Забурҳои нола –
ШИКОЯТ БА ХУДО
Дар тӯли асрҳо, забурҳо дар дили мӯъминон ҳам дар Исроил ва ҳам дар Калисо садо додаанд. Онҳо бо таҷрибаҳои воқеии ҳаёт бо забони ба қадри кофӣ норавшан сару кор доранд, ки оинаеро дар бар мегиранд, ки дар он мо худро мебинем. Онҳо шодӣ ва ғам, баландӣ ва депрессия, эътимод ва ноумедӣ - ҳама эҳсосоти инсониро, ки мо ҳар рӯз аз сар мегузаронем, инъикос мекунанд. Онҳо ба таври ростқавлона ва ошкоро бо ҳаёти воқеӣ сару кор доранд. Аммо, маҳз ин хусусиятҳо аксар вақт ба сатҳи нороҳатӣ дар байни масеҳиён мусоидат мекунанд.
Ҳаёти воқеӣ
Забурҳои нола бо ҳаёти воқеӣ, муборизаҳои рӯзмарраи мавҷудияти мӯъминон дар ин ҷаҳони гунаҳкор сару кор доранд. Онҳо аз таҷрибаҳо ва озмоишҳои манфӣ ва аксар вақт печида, ҳам аз шахсони алоҳида ва ҳам аз халқи Худо дар маҷмӯъ ба вуҷуд меоянд. Аз ин рӯ, онҳо эҳсосот ва аксуламалҳоеро инъикос мекунанд, ки дар чунин давраҳои ҳаёт ба вуҷуд меоянд.
Яке аз ин аксуламалҳо, ва яке аз онҳое, ки маъмулан дар нолаҳо пайдо мешавад, шикоят аст (Забур 6, 10, 13, 22, 35, 39, 42, 43, 44, 60, 74, 77, 79, 80, 85, 88, 89, 90, 102, 108). Ин ҷанбаи мушаххаси забурҳои нола метавонад дар байни бисёре аз масеҳиён сатҳи нороҳатиро ба вуҷуд орад, зеро мо умуман ҳис мекунем, ки шикоят кардан номуносиб аст. Баъд аз ҳама, Худованд гуфтааст, ки Ӯ бо мо хоҳад буд ва Рӯҳи Муқаддаси Худро фиристодааст, то дар мо зиндагӣ кунад, то роҳнамоӣ ва тасаллӣ диҳад. Ӯ ба мо итминон додааст, ки Рӯҳ аз Шайтон бузургтар аст, ва аз ин рӯ мо бояд ҳар рӯз бо эътимод ва имон ба қудрати наҷотбахши Ӯ зиндагӣ кунем.
Гарчанде ки ин чизҳо хеле дурустанд, мо бояд иқрор шавем, ки ҳаёти мо на ҳамеша бо чунин имон ва қаноатмандӣ тавсиф мешавад. Озмоишҳо дар ҳаёти воқеӣ ба вуҷуд меоянд, ва мо аксар вақт худро дар ҳайрат мебинем, ки чаро, ё мепурсем, ки ин то кай бояд идома ёбад. Ҳарчанд мо кӯшиш мекунем, ки ин фикрро пахш кунем, баъзан мо ҳайрон мешавем, ки оё Худо моро фаромӯш кардааст. Инҳо воқеиятҳои ҳаёт ҳастанд, ва инҳо эҳсосоте ҳастанд, ки бешармона дар нолаҳо пайдо мешаванд.
Ростқавлӣ ва ошкорбаёнӣ
Баръакси масеҳиёни муосир, мӯъминон дар Исроил аз ошкоро баён кардани саволҳо ва ноумедиҳои худ ба Худо худдорӣ намекарданд. Агар мо бо Худо ошкоро бошем, мо майл дорем, ки баёнҳои мо бояд хушмуомила ва мусбат бошанд ва бо шукргузории зиёд ҳамроҳ бошанд. Аммо, дар ошкорбаёнӣ ва ростқавлии худ забурнависон на танҳо шикоятҳоро баён карданд, балки ҳатто ақидаҳои айбдоркунандаро нисбат ба Худо баён карданд. Масалан, забурнависон дар бораи Худо ҳамчун радкунандаи онҳо (Забур 43:2; 44:9,23-24; 60:1,10; 74:1; 77:7; 88:14; 89:38; 108:11), пинҳонкунандаи худ (Забур 10:1,11; 13:1; 44:24; 88:1; 89:46), фаромӯшкунандаи онҳо (Забур 10:12; 13:1; 42:9; 44:24; 74:19,23: 77:9), дур ё дастнорас будан (Забур 10:1; 22:2,11,19; 44:9), ва хобидан (Забур 44:23) сухан мегӯянд. Онҳо ҳатто Ӯро ҳамчун душмани фаъол (Забур 6:1-2; 42:7; 88:7,16-17; 102:10,23) ва хашмгин (Забур 22, 39, 44, 88, 90) мебинанд.
