣ
Юҳанно 1:14 мегӯяд: «Ва Калом ҷисм шуд ва дар миёни мо сокин шуд... пур аз файз ва ростӣ» (NIV). Юҳанно 1:17 ба мо мегӯяд, ки «шариат ба воситаи Мусо дода шуд; файз ва ростӣ ба воситаи Исои Масеҳ омад». В. Е. Вайн Луғати тафсирии калимаҳои Аҳди Қадим ва Ҷадид мегӯяд, ки Исо «ягона намояндаи мавҷудият ва хислати Он ки Ӯро фиристодааст» мебошад. Пас, бояд чунин бошад, ки Худои пурасрори мо – шахсан се шахс ва ҳамзамон як Офаридгори тавоно – худаш низ бояд пур аз файз ва ростӣ бошад.
Исои Масеҳ Худоест, ки худро ба ҷаҳон ошкор кардааст, чунон ки Юҳанно ба мо мегӯяд: «Ҳеҷ кас ҳеҷ гоҳ Худоро надидааст, аммо Худои Ягона [Писар], ки дар паҳлӯи Падар аст, Ӯро ошкор кардааст» (Юҳанно 1:18). Баъдтар, Исо дуо кард, ки мардуми ҷаҳон Ӯ ва ҷалоли Ӯро дар мо, шогирдони Ӯ аз ҳар қабила – аз Найроби то Ню-Йорк ва Дурбан то Ҷакарта ва ғайра – ҳар рӯз дар қисми худ аз ҷаҳони Худо ҳақиқати Худоро зиндагӣ кунанд (Юҳанно 17:1-26). Ин муаррифии файз ва ҳақиқат аст, ки мо ҳоло онро, асосан дар Аъмоли Луқо ва номаҳои Павлус, баррасӣ хоҳем кард.
Файз дар калисоҳои аввалин
Дар Аъмол ҳадди аққал 10 истинод ба «файз» мавҷуд аст, вобаста ба версияи истифодашуда. Аввалин ба мо нишон медиҳад, ки шаҳодати масеҳӣ бояд бо «файзи бисёр» (Аъмол 4:33) ва на танҳо бо суханҳо тавсиф шавад. Аъмол 4:34-35 дар бораи файзи масеҳияти амалӣ нақл мекунад, ки ҳамроҳи мавъизаи Инҷил буд: «Дар миёни онҳо ҳеҷ каси мӯҳтоҷ набуд. Зеро гоҳ-гоҳ онҳое, ки замин ё хона доштанд, онҳоро мефурӯхтанд, пулро аз фурӯш меоварданд ва дар назди пойҳои расулон мегузоштанд, ва он ба ҳар кас мувофиқи эҳтиёҷаш тақсим карда мешуд». Чӣ тасвири файз!
Аъмол 6:8 Стефанро, он диакони ҷасури калисои аввалин, тасвир мекунад: «Ва Стефан, ки пур аз файз ва қудрати Худо буд, дар миёни мардум мӯъҷизаҳои бузург ва аломатҳои аҷиб нишон дод». Дар шаҳодат қудрати ӯ бо файз нарм карда шуд, зеро муқовимати афзоянда бо ҳикмати рӯҳонӣ ҳал карда шуд (Аъмол 6:9-10). Ин ба Стефан имконият дод, ки дар назди баландтарин мақомоти динии кишвар шаҳодат диҳад. Он бо шаҳодати пирӯзмандона, баландтарин шакли шаҳодат, ки метавонад вуҷуд дошта бошад, ба анҷом расид (Аъмол 7:59-60). Шаҳодат имрӯз ҳам дар бисёр кишварҳо маъмул аст. Масеҳиён ҳанӯз дар имони файзманди худ ба қадри кофӣ қавӣ ҳастанд, ки ин роҳи ниҳоиро ба ҷалол пеш гиранд.
Вақте ки аз Барнаббо хоҳиш карда шуд, ки фаъолияти масеҳиро дар Антиохия арзёбӣ кунад, «ӯ далели файзи Худоро дид, шод шуд ва ҳамаро ташвиқ кард, ки бо тамоми дили худ ба Худованд содиқ монанд» (Аъмол 11:23). Амалҳо ва суханони онҳое, ки аз ҷониби таъқибот пароканда шуда буданд, ҳама масеҳии аслӣ дониста шуданд (Аъмол 11:19-21,26).
