Ҳикояи ду худ
Ҷаҳон гӯё дар атрофи мо фурӯ меравад. Беадолатӣ, нооромиҳои иҷтимоӣ, ҷангҳо, зӯроварӣ ва фасоди ахлоқӣ фаровонанд, дар ҳоле ки нигарониҳои экологӣ амиқтар мешаванд ва офатҳои табиӣ шиддат мегиранд. Ғамҳои зиндагӣ дар ҷаҳони афтода ҳеҷ гоҳ аз ҳеҷ кадоми мо дур нестанд.
Аммо ин замоне аҷиб хоҳад буд, ки Худо ҳама чизро нав мекунад! Ин ҷаҳони нолишкунанда иваз карда мешавад. Чунон ки Петрус навиштааст: Мо, мувофиқи ваъдаи Ӯ, интизори осмонҳои нав ва замини нав ҳастем, ки дар он адолат сокин аст (2 Петрус 3:13 NKJV). Гарчанде ки гуноҳ ба ин офариниши ҳозира осори харобиовари худро мегузорад, он ҳеҷ гоҳ он офариниши навро торик нахоҳад кард. Адолат дар он ҷо хона хоҳад кард ва «чизҳои пешина» то абад аз байн хоҳанд рафт (Ваҳй 21:4).
Чӣ гуна мебуд, агар мо метавонистем пешнамоиши он ҷаҳонро бубинем? Оё хуб намебуд, ки каме пешакӣ аз он чӣ хоҳад буд, чашем? Хуб, мо метавонем! Худо аллакай кори офариниши нави Худро оғоз кардааст – дар асл, Ӯ инро дар ҳаёти худи шумо кардааст, агар шумо масеҳӣ бошед. Ин оятест, ки бояд дар хотир дошт: «Агар касе дар Масеҳ бошад, ӯ офариниши нав аст; чизҳои кӯҳна гузаштанд; инак, ҳама чиз нав шуд» (2 Қӯринтиён 5:17). Чунон ки баъзе тарҷумаҳои Библия нишон медиҳанд, матни аслии юнонӣ дар он оят калимаҳои «ӯ аст»-ро дар бар намегирад. Аз ин рӯ, хондани ин порча ба ин тариқ номуносиб нахоҳад буд: «Агар касе дар Масеҳ бошад – офариниши нав!» Ин як изҳороти ҳаяҷонбахш аст! Ҳар вақте ки касе ба Исои Масеҳ Наҷотдиҳанда имон меорад, тағироти фаврӣ ва доимӣ ба амал меояд.
Худи кӯҳна
Номаи Аҳди Ҷадид ба Эфсӯсиён ҷоест, ки дар бораи он кори офариниши нав дар ҳаёти мо бештар маълумот гирем. Нома аввал дар бораи «умеди даъвати Ӯ» (1:18) ба мо мегӯяд ва баъдтар моро насиҳат медиҳад, ки ба тавре рафтор кунем, ки сазовори чунин даъват бошад, бо нишон додани хислати фурӯтан ва мулоими Масеҳ (4:1-5).
Аммо, агар ин хислат нишон дода шавад, мо «дигар мисли дигар халқҳо, дар беҳудагии ақли худ, ки фаҳмиши онҳо торик шудааст, аз ҳаёти Худо бегона шудаанд, ба сабаби ҷаҳолате, ки дар онҳост» (оятҳои 17-18) рафтор карда наметавонем. Мо як вақтҳо мисли он кофирон будем, ки дар беадолатӣ зиндагӣ мекардем, аммо ҳоло мо Масеҳро омӯхтаем (оятҳои 19-20).
Аз ин рӯ, ба мо се қадами муҳим барои нишон додани он тарзи ҳаёти масеҳӣ дода шудааст. Аввалан, мо бояд «дар бораи рафтори пешинаи худ, одами кӯҳнаро, ки мувофиқи шаҳватҳои фиребанда фасод мешавад, дур кунем» (ояти 22).
Насиҳат барои дур кардани он «одами кӯҳна», ё худи кӯҳна, хеле мустақим аст. Дар асл, фармон умумӣ аст, на шахсӣ – яъне, ба мо гуфта нашудааст, «Дур кунед худи кӯҳнаи худро», балки «Дур кунед худи кӯҳнаро». Дуруст аст, ки мо ҳама фардҳое ҳастем, ки таърихи худпарастӣ, шубҳа, тамаъ ва гуноҳ дорем; ва ба ин маъно як шахс метавонад асосан дар як намуди гуноҳ зиндагӣ карда бошад, дар ҳоле ки шахси дигар метавонад ҷанбаи дигари гуноҳро ҷолибтар ёфта бошад. Сарфи назар аз чунин фарқиятҳо, мо ҳама як «одами кӯҳна» дорем – худи кӯҳна, ки роҳи худро талаб мекунад ва аз итоат ба Худо саркашӣ мекунад. Хислати он худи кӯҳна барои ҳар яки мо, мардон ва занон як хел аст; ва аз ин рӯ, ба мо оддӣ ва мустақиман фармон дода шудааст, «Худи кӯҳнаро дур кунед.»
