Ваҳй 3:1-6
Сардис
Сардис тақрибан 30 мил ҷануби Тиатира ҷойгир аст, ки даври Эфсӯсро, ки дар Лаодикия ба охир расид, идома медиҳад. Мо аллакай фаҳмидем, ки ҳафт калисои Осиёро метавон ҳамчун тасвири пешгӯии таърихи калисои масеҳӣ дар рӯи замин дар давраи аз замони зиндагии ҳаввориён то омадани Худованд баррасӣ кард.
Чор калисои охирини ин ҳафт калисо, аз Тиатира то Лаодикия, шароитеро тасвир мекунанд, ки то омадани Худованд идома хоҳанд ёфт. Сардис, калисои дуюми ин гурӯҳ, як қисми он таърихи пешгӯиро ташкил медиҳад; давраи ба истилоҳ Сардис аз тақрибан соли 1500 мелодӣ, ки бо он чизе ки маъмулан Ислоҳот номида мешавад, оғоз меёбад. Аммо, бояд хеле возеҳ гуфт, ки муроҷиат ба Сардис тавсифи худи Ислоҳот нест. Таърихан, лаҳзае фаро расид, ки Худо мардонеро ба вуҷуд овард, ки қатъӣ буданд, ки имон ва амалияи онҳо танҳо бо Каломи Худо идора карда мешавад.
Бузургони имон дар он замон онҳоеро дар бар мегирифтанд, ба монанди Мартин Лютер, ки аз рӯи Навиштаҳо, ба ҳақиқати асосноккунӣ тавассути имон исрор меварзид. Дигаре, Вилям Тиндал, ки дар синни 41-солагӣ шаҳид шуд, гуфт, ки ӯ то он даме, ки ҳар як деҳқон дар Англия нусхаи шахсии Библияро бо забони модарии худ дар дасти худ надошта бошад, ором нахоҳад гирифт. Ин воқеан кори Рӯҳи Муқаддас буд, ки пас аз чандин асрҳои торикии рӯҳонӣ ва хурофот, ки мо онро давраи Тиатира баррасӣ кардем. Чӣ қадар ғамгин аст, ки дар замони мо ин қадар кам одамон воқеан аз баракате, ки мардоне мисли онҳо бо чунин хароҷоти бузурги шахсӣ ба даст овардаанд, баҳра мебаранд.
Мо инчунин шароити маҳаллиро дар Сардис баррасӣ хоҳем кард ва мушкилоти ахлоқиро ба дил ва виҷдони худ татбиқ хоҳем кард, то андозаи садоқати худро доварӣ кунем. Акнун биёед ба матни худ назар андозем, то тасдиқ кунем, ки он пешниҳодҳои моро дастгирӣ мекунад.
Ояти 1
«Ва ба фариштаи калисои Сардис бинавис; Инҳоро мегӯяд Он ки ҳафт Рӯҳи Худо ва ҳафт ситора дорад; Ман корҳои туро медонам, ки ту ном дорӣ, ки зиндаӣ, ва мурдаӣ.» Фаришта унсури масъулро дар калисои маҳаллӣ ифода мекунад; онҳое, ки қодиранд ва омодаанд масъулияти маҳаллиро қабул кунанд. Аён аст, ки онҳо бояд барои ин кор самаранок ба Худованд пурра вобаста бошанд. Ба ҳар як калисо, хусусияте, ки аз тавсифи Довар дар боби 1 оятҳои 12-18 оварда шудааст, ба шароити он калисои мушаххас муҳим ва мувофиқ аст. Дар ин ҷо, истилоҳи «Он ки ҳафт Рӯҳи Худо дорад» маънои пуррагӣ Рӯҳи Муқаддасро дорад. Ӯ ва қудрати Ӯ фаровон дастрас аст, ки манфиатҳои Худоро назорат ва муҳофизат мекунад. Писари Худо ҳамчун чунин, дар тамоми шаъну шарафи шахсии худ, ба Тиатира чизе гуфтанӣ буд, ки ба Ӯ ҷои хурде дод (Католикизми Рум Ӯро ба Писари Марям табдил медиҳад - ки ба таври назаррас дар бисёр муҷассамаҳое, ки Марями калон ва Исои хеле хурдро тасвир мекунанд, намуна шудааст). Дар Сардис низ таъкид хеле мувофиқ аст. Ин Рӯҳи Худост, ки ба Сардис чизе гуфтанӣ аст, ки ба Рӯҳ ҷои каме додааст.