Онҳо на танҳо Худоро ба ин тариқ муаррифӣ мекунанд, балки мустақиман Ӯро савол медиҳанд, ва аксар вақт бо оҳанги айбдоркунанда: «Чаро ту дур меистӣ?» (Забур 10:1); «Чаро ту хобӣ?» (Забур 44:24); «То кай, Худованд? Оё ту худро то абад пинҳон мекунӣ?» (Забур 89:46); «Хидматгори ту то кай бояд тоб орад? Кай ту онҳоеро, ки маро таъқиб мекунанд, доварӣ мекунӣ?» (Забур 119:84); «Худованд, муҳаббати устувори ту аз қадим куҷост?» (Забур 89:49) Онҳо андӯҳи худро дар нури Худо ҳамчун Худованди ҳаёт, ки ба мӯъминони худ ҳаёти пур аз баракатҳоро ваъда додааст, тафсир мекунанд. Гарчанде ки гумон меравад, ки гуноҳи инсонӣ дар аввал сабаби озмоиши ҳозира шудааст, баъзан чунин дарк мешавад, ки хашми Худо аз он чизе, ки оқилона аст, дарозтар шудааст. Дар дигар мавридҳо забурнависон барои иҷозати чунин озмоишҳо асосе намебинанд. Худо ба хислати худ мухолиф амал мекунад, ҳатто то дараҷае, ки обрӯи худаш зарар мебинад.
Онҳо ин номувофиқатҳоро ба Худо нишон медиҳанд ва ба Ӯ аниқ мегӯянд, ки чӣ гуна фаъолияти кунунии Ӯро нисбат ба онҳо дарк мекунанд. Онҳо аз Худо хоҳиш мекунанд, ки ҳамон касе бошад, ки Ӯ қаблан худро нисбат ба онҳо ошкор кардааст. Ҳамин тариқ, забурнависон зарурат надонистанд, ки бо Худо вонамуд кунанд. Онҳо медонистанд, ки Ӯ аз эҳсосоти онҳо хуб огоҳ аст, ва онҳо ба муҳаббат ва ғамхории Ӯ нисбат ба онҳо ба қадри кофӣ эътимод доштанд, ки бо Ӯ бо тамоми ростқавлӣ ва ошкорбаёнӣ сухан гуфтанд. Онҳо кӯшиш накарданд, ки азоби худро бо вонамуд кардани он ки воқеӣ нест, шарҳ диҳанд.
Сарфи назар аз нороҳатие, ки он метавонад дар аввал ба мо расонад, мо масеҳиён бояд эҳтиёт бошем, ки забурҳоро аз изтироби дил, ки аз онҳо ба вуҷуд омадаанд, танҳо аз он сабаб, ки мо аз ошкорбаёнии онҳо нороҳат ҳастем, маҳрум накунем. Номувофиқатҳои зоҳирӣ байни эътиқодоти динии забурнависон ва воқеиятҳои таҷрибаи ҳозираи онҳо ба он шубҳа ва ноумедии асосӣ шаҳодат медиҳанд, ки маҳз асоси худи нола аст. Шикоятҳо, эътирозҳо ва муроҷиатҳо ба Худо ҳама аз ноумедии муборизаи шадид ба вуҷуд омадаанд. Бе он мубориза саволҳое, ки ба Худо равона шудаанд, бемаънӣ хоҳанд буд. Ҳамин тариқ, барои мо ҳамчун масеҳиён муҳим аст, ки аз тафсири ҳамаи ин муборизаҳо, айбдоркуниҳо ва саволҳо танҳо ҳамчун муқаддима ба иқрорҳои минбаъдаи эътимод худдорӣ кунем. Ин бепарвоӣ ба азоби муборизае хоҳад буд, ки аз онҳо ба вуҷуд омадаанд, ва ҳамзамон моро аз тамоми тасаллӣ ва таълимоте, ки дар ин забурҳо барои мо дастрас аст, маҳрум хоҳад кард.
