Хатарҳо барои наврасон
Ин дунё пур аз хатарҳост! Новобаста аз синну сол, ҳамаи мо бо чизҳое рӯ ба рӯ мешавем, ки метавонанд ба мо зарар расонанд. Муҳим аст, ки ба Навиштаҳо назар андозем, то бубинем, ки хатарҳо чистанд ва чӣ гуна аз онҳо пешгирӣ кардан мумкин аст, ва Китоби Муқаддас ба мо меомӯзонад, ки чӣ гуна ҳангоми дучор шудан ба хатар идора кунем. Мо аксар вақт инро аз ҷиҳати ҷисмонӣ фикр мекунем, аммо мо асосан бо он чизе, ки метавонад ба муносибатҳои мо бо Худованд ва дигарон зарар расонад, сару кор хоҳем дошт. Ҳарчанд унвон наврасонро – онҳоеро, ки аз кӯдакӣ ба калонсолӣ мегузаранд – зикр мекунад, ин ҳақиқатҳо барои ҳамаи мо ҳастанд.
Мо мехоҳем ба чор нафар тамаркуз кунем: Мусо, Юсуф, Дониёл ва Тимотиюс. Биёед бубинем, ки аз ин ҷавонон чӣ омӯхта метавонем.
Мусо
Дар Миср, Мусо дар оилаи исроилӣ таваллуд шуд (Хуруҷ 2:1-10), аммо ӯ ҳамчун писари духтари Фиръавн ба воя расид. Ин маънои онро дорад, ки ӯ дар муҳите ба воя расидааст, ки дар атрофаш бисёр чизҳои моддӣ дошт, аз ҷумла либос, пул ва таҳсилот – ҳар чизе, ки шоҳзода ба он дастрасӣ дошт. Аммо, ӯ медонист ки ӯ исроилӣ аст; ӯ ҳеҷ гоҳ фаромӯш накард, ки ба кӣ тааллуқ дорад.
Мусо ба мо як имондорро хотиррасон мекунад, ки дар ин дунё ба воя мерасад ва ба бисёр чизҳо дастрасӣ дорад. Аммо, ҳамчун имондорон мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки мо ба Худованд тааллуқ дорем. Аз Мусо чӣ омӯхта метавонем? Ибриён 11:23-29 ба мо дар бораи баъзе хатарҳое, ки ӯ аз сар гузаронидааст, ишора медиҳад.
Хатари таҳсилот.
Мусо барои таҳсил ҳар имкониятро дошт. Ӯ дар дарбори Фиръавн ба воя расид ва ба беҳтарин дастурҳо дастрасӣ дошт. Аммо, ин таълимоти дунё хоҳад буд, ки метавонад хатарнок бошад. Аксарияти мо бояд ба мактаб равем, ва ба мо бисёр чизҳое таълим дода мешаванд, ки ба Каломи Худо мухолифанд. Китоби Муқаддас таълим медиҳад, ки ба мо ҳикмат лозим аст (Масалҳо 10:1, 15:20), аммо мо бояд дар бораи танҳо омӯхтан эҳтиёткор бошем. Дар 2 Тимотиюс 3:7 мо мехонем, ки мо ҳамеша метавонем омӯзем, аммо ҳеҷ гоҳ ба донише, ки ба мо лозим аст, намерасем.
Пас, мо аниқ чӣ меомӯзем? Оё мо ҳикмати Худоро қабул мекунем? Ӯ Ҳикмат аст (Румиён 11:33), ва Ӯ манбаи ҳикмат барои мост (Масалҳо 9:10). Ҳикмати Худо ба мо имкон медиҳад, ки чӣ гуна дар ин дунё зиндагӣ кунем. Хатар барои имондорон дар он аст, ки таҳсилоти дунявӣ аксар вақт ба Навиштаҳо мухолиф аст. Ангезаи мо барои таҳсил аксар вақт пешрафт дар ин дунё буда метавонад. Китоби Муқаддас ба мо таълим медиҳад, ки оилаи худро таъмин кунем (1 Тимотиюс 5:8), ва барои ин ба мо лозим аст, ки касб ё малака омӯзем. Бо вуҷуди ин, мо бояд кӯшиш кунем, ки дар Каломи Худо таҳсил кунем ва ба омӯзиши рӯҳонии худ тамаркуз кунем.