Гуноҳи бузурги протестантизм умуман ҷои камеест, ки онҳо ба Рӯҳи Худо медиҳанд. Асрҳои торик бо Ислоҳот ба охир расиданд, ки аз он протестантизм ба вуҷуд омад. Аммо назорати манфиатҳои Худо дар дасти Ӯст, на дар дасти онҳое, ки Ислоҳотро пешбарӣ карданд. Онҳо барои иҷрои кори мушаххас даъват шуда буданд, ки онро хеле хуб иҷро карданд, аммо машқи онҳо ба масъалаҳои асосии муҳим маҳдуд буд. Ҳамчун тасвири ин, калисои Сардис хуб оғоз ёфт, аммо ба зудӣ ҳаёт ва нерӯи аввалини худро аз даст дод.
Баъд, мегӯяд, «Ӯ ҳафт ситора дорад.» Ба таври оддӣ, ин ситораҳо онҳоеро дар ҳар як калисо ифода мекунанд, ки нур мебаранд ва дар зиндагӣ ва сухан ба ҳақиқати Худо шаҳодати дуруст медиҳанд.
Суханони аввалини Худованд инҳоянд: «Ман медонам.» Ӯ метавонад зери сатҳро бубинад. Мисли эҳтиром ба Каломи навиштаи Худо, Ибриён 4:12, Ӯ «қодир аст, ки фикрҳо ва ниятҳои дилро фарқ кунад.»
«Корҳои ту.» Ба ин калисо ягон таърифи мушаххас дода нашудааст. Инерсияе, ки Сардис ба он ғарқ шуда буд, бо он таъкид мешавад, ки ҳатто дар Тиатира назар ба Сардис бештар таъриф карда мешавад. Чунин ба назар мерасад, ки он чизе ки дар Сардис анҷом дода шуд, аз рӯи одат буд, на аз рӯи роҳнамоӣ ва ҳидояти Рӯҳи Муқаддас. Ин дар ҳама соҳаи ҳаёт ва хидмати масеҳӣ хатари доимӣ аст.
Худованд идома медиҳад ва мегӯяд: «ту ном дорӣ, ки зиндаӣ, ва мурдаӣ.»
Калимаи «ном» дар ин ҷо номи шахсии воқеӣ нест, балки маънои обрӯро дорад. Масеҳиён дар Сардис аз дастовардҳои худ фахр мекарданд. Дар аввал кори воқеии Худо бо нерӯи бузурги рӯҳонӣ вуҷуд дошт. Аммо Худованд ҳукми шахсии Худро дар бораи ин калисо медиҳад. Онҳо аз ҷиҳати ахлоқӣ ва рӯҳонӣ мурда буданд! Танҳо обрӯ боқӣ монда буд! Он чизе ки ин қадар хуб оғоз ёфта буд, танҳо коҳиш ёфт.
Он чизе ки дар кори Худованд воқеан муҳим аст, вобастагии доимӣ ба Ӯст, ки аз ҷониби Рӯҳи Муқаддас қувват мегирад, агар он бояд дар ҳаёт идома ёбад.
Ояти 2
«Бедор бош, ва он чиро, ки боқӣ мондааст, ки ба мурдан наздик аст, мустаҳкам кун: зеро ки корҳои туро дар назди Худо комил наёфтам.»