Дар сафари аввали миссионерии худ, Павлус ва Барнаббо диданд, ки одамон дар Антиохияи Писидия ба имон меоянд. Паёмҳои онҳо «онҳоро ташвиқ мекарданд, ки дар файзи Худо идома диҳанд» (Аъмол 13:43). Роҳи файз бо аксуламали қавии мухолифон санҷида шуд. Аммо душманӣ ба шаҳодати ҷасурона ва файзмандона мағлуб шуд (Аъмол 13:44-52). Дар Икония Худо «паёми файзи Худро бо имкон додани онҳо ба иҷрои аломатҳо ва мӯъҷизаҳо тасдиқ кард» (Аъмол 14:3). Мавъизаи Павлус ва Барнаббо сокинони шаҳрро тақсим кард – баъзеҳо тарафдор, дигарон муқобил. Ин мавъизаи оммавӣ ва инчунин сӯҳбати хусусӣ буд, ки «бо майли дӯстона, ки аз он амалҳои меҳрубонона бармеомад» дода шуд. Онҳо дар бораи Худое сухан мегуфтанд, ки файзи Ӯ на танҳо гунаҳкорони тавбакардаро ба воситаи хидмати саховатмандонаи Худованд Исои Масеҳ озодона мебахшид, балки қудрати илоҳиро низ дар бар мегирифт, ки одамонро барои зиндагии ахлоқӣ муҷаҳҳаз месозад.
Ҳаёт ва забони имондорон аломатҳое буданд, ки ба ҳақиқати паёми онҳо ишора мекарданд. Мувофиқи Вайн, «Мӯъҷизаҳо чизи аҷибе ҳастанд, ки бинандаро ба ҳайрат меоранд... амалиёти илоҳӣ... (бо) манбаъҳои ғайритабиӣ». Калимаи «мӯъҷизаҳо» даҳ маротиба дар Аъмол бо Худо ҳамчун манбаъ ба воситаи инсонҳо пайдо мешавад (Аъмол 2:11, Аъмол 2:19, Аъмол 2:22, Аъмол 2:43, Аъмол 4:30, Аъмол 5:12, Аъмол 6:8, Аъмол 7:36, Аъмол 14:3, Аъмол 15:12).
Сафари аввалини онҳо дар Антиохия ба охир мерасад, ки дар он ҷо Павлус ва Барнаббо «ба файзи Худо барои коре, ки ҳоло анҷом дода буданд, супурда шуда буданд» (Аъмол 14:26). Калимаи «файз» инчунин дар Аъмол 15:40-41 истифода мешавад, вақте ки Павлус ва Силосро «бародарон ба файзи Худованд супурданд» ва «аз Сурия ва Киликия гузашта, калисоҳоро мустаҳкам карданд». Павлус ва дастаи миссионерии ӯ файзи Худовандро дар муносибат ва хидмати худ нисбат ба дигарон инъикос мекарданд. Ҷон Стотт, дар китоби худ, Паёми Аъмол, менависад, ки дар ҳама хидматҳое, ки «файз аз Худованд омадааст, ҷалол бояд ба Ӯ равад». Ин масъулияти худотарсонаест, ки ба ҳамаи мавъизагарони сафаркунанда лозим аст – зарурати нишон додани ин нисбат ба Худо ва ҳамкорони онҳо.
Аъмол 15:11 ва 18:27 ҳарду калимаи «файз»-ро дар робита ба имон ба Худованд Исо барои наҷоти шахсӣ истифода мебаранд. Аввалин вақтест, ки Петрус дар бораи наҷоти худи миссионерон «ба воситаи файзи Худованди мо» ва инчунин наҷоти ғайрияҳудиёне, ки дар хидмати онҳо ба имон омадаанд, сухан меронад. Дуюм барои имондорон дар Ахая аст, ки Аполлос ба онҳо дар шогирдии масеҳӣ ва шаҳодати онҳо хеле кӯмак кард. Ҳарду ҳолат нишон медиҳанд, ки наҷот тӯҳфаи файзи бепоёни Худост ва ҳеҷ чизе нест, ки мо бо аъмоли худ ба даст орем.
