Отниэл ва Ахса
Китоби Муқаддас ба мо бисёр ҳикояҳоро дар бораи одамоне медиҳад, ки мисли мо буданд. Аз ин ҳикояҳо мо дарсҳои арзишмандеро меомӯзем, ки метавонем дар ҳаёти худ татбиқ кунем. Як ҳикоя дар бораи ду нафари муҷаррад, Отниэл ва Ахса, чӣ гуна онҳо вохӯрданд ва чӣ гуна Худованд онҳоро истифода бурд. Мо ҳикояи онҳоро дар Еҳушаъ 15:13-19 ва Доварон 1:12-15, 3:5-11 мехонем. Ин ки он ба мо зиёда аз як маротиба дода шудааст, ба мо мегӯяд, ки мо бояд ба он диққати махсус диҳем.
Отниэл ки буд?
Отниэл писари Кеназ буд, ки бародари хурдии Калеб буд (Доварон 1:13). «Отниэл» маънои «марди тавонои Худо» ё «шери Худо»-ро дорад. Амаки Отниэл, Калеб, чунон ки мо дар Ададҳо 13–14 мехонем, яке аз 12 ҷосусе буд, ки барои ҷустуҷӯи замини Канъон фиристода шуда буд.
Вақте ки ҷосусон аз арзёбии замин баргаштанд, танҳо ду нафар, Еҳушаъ ва Калеб, гузориши хуб доданд. Даҳ ҷосуси дигар тарсиданд. Калеб ба мардум гуфт, ки натарсанд, зеро бо кӯмаки Худованд онҳо душманро мағлуб хоҳанд кард (Ададҳо 13:30, 14:8). Аммо мардум ба Еҳушаъ ва Калеб бовар накарданд (ояти 10). Дар натиҷаи беимонии онҳо, одамони аз 20-сола боло ҳеҷ гоҳ ба Замини Ваъдашуда дохил нашуданд ва ба ҷои он дар биёбон мурданд. Еҳушаъ ва Калеб ду истисно буданд.
Мо намедонем, ки Кеназ, падари Отниэл ва бародари хурдии Калеб, дар он вақт аз 20-сола боло ё поён буд, аммо мебинем, ки Калеб барои ҷиянаш дар он вақт ва дар солҳои баъдӣ намуна ва таъсир буд. Як дарси муҳиме, ки мо дар ин ҷо меомӯзем, ин аст, ки мо метавонем ба оилаи васеъи худ таъсир расонем. Бигзор ин таъсир барои ҷалоли Худованд бошад!
Ахса ки буд?
Ахса ягона духтари Калеб буд. Номи ӯ маънои «ҷавоҳир» ё «дастпонаи по»-ро дорад, ки нишон медиҳад, ки падараш ӯро зебо меҳисобид. Ӯ барои ӯ азиз буд. Доштани падар, ки шумо медонед, ки ӯ ба шумо ғамхорӣ мекунад, баракат аст. Дар ҳоле ки на ҳама метавонанд инро дар падари заминӣ дошта бошанд, мо медонем, ки ҳамчун имондорон мо ҳама Падаре дорем, ки моро дӯст медорад:
Бубинед, Падар чӣ гуна муҳаббатро ба мо ато кардааст (1 Юҳанно 3:1 KJV).
Мо дӯстдошта ва азиз ҳастем! Ахса барои Калеб азиз буд ва ӯ дар бораи он ки ӯ бо кӣ издивоҷ мекунад, нигарон буд.
Дар Замини Ваъдашуда
Калеб, ки дар синни 40-солагӣ барои ҷосусӣ ба замин фиристода шуда буд (Еҳушаъ 14:7), то ба Замини Ваъдашуда расиданаш марди хеле пир буд. Дар он ҷо ӯ се писари Аноқро (Еҳушаъ 15:14), ки азимҷусса буданд (Ададҳо 13:33), мағлуб кард. Ғалабаи ӯ аҷиб буд ва он ба мо нишон медиҳад, ки Калеб дар пиронсолӣ ҳам аз ҷиҳати рӯҳонӣ қавӣ буд. Баъзан мо метавонем танҳо дар ҷавонӣ ё танҳо дар пиронсолӣ аз ҷиҳати рӯҳонӣ қавӣ бошем, аммо Калеб барои мо намунаи шахсест, ки ҳам дар ҷавонӣ ва ҳам дар пиронсолӣ қавӣ буд. Вафодории ӯ ба Худо дар тӯли ҳаёташ доимӣ буд.
Ба Доварон 1 расида, мо мебинем, ки Калеб як мушкилотро пешниҳод мекунад. Ӯ гуфт, ки ҳар кӣ шаҳри Қиръат-сеферро забт кунад, Ахса, духтари Калебро, ҳамчун зани худ қабул хоҳад кард. Бо таваккал ба Худованд, Отниэл ин мушкилотро қабул кард ва шаҳрро забт кард, ва Ахса зани ӯ шуд (Доварон 1:12-13).