«Бедор бош.» Худованд Исо бедорӣ талаб мекунад (мо ба ин нуқта вақте ки ояти 3-ро баррасӣ мекунем, бармегардем). Аммо даъват кардани мурдагон ба бедорӣ чӣ маъно дорад? Агар онҳо ҳушёр мебуданд, ба ин ҳолат намеафтоданд. Мо низ бояд дар дуо ва амал ҳушёр бошем, то Шайтон пойгоҳ пайдо накунад.
Даъвати навбатӣ ин аст: «Он чиро, ки боқӣ мондааст, мустаҳкам кун.» Барои қувваи навшуда, барои устувор ва ба он чизе ки онҳо бовар доштанд, содиқ будан ниёзи фаврӣ буд. Мо дар бораи як ё ду мисоли таърихӣ фикр кардем. Инчунин, дар бораи онҳое мисли Илёс, Эзро, Наҳемё, Ҳаггай ва рӯйхати мардони содиқ дар Ибриён 11 фикр кунед, ки ба мо чунин намунаҳои олиҷанобро барои пайравӣ гузоштаанд.
«Ба мурдан наздик» - на воқеан мурда, балки дар арафаи мурдан. Дар теппаҳои наздик некрополис, қабристон, маркази минтақавии мурдагон, воқеан «шаҳри мурдагон» буд. Шаҳрвандони Сардис обрӯ доштанд, ки зинда, ҳатто зиндадил ҳастанд, аммо дар назари Худо онҳо мисли мурдагон буданд, мисли сокинони некрополиси наздик. Онҳо ба ин муқоисаи таҳқиромез махсусан ҳассос мебуданд.
Даъват ба мустаҳкамкунӣ бо сарзаниш ҳамроҳ мешавад. «Ман корҳои туро комил наёфтам,» яъне, пурра, «дар назди Худо.» Ба чӣ маъно?
Худованд ба суханони онҳо ишора намекунад, балки ба корҳои онҳо, амалҳои онҳо. Таълими мо метавонад ортодоксӣ бошад, аммо бояд як вокуниши амалии мувозӣ бо он вуҷуд дошта бошад.
Ислоҳотгарон баъзе аз ороишоти католикизми румиро тарк карданд, аммо онҳо то охир нарафтанд. Он вобастагии пурра ба қудрат, назорат ва роҳнамоии Рӯҳи Муқаддас, ки фаровон дастрас аст, вуҷуд надошт. Дарси ахлоқӣ бояд омӯхта ва татбиқ карда шавад, ба амал татбиқ карда шавад, вагарна ин танҳо як дарси таърих аст. Танҳо эътироф ҳеҷ чизро ба анҷом намерасонад.
Муроҷиат ба Сардис оқибатҳои Ислоҳотро тасвир мекунад. Аз сабаби душмании шадиди системаи калисоӣ, ки чандин асрҳо ин қадар одамонро дар ғуломӣ нигоҳ дошта буд, ислоҳотгарон барои ҳифз ба қудратҳои сиёсӣ рӯ оварданд. Ин дар навбати худ ба иттиҳодияҳои дунявӣ ва дар ниҳоят ба даст кашидан аз бисёре аз дастовардҳои рӯҳонии аз ҷониби пешравони ислоҳот бо чунин хароҷоти шахсӣ ба даст овардашуда оварда расонд. Ба ҷои ҷустуҷӯи ҳифзи ҷаҳон, бояд ба Он ки дар дасти Ӯ чунин захираҳои бузург буданд, вобастагӣ мебуд. Дар натиҷа, мо ҳоло он чизеро дорем, ки протестантизм бо бисёр мазҳабҳои гуногуни худ маълум аст. Воқеан, ниёзи ба тавба кардан вуҷуд дошт ва идома дорад!
Ояти 3
«Пас, ба ёд ор, ки чӣ тавр қабул кардӣ ва шунидӣ, ва онро нигоҳ дор, ва тавба кун. Агар пас, бедор набошӣ, ман бар ту мисли дузд хоҳам омад, ва ту нахоҳӣ донист, ки дар кадом соат бар ту хоҳам омад.»
