Таҷрибаи наздикӣ бо Худо
Пеш аз таҷрибаи «буттаи сӯзон», ки дар Хуруҷ 3 сабт шудааст, Мусо танҳо ҳикояҳоро дар бораи Худои ибриён шунида буд. Ӯ Яҳуваро шахсан намешинохт. Аммо Худо барои Мусо рисолати махсус дошт ва Ӯ мехост бо ӯ муносибат дошта бошад. Аз ин рӯ, Худованд вохӯрии аввалини онҳоро оғоз кард, ки пас аз он Мусо ҳеҷ гоҳ мисли пештара нахоҳад буд. Дар тӯли 40 соли оянда ҳам фаҳмиши ӯ дар бораи Худо ва ҳам наздикии ӯ бо Худованд баркамол шуд. Чанд моҳ пас аз вохӯрии аввалини онҳо, Худованд худаш гуфт, ки Ӯ бо Мусо «рӯ ба рӯ, чунон ки одам бо дӯсти худ сухан мегӯяд» (Хуруҷ 33:11 NKJV) сухан гуфт. Аммо, ин базӯр метавонист муносибати онҳоро дар буттаи сӯзон тасвир кунад.
Биёед баъзе аз принсипҳоро аз вохӯрии аввалини Худо бо Мусо баррасӣ кунем, то бифаҳмем, ки чӣ тавр дӯстии пойдор метавонад байни инсон ва Офаридгори ӯ инкишоф ёбад.
Таърихи мухтасар
Дар синни 40-солагӣ, Мусо аз Миср гурехт ва бо мидиёниён, ки мисли ӯ аз насли Иброҳим буданд, зиндагӣ кард. Азбаски онҳо бовар доштанд, ки танҳо як Худо вуҷуд дорад ва баъзе арзишҳои динӣ доштанд, Мусо худро ба қадри кофӣ роҳат ҳис кард, ки бо онҳо зиндагӣ кунад ва бо Сиппора, духтари Етро, издивоҷ кард. Аз рӯи меъёрҳои Миср, Мусо ба поёни зинаи иҷтимоӣ афтода буд; ӯ табақаи болоии Мисрро тарк карда, дар байни чӯпонони кӯчманчӣ зиндагӣ мекард – «ҳар чӯпон барои мисриён нафратовар аст [хеле нохушоянд]» (Ҳастӣ 46:34). Худо 40 соли сохтани хислатро дар паси биёбон истифода хоҳад кард, то Мусоро барои кори душвор ва пуршиддати дар пеш истода омода созад. Мусо омӯхт, ки чӣ тавр ба барраҳо ғамхорӣ кунад, гӯсфандони бечораро аз ҳайвоноти ваҳшӣ муҳофизат кунад ва аз ҳаёти оддӣ қаноатманд бошад. Чӯпони паст дар биёбони дурдаст ба Мусо фурӯтании самимӣ (Ададҳо 12:3) омӯхт. Инҳо ва дигар таҷрибаҳо ӯро барои рисолати нав омода карданд – ӯ бояд наҷотдиҳандаи таъиншудаи Худо барои Исроил бошад.
Рӯзе, ҳангоми нигоҳубини рамаи худ дар доманаи кӯҳи Ҳӯреб, Мусо дар кӯҳ манзараи аҷиберо мушоҳида кард: Буттае сӯзон менамуд, аммо аз оташ сӯхта намешуд. Китоби Муқаддас мегӯяд: «Фариштаи Худованд дар алангаи оташ аз миёни бутта ба ӯ зоҳир шуд» (Хуруҷ 3:2). Худо ҷалб мекард ва Мусо ҷавоб медод, ки натиҷаи он ҳамеша барои инсон муфид аст. Мо зоҳир шудани «Фариштаи Худованд»-ро ҳамчун «теофания» мефаҳмем. Теофания ин боздиди пеш аз таҷассуми Масеҳ ба замин ҳамчун паёмбари Падари Ӯст.