Бо имон омехта
Мушоҳида кардан муфид аст, ки шикоят ва саволдиҳии забурнависон ба Худо ҳамеша дар заминаи вобастагӣ ва имон ба миён гузошта мешавад. Ҳамеша унсури илтиҷо ва муроҷиат барои дахолати Худо вуҷуд дорад. Аз ин рӯ, забурнависон воқеияти таъминоти Худоро инкор намекунанд, балки далели мубориза, мубориза бо номувофиқатии эътиқодоти худ ва таҷрибаи гузаштаи ғамхории Худо бо вазъияти ҳозираи худро медиҳанд.
Далели он ки забурнависон ҳеҷ гоҳ аз муроҷиат ба Худованд даст намекашанд, нишон медиҳад, ки онҳо ҳанӯз ҳам бо имон ба Ӯ нигоҳ мекунанд, пурра огоҳанд, ки сарнавишти онҳо дар дасти Ӯст. Ӯ ягона касест, ки воқеан ба онҳо ғамхорӣ мекунад ва ягона касест, ки метавонад бӯҳрони кунунии онҳоро ҳал кунад. На танҳо ҳар гуна сабукии эҳтимолӣ аз Худо хоҳад омад, балки ҷавобҳо ба саволҳои онҳо низ танҳо дар Ӯ ёфт мешаванд. Ҳамин тариқ, муроҷиат дар шакли муносибати ошкоро ва ростқавлона бо Худо нишон медиҳад, ки барои забурнависон маънои ҳаёт дар муносибати онҳо бо Худо ва муҳаббат ва ғамхории Ӯ нисбат ба онҳо вобаста аст.
Илова бар ин, аз нолаҳо дидан мумкин аст, ки нигарониҳои забурнависон ба ҳаёти саломатии ҷисмонӣ ва амнияти осоишта нигаронида нашудаанд. Хоҳиши асосии онҳо барқарор кардани муносибати онҳо бо Яҳве аст, муносибате, ки дар он забурнависон метавонанд Худоро ҳамду сано гӯянд ва бо ҳамаи мӯъминони Ӯ шодӣ кунанд. Ҳатто дар ҳолатҳое, ки Худо хашмгин, ғоиб ва душман дониста мешавад, дуои асосии забурнависон барои барқарор кардани муошират аст. Онҳо орзуи зоҳир шудани муҳаббати устувор ва корҳои аҷиби Ӯро доранд, то онҳо номи Ӯро ҳамду сано гӯянд. Ин илтиҷоҳо, ки аз андӯҳ ба вуҷуд омадаанд, бояд дар хислати ҳақиқии худ, орзуи барқарор кардани муошират бо Худо ва инчунин баракатҳои Ӯ фаҳмида шаванд.
Ҳамин тариқ, нолаҳо ба таври равшан нишон медиҳанд, ки имони Китоби Муқаддас, вақте ки бо воқеиятҳои ҳаёт рӯ ба рӯ мешавад, бетағйир ва бешармона дар муколамаи ошкоро ва ростқавлона бо Худо зиндагӣ мекунад. Нолаҳо ба Худо ва ба ҳеҷ каси дигар муроҷиат карда мешаванд. Танҳо дар ҳузури худи Худо масъалаҳои дардовар метавонанд ва бояд ҳал карда шаванд. Дар ҳеҷ ҷои дигар мӯъминон наметавонанд шубҳаи бузургтарин, кинаҳои талхтарин ва хашми амиқтарини худро баён кунанд.1 «Шубҳа ва ноумедӣ танҳо қадамҳои паҳлӯӣ дар имони ба таври дигар хушбин нестанд. Онҳо дар асл ҷузъи таҷрибаи имон мебошанд». 2 Маҳз дар ҳузури Худо, дар муколамаи ошкоро ва ростқавлона бо Ӯ, андӯҳҳои амиқтарини мо ба итминони имон табдил меёбанд.
Формати имон
Забурҳои нола майл доранд, ки формати маъмулиро инъикос кунанд, ва ин формат ин хислати бартаридоштаи имонро минбаъд нишон медиҳад. Дар забурҳои нола ду бахши асосӣ мавҷуд аст. Аввал илтиҷо - аз ҷумла муроҷиат ба Худо, шикоят, дархост, ангеза ва лаънат. Дуюм ҳамду сано - аз ҷумла изҳороти эътимод, пардохти назрҳо ва ҳамду сано.