«Ба ёд ор.» «Чӣ»-ро, ки аз сар гузаронидаӣ, ғалабаҳои ба даст овардашударо, вале инчунин «чӣ тавр»-ро, хароҷоти марбут ба онро ба назар гир. Оё мо имтиёзҳоеро, ки имрӯз дорем, қадр мекунем? Ин як мушкилоти доимӣ барои ҳар як мӯъмини ҳақиқӣ аст, хусусан вақте ки мо хароҷоти марбут ба қаҳрамонони замонҳои қадимро ба назар мегирем. Воқеан, устувор бош! Вагарна, воқеан ниёзи нав ба тавба кардан пайдо хоҳад шуд.
«Агар бедор набошӣ.» Дар асри шашуми пеш аз милод, дар муҳосираи Куруш, Сардис дар рӯзи чордаҳуми муҳосира афтод, зеро дар он ҷое, ки онҳо қавитарин нуқтаи дифои худро мепиндоштанд, посбон набуд. Онҳо ба таври хато тахмин карданд, ки дар он нуқта мустаҳкам ҳастанд. Ин боиси набудани ҳушёрӣ ва шикасти ғайричашмдошт гардид. Онҳое, ки дар посбонӣ буданд, дар ҳушёрии худ ноком шуданд.
Биёед акнун дар бораи тарзе фикр кунем, ки Худованд Исо ба бозгашти худ ишора мекунад. Он бо огоҳӣ ҳамроҳ аст. «Агар пас, бедор набошӣ, ман бар ту мисли дузд хоҳам омад.» Ин бешубҳа тарзе нест, ки Ӯ барои худ хоҳад омад. Ин тарзест, ки Ӯ ба ҷаҳон хоҳад омад, ки хобида ва нисбат ба Ӯ бепарвост. Танҳо ба суханони Павлус, ки ба Тасалуникиён менависад, гӯш диҳед: «Аммо шумо, бародарон, дар торикӣ нестед, ки он рӯз шуморо мисли дузд ба даст орад» (1 Тасалуникиён 5:4). Ӯ дар бораи нобудии ногаҳонӣ, ки бар ҷаҳон меояд, менавишт. Бисёре аз Сардис танҳо як эътироф шуда буд, ки бо ҷаҳон алоқаманд буд ва аз ин рӯ дар хатари доварӣ бо ҷаҳон қарор дошт. Худованд барои калисои худ ҳамчун Домод хоҳад омад, ки арӯси Худро талаб мекунад, на ҳамчун дузд.
Ояти 4
«Ту чанд ном дорӣ, ҳатто дар Сардис, ки либосҳои худро олуда накардаанд; ва онҳо бо ман дар сафед роҳ хоҳанд рафт: зеро ки онҳо сазоворанд.»
«Чанд ном.» Система мурда буд. Аммо чанд нафар буданд, ки ба роҳнамоии Рӯҳи Муқаддас зинда ва фаъолона посух медоданд.
Муқаддасии шахсӣ ва адолат дар шаҳодат ва хидмат барои Худованди мубораки мо муҳим аст.
«Онҳо бо ман дар сафед роҳ хоҳанд рафт.» Шаҳрвандони Рум, ки генерали пирӯзро аз як маъракаи муваффақ баргашта истиқбол мекарданд, либоси сафед мепӯшиданд, ва ба онҳое, ки махсусан машҳур буданд, шарафи роҳ рафтан бо ӯ дар раҳпаймоии пирӯзии ӯ дода мешуд. Аён аст, ки дар Сардис як боқимонда, танҳо чанд нафар, ва шахсан ба Масеҳ маълум буданд, ки дар бораи онҳо Ӯ метавонад бигӯяд: «Онҳо либосҳои худро олуда накардаанд; ва онҳо бо ман дар сафед роҳ хоҳанд рафт: зеро ки онҳо сазоворанд.» Дар замонҳои душворӣ ва стресс, ва шояд мухолифат, онҳо содиқ монданд. Чӣ шараф, аз лабони худи Худованд, «онҳо сазоворанд.»
