«Аммо ту [Тимотиюс], эй марди Худо… адолат, парҳезгорӣ, имон, муҳаббат, сабр, фурӯтаниро дунбол кун. Дар муборизаи неки имон сахт кӯшиш кун. Ҳаёти ҷовидониро, ки ба он даъват шудаӣ ва дар назди шоҳидони бисёр эътирофи нек кардаӣ, ба даст овар» (1 Тимотиюс 6:11–12). Қисми 2
5. Довуд: Хоҳиши тартибот дар хонаи Худо — 1 Тимотиюс 3:1–16
1 Тимотиюс 3 ба масъалаи тартибот дар хонаи Худо, ки ҳамчун «калисои Худои зинда, сутун ва асоси ҳақиқат» тавсиф шудааст, дахл дорад ва Довуд марди Худои Аҳди Қадим аст, ки ин хусусияти марди Худоро нишон медиҳад.
Дар ин бахш Павлус ба масъалаи пирон, мардоне, ки дар хонаи Худо назорати рӯҳонӣ мекунанд, ва диаконҳо, ки масъулиятҳояшон ба корҳои дунявӣ ё муваққатии калисо марбутанд, дахл карда, сифатҳои заруриро ҳам барои мард ва ҳам барои занаш, агар чунин кор мувофиқи хоҳиши Худо анҷом дода шавад, муайян мекунад, зеро ҳаёти хонаводагии содиқ шарти пешакии корест, ки дар калисо анҷом дода мешавад (ниг. ояти 5).
Дар 2 Вақоеънома 8:14 Сулаймон ҳангоми ҷорӣ кардани тартиботи Худо дар маъбади навсохташуда тақсимот ё навбатҳои нақшҳои коҳинонро мувофиқи тартиботе, ки Довуд пеш аз маргаш муқаррар карда буд, муайян кард, ки дар ин робита «марди Худо» номида мешавад. Довуд, шояд бештар аз ҳар марди дигаре пеш аз ӯ ё баъд аз ӯ, хоҳиши амиқе ба хонаи Худо дошт. Суханони ӯро дар 2 Подшоҳон 7:3 баррасӣ кунед ва бубинед, ки ӯ чӣ гуна орзу мекард, ки сандуқи Худо ҷои доимии истироҳат дошта бошад, ва ҳарчанд ба ӯ иҷозат дода нашуд, ки онро худаш бисозад, зеро Худо гуфт, ки ӯ марди ҷанг аст, на марди сулҳ, ӯ солҳои боқимондаи ҳаёташро ба ҷамъоварии ҳамаи маводҳое, ки барои писараш Сулаймон барои сохтани он лозим буданд, бахшид ва ҳатто тартиботи коҳинон ва хидматҳоеро, ки дар он ҷо анҷом дода мешуданд, муайян кард.
Боз ҳам, Худо беҳтарин намунаи мардеро, ки чунин хоҳиши шадид дорад, ки тартиботи Ӯ дар хонаи Ӯ нигоҳ дошта шавад, бо эълон кардани Довуд ҳамчун марди Худо дар робита бо ин масъала таъкид кардааст, ва Павлус низ таваҷҷӯҳи моро ба он ҷалб мекард, ки ин масъалаи тартиботи илоҳиро дар хонаи Худо дар номаи аввалини худ ба Тимотиюс баррасӣ кунад. Ин ба назар мерасад, ки сабаби асосии навиштани номаи ӯ буд; ӯ мехост ба Эфсӯс равад ва бо Тимотиюс рӯ ба рӯ дар ин бора сӯҳбат кунад, аммо ин масъала он қадар муҳим буд, ки наметавонист интизор шавад, ва ӯ худро водор ҳис кард, ки ба ӯ нависад (оятҳои 14–15) ва ба ӯ шаҳодати марказиеро, ки калисо бояд ба дӯш гирад, сирри парҳезгорӣ — «Худо дар ҷисм зоҳир шуд, дар Рӯҳ сафед карда шуд, ба фариштагон зоҳир шуд, дар миёни халқҳо мавъиза шуд, дар ҷаҳон имон оварда шуд, дар ҷалол қабул карда шуд» (ояти 16) хотиррасон кунад. Марди Худо амиқан кӯшиш мекунад, ки ин сирри парҳезгорӣ дар калисо тавассути тартиботи илоҳии он дида шавад.
