Бархез ва бисоз: Даъвати Закарё ба таҷдиди рӯҳонӣ

Бархез ва бисоз

Ба одамон чӣ мегӯед ки замоне барои Худованд боғайратона кор мекарданд, аммо ҳоло ба назар мерасад, ки бештар ба худашон таваҷҷӯҳ доранд? Ин вазъияте буд, ки Закарёи пайғамбар бояд бо он рӯ ба рӯ мешуд. Пас аз солҳои асорат дар Бобил, бисёре аз яҳудиён тавассути фармони Куруш, ҳокими Форс, ба Ерусалим баргаштанд. Эзрои котиб сабт кардааст, ки чӣ тавр мардум қурбонгоҳе барпо карданд ва таҳкурсии маъбади аз нав сохташударо гузоштанд (Эзро 3) – ин як маврид барои шодии бузург буд! Аммо вақте ки мухолифат ба миён омад, кор қатъ шуд. Сабаби зоҳирӣ ба назар мерасид, ки дахолати мансабдорони Форс буд (Эзро 4), аммо як монеаи амиқтари рӯҳонӣ низ вуҷуд дошт. Ҳаггаи пайғамбар ошкор кард, ки мардум бештар ба ободонии хонаҳои худ таваҷҷӯҳ доштанд, на ба сохтани хонаи Худованд (Ҳаггаи 1:9).

Дар натиҷа, мардум бояд аз хоби рӯҳонии худ бедор карда мешуданд. Мувофиқи Эзро 5:1 Худо пайғамбарон Ҳаггаи ва Закарёро барои ҳамин кор истифода бурд. Ин ҳодисаро аз ҷиҳати таърихӣ ба соли 520 пеш аз милод, тақрибан 18 сол пас аз гузоштани таҳкурсии маъбад, муайян кардан мумкин аст. Вақте ки мардум ба каломи Худо посух доданд ва дубора ба сохтмон шурӯъ карданд, мухолифати сиёсӣ аз байн рафт. Бо рӯҳияи итоат ва ҳамкорӣ тамоми лоиҳа дар тақрибан чор сол ба итмом расид.

Барои барангехтани мардум, Ҳаггаи онҳоро насиҳат кард, ки роҳҳои худро баррасӣ кунанд. Баръакс, паёми Закарё онҳоро даъват кард, ки нақшаҳои Худоробаррасӣ кунанд. Ҳардуи ин муроҷиатҳо имрӯз низ ба имондорон дастур медиҳанд, зеро мо мекӯшем, ки афзалиятҳои худро дар дурнамои дуруст нигоҳ дорем.

Нубуввати Закарё дар чанд бахш омад: ҳашт рӯъё шарҳ дода шуд, як савол ҷавоб дода шуд ва ду паём расонида шуд. Ҳамчун муқаддима Закарё қайд кард, ки Худованд халқи Худро ба бозгашт ба Ӯ даъват мекард (Закарё 1:1-6). Гарчанде ки онҳо аз ҷиҳати ҷисмонӣ ба замин баргашта буданд, онҳо бояд дар дил ба худи Худованд баргарданд. Падарони онҳо дар замони худ аз итоат ба пайғамбарон сарпечӣ карда буданд, ва акнун Худованд ба насли Закарё муроҷиат кард, то онҳо ҳамин корро накунанд. Барои дастгирии ин муроҷиат, Худо як қатор ҳашт рӯъё дод, ки шаш боби аввали Закарёро дар бар мегиранд.

Рӯъёҳо

Закарё ҷавон буд (Закарё 2:4), ва гарчанде ки ин рӯъёҳо рамзҳои зиёде доранд, ба назар мерасад, ки Худо махсусан ғамхорӣ кард, то боварӣ ҳосил кунад, ки ӯ онҳоро мефаҳмад – ин далел барои хонандагони имрӯз низ муфид аст. Рӯъёи аввалини ӯ чаҳор аспро тасвир мекунад. Яке аз онҳоро Фариштаи Худованд савор буд (1:11), истилоҳе, ки ба худи Масеҳ пеш аз таҷассуми Ӯ ишора мекунад. Аспҳои дигар ҳамчун хизматгорони Худо тасвир шудаанд, ки миллатҳоро арзёбӣ мекарданд. Худо аз он ки миллатҳо дар оромӣ буданд, хафа шуд, зеро ин муносибати худқаноатмандии онҳоро нишон медод – ҳеҷ гуноҳе аз муносибати беадолатонаи худ бо Исроил эҳсос намекарданд (1:15). Аз ин рӯ, Худованд ният дошт, ки Сионро тасаллӣ диҳад, раҳмат ва шукуфоӣ орад.