Хатари сарват.
Хатари дигар барои ҳамаи мо назари мо ба пул ё сарват аст. Мусо интихоб кард, ки сарватманд набошад (Ибриён 11:24-26). Ӯ сарватманд буд ва онро тарк кард! Агар шумо сарватманд мебудед, оё фикр мекунед, ки аз он даст кашидан осон мебуд? Ба имондорон гуфта шудааст, ки барои сарватманд шудан кӯшиш накунанд (Масалҳо 23:4-5), ва мо набояд сарватро дар замин ҷамъ кунем, балки дар осмон (Матто 6:19-21). Агар мо хоҳем, ки сарватманд бошем, ба мушкилоти гуногун дучор хоҳем шуд (1 Тимотиюс 6:9). Ҳарчанд Мусо бо пул дар атрофаш ба воя расид, ӯ медонист, ки сарват муваққатӣ аст, ва ӯ хидмат ба Худоро муҳимтарин қисми ҳаёти худ қарор дод. Ӯ намунаи ҷамъ кардани ганҷҳо дар осмон ва на дар замин буд.
Сарват пойдор нест; он одатан ба мушкилот оварда мерасонад. Масеҳиёни аввалин сарвати худро ба ҷои нигоҳ доштан медоданд (Аъмол 4:34). Ба мо гуфта шудааст, ки «муҳаббати пул решаи ҳамаи бадиҳост» (1 Тимотиюс 6:10 KJV). Назари мо ба пул ё сарват чист? Оё хоҳиши мо ҷамъ кардан аст ё додан? Худованд таълим дод, ки додан беҳтар аст (Матто 19:21).
Юсуф
Хатари зинокорӣ.
Аз Ҳастӣ, дунё пур аз зинокорӣ буд. Юсуф намунаи хуби касест, ки бо чунин васвасаҳо рӯ ба рӯ шуд ва ба ҷои он Худовандро эҳтиром кард.
Зинокорӣ барои ҳар як ҷавон хатар аст. Аммо, он танҳо бо онҳо маҳдуд нест. Он гуноҳ аст, ҳатто вақте ки зинокорӣ танҳо дар фикрҳои мост. Дар хотир доред, ки Худованд гуфт, ки ба касе нигоҳ кардан ва фикрҳои бад доштан ба амал баробар аст (Матто 5:28). Мо дар дунёи «нигоҳ кардан» зиндагӣ мекунем; технология «нигоҳ кардан»-ро хеле осон кардааст.
Дар Масалҳо 7:26-27 мо мехонем, ки зинокорӣ мардони қавӣро сарнагун кардааст. Пас, Юсуф чӣ гуна васвасаҳои ҷинсиро бомуваффақият ҳал кард? Бо хондани Ҳастӣ 39:1-21 мо мебинем, ки Юсуф ҳамчун ғулом дар Миср фурӯхта шуда буд ва дар хонаи Потифар қарор гирифт, ки дар он ҷо мавқеи ӯ афзоиш ёфт. Зани Потифар Юсуфро ташвиқ кард, ки бо ӯ гуноҳи ҷинсӣ кунад, аммо Юсуф рад кард. Ӯ ба васваса муқобилат кард, зеро медонист, ки агар ин корро накунад, бар зидди Худо гуноҳ хоҳад кард! Ӯ инчунин бар зидди шавҳари ӯ ва худаш гуноҳ мекард, ҳарчанд имконияти гуноҳ кардан бар зидди Худо нигаронии асосӣ буд.
Ба ҳамин монанд, вақте ки мо гуноҳи ҷинсӣ мекунем – хоҳ дар амал ё фикр – мо асосан бар зидди Худо гуноҳ мекунем. Дар 1 Қӯринтиён 6:18-20 ба мо гуфта шудааст, ки ҷисми мо маъбади Рӯҳулқудс аст ва мо бояд Худоро дар ҷисми худ ҷалол диҳем. Мо бояд ҷисми худро барои ҷалол додани Худо истифода барем.
