Вақте ки ҳавворӣ Павлус ба Афина омад, ки интизори омадани Силос ва Тимотиюс ба назди ӯ буд, мо мехонем, ки рӯҳи ӯ ба ҳаяҷон омад, вақте ки ӯ шаҳрро «пур аз бутҳо» дид, Аъмол 17:16 (ҳошия). Ҳангоми интизорӣ дар он ҷо ӯ бо яҳудиён дар куништ ва бо одамони парҳезгор (ҳар кӣ буданд) ва ҳар рӯз дар бозор баҳс мекард. Ин суханрониҳои оммавӣ ӯро бо файласуфони пешбари он чизе, ки ба назар мерасид, шаҳри донишгоҳии ҷаҳони Юнон буд, ба тамос овард. Баъзеҳо ҳамчун эпикуриён, дигарон ҳамчун стоикҳо маълум буданд; ҳама тасмим гирифта буданд, ки Павлусро ба мурофиа кашанд, зоҳиран умед доштанд, ки ӯро ҳамчун қаллоб фош кунанд. Мо метавонем пурсем: Ин одамон кӣ буданд ва чӣ таълим медоданд?
Файласуфони Афина
Таърих нишон медиҳад, ки ин ду мактаби омӯзишӣ дар таълимоти худ аз ҳамдигар хеле фарқ мекарданд. Эпикуриён мутмаин буданд, ки оқилонатарин роҳи зиндагӣ ин истифодаи ҳар як лаззати дастрас ба онҳо буд. Стоикҳо, ки пантеистҳо буданд (худоёни зиёд доштанд) — ва бешубҳа барои бутҳои зиёд дар шаҳр масъул буданд — ба худдорӣ бовар доштанд. Ҳеҷ яке аз ин файласуфони бутпараст наметавонистанд дониши «Худои ҳақиқӣ»-ро бо воситаҳое, ки танҳо маҳсули ақли ҷисмонии худашон буданд, кашф кунанд. Мо мехонем
Зеро ақли ҷисмонӣ душманӣ бо Худост; зеро он ба қонуни Худо итоат намекунад, ва дар ҳақиқат наметавонад (Румиён 8:7).
Ин файласуфон шояд фикр мекарданд, ки онҳо ҳама чизеро, ки донистан лозим аст, медонанд, аммо ду чизи барҷаста дар таълимоти Павлус — «Исо ва эҳё» — онҳо намедонистанд. Эҳтимол эпикуриён ӯро «даҳонкушо» меномиданд, калимае, ки дар забони аслӣ маънои «тухмчин»-ро дорад. Онҳо ӯро як шахси пастсифат медонистанд, ки тавонистааст ин ё он калимаро гирад ва онҳоро гӯё худаш як шахси бузург бошад, баён мекард. Онҳо мутмаин буданд, ки бо ба мурофиа кашидани ӯ дар Ареопаг, ӯро ҳамчун як марди нодон ва бесавод фош хоҳанд кард. Чӣ қадар ҳайратовар буд дифои қобили ӯ барои онҳо! Шояд стоикҳо ӯро ба «таъсисдиҳандаи худоёни аҷиб» ё «девони хориҷӣ» (Ҷ.Н.Д.) муттаҳам карданд. Бо тамоми ҳикмати фахрии худ онҳо ҳамчун комилан нодон дар бораи дониши Худои ягонаи ҳақиқӣ фош шуданд. Бе тафсилот дар бораи дифои қобили Павлус, мо як сухани рӯҳбаландкунандаро дар бораи ду хусусияти Инҷил, ки Павлус дар Афина мавъиза кард, мегузаронем, комилан мутмаин ҳастем, ки онҳое, ки ин мулоҳизаҳоро мехонанд, ҳаввории бузург Павлусро на ҳамчун «тухмчин» ва на ҳамчун «таъсисдиҳандаи девони аҷиб» намедонанд.
Баракати Исо ва эҳё
Чӣ қадар мо шукргузорем, ки бо нури ҳақиқӣ дар бораи «Исо ва эҳё» баракат ёфтаем. Дар Исо мо имрӯз барои ҷонҳои худ баракат дорем ва дар робита бо эҳё мо дар ҷаҳони оянда баракат дорем, зеро эҳёи Ӯ як тартиби комилан нави чизҳоро берун аз қудрати марг кушодааст. Мо имрӯз Исои Худованди худро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ медонем, Ӯ ки бо муҳаббат худро барои мо дод, вақте ки Ӯ дар салиб мурд. Мо Ӯро ҳамчун Наҷотдиҳанда қабул кардем, Ӯро ҳамчун Худованд эътироф кардем ва дониши мутмаин дорем, ки ҳар як савол байни ҷонҳои мо ва Худо, то ҷое ки гуноҳҳои мо дахл доранд, то абад ҳал шудааст. Мо на танҳо баракатеро, ки аз тариқи Худованди мо Исои Масеҳ ба мо тааллуқ дорад, эҳсос мекунем, балки баракатдиҳанда — Исоро медонем. Ин ҳам меваи эҳёи Ӯст, зеро чӣ гуна мо Ӯро медонистем, агар Ӯ аз мурдагон эҳё намешуд? Мо шояд дар бораи Ӯ медонистем, аммо далел ин аст, ки мо Ӯро ҳамчун дар муҳаббатҳои мо ҷойгиршуда медонем, далели доимӣ, ки Ӯ дубора эҳё шудааст. Мо нур ва қудратро аз Рӯҳи як соҳаи рӯҳонӣ, осмонӣ ва абадии баракат дорем, ки ҳар як муқаддас дар омадани дубораи Масеҳ ба он дохил хоҳад шуд. Ҳангоме ки мо интизори дохилшавии воқеии худ ба ин олам ҳастем, лаззати он имрӯз дар ҷонҳои мост, зеро мо «ба сӯи Худо тавба кардем ва ба Худованди мо Исои Масеҳ имон овардем», Аъмол 20:21. Чӣ қадар мо халқи имтиёзнок ҳастем!
Идома дар файз
Мо метавонем ба осонӣ аз ҳикмати ин ҷаҳон, ки Худоро намешиносад, рӯй гардонем ва файзро ҷӯем, то дар баракате, ки аз они мост, зеро ба «Исо ва эҳё» имон овардаем, идома диҳем.