6. Шамаё: Такя ба вафодории Худо дар рӯзи шикаст — 1 Тимотиюс 4:1–16
Дар боби 4, Павлус он чиро, ки Рӯҳ дар бораи «замонҳои охир» ба таври возеҳ гуфта буд, муфассал баён кард. Пештар дар бораи тартибот дар калисо мувофиқи андешаҳои Худо сухан ронда, ӯ акнун дар бораи дуршавӣ, ки дар натиҷаи нокомии инсон дар нигоҳ доштани ин тартибот ба вуҷуд меояд, сухан гуфт; ва пас аз баррасии он чиро, ки муаллимони муртад ба вуҷуд меоварданд, ӯ бо масъулиятҳои Тимотиюс дар рӯшноии ин нокомӣ идома дод. Таълим дар амалҳои Тимотиюс хеле намоён буд; ӯ инчунин бояд дар рафтори худ намуна бошад, то он чиро, ки таълим медод, дар назди шунавандагонаш амалӣ кунад.
Марди Худо, ки амалҳои моро дар рӯшноии дуршавӣ аз ҳақиқат нишон медиҳад, Шамаё мебошад. Ӯ дар лаҳзаи муҳими таърихи Исроил ба саҳна омад. Даҳ қабила бар зидди подшоҳи қонунии Исроил (аммо хеле беақл) — Раҳабоом, писари Сулаймон — исён карда, ба ҷои ӯ Еробоомро пайравӣ карданд. Раҳабоом лашкар ҷамъ овард, то бар зидди Еробоом ҷанг кунад ва тамоми салтанатро барои худ бозпас гирад, аммо Худо марди Худо, Шамаёро фиристод, то ба Раҳабоом бигӯяд, ки аз ҷанг бар зидди Еробоом худдорӣ кунад ва гуфт:
«Худованд чунин мегӯяд: Барнахезед ва бо бародарони худ, банӣ-Исроил, ҷанг накунед; ҳар кас ба хонаи худ баргардад, зеро ин кор аз Ман аст» (1 Подшоҳон 12:24).
Ин ягона оят дар Навиштаҳо дар бораи Шамаё аст — аммо чӣ дарсҳои муҳимеро он ба мо меорад. Даҳ қабилаи исёнгар ҳанӯз бародарони онҳо буданд. Онҳо дар назари Худо чунин буданд ва бояд дар назари Раҳабоом низ чунин мебуданд. Он чизе, ки рух дода буд, аз ҷониби Худо ба сабаби бевафоии Сулаймон иҷозат дода шуда буд, ва ин танбеҳ бояд қабул мешуд.
Барои татбиқи ин дарсҳо имрӯз, мо бояд бубинем, ки тақсимоти зоҳирие, ки рух додаанд, баргардонида намешаванд; мо наметавонем ба ҳолати Пантикост баргардем, вақте ки ҳамаи имондорон якдил буданд ва қудрати Худо ба таври оммавӣ дида мешуд (гарчанде ки 2 Тимотиюс 2:22 равшан нишон медиҳад, ки ҳанӯз ҳам масъулияти мост, ки бо ҳамаи онҳое, ки Худовандро аз дили пок даъват мекунанд, ҷамъ оем). Марди Худо бояд дар ин масъала ба иродаи Худо итоат кунад. Ӯ инчунин набояд аз назар дур кунад, ки калисо аз ҳар як имондор дар Масеҳ иборат аст, дар куҷое ё бо кӣ ҷамъ оянд. Ҷисми Масеҳ ҳар як имондорро дар рӯи замин дар як вақт дар бар мегирад, ва марди Худо дар назари худ мазҳабӣ нест, балки, ин далелро эътироф карда, ӯ бояд баракати ҳар як муқаддасро ҷӯяд, хоҳ онҳо бо ӯ ҷамъ оянд ё на. Бо ин кор ӯ барои ҳама намуна хоҳад буд, ва ҳам худро ва ҳам онҳоеро, ки ӯро мешунаванд, наҷот хоҳад дод (1 Тимотиюс 4:15–16).