Юсуф дарк кард, ки ӯ бояд аз зани Потифар дур истад. Навиштаҳо мегӯянд, ки ӯ ҳар кори аз дасташ меомадаро кард, то аз ӯ дурӣ ҷӯяд (Ҳастӣ 39:10). Ӯ монеаҳо гузошт ё тартибот дод, то васваса нашавад. Оё мо ин корро мекунем? Мо метавонем ҳар рӯз бо ҳамон васвасаҳое рӯ ба рӯ шавем, ки Юсуф бо зани Потифар рӯ ба рӯ шуд. Мисли ӯ, мо бояд монеаҳо гузорем, то аз ҳузури чизе ё касе, ки моро аз ҷиҳати ҷинсӣ васваса мекунад, худдорӣ кунем.
Дониёл ва дӯстони ӯ
Мисли Юсуф, Дониёл ҷавоне буд, ки аз хонааш гирифта шуда, ба кишвари нав бурда шуд. Аммо, вақте ки ӯро бурданд, се нафар аз дӯстонаш низ бо ӯ бурда шуданд: Ҳанониё, Мишоил ва Азариё. Ба ҳамаи онҳо номҳои нав дода шуд ва интизор мерафт, ки онҳо ба урфу одатҳои кишваре, ки дар он нигоҳ дошта мешуданд, мутобиқат кунанд (Дониёл 1:7), ки дар он ҷо бо хатарҳои зиёд рӯ ба рӯ шуданд.
Хатари мутобиқат ба дунё.
Дониёл ва дӯстони ӯ дар кишваре буданд, ки ба Худо муқобилат мекард. Онҳо бояд қарор медоданд, ки оё ба Ӯ итоат мекунанд ё не. Ин озмоишест, ки ҷавонон махсусан ҳангоми дар ҷойҳои нав танҳо буданашон бо он рӯ ба рӯ мешаванд. Оё онҳо ба фишорҳои атрофашон мутобиқат мекунанд?
Ин чор ҷавон бояд аз гӯшти шоҳ хӯрок мехӯрданд ва дар шароби шоҳ шарик мешуданд. Бешубҳа, шоҳ ва онҳое, ки барои ӯ кор мекарданд, фикр мекарданд, ки ба Дониёл ва дӯстонаш он чизеро медиҳанд, ки барои онҳо хуб хоҳад буд. Аммо ин чор нафар медонистанд, ки дар бораи намудҳои гӯште, ки онҳо метавонистанд бихӯранд, қонунҳои муайян мавҷуданд (Ибодат 7, 11); гӯшти шоҳ онҳоро олуда мекард.
Нуқтаи муҳим дар он аст, ки Дониёл бояд қарор қабул мекард. Ӯ метавонист хӯрокро бихӯрад ва ҳеҷ кас аз хона намедонист; ё ӯ метавонист, чунон ки мардон мегӯянд, дар бораи он ки чӣ гуна мардуми шоҳ ба гуфтани ӯ, ки гӯшти онҳоро намехӯрад, вокуниш нишон медиҳанд, таваккал кунад. Дониёл аллакай дар дили худ қарор дода буд, ки худро олуда нахоҳад кард (Дониёл 1:8). Аз ин рӯ, ӯ аз марди масъул иҷозат пурсид, ки ӯ ва дӯстонаш гӯштро нахӯранд, балки ба ҷои он сабзавот ва об бихӯранд. Худо Дониёл ва дӯстонашро барои садоқаташон мукофотонид, ва ҳамаи онҳо аз дигарон донотар шуданд. Онҳо омода буданд, ки ба урфу одатҳои кишвари нав мутобиқат накунанд, то он чизеро, ки Худо аз онҳо хоста буд, иҷро кунанд.
Ба ин дунё мутобиқат накунед (Румиён 12:2).
Нагузоред, ки дунё шуморо дар қолаби худ гузорад. Хатар дар он аст, ки мо метавонем ба дунё иҷозат диҳем, ки чӣ кор кунем, ё ба фишори атрофиён таслим шавем, на ба Каломи Худо пайравӣ кунем.