Муносибати фурӯтанона
Худо Мусоро бо ном хонд, вақте ки ӯ ба бутта наздик шуд, Ӯ ба ӯ фармуд: «Ба ин ҷо наздик нашав. Кафшҳои худро аз пойҳоят каш, зеро ҷое, ки ту истодаӣ, замини муқаддас аст» (ояти 5). Ба мо гуфта нашудааст, ки чаро Мусо бояд кафшҳои худро дар ҳузури Худо мекашид, аммо мо метавонем дарк кунем, ки якчанд сабаб вуҷуд дошт. Кафшҳои Мусо дастӣ сохта мешуданд ва кори дастҳои ӯро ифода мекарданд . Пойҳои ӯ ӯро ба куҷое, ки мехост, мебурданд, ки иродаи ӯро тасвир мекард . Доғҳо дар таги кафшҳои ӯ сабти ҳамаи хатогиҳои гузаштаи ӯро таъмин мекарданд. Ғайр аз ин, кафшҳо пойҳоро муҳофизат мекунанд ва Худо мехост, ки Мусо фаҳмад, ки Ӯ сипар ва муҳофизи Мусо хоҳад буд . Дар ҳузури Худо Мусо аз нопокии корҳои дастҳояш, иродаи худхоҳонааш ва хатогиҳои гузаштааш огоҳ мешуд, дар ҳоле ки дарк мекард, ки Худованд ӯро дар замонҳои душворӣ муҳофизат хоҳад кард.
Пеш аз ин таҷриба Мусо дар Миср бо дастони худ одамро кушта буд ва бо гурехтан аз кишвар пиёда аз адолат фирор карда буд. Ӯ наметавонист ба Худои худбунёд ва тағйирнопазири коинот дар асоси кӯшиши инсонӣ наздик шавад ва қабул карда шавад. Ва Мусо наметавонист Худоро бидуни қабули иродаи Худо барои ҳаёташ ба таври қобили қабул хидмат кунад, ки ин ҳам маънои канор гузоштани нокомиҳо ва ноумедиҳои гузаштаро дошт. Бо баромадан аз кафшҳояш ва истодан дар замини муқаддас, Мусо барои дохил шудан ба даъвати илоҳии худ – мақсади Худо барои ҳаёташ – дастрас шуд.
Ваҳйи илоҳӣ дода шуд
Зоҳиран пас аз он ки Мусо кафшҳояшро кашид, Фариштаи Худованд худро ба Мусо ҳамчун Худои Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб муаррифӣ кард. Мусо бо рӯй гардондан ва пинҳон кардани рӯяш ҷавоб дод. Худо қасдан худро ҳамчун Худои патриархҳо муаррифӣ мекунад; ин Мусоро водор мекард, ки дар бораи тарзи беназире, ки Худои Қодир худро ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб маълум кардааст, андеша кунад. Истефан мегӯяд, ки «Худои ҷалол ба падари мо Иброҳим» дар Ур зоҳир шуд (Аъмол 7:2). Исҳоқ бори аввал овози Худовандро дар кӯҳе дар сарзамини Мория чанд лаҳза пеш аз он ки падараш ӯро ба Худо қурбонӣ кунад, шунид (Ҳастӣ 22). Баъдтар Худо ба Исҳоқ ба таври намоён зоҳир шуд, то дар давраи гуруснагии сахт роҳнамоӣ кунад (Ҳастӣ 26:2). Яъқуб барои ҳаёташ ба Паддон Арам мегурехт, вақте ки дар танҳоӣ дар ҷои хилвате наздики Байт-Ил, Худо худро ба Яъқуб дар хоби ӯ дар бораи нардбон ба осмон муаррифӣ кард (Ҳастӣ 28). Ҳар як муаррифии илоҳӣ аҷиб ва аҷиб буд, ва вохӯрии аввалини Мусо бо Худо камтар беназир нахоҳад буд. Ҳар дафъае, ки Худо бо патриархҳо сухан мегуфт, ин барои тасдиқи ваъдаҳои Ӯ буд. Мусо аз инҳо ва инчунин аз вафодории Ӯ ба иҷрои онҳо огоҳ хоҳад буд.