Дар рӯъёи дуюм, чаҳор шохи қудрат ошкор мешаванд, ки чаҳор империяро бар зидди халқи Худо ифода мекунанд. Инҳо аз Бобил ва Форс, инчунин империяҳои Юнон ва Рум иборатанд, ки пас аз давраи Закарё ба вуҷуд меомаданд. Аммо Худо чаҳор дуредгар, ё ҳунарманд (1:20) омода карда буд, ки қудрати он шохҳоро вайрон мекарданд.

Ду рӯъёи аввал дурнамои паёми Закарёро нишон медиҳанд: Худо ният дошт, ки халқи Худро бо умед пур кунад. Нокомиҳои онҳо онҳоро аз сохтани ҳатто як маъбади хурд ҳамчун шаҳодат барои Худованд бозмедоштанд; аммо Худо шароити онҳоро медонист. Ӯ медонист, ки бо халқи Худо чӣ шудааст ва Ӯ барои баракат ва шукуфоии онҳо нақшаҳо дошт, сарфи назар аз мушкилот ва заъфе, ки онҳо бо он рӯ ба рӯ буданд.

Рӯъёи сеюм ин мавзӯъро идома медиҳад, ки мардеро бо ресмони ченкунӣ тасвир мекунад, ки барои муайян кардани андозаҳои Ерусалим фиристода шуда буд. Дар ҳоле ки ҳолати он дар он вақт базӯр таъсирбахш ҳисобида мешуд, Худованд ваъда дод, ки дар оянда ин қадар одамон ва чорво хоҳанд буд, ки онҳо наметавонанд дар дохили деворҳои он зиндагӣ кунанд – худи Худованд девори муҳофизати онҳо хоҳад буд (2:1-5). Бо ифодаи меҳрубонона, мардум ташвиқ карда шуданд, ки ба ваъдаҳои Ӯ аз сабаби муҳаббати Ӯ бовар кунанд:

«касе ки ба шумо даст мерасонад, ба гавҳараки чашми Ӯ даст мерасонад» (Закарё 2:8 ESV).

Ҳатто миллатҳое, ки ҳоло ба онҳо муқобилат мекунанд, рӯзе ба Худованд ҳамроҳ хоҳанд шуд (2:10-13).

Рӯъёи чорум Еҳушаъ, саркоҳинро дар замони Закарё (набояд бо пешвое, ки Мусоро дар насли қаблӣ пайравӣ карда буд, омехта кард) тасвир мекунад, ки дар ҳузури Худо истодааст, дар ҳоле ки Шайтон ӯро айбдор мекард. Дар асл, саркоҳин сазовори айбдоркунӣ буд, зеро ӯ либосҳои ифлос дошт. Аммо, қабули ӯ на ба сазовории ӯ, балки ба файзи Худо асос ёфта буд. Худованд Еҳушаъро «чӯбе аз оташ кашидашуда» номид (3:2) ва ӯро бо либосҳои зебо пӯшонд. Худо эълон кард, ки Еҳушаъ нишонаи хизматгори ояндаи Ӯ, «Шоха» – Масеҳест, ки шароити одилона ва осоиштаро дар байни мардум барқарор хоҳад кард (3:8-10).

Ин порча нуқтаи авҷи нубуввати Закарёст, ки исбот мекунад, ки Худо ҳатто худи Иблисро мағлуб хоҳад кард, то салтанати пурҷалолеро, ки Масеҳи тадҳиншудаи Ӯ сазовори гирифтан аст, барқарор кунад. Ҳамчун масеҳиён, мо метавонем аз донистани он ки Масеҳ, ки Наҷотдиҳандаи мост, чунин ҷалолро хоҳад гирифт, шод бошем, зеро зери Ӯ Худо ҳама чизро ҷамъ хоҳад кард (Эфсӯсиён 1:10). Аҷиб аст, ки Масеҳ ҳамаи мақсадҳои Худоро иҷро хоҳад кард ва ҳеҷ қудрате Ӯро боздошта наметавонад.