7. Мардони беноми Худо: Дар рӯзи торик барои ҳақиқат истодан, зарурати интизомро нодида нагирифтан — 1 Тимотиюс 5:1–20
Дар боби 5 Павлус насиҳатҳои худро барои ин замонҳои охир идома дод, ки чӣ гуна Тимотиюс бояд бо бевазанон ва пирон муносибат кунад, то ҳарду мавқеъҳои худро дар калисо сӯиистифода накунанд. Мавқеъҳои ҳақиқӣ барои ҳарду муайян карда шудаанд, ва сипас санҷишҳо барои ислоҳи ҳар гуна нокомӣ ҷорӣ карда шудаанд. Дар ин кор Павлус аз дарсҳое истифода бурд, ки аз чаҳор марди беноми Худо омӯхта мешаванд.
Марди беноми Худо дар 1 Подшоҳон 2 ба Элӣ фиристода шуд, то ба ӯ дар бораи ҳукми Худо бар ӯ ва писаронаш хабар диҳад; бар писаронаш барои роҳҳои бехудоии онҳо ва бар Элӣ барои он ки онҳоро боздошт накард ва аз коҳинӣ дур накард.
Марди дуюми беноми Худо дар 1 Подшоҳон 13 ба Еробоом фиристода шуд, то ҳукмро бар қурбонгоҳи ӯ дар Байт-Ил (на бар Еробоом шахсан) ва бар тамоми низоми бутпарастии қалбакии ӯ, ки дар муқобили қурбонгоҳ дар маъбади Ерусалим сохта шуда буд, эълон кунад. Чӣ фоҷиабор аст, ки дар боби оянда фаҳмем, ки Худованд аллакай дар ҳамон ҷо пайғамбаре дошт, ки аз ҷиҳати ахлоқӣ барои истифода аз ҷониби Ӯ мувофиқ набуд, ва аз ин рӯ Ӯ маҷбур шуд, ки марди Худоро аз Яҳудо фиристад, то паёми Ӯро расонад.
Марди сеюми беноми Худо дар 1 Подшоҳон 20 ба Аҳоб фиристода шуд, то ҳукмро бар лашкари бузурги суриён барои суханони куфромези онҳо дар бораи Худованд эълон кунад ва подшоҳи бехудоро дар бораи нобудии онҳо итминон диҳад. Худо барои ҷалоли худ дар ин масъала амал мекард.
Ниҳоят, марди чоруми беноми Худо дар 2 Вақоеънома 25 ба Амазиё фиристода шуд, то подшоҳи Яҳудоро дар бораи киро кардани сарбозони кироя аз даҳ қабилаи исёнгари Исроил дар ҷанги онҳо бар зидди мардони Сеир танбеҳ диҳад. Чунин иттифоқ на танҳо нишонаи набудани эътимод ба Худои Зинда буд, балки инкори иттиҳоди наҷискунандае буд, ки аз он бармеомад.
Омӯзиши суханон ва амалҳои ин чаҳор марди Худо нишон медиҳад, ки ҳама дар рӯзҳои хеле торик фаъол буданд, вақте ки дар миёни қавми Худо интизом вайрон шуда буд, рӯзҳое, ки дуршавӣ аз ҳақиқат ва набудани ҷудоӣ аз унсурҳои бехудо қавми Худоро нишон медод ва вақте ки паёми танбеҳ лозим буд. Ин чизҳоро Павлус дар 1 Тимотиюс 5 дар робита бо роҳбарии маҳаллии пирон ва ҷои бевазанон дар миёни қавми Худо баррасӣ кард.