Дарсҳои бештар аз Калеб, Отниэл ва Ахса
1. Ҳикмати илоҳии Калеб.
Барои Калеб муҳим буд, ки духтараш бо касе издивоҷ кунад, ки ба Худо таваккал ва ӯро дӯст медошт ва аз мубориза барои чизҳое, ки Худо мехост, наметарсид. Худо буд, ки гуфт, ки онҳо бояд заминро соҳиб шаванд ва душманонро берун кунанд. Ин муҳим аст. Мо, ҳамчун имондорон, душманоне дорем, ки бо онҳо мубориза мебарем: ҷисм, ҷаҳон ва Иблис. Эфсӯсиён 6:10-19 дар бораи мубориза ва чӣ гуна онро анҷом додан нақл мекунад. 1 Петрус 5:8 дар бораи душмани мо Иблис бештар сухан меронад ва 1 Юҳанно 2:15 ба мо дар бораи хатари дӯст доштани ҷаҳон таълим медиҳад. Ҳангоми ҷустуҷӯи ҳамсар мо на танҳо як имондорро меҷӯем, балки касеро, ки ба пайравӣ аз Худованд амиқан содиқ аст. Дар Исроил бисёр ҷавонони дигар буданд, аммо Отниэл садоқати худро бо амалҳои худ нишон дод.
2. Итоат ва имони Отниэл.
Отниэл намунаи мардест, ки нигарон буд, ки бо як имондоре издивоҷ кунад, ки имони худро ҷиддӣ қабул мекард. Чаро ин барои ӯ муҳим буд? Отниэл медонист, ки Худо ба онҳо чӣ гуфта буд. Дар Такрори Шариат 7:1-4 Худо дастур дода буд, ки онҳо набояд бо онҳое, ки дар замин буданд – онҳое, ки ба Худо тааллуқ надоштанд, издивоҷ кунанд. Ин дастурҳо барои онҳое буданд, ки издивоҷ мекарданд ва барои волидон. Дар бораи мо имрӯз чӣ? Дар 2 Қӯринтиён 6:14-17 ба мо гуфта шудааст, ки бо беимонон якҷоя набошем. Ин ба издивоҷ ва дигар муносибатҳо дахл дорад. Ояти 17 ба мо мегӯяд, ки аз ҷаҳон ва он чизе, ки ба Худо муқобил аст, «ҷудо бошем». Дар издивоҷ махсусан муҳим аст, ки мо набояд бо як беимон издивоҷ кунем. Ҳаёти мо бояд ба Худованд тобеъ бошад – чӣ гуна зиндагӣ мекунем, дар куҷо ҷамъ мешавем, шуғли мо. Мо бояд бо касе издивоҷ кунем, ки бо мо аз Худованд пайравӣ кунад. Амос 3:3 мегӯяд, ки мо бояд розӣ бошем. Муҳим аст, ки ин масъалаҳоро пеш аз он ки дар бораи шарики издивоҷ фикр кунем, донем. Бисёре аз ҷавононе, ки бо Отниэл ба воя расиданд, дар бораи он ки бо кӣ издивоҷ мекунанд, нигарон набуданд. Онҳо бо одамони ҷаҳон издивоҷ карданд ва дар натиҷа ба худоёни дигар хидмат карданд (Доварон 3:5-7).
3. Хоҳиши Ахса барои баракат.
Ҳарчанд Ахса аз ҷониби падараш ба Отниэл ба издивоҷ дода шуд, вай ба ҳар ҳол баракат хост. Ахса баракати Худоро дар ин муносибати нав мехост; вай замин ва обро мехост – чашмаҳои болоӣ ва поёнӣ (Доварон 1:13-15). Замин ба мо хоҳиши лаззат бурдан аз баракатҳои рӯҳонӣ, чизҳое, ки Худо ба мо ваъда додааст, хотиррасон мекунад (Эфсӯсиён 1-ро хонед). Об Каломи Худоро ифода мекунад (Эфсӯсиён 5:26). Ахса бо падараш муносибати хуб дошт. На танҳо ӯро дӯст медошт, чунон ки мо қаблан зикр кардем, балки вай дар пешниҳоди он ки Отниэл аз ӯ замин талаб кунад, роҳат буд ва худаш омода буд, ки рафта талаб кунад. Баъзан мо ба волидони худ вогузор мекунем, ки аз мо савол диҳанд. Ахса намунаи хуби шахсест, ки аз сӯҳбат бо падараш ё аз ӯ савол додан наметарсид. Ин ба мо он чизеро, ки Каломи Худо мегӯяд, хотиррасон мекунад:
Шумо надоред, зеро талаб намекунед. Шумо талаб мекунед, вале қабул намекунед, зеро нодуруст талаб мекунед, то онро бар нафси худ сарф кунед (Яъқуб 4:2-3).