Гурӯҳи боқимондаи чаҳор рӯъё миқёси ҷалоли ояндаи Масеҳро нишон медиҳад. Зеруббобил, ҳокими замони Закарё, бояд аз рӯъёи панҷумташвиқ мешуд, ки шамъдонеро нишон медод, ки аз ду дарахти зайтун бо таъминоти беохири равған пур мешуд. Ин нишон медиҳад, ки кори Худо «на бо қудрат ва на бо зӯрӣ, балки бо Рӯҳи Ман» анҷом дода мешавад (Закарё 4:6); ва Зеруббобил низ ҳамчун намунаи ҳукмронии Масеҳи оянда хизмат мекунад. Рӯъёи шашум як китоби парвозкунандаро тасвир мекунад, ки ҳар касеро, ки «ба номи Ман дурӯғ қасам мехӯрад» (5:4) фош мекард. Дар рӯъёи ҳафтум, зане бо номи Шарорат ба сабаде маҷбур карда шуд, ки баъдан бо сарпӯши вазнини сурб пӯшонида шуд. Ду зани ба лаклак монанд сабадро ба Шинор, минтақае, ки Бобилро ифода мекунад (нигаред ба Дониёл 1:2) ва ба бурҷи Бобил ишора мекунад, ки мардони бехудо хеле пеш кӯшиш карда буданд созанд (Ҳастӣ 11:1-9). Ин тасдиқ мекунад, ки дар оянда замин аз бадии ахлоқие, ки дар фиребгарон ёфт мешавад, пок хоҳад шуд. Ниҳоят, рӯъёи ҳаштум, дар бораи аспҳо ва аробаҳо, нишон медиҳад, ки лашкарҳои Худо барои иҷрои иродаи Ӯ майл доранд, ки онҳо онро дар шимол, ҷануб ва дар тамоми замин ба таври муассир иҷро карданд ва ба Рӯҳи Худо оромӣ бахшиданд (Закарё 6:5-8).

Донистани нақшаҳои ояндаи Худо ҳамеша дастҳои заифи моро барои хизмат ба Ӯ ҳоло қавӣ мегардонад. Ин дар ҳақиқат дар Ерусалим рӯй дод, зеро мардуме, ки Закарёро шуниданд, барангехта шуданд, ки бархезанд ва бисозанд (Эзро 5:2). Ғайр аз ин, Худо ба онҳо гуфт, ки тӯҳфаи нуқра ва тиллоро аз баъзе аз бадаргашудагон, ки ҳанӯз дар Бобил буданд, қабул кунанд. Онҳо онро барои сохтани тоҷ барои Еҳушаъ ҳамчун тасвири ҷалоли ояндаи Шохаи Худо истифода бурданд, ки маъбади Худовандро барқарор хоҳад кард ва дар ҷалол ҳукмронӣ хоҳад кард (Закарё 6:9-15). Он рӯзи тоҷгузорӣ дар замони Закарё бояд як ҳодисаи бузург буда бошад, ҳамон тавре ки дар оянда хоҳад буд.

Савол

Ду сол пас, дар ҳоле ки маъбад ҳанӯз сохта мешуд, мардум аз Закарё саволи ҷолибе пурсиданд: Оё онҳо бояд рӯзҳои махсуси рӯзадориро, ки дар замини Бобил карда буданд, идома диҳанд? Онҳо махсусан рӯзаи моҳи панҷумро қайд карданд, ки дар давраи асорати онҳо ҳамчун роҳи мотам гирифтан барои харобшавии Ерусалим ва маъбад муқаррар шуда буд. Худованд инчунин рӯзаи онҳоро дар моҳи ҳафтум1 ёдовар шуд, ки куштори Гедалёро, ки пас аз асорат ҳоким бар чанд яҳудии боқимонда дар замин таъин шуда буд, ба ёд меовард. Аз як тараф, Худованд мардумро барои ин риояҳо сарзаниш кард, зеро онҳо танҳо ғамгиниро аз мушкилоти худ баён мекарданд ва тавбаи ҳақиқӣ намекарданд. Хоҳ рӯза мегирифтанд, хоҳ зиёфат мекарданд, онҳо танҳо дар бораи худ фикр мекарданд (7:5-7).