Ҷавоби итоаткорӣ
Дар ҷавоб ба фурӯтанӣ ва итоаткории Мусо, Худо ӯро аз вазъияти душвори қавми худ дар Миср огоҳ кард. Худо азоби онҳоро дида буд ва фарёди онҳоро шунида буд, ва акнун вақти наҷоти онҳо фаро расида буд. Мусо бояд наҷотдиҳанда бошад (Аъмол 7:35). Диққат диҳед, ки ҳар дафъае, ки Мусо ба ваҳйи Худо ҷавоб медиҳад, баракат ва ошкоршавии бештар вуҷуд дорад. Фурӯтанӣ дар назди Худо ва эҳтиром ба Каломи Ӯ боиси баракат ва фаҳмиши бештари иродаи Худо мегардад. Худованд Исо ин ваъдаро ба шогирдонаш шаби пеш аз маслуб шуданаш дод: «Касе ки аҳкоми Маро дорад ва онҳоро риоя мекунад, ӯст, ки Маро дӯст медорад. Ва касе ки ӯро дӯст медорад, аз ҷониби Падари Ман дӯст дошта мешавад, ва Ман ӯро дӯст хоҳам дошт ва худро ба ӯ зоҳир хоҳам кард» (Юҳанно 14:21). Муҳаббат ба Худованд Исо ба Ӯ тавассути эътимод ба Каломи Ӯ ва итоат ба он ифода карда мешавад. Натиҷаи ин иҷрои ваъдаи Масеҳ аст, ки худро ба онҳое, ки ба Каломи Ӯ итоат мекунанд, бештар нишон диҳад. Ҷаҳолати қасдан, исён ё созиш набояд ҷавоб ба Навиштаҳо аз ҷониби онҳое бошад, ки дар ҳақиқат мехоҳанд Худоро бишносанд ва таҷриба кунанд.
Бӯҳрони шахсият
Ҷавоби Мусо ба фармони Худо «Акнун биё, пас, ва Ман туро ба Фиръавн мефиристам» (Хуруҷ 3:10) чӣ буд? Ӯ ҷавоб дод: «Ман кистам, ки ба Фиръавн равам?» (Хуруҷ 3:11). Мусо бӯҳрони дугонаи шахсият дошт. Аввалан, ӯ аз он ки кист, номуайян буд. Ва дуюм, ӯ намедонист, ки Худо кист: «Номи [Ту] чист?» (Хуруҷ 3:13), ё ба таври ғайримустақим, «Ту кистӣ?»
Одатан, аввалин чизе, ки шахс дар бораи касе, ки нав вохӯрдааст, меомӯзад, номи ӯст, ва Мусо бояд шахсеро, ки дар Миср намояндагӣ мекард, медонист. Хоҳиши Мусо нишон дод, ки тамаркузи ақл аз набудани қобилияти худ ба қудрат ва салоҳияти Худо гузаштааст. Ин қадами аввал дар фаҳмидани мақсадҳои Худо дар ҳаёти мост.
Ҷавоби Худо ба саволи дуюми Мусо «МАН ҲАСТАМ, КИ ҲАСТАМ» (ояти 14) буд. Дар омодагӣ ба наҷоти онҳо аз Миср ва таҷрибаи биёбон, ки дар пеш буд, Худо мехост, ки қавми аҳди Ӯ Ӯро ҳамчун «МАН ҲАСТАМ» – Худои худбунёд – бишносанд. Тавассути ҷавобҳои Худо ба саволҳои ӯ, Мусо дарк хоҳад кард, ки иҷрои иродаи Худо аз он ки ӯ кист, вобаста нест, балки аз он ки Худо кист, вобаста аст.
Худо вохӯриҳоро бо инсон оғоз мекунад, то худро ошкор кунад ва иродаи худро эълон кунад. Пас аз муаррифии худ ба Мусо, Худованд қарори худро маълум кард: «Ман фуромадаам, то онҳоро аз дасти мисриён наҷот диҳам» (ояти 8). Худо шахсан ба замин омада буд, то бо ӯ сухан гӯяд, ва ягона ҷавоби қобили қабул барои Мусо ин буд, ки фавран ба Ӯ наздик шавад. Мусо бояд омода мебуд, ки ба Худо наздик шавад , пеш аз он ки омода бошад, ки барои Худо бирав . Ин эътирози аввалини ӯро дар бораи рафтан ба Миср шарҳ медиҳад, зеро бидуни шинохтани Худованд чунин як кор ғайриимкон хоҳад буд.
Даъват ба дохил шудан
Наҷот аз дӯзах ва наҷот аз шарорати ҷаҳон воқеиятҳои мустақил бо Худо нестанд. Вақте ки Худо инсонро аз чизе даъват мекунад , ин барои он аст, ки ба чизи дигар дохил шавад . Наҷоти Худо барои инсон наҷоти комил аз гуноҳ аст ва аз ин рӯ, қавми муқаддас, онҳое, ки барои Худо ҷудо карда шудаанд, кафолат медиҳад. Бинобар ин, Ӯ ҳам муқаддасони Аҳди Қадим ва ҳам Аҳди Ҷадидро огоҳ мекунад: «Муқаддас бошед, зеро Ман муқаддасам» (Ибодат 11:44; 1 Петрус 1:16). Мусо бояд медонист, ки нақшаи Худо барои наҷот додани исроилиён аз ғуломӣ ва аз Миср инчунин ҷудо кардани исроилиёнро аз Миср дар бар мегирифт. Наҷот аз ғуломии гуноҳ ва дунявияти Миср ба ҳаёти баракати илоҳӣ, имконияти писанд омадан ба Худо тавассути хидмат ва лаззат бурдан аз муошират бо Ӯ мерасонад.