Ақли навшуда
Сипас ба мо гуфта мешавад, ки «дар рӯҳи ақли худ нав шавед» (ояти 23). Ин ибораи хурд баъзан нодида гирифта мешавад. Чунон ки кофирон дар «беҳудагии ақли худ» зиндагӣ мекунанд (ояти 17, дар боло иқтибос оварда шудааст), ҳамин тавр имондорон бояд бо ақлҳои навшуда зиндагӣ кунанд. Он чизе ки мо фикр мекунем, хеле муҳим аст! Барои ин далелҳои зиёди китобӣ мавҷуданд. Масалан, Филиппиён 4:8 ба мо мегӯяд, ки дар бораи чизҳое фикр кунем, ки «ҳақиқӣ … некӯ … одилона … пок … зебо … хушхабар, агар ягон фазилат ва агар ягон чизи сазовори ситоиш бошад.» Агар фикрҳои мо ба он ки Худо кист ва чӣ корҳое, ки Ӯ барои мо тавассути Масеҳ кардааст, такя кунанд, мо «рӯҳонӣ» хоҳем буд, чунон ки Румиён 8:6 ба мо мегӯяд. Баръакс, агар мо дар бораи одамон нодуруст фикр кунем, ба зудӣ ҷудоӣ меандозем; агар мо дар бораи худ нодуруст фикр кунем, ба зудӣ меафтем; ва агар мо дар бораи Худо нодуруст фикр кунем, ба бовар кардан оғоз мекунем, ки роҳҳои мо ба мисли роҳҳои Ӯ дурустанд (1 Қӯринтиён 4:6, 10:12; Аъмол 17:29-ро баррасӣ кунед). Мутмаин аст, ки фикрҳои мо ба рафтори мо таъсир мерасонанд.
Дар ин ҷо қайд кардан лозим аст, ки чӣ қадар Навиштаҳо ақли моро ба кор мебаранд. Ибораи «мо медонем» дар Аҳди Ҷадид даҳҳо маротиба таъкид шудааст, ки он чизеро, ки имондорон метавонанд омӯзанд, фаҳманд ва бо итминон ҳақиқӣ эълон кунанд, пешниҳод мекунад. Як марди масеҳӣ, ки аксар вақт бо имондорони мушкилдор сӯҳбат мекард, гуфт, ки на ҳамеша лозим буд, ки пурсад, «Имрӯз чӣ ҳис мекунед?» аммо ҳамеша хуб буд, ки пурсад, «Имрӯз чӣ фикр мекунед?»
Порчаи маҳбуб дар Румиён 12:1-2 низ ақли моро таъкид мекунад. Агар мо хоҳем, ки ҷисмҳои худро ба Худо ҳамчун қурбониҳои зинда, муқаддас ва барои Ӯ мақбул пешниҳод кунем, мо бояд тавассути навсозии ақли худ комилан тағир ёбем. Дар акси ҳол, мо худро дар қабули чаҳорчӯбаи ҷаҳон барои фаҳмидани ҳаёт ба ҷои фаҳмидани нуқтаи назари Худо хоҳем ёфт.
Кори навсозии ақли мо доимӣ ва идомадор аст. Вақте ки Эфсӯсиён 4:22 ба мо дастур дод, ки худи кӯҳнаро «дур кунем», фармон дар замони гузашта дода шуда буд. Ин маънои онро дорад, ки мо бояд тавре рафтор кунем, ки гӯё он аллакай анҷом ёфтааст. Аммо, дастур барои «нав шудан» дар рӯҳи ақли мо (ояти 23) амали замони ҳозира аст – яъне мо бояд пайваста нав шавем. Дирӯз ба мо ақлҳои навшуда лозим буд, аммо имрӯз субҳ ба мо лозим буд, ки дубора нав шавем. Фардо ҳам ҳамин тавр хоҳад буд.