Аз тарафи дигар, Худованд бо тасвири ҷалоли ояндаи Ерусалим ҷавоби мусбат дод: Шаҳри Ҳақиқат, ки аз мардону занони солхӯрда, писарону духтарони хушбахт ва киштзорҳои обод пур хоҳад шуд (8:3-13). Рӯзҳои мотам ҳеҷ маъно надоштанд, агар онҳо танҳо одатӣ ва на рӯҳонӣ мебуданд; ва онҳо низ бефоида буданд, агар онҳо ҳисси азми шодмононаро барои иҷрои кори Худо ба вуҷуд намеоварданд. Эълони Худо амалӣ буд: Ба ҷои рӯзадорӣ, мардум бояд дастҳои худро барои кор қавӣ гардонанд, дар ҳоле ки ҳақиқат, адолат ва сулҳро низ риоя кунанд (8:9,16-19). Барои мо ин дарс на танҳо нишон медиҳад, ки мо бояд ба Худо эътимод дошта бошем, балки инчунин анъанаҳо бефоидаанд, агар онҳо дар мо хислати Худоро ба вуҷуд наоранд. Чунон ки нависанда Ҷ. Вернон МакГи гуфтааст: «На сурудхонии гимнҳои мо дар рӯзи якшанбе, балки амали мо дар рӯзи душанбе санҷиши воқеӣ аст.»2

Паёмҳо аз Худованд

Боби 9-14 як бахши нави нубуввати Закарёро ташкил медиҳад, ки ду паём, ё бори каломи Худовандро дар бар мегирад. Аввалӣ бобҳои 9-11-ро дар бар мегирад, ки дар он миллатҳо ҳушдор дода мешаванд ва Подшоҳ ваъда дода мешавад. Порчаи Закарё 9:9 дақиқан вуруди фурӯтанонаи Худованд Исоро ба Ерусалим, ки бар хари ҷавон савор аст, тасвир мекунад. Сарфи назар аз чунин нубуввати равшан, Ӯ рад карда шуд. Чӯпонони дурӯғини мардум нуфузи худро нигоҳ доштанд, гарчанде ки Худованд дар ниҳоят онҳоро дар хашми худ дур хоҳад кард (10:3, 11:5-17). Ин порча инчунин набудани пурраи қадршиносии паёмбари Худовандро нишон медиҳад (11:12), зеро Закарё (дар ин ҷо худи Худовандро ифода мекунад) танҳо ба сию тангаи нуқра қадр карда шуд, ки танҳо ба арзиши ивазкунии хизматгори маҷрӯҳ баробар буд (Хуруҷ 21:32) – маҳз ҳамон миқдоре, ки Яҳудо баъдтар Худованд Исоро барои он хиёнат кард.

Бори дуюм бобҳои 12-14-ро дар бар мегирад, ки дар он мебинем, ки Ерусалим бо душманони зиёд рӯ ба рӯ хоҳад шуд, аммо онро худи Худованд муҳофизат хоҳад кард. Ин наҷот на танҳо барои шикасти бисёр миллатҳо, балки барои таҷдиди рӯҳонӣ, ки дар байни халқи Худо ба амал хоҳад омад, назаррас хоҳад буд. Онҳо ба Он ки Ӯро сӯрох карданд – ишораи дигар ба Худованд Исо (Юҳанно 19:37) – назар хоҳанд кард ва бо тавбаи амиқ мотам хоҳанд гирифт. Чашмаи поккунӣ кушода хоҳад шуд ва пайғамбарони дурӯғин фош хоҳанд шуд.3 Чӯпони ҳақиқии Худо низ захмӣ хоҳад шуд ва гӯсфандони Ӯ пароканда хоҳанд шуд (ишора ба шогирдони парокандаи Исо дар Матто 26:31); аммо тавассути мушкилоти худ халқи Ӯ мисли нуқра ва тилло дар кӯра тоза хоҳанд шуд ва ба Худованд баргардонида хоҳанд шуд.