Нақшаи Худо на танҳо наҷот додани яҳудиён аз ғуломӣ ва аз Миср буд, балки «онҳоро аз он сарзамин ба сарзамини хуб ва васеъ баровардан» (Хуруҷ 3:8) буд. Дар нақшаи Худо дар бораи мондан дар байни Миср (ҷаҳон) ва Канъон (ҳаёти масеҳии пирӯз) чизе набуд; сафар ба кӯҳи Сино танҳо як қадами зарурӣ ба сӯи сарнавишти ниҳоии онҳо дар Канъон буд. Ҷӯшон таъмини Худо барои нигоҳ доштани қавми худ дар давраи гуруснагии бузург ва ҷое буд, ки Ӯ метавонист онҳоро зиёд кунад ва миллатеро ҷамъ оварад. Аммо вақти он расида буд, ки қавми Ӯ аз Миср берун оянд ва сарзамини пурраро мерос гиранд – сарзамини «шир ва асал» (ояти 17) ва ҷое, ки Худо метавонист бо қавми аҳди худ, бе монеа аз Миср, муошират кунад.
Лаззат бурдан аз ҳузури Худо
Ҷавоби Худо ба эътирози Мусо «Ман ҳатман бо ту хоҳам буд» (ояти 12) буд. Вақте ки Худо Мусоро ба амал даъват кард, ӯ дар аввал ба нотавониҳои худ тамаркуз кард, на ба эътимод ба қобилиятҳои Худо. Мо дар ҳаёт бо қабул ва иҷрои даъвати илоҳии худ қаноатмандӣ хоҳем ёфт. Машғул шудан бо қобилиятҳо, нокифоягиҳо ё манфиатҳои шахсии мо вақтро мегирад ва танҳо дастрасии моро барои истифода аз ҷониби Худо монеъ мешавад. Бинобар ин, ҳар як нокифоягии шахсие, ки Мусо ҳамчун баҳона барои он ки чаро ӯ барои наҷотдиҳанда мувофиқ нест, муайян кард, танҳо барои таъкид кардани сабабҳое, ки Худо ӯро барои ин вазифа интихоб карда буд, хидмат кард. Павлус шарҳ дод, ки чаро Худо мақсадҳои худро бо ин роҳ иҷро карданро интихоб мекунад: «то ҳеҷ ҷисме дар ҳузури Ӯ фахр накунад» (1 Қӯринтиён 1:26-29).
Оё Худованд шуморо даъват мекунад, ки биёед ва Ӯро бишносед ва даъвати Ӯро барои ҳаёти худ омӯзед? Ваъдаи ҳузури доимии Ӯ ақли шуморо дар замонҳои душворӣ муҳофизат хоҳад кард: «‘Ман ҳеҷ гоҳ туро тарк намекунам ва туро партофта намегузорам.’ Пас, мо метавонем бо ҷуръат гӯем: ‘Худованд ёвари ман аст; ман наметарсам. Инсон ба ман чӣ кор карда метавонад?’» (Ибриён 13:5-6). Мусо ҳузури доимии Худоро манбаи аҷиби тасаллӣ дар давраи бисёр душвориҳое, ки ӯ дар боқимондаи ҳаёташ дучор шуд, ёфт. Ин таъмини сулҳ танҳо аз итоаткории қаблии ӯ ба фармони Худованд, «Биё» ба вуҷуд омад.
Хулоса
Наздикии амиқтар бо Худованд вақте инкишоф меёбад, ки имондор бо имон ба Каломи ошкоршудаи Худо таслим мешавад. Ин хеле оддӣ аст! Ҳар дафъае, ки Мусо ба Каломи Худо таслим мешуд, Худо бо зоҳир кардани бештари худ ба Мусо ҷавоб медод. Худованд Исо ваъда медиҳад, ки бо ҳар як масеҳӣ ҳамин тавр хоҳад кард (Юҳанно 14:21) – итоаткорӣ ва имон моро ба дили Худо наздиктар мекунад. Танҳо бо ин роҳ метавон дар ҷои махфии Ҳаққи Таоло бимонад ва аз ҳама баракатҳо ва имтиёзҳои аҷиби писарӣ лаззат барад (Забур 91:1).