Инчунин қайд кунед, ки ин навсозӣ дар рӯҳи ақли мо сурат мегирад. Ин як ифодаи беназир аст ва сазовори баррасӣ мебошад. Ин ба Рӯҳи Муқаддас ишора намекунад; ва он ҳам ба назар намерасад, ки ба рӯҳҳои худи мо ишора кунад. Ба ҷои ин, вақте ки калимаи «рӯҳ» бо исми дигар ҷуфт карда мешавад, маъно ба назар мерасад, ки чизе монанди муносибат ё тафаккур аст. Масалан, мо дар бораи «рӯҳи фурӯтанӣ», «рӯҳи тарс» ва дигар ифодаҳои шабеҳ мехонем (Ғалотиён 6:1; 2 Тимотиюс 1:7).
Ҳамчун масеҳиён мо «рӯҳи ҷаҳон»-ро қабул накардаем, аз ин рӯ, агар мо кӯшиш кунем, ки бо ин тафаккур амал кунем, мо ҳеҷ гоҳ чизҳоеро, ки Худо ба мо додааст, нахоҳем фаҳмид (1 Қӯринтиён 2:12). Баръакс, ҳақиқати Худо ба мо тавассути Рӯҳи Муқаддас меояд. Дар айни замон, порчаи мо дар Эфсӯсиён 4 нишон медиҳад, ки Худо имондорро ба ягон намуди роботи масеҳӣ табдил намедиҳад. Гарчанде ки ҳақиқати Ӯ бешубҳа тавассути Рӯҳ ба мо дастрас аст, мо инчунин бояд ин навсозии доимиро дар рӯҳи ақли худ қабул кунем.
Азбаски рӯҳи ҷаҳон пайваста кӯшиш мекунад, ки ба фикрҳои мо таъсир расонад, мо мунтазам бояд фикрҳои худро бо он чизе, ки аз Каломи Худо ҳақиқӣ медонем, муқоиса кунем. Шояд як субҳ мо бо кӯмаки Рӯҳи Муқаддас дарк кунем, ки яке аз муносибатҳо ё эътиқодҳои мо ба таври нодуруст ё номувофиқ бо принсипҳои библиявӣ шудааст. Агар ин тавр бошад, биёед ба ислоҳ муқобилат накунем! Агар мо даъво кунем, ки фикрҳои мо дурустанд ва Худо хато мекунад, мо ҳеҷ чизе барои такя кардан нахоҳем дошт. Ба ҷои ин, агар мо ба Каломи Худо ва Рӯҳи Худо иҷозат диҳем, ки фикрҳои моро рост ва нав кунанд, мо ҳамеша дар замини бехатар хоҳем буд.
Худи нав
Ниҳоят, пас аз дур кардани худи кӯҳна ва пайдо кардани одати ҳаррӯзаи нав шудан дар рӯҳи ақли худ, мо метавонем «одами навро, ки мувофиқи Худо, дар адолат ва муқаддасии ҳақиқӣ офарида шудааст, пӯшем» (Эфсӯсиён 4:24). Ин худи нав ягон намуди версияи ислоҳшуда ва беҳтари худи кӯҳнаи мо нест. Ин як офариниши комилан нав аз Худост.
Табиист, ки баъзе роҳҳо барои инсонҳо барои беҳтар кардани худ вуҷуд доранд. Одамон метавонанд вазн кам кунанд, беҳтар хӯрок хӯранд, машқ кунанд, тамокукаширо тарк кунанд, адабиёти классикӣ хонанд, малакаҳои нав омӯзанд ва ғайра. Ин чизҳо ба таври модарзод гуноҳ нестанд ва то он даме, ки онҳо мераванд, хубанд. Аммо онҳо наметавонанд он худи кӯҳнаи беадолатро беҳтар кунанд ва наметавонанд худи навро, ки мувофиқи Худо офарида шудааст, ба вуҷуд оранд. Он худи нав дар асл ҳаёти Масеҳ аст, ки ҳоло дар дохили имондор такрор шудааст. Ин нишондиҳандаи ҳақиқат аст, чунон ки дар Исо аст (ояти 21), ки маънои онро дорад, ки мо мисли Масеҳ зиндагӣ ва дӯст хоҳем дошт (4:25–5:2). Порчаи мувозӣ дар Қӯлассиён 3:9-17 эълон мекунад, ки вақте худи нав мавҷуд аст, «Масеҳ ҳама дар ҳама аст» (ояти 11).