Боби охирини Закарё тафсилоти бештарро дар бораи пирӯзии бузурги рӯзи Худованд бар зидди миллатҳо илова мекунад. Худи Масеҳ бар кӯҳи Зайтун хоҳад истод ва кӯҳ ба ду тақсим хоҳад шуд, ки водиеро ба вуҷуд меорад, ки тавассути он яҳудиён ба ҷои амн фирор хоҳанд кард. Сарбозони душман дар ҷои худ нобуд хоҳанд шуд. Дар давраи салтанати Масеҳ аз миллатҳо талаб карда мешавад, ки Ӯро дар Ерусалим ибодат кунанд ва ҳатто оддитарин ашё муқаддасии Ӯро инъикос хоҳад кард.

Паём барои имрӯз

Ҳадди аққал нӯҳ порча аз Закарё аз ҷониби нависандагони Аҳди Ҷадид иқтибос оварда шудааст, ки аҳамияти фаврии онро барои имондорон имрӯз муқаррар мекунад. Аммо муҳимтар аз ҳама, Закарё таъсиреро нишон медиҳад, ки Худо мехоҳад Каломи Ӯ дар ҳаёти мо дошта бошад. Фаҳмиши бузург аз Эзро 6:14 меояд, ки мегӯяд, ки мардум «сохтанд ва тавассути нубуввати Ҳаггаи пайғамбар ва Закарё обод шуданд» ва «сохтмони худро бо фармони Худои Исроил ва бо фармони Куруш ва Доро ва Артаксеркс, подшоҳи Форс, ба итмом расониданд». Ҳаггаи ва Закарё коргаронро дар усулҳои сохтмон таълим намедоданд ё семинарҳо дар бораи принсипҳои муҳандисӣ намегузаронданд, аммо кор ба сабаби пайғамбарон обод шуд. Ҳар як коргар метавонад малакаҳои заруриро барои иҷрои кор омӯзад, аммо мо бояд аз ҷониби Каломи Худо муҷаҳҳаз бошем, то онро ба таври дуруст ва бо мақсади дуруст иҷро кунем. Бе он, хидмат хомӯш аст; аммо бо он, кор обод мешавад. Аз ин рӯ, агар мо хоҳем, ки дастҳои худро барои Худованд банд нигоҳ дорем, мо бояд гӯшҳои худро низ барои шунидани каломи Ӯ кушода дошта бошем. Гӯш додан ба овози Ӯ хидмати моро бо қудрати Худо пур мекунад ва чашмони моро ба ҷалоли Масеҳ равона мекунад.

ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ

1. Дар Закарё 8:19 Худо инчунин ба рӯзаҳо дар моҳҳои чорум ва даҳум ишора мекунад, ки дигар ҳодисаҳои марбут ба муҳосира ва забти Ерусалимро ифода мекарданд.
2. Эзоҳҳо ва нақшаҳо: ЗАКАРЁ, Аз ҷониби Ҷ. Вернон МакГи
3. Дар бораи шахси захмӣ дар Закарё 13:6 ақидаҳои гуногун мавҷуданд. Албатта, Худованд Исо низ дар хонаи дӯстони худ захмӣ шуда буд; аммо матни порча нишон медиҳад, ки сухангӯ дар ин оят метавонад яке аз пайғамбарони дурӯғин бошад. Ибодати худоёни дурӯғин буридани маросимиро дар бар мегирифт, чунон ки дар 1 Подшоҳон 18:28. Закарё замонеро тасвир мекунад, ки яҳудиёни содиқ пайғамбарони дурӯғинро мисли ин рад хоҳанд кард. Ӯ иддао мекард, ки пайғамбари дурӯғин нест, балки як деҳқони оддӣ аст; аммо захмҳои ӯ ӯро фош мекарданд, гарчанде ки ӯ вонамуд мекард, ки онҳо ҷароҳатҳои тасодуфӣ буданд (ё шояд ӯ маҷбур шуд, ки иқрор шавад, ки дар ҳақиқат бо «дӯстони» худ дар хонаи бутпарастӣ буд).