Ин унсурҳо се вазифаро иҷро мекунанд. Аввал муроҷиати ифтитоҳӣ аст, ки заминаи муколамавӣ, аҳдро муқаррар мекунад - яъне, аз Худо интизор меравад, ки аз сабаби ӯҳдадориҳои қаблӣ ба забурнавис ва мардум дахолат кунад (Забур 4:1; 5:1; 12:1; 16:1; 17:1). Дуюм баёни вазъияти патетикӣ аст - хоҳ беморӣ (Забур 6:2; 13:3; 22:14-15; 38:5-6; 39:4-6), танҳоӣ ва ҳисси таркшуда (Забур 13:1-4; 17:9,13; 35:4; 38:12; 55:3; 56:2; 64:1-6), шарм ва таҳқир (Забур 4:2; 22:6-7, 17; 69:19) ё марг (Забур 28:1; 59:3; 88:3-9); ҳамроҳ бо сабабҳо ё ангеза барои Худо барои ҷавоб додан, аз ҷумла муроҷиат ба обрӯи Худо (Забур 13:4; 25:11; 57:5); муроҷиат ба амали гузаштаи Худо, ки Ӯ бояд бо он мувофиқ бошад (Забур 22:4-5; 143:5); гуноҳи сухангӯ (Забур 25:11; 38:18); бегуноҳии сухангӯ (Забур 26:3-7; 35:7; 69:7); ваъдаи ҳамду сано (Забур 6:5; 22:22); бечорагии сухангӯ (Забур 25:16; 55:18; 69:17; 142:4); ва эътимоди сухангӯ (Забур 17:8-9; 22:9-10; 43:2; 57:1; 71:6). Ва сеюм баёнҳои итминони шунида шудан, бо амали тағйирёбанда ё аллакай рух дода ё пурра итминон дода шудааст, ки рух медиҳад (Забур 13:5-6; 17:15; 28:6; 69:33); ҳамду сано ва шукргузорӣ дар ҷамъомад аз сабаби шунида шудан (Забур 7:17; 16:9-11; 22:22-31; 35:27), ва пардохти назрҳои ваъдашуда (Забур 54:6-7; 56:12-13).
Ин пайдарпаии фикр дар нолаҳо бояд ҳамчун ифодаи ҳам имони забурнавис ва ҳам вафодории Худованд дида шавад. Он бо эътимоди забурнавис ҳангоми наздик шудан ба Худованд оғоз меёбад ва дар эътимоди шукргузорӣ ба Ӯ ба авҷи худ мерасад. На танҳо Худо ба илтиҷо ҷавоб дод, балки муносибати сухангӯ бо Худованд тасдиқ карда шуд. Ҳамин тариқ, забурнавис имони худро нишон дод, ва Худованд қудрат ва вафодории Худро.
Хулоса
Забурҳои нола ба мо воқеиятҳои муборизаҳоро дар ҳаёти мӯъминон дар ҷаҳони гунаҳкор муаррифӣ мекунанд ва барои мо баён мекунанд. Онҳо шубҳаҳо, саволҳо ва ноумедиҳоеро, ки аксар вақт озмоишҳои дардоварро ҳамроҳӣ мекунанд, ошкоро ва ростқавлона ошкор мекунанд. Аммо, ин ошкорбаёнӣ ва ростқавлӣ ҳамеша дар шакли муносибат бо Худо ва вобастагӣ ба Ӯ ҳам барои наҷот ва ҳам барои ҷавоб додан ба саволҳо баён карда мешавад. Натиҷаи ниҳоии ин озмоишҳо эътимоди навшудаи мӯъмин ба вафодории Худованд ва ҳамду сано ба номи Ӯст.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Уолтер Брюггеман, «Аз дард ба шодӣ, аз марг ба ҳаёт» Тафсир: Маҷаллаи Китоби Муқаддас ва Теология, ҷ. 28, (1974), саҳ. 4.
- Самуил Э. Балентин, Худои пинҳон: Пинҳон кардани чеҳраи Худо дар Аҳди Қадим, Монографияҳои теологии Оксфорд, муҳаррирон Ҷ. Барр ва дигарон, (Оксфорд: Нашриёти Донишгоҳи Оксфорд, 1983), саҳ. 173.
