МАЛОКӢ: Калимаи охирин – Шарҳи умумӣ
Калимаҳои охирин ҳамеша муҳиманд. Калимаҳои охирин ба писар ё духтар пеш аз рафтан ба коллеҷ, ба сарбозон пеш аз рафтан ба ҷанг, ё аз волидайни мурда метавонанд солҳо дар хотир монад. Калимаҳои охирини бисёриҳо дар Каломи Худо сабт шудаанд ва онҳо хеле муҳиманд. Ин мисолҳоро баррасӣ кунед: баракати Яъқуб ба писаронаш дар Ҳастӣ 49 (ба баракати дурдаст, ки дар ояти 10 ба Масеҳ ишора мекунад, диққат диҳед); суханрониҳои охирине, ки Мусо дар моҳҳои охири ҳаёташ ба исроилиён дод, ки дар Такрори Шариат сабт шудаанд; ва калимаҳои охирини хеле муҳими Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ ба шогирдонаш дар Юҳанно 13-16. Калимаҳои охирини Аҳди Қадим, ки дар китоби Малокӣ оварда шудаанд ва барои мардуми замони ӯ хеле мувофиқанд, имрӯз ҳам татбиқ мешаванд.
Муҳит
Муҳим аст, ки муҳит ё заминаи нависандагон (ё китобҳо)-и Навиштаҳоро фаҳмем, зеро он ба Каломи Худо аҳамият, фаҳмиш ва татбиқ медиҳад. Нуқтаҳои зерин дар бораи муҳити хоси Малокӣ метавонанд дар омӯзиши амиқтари китоб муфид бошанд:
Нубуввати Малокӣ пас аз бадарға буд, вақте ки яҳудиён ба сарзамини худ баргаштанд. Таърихи тахминии ин нубувват солҳои 450-400 пеш аз милодро дар бар мегирифт.
Шароитҳое, ки дар Малокӣ тасвир шудаанд, эҳтимолан ба давраи пас аз аз нав сохтани маъбад дар замони Эзро ва Наҳемё, эҳтимол тақрибан 100 сол пас аз бозгашти аввалин бадарғашудагон аз Бобил, дахл доранд. Ҳамин тариқ, аз нав сохтани маъбад ба итмом расида буд ва қурбониҳо пешниҳод мешуданд.
Паём
Мумкин аст, ки барои беҳтар фаҳмидани омӯзиши муфассали он, тасвири калони паёми умумии Малокиро гирифтан муфид бошад:
Шавқу завқе, ки сад сол пеш бозгашти яҳудиёнро ба Ерусалим нишон дода буд, дигар намоён набуд; онҳо рӯҳафтода буданд. Ҳосил аз сабаби хушксолӣ хеле бад буд. Онҳо давраи шукуфоиро интизор буданд, аммо он наомад. Оё Худо ғамхорӣ мекард?
Инчунин ин замони таназзули рӯҳонӣ буд, вақте ки дини яҳудӣ ба як расмиёти оддӣ табдил ёфта буд.
Пайғамбар Малокӣ аз сардӣи динӣ ва бепарвоии иҷтимоии миллат ба ҳайрат афтод. Ӯ ҳамчун ислоҳотгар сухан гуфт – мардумро ба тавба даъват кард.
Малокӣ ба муносибати аҳд, ки байни Худо ва миллат вуҷуд дошт, таъкид кард. Ӯ мардумро даъват кард, ки ӯҳдадориҳои худро дар доираи аҳд иҷро кунанд. Ӯ онҳоро ба ғорат кардани Худо айбдор кард!
Китоб асосан дар шакли муколама байни Худо ва мардум аст – Худо ба изҳороти гуногуни шубҳаноки Исроил муқобилат мекунад.
Паёмбар
Дар бораи Малокӣ берун аз китоби ӯ чизе маълум нест. Номи ӯ маънои «фариштаи ман» ё «паёмбари ман»-ро дорад. Калимаи «паёмбар» дар ин китоби кӯтоҳ се маротиба омадааст ва ба коҳинони Худованд (Малокӣ 2:7), Яҳёи Таъмиддиҳанда (Малокӣ 3:1а) ва худи Худованд Исои Масеҳ (Малокӣ 3:1б) ишора мекунад. Худованд Малокиро барои таваҷҷӯҳ ба паёмҳои махсуси Худо истифода бурд.
Малокӣ анҷоми як давраро ифода мекунад. 400 соли баъдӣ ҳамчун «солҳои хомӯшӣ» маълуманд, ки дар давоми он ҳеҷ пайғамбаре сухан нагуфт ва нанавишт. Малокӣ пулест байни Аҳди Қадим ва Аҳди Ҷадид.
Услуби адабӣ беназир аст: Малокӣ айбдоркуниҳо кард, эътирозҳои мардумро ба миён гузошт ва сипас ин эътирозҳоро ба таври муфассал рад кард. Ӯ усули савол-ҷавобро истифода бурд. Дар китоб ҳадди аққал 23 савол дода шудааст.