Мо дар баррасии Шамаё дидем, ки марди Худо дар масъалаи вайроншавии ягонагии зоҳирии муқаддасон ба иродаи Худо итоат мекунад, аммо дар баррасии ин чаҳор марди беноми Худо мебинем, ки дар ин кор набояд дар ҳақиқат созиш бошад. Исёни Еробоом гуноҳ буд, ва агар ба Раҳабоом ҷанг бо ӯ манъ шуда бошад, Худо ҳанӯз ҳуқуқҳои худро нигоҳ медошт ва шоҳиди худро фиристод, то ҳукмро бар қурбонгоҳ эълон кунад, ҳатто агар ба худи Еробоом раҳм нишон дода шуда бошад. Набояд дар ҳақиқат созиш бошад ва набояд бо чизҳое, ки муқаддасони Худоро наҷис мекунанд, иттиҳод бошад. Ҳамин тариқ, дарсҳое, ки дар ин мардони беноми Худо дида мешаванд, дарсҳоеро, ки мо аз Шамаё дар бораи амалҳои марди Худо дар рӯзи вайроншавӣ меомӯзем, комилан мувозинат мекунанд.
8. Самуил: Рафтор ва шаҳодати шоиста мувофиқи даъвати Худо — 1 Тимотиюс 5:21–6:10, 17–21
Ниҳоят, аз 5:21 то 6:10 Павлус ба масъалаи рафтори шахсии Тимотиюс дахл мекунад; ӯ бояд дар ҳама муносибатҳояш беғараз, дар рафтораш пок, бо корҳои нек фарқкунанда, хизматгори содиқ ва бо парҳезгорӣ ва қаноатмандӣ фарқкунанда бошад. Дар ҳамаи ин ӯ бояд шоҳиди содиқи таълимоте бошад, ки ба ӯ гуфта шуда буд, ки мавъиза кунад, таълимоте, ки ӯ аз Павлус омӯхта буд. Чунон ки дар ҳамаи номаҳои Павлус, таълимот аввал меояд ва пас аз он насиҳат барои мувофиқи он рафтор кардан.
Намунае, ки Павлус дар ин ҷо истифода бурд, Самуил буд, ки дар 1 Подшоҳон 9 аз ҷониби хизматгори Шоул марди Худо номида шудааст. Харҳои падари Шоул гум шуда буданд, ва Шоул барои ҷустуҷӯи онҳо фиристода шуда буд, аммо бемуваффақият. Шоул қариб буд, ки даст кашад ва ба хона баргардад, аммо хизматгораш пешниҳод кард, ки онҳо ба дидани Самуил раванд, ки дар он вақт дар шаҳри наздик буд, гуфт:
«Дар ин шаҳр марди Худо ҳаст, ва ӯ марди шоиста аст; ҳамаи он чиро, ки ӯ мегӯяд, ҳатман ба амал меояд» (1 Подшоҳон 9:6).
Ин марди Худо бо рафтори шоиста ва сухани рости худ фарқ мекард, хусусиятҳое, ки ӯ худаш баъдтар, вақте ки мардум роҳнамоии ӯро рад карданд ва дар 1 Подшоҳон 12:3–5 подшоҳеро «мисли ҳамаи халқҳо» ҷустанд, ба онҳо ишора кард; ӯ марди шоиста буд, дар муқоиса бо писарони Элӣ, ки маъбади Худо ва коҳиниро бо амалҳои худ ин қадар таҳқир карда буданд ва ҳукми Худоро бар сари худ оварда буданд (1 Подшоҳон 2:12–17, 25) ё ҳатто писарони худи Самуил, ки ба роҳҳои падарашон нарафтанд, балки ришва гирифтанд (1 Подшоҳон 8:3). Самуил дар заминаи хеле торики нокомии коҳинӣ ва аз даст додани сандуқи аҳд дар рӯзҳои аввали худ нури дурахшон буд. Аммо бо вуҷуди ҳамаи ин, вафодории Худо ба қавми худ низ дар таъмини Самуил, марди Худо, ки тамоми Исроил медонист, ки аз синни хеле ҷавонӣ аз ҷониби Худо барои пайғамбари Ӯ будан омода шудааст, дида мешуд (1 Подшоҳон 3:20). Боз ҳам, ин комилан мувофиқи хислати 1 Тимотиюс ва авҷи муносиби насиҳатҳои Павлус ба Тимотиюс аст.