Ояти 5
«Он ки ғолиб ояд, ҳамон дар либоси сафед пӯшида хоҳад шуд; ва ман номи ӯро аз китоби ҳаёт нахоҳам нест кард, балки номи ӯро дар назди Падари худ ва дар назди фариштагони Ӯ эътироф хоҳам кард.»
Ҳар яке аз ин муроҷиатҳо бо ваъда ба ғолиб, касе ки дар рӯзи бад ба Худованд содиқ аст, ба охир мерасад. Акнун «онҳо» нест, балки «ӯ»; як масъалаи инфиродӣ. Дар ин ҷо ваъда сегона аст.
Аввалӣ ба ваъдаи ояти 4 хеле монанд аст. «Ҳамон дар либоси сафед пӯшида хоҳад шуд.» Тавре ки мо баррасӣ кардем, шаҳрвандони барҷастаи Рум, ки генерали пирӯзро аз як маъракаи муваффақ баргашта истиқбол мекарданд, либоси сафед мепӯшиданд, ва ба онҳое, ки сазовор дониста мешуданд, шарафи махсуси роҳ рафтан бо ӯ дар раҳпаймоии пирӯзии ӯ дода мешуд.
Ғолиб як қисми паради пирӯзии Масеҳ хоҳад буд, ки дар рӯзи ҷалоли Ӯ бо Ӯ алоқаманд аст. Дуюми ин ваъдаҳо як рӯҳбаландии дигар аст: «Ман номи ӯро аз китоби ҳаёт нахоҳам нест кард.» Ин эҳтимолан ишора ба хориҷкунӣ аз ҷамъият аст.
Дар охири асри якуми мелодӣ, яҳудиён барои онҳое, ки дар феҳристи синагога сабт шуда буданд, ҳифзи қисман таъмин карданд. Гунаҳкорон бар зидди мақомоти яҳудӣ ба хориҷкунӣ аз ҷамъият ва ба таъқиб аз ҷониби мақомоти Рум барои ибодат накардани Қайсар дучор мешуданд. Онҳое, ки барои имони масеҳӣ сахт мубориза мебурданд, баъзан аз китобҳои мардум дар синагогаи маҳаллӣ нест карда мешуданд, аммо ба онҳо ваъда дода мешавад, ки онҳо аз китоби Худо нест карда нахоҳанд шуд. Ин ваъда барои ислоҳотгарон дар замони онҳо аҳамияти мувозӣ дошт.
Ҳеҷ як мӯъмини ҳақиқӣ номи худро аз китоби Худо нест нахоҳад кард. Сарнавишти абадии онҳо бехатар аст. Шояд дигарон бо доштани номҳои худ дар рӯйхати шарафи замин фахр кунанд, аммо мавқеи онҳо дар он ҷо ҳамеша ноамн хоҳад буд, вобаста ба рафтор ва иҷрои ояндаи онҳо. Ғолиб метавонад аз ҷои худ дар китоби ҳаёт, ки номи ӯ ҳеҷ гоҳ аз он нест карда намешавад, итминон дошта бошад.
Ваъдаи сеюм ҷои шараф аст: «Ман номи ӯро дар назди Падари худ ва дар назди фариштагони Ӯ эътироф хоҳам кард.»
Худованд Исо садоқати хизматгорони Худро ба ёд хоҳад овард ва эҳтиром хоҳад кард!
Ояти 6
«Он ки гӯш дорад, бигзор бишнавад, ки Рӯҳ ба калисоҳо чӣ мегӯяд.»
Вақте ки мо ба охир мерасем, даъват ба ғолиб бештар фаврӣ ва фарқкунанда мегардад. Дар ҳама душвориҳои замони мо, биёед ҷасорат гирем. Биёед ҳушёр, мустаҳкам ва устувор бошем, то Худованд ояд.
«Он ки гӯш дорад, бигзор бишнавад, ки Рӯҳ ба калисоҳо чӣ мегӯяд.»