Ниҳоят, дар ин бахш ду истиноди дигар дар вохӯрии ниҳоии Павлус бо пирони калисои Эфсӯс мавҷуд аст (Аъмол 20:24,32). Павлус хидмати ҳаёти худро ҳамчун «шаҳодат додан ба Инҷили файзи Худо» ва «калимаи файзи Ӯ» тавсиф мекунад (монанд ба ду истиноди дар боло зикршуда). Одамон он чизеро, ки Павлус мавъиза мекард, таҷриба мекарданд. Дар дуои минбаъдаи худ барои пирон ӯ мегӯяд: «Ман шуморо ба Худо ва ба каломи файзи Ӯ месупорам, ки метавонад шуморо бино кунад ва дар миёни ҳамаи онҳое, ки муқаддас шудаанд, мерос диҳад». Ин комилан ба файзи Худо вобаста аст, ки ҳар яки мо наҷот ёфтаем ва шогирдии муассир дода шудаем, ки имкониятҳои хидматро дар бар мегирад.
Ҳақиқат дар калисоҳои аввалин
Илова бар пур аз файз будан, Калисо, бадани Масеҳ дар рӯи замин, инчунин даъват шудааст, ки Худованди моро дар ҳақиқати Ӯ инъикос кунад. Мувофиқи Вайн, калимаи юнонӣ алетейя маънои «ҳақиқат, на танҳо ҳақиқати лафзӣ, балки самимият ва якпорчагии хислат»-ро дорад. Ин аст он чизе, ки ба мо кӯмак мекунад, ки он одамонеро, ки дар саросари ҷаҳон вомехӯрем, ки масеҳӣ ҳастанд, новобаста аз заминаи этникии онҳо, шинохтем.
Ҳақиқат ин маъноро дар Аъмол 10:34-35 ва Аъмол 26:25 дорад. Петрус дар бораи тағироти бузурги фаҳмиш дар баррасии халқи интихобшудаи Худо шаҳодат медиҳад. Дар ҳақиқат «тарафдорӣ» вуҷуд надорад. Худо «мардон (ва занон)-ро аз ҳар миллат, ки аз Ӯ метарсанд ва он чиро, ки дуруст аст, иҷро мекунанд, қабул мекунад». Ва баъдтар дар Қайсария, шаҳодати Павлус дар назди шоҳ Агриппа нишон медиҳад, ки ӯ бояд «девона» бошад. Ҷавоби мутавозини ӯ нишон медиҳад, ки чӣ тавр ҳақиқатро ба таври хуб назоратшаванда истифода бурдан лозим аст: «Он чизе ки ман мегӯям, ҳақиқӣ ва оқилона аст».
Дар Аъмол 20:30 огоҳӣ барои пешвоёни калисо мавҷуд аст. «Ҳатто аз миёни худи шумо мардон бархоста, ҳақиқатро таҳриф хоҳанд кард, то шогирдонро аз паси худ кашанд» (Аъмол 20:30). Дар ин ҷо, мувофиқи Луғати англисии Коллинз, «ҳақиқат» маънои «системаи мафҳумҳоеро дорад, ки гӯё ҷанбаи муайяни ҷаҳонро ифода мекунанд, масалан, ҳақиқатҳои динҳои қадим». Ман аз ин таърифи луғат мушаххастар мебудам ва илова мекардам, ки ҳақиқат он чизест, ки Худо мегӯяд, ва мо маҳз он чизеро, ки Худо дар Библия мегӯяд, дорем. Уэйн Грудем, дар китоби худ Теологияи системавӣ, менависад, ки «ҳақиқати Худо маънои онро дорад, ки Ӯ Худои ҳақиқӣ аст, ва ҳамаи дониш ва суханони Ӯ ҳам ҳақиқӣ ва ҳам меъёри ниҳоии ҳақиқат мебошанд».
Ҳамчун масеҳиён мо бовар дорем, ки Худо ба мо Китоби Ҳақиқатро додааст. Мо бояд омода бошем, ки онро бо файз ҳимоя кунем. Баъд аз ҳама, Исо дуо кард:
Онҳоро (шогирдони Ӯро, ки дар ҷаҳон мондаанд) бо ҳақиқат муқаддас гардон; каломи Ту ҳақиқат аст (Юҳанно 17:17). Мо масеҳиён халқи ҷудошудае ҳастем, ки Худои муқаддас метавонад ба осонӣ истифода барад. Мо аз ҷониби Исои Масеҳ, ки худаш ҳақиқат аст, сокин ҳастем (Юҳанно 17:23; Юҳанно 14:6). Мо бояд Ӯро, ки дар дохили мост, берун барорем. Бигзор Наҷотдиҳандаи мо дастҳо, хонаҳо, дилҳо, вақт, истеъдодҳо ва ганҷҳои моро истифода барад. Новобаста аз он ки мо сурх, қаҳваранг, зайтунӣ, зард, сиёҳ ё сафед ҳастем, вақте ки мо пур аз Худованд Исо ҳастем, ки пур аз файз ва ҳақиқат аст, мо пур аз майли дӯстона хоҳем буд, ки аз он амалҳои меҳрубонона, ростқавлӣ, эътимоднокӣ ва ҳақиқат бармеояд. Вақте ки мо пур аз Ӯ ҳастем, ин чизҳо ба осонӣ ба одамони атрофи мо таъсир хоҳанд расонд.