Огоҳиҳои ниҳоии ӯ ба Тимотиюс дар бораи сарватҳои моддӣ дар 6:9–10 ва инчунин 6:17–19 аз намунаи хуби қаноатмандӣ ва фикрҳои осмонӣ доштани марди Худо ва намунаи бади тамаъкории писарони худаш истифода бурд. Рафтори марди Худо шоиста ва сухани ӯ боэътимод аст.
Муроҷиат ба Тимотиюс, ки марди Худо бошад — 1 Тимотиюс 6:11–16
Аммо ту, эй марди Худо, аз ин чизҳо бигрез ва адолат, парҳезгорӣ, имон, муҳаббат, сабр, фурӯтаниро дунбол кун. Дар муборизаи неки имон сахт кӯшиш кун. Ҳаёти ҷовидониро, ки ба он даъват шудаӣ ва дар назди шоҳидони бисёр эътирофи нек кардаӣ, ба даст овар. Ман ба ту дар назди Худо, ки ҳама чизро дар ҳаёт нигоҳ медорад, ва Исои Масеҳ, ки дар назди эътирофи нек шаҳодат дод, амр медиҳам, ки ин амрро беайб ва беайб нигоҳ дорӣ, то зуҳури Худованди мо Исои Масеҳ; ки дар вақти худ Ҳокими муборак ва ягона, Подшоҳи онҳое, ки ҳукмронӣ мекунанд, ва Худованди онҳое, ки ҳукмронӣ мекунанд, нишон хоҳад дод; ки танҳо ӯ бефаноӣ дорад, дар нури дастнорас зиндагӣ мекунад; ки ҳеҷ кас ӯро надидааст ва наметавонад бубинад; ки ба ӯ шараф ва қудрати абадӣ бод. Омин.
Павлус пас аз таъкид кардани ҳашт хусусияте, ки дар мардони Худои Аҳди Қадим зоҳир шуданд, бо насиҳати ниҳоӣ хотима дод. Дар ин кор ӯ Тимотиюсро низ ҳамчун марди Худо муроҷиат кард, зеро ӯ бояд дар рӯзи торик, чунон ки мо, роҳ мерафт ва агар мехост вазифаи Павлусро ба ӯ иҷро кунад, бояд ин хусусиятҳоро худаш нишон медод. Ҳама чиз дар ин нома ба ин муроҷиати ниҳоӣ мерасад, ки дар он Павлус Тимотиюсро ташвиқ мекунад, ки аз ҳама чизе, ки мухолифи каломи Худост, бигрез (қадами аввалини зарурӣ) ва сипас бо қасди дил адолат (хусусияте, ки дар Самуил дида мешавад), парҳезгорӣ (дар Довуд), имон (Элишоъ), муҳаббат (Шамаё), сабр (Илёс) ва фурӯтанӣ (Мусо)-ро дунбол кунад ва дар муборизаи неки имон сахт кӯшиш кунад, ҳаёти ҷовидониро, ки ба он даъват шуда буд, ба даст орад (мардони беноми Худо). Ниҳоят, Павлус Тимотиюсро ташвиқ кард, ки ин амрро беайб ва беайб нигоҳ дорад, то зуҳури Исои Масеҳ (чунон ки аз амали Рехобиён, ки дар ҳуҷраи писарони Игдалиё дар маъбад эълон шуда буд, дида мешуд). Ҳамин тариқ, боз ҳам, ҳатто дар хулосаи ниҳоии Павлус, ин мардони Худои Аҳди Қадим бояд барои Тимотиюс намунаҳои зиндаи он бошанд, ки ӯ низ акнун барои ҷалоли Худо чӣ гуна бояд роҳ равад.