Татбиқ
Принсипҳои муҳим аз ин китоб метавонанд ба мо кӯмак кунанд, вақте ки мо ба дур шудан аз Худо васваса мешавем, чунон ки одамони ҳар синну сол ба осонӣ карда метавонанд. Бепарво ва беташвиш, онҳо бар зидди Худо сахт мешаванд.
Аввалан ва муҳимтар аз ҳама, мо бояд дарк кунем, ки Худо моро дӯст медорад, ҳатто вақте ки мо гуноҳ мекунем. Албатта, Худо гуноҳро нафрат мекунад, аммо Ӯ ба гуноҳкорро дӯст доштанро идома медиҳад ва ба инсон табобати Худро барои гуноҳ дар Наҷотдиҳанда, Исои Масеҳ додааст.
Принсипи дигари муҳим ин аст, ки Худо ҳамеша беҳтаринро талаб мекунад, на чизҳои «айбдор»-и ҳаётро. Вақте ки мардуми яҳудӣ ҳайвоноти палидро пешниҳод карданд, Худованд гуфт: «Ман аз шумо розӣ нестам» (Малокӣ 1:10). Дар ҳама коре, ки мекунем ва мегӯем, мо бояд ба Худо беҳтаринро диҳем ва тамоми кӯшиши худро барои писандидани Ӯ ба кор барем.
Чӣ тавр мо пулҳои худро сарф мекунем, аксар вақт афзалиятҳои аслии моро нишон медиҳад. Худо Исроилро барои сӯиистифода аз маблағҳои онҳо муқобилат мекунад. Дар бораи даҳякҳо ва қурбониҳои онҳо, Ӯ гуфт: «Бо вуҷуди ин, шумо маро ғорат мекунед!» (Малокӣ 3:8 NASB). Худоро дар масъалаҳои молиявии худ дар ҷои аввал гузоштан далели возеҳе медиҳад, ки Ӯ дар ҳаёти мо низ дар ҷои аввал аст.
Хулоса
Ин суханони охирини шикоят ва маҳкумият беш аз 400 сол боқӣ хоҳанд монд. Аҳди Ҷадид аз он ҷое оғоз мешавад, ки Аҳди Қадим ба охир мерасад. Он дар бораи баракатҳое сухан меронад, ки танҳо дар Худованд Исои Масеҳ ёфт мешаванд. Аз ин рӯ, ба мо ҳам Аҳди Қадим ва ҳам Аҳди Ҷадид лозим аст – аз ин рӯ Китоби Муқаддас як китоби комил аст. Ва аз ин рӯ, мо бояд имон ва эътимоди худро ба Он ки омад, то инсонро аз ноумедии худ наҷот диҳад, гузорем. Исо гуфт: «Ман роҳ, ва ростӣ, ва ҳаёт ҳастам; ҳеҷ кас назди Падар намеояд, магар ба воситаи Ман» (Юҳанно 14:6).
Дар чӣ мо номи Туро нафрат кардем? Ӯ ба онҳо мегӯяд: «Шумо номи маро нафрат мекунед». Ҷавоб ба ин айбдоркунӣ хусусияти тамоми Малокиро ошкор мекунад. «Дар чӣ,» мегӯянд онҳо, «мо номи Туро нафрат кардем?» (нигаред ба Малокӣ 1:2,6-7; 3:7-8,13 KJV). Онҳо на танҳо роҳи фаромӯш кардани Худо ва беҳурмат кардани номи Ӯро дар ҳама корҳояшон пеш мегирифтанд, балки, аз ин ҳам бадтар, онҳо аз ҳолати воқеии худ низ бехабар буданд. Аз ин рӯ, дар ҷавоб ба айбдоркуниҳое, ки бар зидди онҳо оварда шуда буданд, онҳо қариб бо тааҷҷуб мегӯянд: «Дар чӣ» мо ин ё онро кардем? Муқобили инро дар ҳар давру замон дидан мумкин аст. Ҳамроҳ бо таназзул, даркҳои рӯҳонӣ торафт заифтар мешаванд, дар ҳоле ки шаклҳои зоҳирии динро боғайратона ва боғайратона нигоҳ медоранд.
Ҷонҳо ба ҳайрат меоянд, агар таваҷҷӯҳи онҳо ба ҳолати онҳо равона карда шавад. «Пайғамбари бад,» мегӯянд онҳо; «ӯ ба чизҳо назари тира дорад; бо бадӣ машғул шудан хуб нест. Оё мо мардуми Худованд нестем? Аҳ! ӯ бояд моро чунон ки Худованд мебинад, бубинад, ва он гоҳ ӯ доимо ба замоне назар хоҳад кард, ки Калисо ба Масеҳ дар тамоми зебоӣ ва ҷалоли беайби худ пешниҳод хоҳад шуд.» Аммо кори пайғамбар ин аст, ки бо ҳолати мардум сару кор дошта бошад ва виҷдони онҳоро дар ҳузури Худо ба кор барад; бо Павлус фарёд занад: «Ман барои шумо бо рашки илоҳӣ рашк мекунам: зеро ман шуморо ба як шавҳар фотиҳа кардам, то ки шуморо ба Масеҳ ҳамчун бокираи пок пешниҳод кунам» (2 Қӯринтиён 11:2 KJV). Аз Эдвард Деннетт (мутобиқшуда)