Муҳим аст, ки мо талаб кунем ва бо ниятҳои дуруст талаб кунем.
4. Қиръат-сефер.
Мушкилоти Отниэл забт кардани Қиръат-сефер буд, ки маънои «шаҳри китоб»-ро дорад. Ин ҷои омӯзиши «ҳикмати ин ҷаҳон» буд (1 Қӯринтиён 3:19) ва онро бояд бартараф кард. Ин ба мо имондорони навро дар Эфсӯс хотиррасон мекунад, ки ҳамаи китобҳои худро, ки таълимоти бад доштанд, оварда сӯзонданд. Китобҳо 50,000 тангаи нуқра арзиш доштанд (Аъмол 19:19). Мо низ бояд аз худ он чизҳоеро, ки ба Каломи Худо мухолифанд – он чизеро, ки мехонем, гӯш мекунем ё тамошо мекунем, бартараф кунем. Ин кори душвор аст, чунон ки забт кардани шаҳр барои Отниэл буд, аммо мо бояд «бо навсозии ақли худ тағйир ёбем» (Румиён 12:2). Мо бояд аз худ бипурсем: «Чӣ чизро аз ҳаёти ман бояд бартараф кард?» Биёед барои далерӣ ва қувват барои анҷом додани ин кори душвор дуо кунем.
5. Отниэл ҳамчун довар.
Пас аз издивоҷи Отниэл ва Ахса, ӯ аввалин довар дар Исроил шуд (Доварон 3:9-10). Банӣ-Исроил бо беимонон издивоҷ карда, ба бутпарастӣ афтода буданд. Худованд ба онҳо иҷозат дода буд, ки аз ҷониби подшоҳи Байнаннаҳрайн то он даме, ки ба Ӯ фарёд заданд, зулм карда шаванд. Сипас, Ӯ Отниэлро истифода бурд, то қавми Худро аз зулми онҳо наҷот диҳад.
Байнаннаҳрайн ҷое буд, ки Худо бори аввал Иброҳим, падари исроилиёнро, барои тарк кардан даъват карда буд. Ҳоло онҳо ба ҳамон миллате хидмат мекарданд, ки Иброҳим аз он наҷот ёфта буд. Худованд ин зулмро ба ҳаёти онҳо овард, то онҳоро тарбия кунад, зеро Ӯ онҳоро дӯст медошт ва мехост, ки онҳо ба худ баргарданд. Ӯ бо мо низ ҳамин тавр мекунад (Ибриён 12:5-11).
«Худованд Отниэлро бархезонд» (Доварон 3:9); Отниэл худро ба мақоми доварӣ набардошт. Ӯ қаблан дар ҳаёташ содиқ буд ва ҳоло Худованд ӯро барои нақши муҳимтаре истифода бурд. Худо ҳамин тавр кор мекунад. Довуд чӯпони гӯсфандон буд, аммо Худо ӯро чӯпони одамон кард. Юҳанно Марқус ёвари Павлус дар корҳои ҳаррӯза буд, аммо баъд барои хидмат фоидаовар шуд. Муҳим аст, ки дар «камтарин» содиқ бошем, то дар «бисёр» содиқ бошем (Луқо 16:10). Отниэл ва Ахса ҷуфте буданд, ки якҷоя ба Худованд хидмат мекарданд ва ӯ 40 сол довар буд.
6. Писари онҳо Ҳатат.
Дар ҳикояи Отниэл ва Ахса як нуқтаи ғамангез вуҷуд дорад. Онҳо писаре доштанд бо номи Ҳатат (1 Вақоеънома 4:13), ки маънои «тарснок»-ро дорад. Дар хотир доред, ки номи Отниэл маънои «марди тавонои Худо» ё «шери Худо»-ро дорад. Ин номҳо фарқияти назаррасро байни падар ва писараш нишон медиҳанд. Дар ҳоле ки волидон метавонанд имондорони қавӣ бошанд, фарзандони онҳо метавонанд яксон набошанд. Ҳатат ба назар намерасад, ки имони падару модарашро дошта бошад. Ӯ марди тавонои Худо набуд.
Мушкилоти хотимавӣ
Имон ва қарорҳои Калеб аз мардум ба таври куллӣ фарқ мекарданд. Отниэл ва Ахса аз атрофиёнашон фарқ мекарданд, зеро принсипҳои Худо барои онҳо муҳим буданд ва онҳо метавонистанд якҷоя ба Худо хидмат кунанд. Шумо, ҳамчун як фард, бояд дар бораи роҳи худ бо Худо қарор қабул кунед. Вақте ки шумо дар бораи ин ҳикоя фикр мекунед, чӣ дарсҳоро метавонед дар ҳаёти худ татбиқ кунед? Муносибати шумо бо Худованд то чӣ андоза муҳим аст? Оё шумо омодаед, ки ба Ӯ аз таҳти дил хидмат кунед?