Дар хотимаи омӯзиши ин бахши нома, биёед ин хусусиятҳоеро, ки дар амалҳои ёздаҳ марди Худо дар Аҳди Қадим зоҳир шуданд, ҷамъбаст кунем:
| № | 1 Тимотиюс | Марди Худо | Дарс |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1:3-11 | Мусо | Ҷустуҷӯи баракати дигарон |
| 2 | 1:12–20 | Элишоъ | Ҳамеша бо файз амал кардан |
| 3 | 2:1–8 | Илёс | Такя ба Худо дар дуо |
| 4 | 2:9–15 | Игдалиё | Дар хидмат ноаён будан, на худхоҳӣ |
| 5 | 3:1–16 | Довуд | Хоҳиши тартибот дар хонаи Худо |
| 6 | 4:1–16 | Шамаё | Такя ба вафодории Худо дар рӯзҳои шикаст |
| 7 | 5:1–20 | Беном (якҷоя) | Барои ҳақиқат истодан, зарурати интизомро нодида нагирифтан |
| 8 | 5:21–6:10, 17–21 | Самуил | Рафтор ва шаҳодати шоиста мувофиқи даъвати Худо |
Муроҷиат ба мо, ки мардон (ва занон)-и Худо бошем, комил, пурра барои ҳар кори нек муҷаҳҳаз — 2 Тимотиюс 3:16–17
«Ҳар навиштае, ки аз илҳоми Худост, барои таълим, барои танбеҳ, барои ислоҳ, барои тарбия дар адолат фоиданок аст; то ки марди Худо комил бошад, барои ҳар кори нек пурра муҷаҳҳаз гардад» (2 Тимотиюс 3:16–17).
Дар номаи дуюми худ ба Тимотиюс, Павлус муроҷиати дигаре кард, ки Тимотиюсро ташвиқ мекард, ки ба Навиштаҳое, ки аз кӯдакӣ медонист, гӯш диҳад, зеро онҳо, гуфт ӯ, метавонистанд ӯро ба наҷот, тавассути имоне, ки дар Исои Масеҳ аст, доно гардонанд (оятҳои 14–15), аммо баъд ӯ чизҳоро боз кард ва изҳор дошт, ки ҳамон Навиштаҳо ҳар дарсеро, ки барои марди Худо будан лозим аст, дар бар мегиранд, то ӯро комил ва пурра барои ҳар кори нек муҷаҳҳаз гардонанд.
Ин ибора қасдан васеъ гузошта шудааст, зеро он на танҳо ба Тимотиюс, балки ба шумо ва ман низ муроҷиат мекунад, зеро Павлус нанавиштааст, ки «то ту [Тимотиюс] комил бошӣ, барои ҳар кори нек пурра муҷаҳҳаз гардад», балки «то марди Худо комил бошад, барои ҳар кори нек пурра муҷаҳҳаз гардад». Худо аз шумо ва ман хоҳиш мекунад, ки ин хусусиятҳоро имрӯз нишон диҳем. Ва агар мо ҳис кунем, ки ин чизҳо танҳо барои имондори баландмақом, ё касе, ки тӯҳфаи махсус дорад, ё касе, ки муддати тӯлонӣ дар роҳи масеҳӣ будааст, имконпазир аст, биёед ба он диққат диҳем, ки Павлус ин суханонро ба кӣ муроҷиат кардааст — на ба ҳавворӣ ё пайғамбар ё касе, ки муддати тӯлонӣ дар роҳи масеҳӣ будааст, балки ба ҷавони дорои хислати шармгин. Ин суханони Рӯҳи Муқаддас ба ҳамаи мо, бародар ва хоҳар, пиру ҷавон, новобаста аз тӯҳфа ё дигар хусусияте, ки мо дорем, муроҷиат карда шудаанд; ҳама метавонанд (ва бояд) ин хусусиятҳоеро, ки Павлус дар бораи мардони Худо дар Навиштаҳо таъкид карда буд, нишон диҳанд. Пас, биёед мо низ дар натиҷаи мулоҳиза дар бораи номаҳои Павлус ба Тимотиюс ва мардони Худо, ки дар онҳо таваҷҷӯҳ зоҳир шудааст, ташвиқ шавем, ки комил ва пурра барои ҳар кори нек муҷаҳҳаз бошем, ҳамчун мардон (ва занон)-и Худо дар рӯзи худ, ҳар як аз ин хусусиятҳои мардони Худои Аҳди Қадимро барои номи Ӯ нишон диҳем.