Хислати Масеҳ ҳамеша Худоро ҷалол хоҳад дод. Пас, дар ин худи нав, мо дар адолат ва муқаддасӣ роҳ хоҳем рафт; мо меҳрубон, фурӯтан, мулоим, сабр, бахшанда, меҳрубон ва шукргузор хоҳем буд. Мо иштиҳо ба Навиштаҳо хоҳем дошт ва дар дилҳо ва лабҳои худ суруди файз хоҳем дошт. Агар дар ягон ҷанбаи ин зебоиҳои масеҳӣ ба мо намерасад, биёед аз Худо хоҳиш кунем, ки дар он соҳа ақли моро нав кунад. Мо метавонем мутмаин бошем, ки Ӯ интизори кӯмак ба мо буд!
Мо қаблан қайд кардем, ки дур кардани худи кӯҳна феъли замони гузашта аст, дар ҳоле ки навсозии ақли мо амали замони ҳозира ва идомадор аст. Вақте ки мо ин фармони сеюмро барои пӯшидани худи нав баррасӣ мекунем, мо боз як феъли замони гузашта дорем. Мо бояд тавре рафтор кунем, ки гӯё худи нав аллакай пӯшида шудааст. Ин як нуқтаи хеле муҳим аст. Барои он ки мо ба сатҳи муайяни пешрафти рӯҳонӣ расем, то сатҳи худро баланд бардорем ва худи навро қабул кунем, лозим нест. Ба ҷои ин, Худо аллакай ба мо он худи навро додааст! Мо танҳо бояд дар дониши он зиндагӣ кунем, ки Ӯ инро як бор ва барои ҳамеша кардааст.
Кӯҳна ва нав
Масеҳиён баъзан дар бораи доштани «табиати кӯҳна» ва «табиати нав» сухан мегӯянд. Гарчанде ки мо метавонем маънои онро фаҳмем, аммо қайд кардан лозим аст, ки ин ибораҳо дар Библия мавҷуд нестанд. Ифодаи китобӣ дар бораи мо пеш аз наҷот ёфтан ин эъломия аст, ки мо «аз рӯи табиат фарзандони хашм» будем (Эфсӯсиён 2:3). Мо ба Худо нофармон будем ва сазовори ҳукми Ӯ будем. Аммо баъд, пас аз наҷот, мо «шарикони табиати илоҳӣ» шудем (2 Петрус 1:4). Ин маънои онро надорад, ки мо илоҳӣ ҳастем. Ба ҷои ин, мо ҳоло тавассути ваъдаҳои Худо бо Худованд Исо алоқамандем.
Гарчанде ки ин истилоҳот «табиати кӯҳна» ва «табиати нав» ибораҳои қатъии библиявӣ нестанд, ғояи чизи кӯҳна ва чизи нав бо мавзӯи мо хуб алоқаманд аст. Худи кӯҳнаи мо фасод ва худхоҳ аст ва он пайваста бештар ва бештар ба ин самт майл мекунад (Эфсӯсиён 4:22). Аммо, худи нав ба сурати Худо офарида шудааст (Қӯлассиён 3:10).
Аз ин рӯ, оё мо метавонем ҳеҷ гоҳ даъво кунем, ки худи нави мо метавонад гуноҳ кунад? Оё он ҳеҷ гоҳ дурӯғ мегӯяд, дуздӣ мекунад, бесабр мешавад, хашмгин мешавад, ҳасад мебарад, ба шахси дигар бо шаҳват менигарад ё ба ғурур дода мешавад? Ошкоро чунин чизҳо ғайриимкон хоҳанд буд! Он чизе ки аз Худо таваллуд шудааст, гуноҳ карда наметавонад (1 Юҳанно 3:7-9).
Ҳамин тариқ, ҳамчун масеҳиён, мо аслан баҳонае надорем. Вақте ки мо тавассути имон ба Писари Ӯ, Наҷотдиҳанда Исои Масеҳ, ба Худо меоем, Ӯ моро тавоно месозад, ки тавре амал кунем, ки гӯё худи кӯҳнаи мо як сӯ гузошта шудааст – зеро дар ҳақиқат ин тавр аст. Сипас Ӯ ба мо захираҳои заруриро барои навсозии ҳаррӯза дар рӯҳи ақли мо медиҳад. Ғайр аз ин, Ӯ ба мо, як бор ва барои ҳамеша, худи навро медиҳад.
Дар офариниши нави оянда, ҳама чиз дуруст хоҳад шуд; аммо аллакай ҳоло, агар мо дар навсозии ҳаёт роҳ рафтанро идома диҳем, ҳама чиз аз ҷиҳати рӯҳонӣ барои мо низ мувофиқ хоҳад буд. Чӣ имтиёзест, ки ин ҳаёти офариниши навро дар Масеҳ ба ҷаҳон нишон диҳем!