Дар номаҳои худ Павлус асоси ҳақиқати масеҳиро пешниҳод мекунад ва ин асосро аз далелҳои зидди он, ки баъзеи онҳо он вақт ва баъзеи дигар ҳоло маъмул буданд, ҳимоя мекунад.
Дар Румиён 2:20 Павлус ба ҳамаи яҳудиён менависад, ки онҳо «дар шариат таҷассуми дониш ва ҳақиқат доранд». Баъзе одамон «ҳақиқатро бо бадкирдории худ саркӯб мекунанд» ва «ҳақиқати Худоро ба дурӯғ иваз кардаанд» (Румиён 1:18,25). Онҳое, ки пайваста «ҳақиқатро рад мекунанд» (Румиён 2:8), бояд бо «доварӣи Худо бар асоси ҳақиқат» рӯ ба рӯ шаванд (Румиён 2:2). Аз хашми одилонаи Худо бар зидди гуноҳи мо гурехтан мумкин нест (Румиён 2:3-11). Танҳо ду роҳи зиндагӣ вуҷуд дорад – роҳи Худо ё роҳи нодуруст! Роҳи нодуруст шуморо дар гуноҳҳои худ дар назди Худои муқаддас танҳо мегузорад, вақте ки охир меояд.
Дар 2 Қӯринтиён 4:2 Павлус хидмати худро ҳамчун «ошкоро баён кардани ҳақиқат» тавсиф мекунад. Дар 2 Қӯринтиён 13:8 ӯ менависад: «Зеро мо наметавонем бар зидди ҳақиқат коре кунем, балки танҳо барои ҳақиқат». Дар Эфсӯсиён 5:8-10 масеҳиён ташвиқ карда мешаванд, ки «ҳамчун фарзандони нур зиндагӣ кунанд (зеро самари нур аз ҳама некӣ, адолат ва ҳақиқат иборат аст) ва бифаҳманд, ки чӣ Худовандро хушнуд мекунад».
Мо метавонем ҳаёти гунаҳкорона ё ҳаёти муқаддас зиндагӣ кунем. Интихоб аз они мост. Наҷотдиҳандаи файзманди мо мехоҳад, ки мо барои истифодаи Ӯ ҷудо карда шавем – пур аз файз ва файзмандона ҳақиқати Ӯро бо дигарон тавассути тарзи зиндагӣ ва суханони худ мубодила кунем. Яке аз беҳтарин роҳҳое, ки мо ба ҳамсоягони мусалмони худ дар Хартум шаҳодат додем, ин буд, ки танҳо Масеҳро дар ҳаёти худ нишон додем ва ба саволҳои ногузири онҳо ҷавоб додем.
Ниҳоят, тавсифи Павлусро дар бораи имондори Колӯсиён шудан баррасӣ кунед: «Дар саросари ҷаҳон ин Инҷил самаровар аст ва меафзояд, ҳамон тавре ки аз рӯзе, ки шумо онро шунидед ва файзи Худоро бо тамоми ҳақиқаташ фаҳмидед, дар миёни шумо низ чунин буд» (Колӯсиён 1:6).
Хулоса
Худо дар бораи файз ва ҳақиқати худ ба мо сухан гуфтааст. Ӯ ба мо гуфтааст, ки мехоҳад моро аз сар то по бо худ пур кунад, то файз ва ҳақиқати Ӯ аз мо ба одамон ва ҷойҳои атрофи мо ҷорӣ шавад. Ман барои кӯмаки Худо дуо мекунам, то шаҳодати моро бо файзи Ӯ нарм кунад, дар ҳоле ки онро бо ҳақиқати Ӯ қавӣ нигоҳ дорад. Наҷотдиҳандаи ҷалолманди мо моро даъват мекунад, ки мисли Ӯ бошем, файз ва ҳақиқати Ӯро паҳн кунем.