Хатари бутпарастӣ.
Дар Дониёл 3 мо дар бораи се дӯсти Дониёл, ки дар он вақт аз Дониёл ҷудо буданд, мехонем. Шоҳ қарор дода буд, ки ҳама бояд ба тасвири тиллоии калоне, ки ӯ гузошта буд, саҷда кунанд. Ин коре буд, ки дӯстони Дониёл наметавонистанд анҷом диҳанд, зеро Худо гуфта буд, ки онҳо набояд ғайр аз Ӯ худоёни дигар дошта бошанд ё ба худоёни дигар саҷда кунанд (Такрори Шариат 5:7-9).
Бут чизест дар ҳаёти мо, ки ҷои Худоро мегирад. Дар ин ҳолат он тасвири тиллоии калон буд. Аммо, он метавонад тасвири хурд ё ҳар чизе бошад, ки ҷои Худоро дар ҳаёти мо мегирад. Дар 1 Юҳанно 5:21 мо мехонем: «Худро аз бутҳо нигоҳ доред». Мо бояд аз онҳо эҳтиёткор бошем. Чӣ метавонад бут ё чизе бошад, ки барои мо аз Худо муҳимтар мешавад? Он метавонад варзиш, варзишгар, шахси машҳур ё чизҳое, ки мо дорем, бошад. Ҳатто фарзандони мо метавонанд барои мо аз Худо муҳимтар шаванд. Як роҳи муайян кардани бут ин аст, ки пурсем, ки оё чизе ҳаст, ки маро аз хондани Китоби Муқаддас ва дуо кардан бозмедорад. Оё чизе ҳаст, ки маро аз вохӯрӣ бо халқи Худо дар вақти лозима бозмедорад? Бутҳо хатарноканд!
Тимотиюс
Тимотиюс ҷавоне буд, ки бо ҳавворӣ Павлус сафар мекард. Ҳавворӣ ӯро «писари азизи ман» тавсиф кард (2 Тимотиюс 1:2). Павлус гуфт, ки Тимотиюс ҷавон буд (1 Тимотиюс 4:12), ва ҳавворӣ ба ӯ ҳадди аққал ду нома навишт: 1 Тимотиюс ва 2 Тимотиюс. Ӯ Тимотиюсро дар шаш номаи дигари худ низ зикр кардааст: 2 Қӯринтиён, Филиппиён, Қӯлассиён, 1 Таслӯникӣ, 2 Таслӯникӣ ва Филемӯн.
Хатари сӯҳбати бехудо ва бефоида.
Ҳавворӣ Павлус ба Тимотиюс ду маротиба гуфт, ки аз «суханҳои бехудо ва бефоида» худдорӣ кунад (1 Тимотиюс 6:20, 2 Тимотиюс 2:16). «Бехудо» маънои «ғайридинӣ»-ро дорад, ва «суханҳои бефоида» «сӯҳбати бефоида» аст. Яке аз хатарҳое, ки масеҳиён бо он рӯ ба рӯ мешаванд, ин аст, ки одамон танҳо он чизеро, ки Китоби Муқаддас таълим медиҳад, қабул намекунанд. Ба ҷои ин, онҳо мехоҳанд аз паи таълимоти дигар раванд. Ин метавонад ба сӯҳбати бефоида дар бораи масъалаҳо оварда расонад. Баъзан мо бо одамон дар бораи мавзӯъҳои библиявӣ беохир ва бемақсад баҳс мекунем. Мо худро бесабаб баҳс мекунем.
Дар дунёи имрӯза, бо интернет, бешубҳа сӯҳбатҳои бефоида зиёданд. Ин барои имондор хатар аст, зеро мо чизҳоеро мехонем, ки библиявӣ нестанд, ва он зараровар аст, зеро мо низ вақтро беҳуда сарф мекунем. Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ки «вақтро харидорӣ кунем» (Эфсӯсиён 5:16), ки маънои онро дорад, ки онро ҳамчун чизи гаронбаҳо муносибат кунем ё аз имкониятҳои худ бештар истифода барем. Хатар барои ҳамаи мо дар он аст, ки мо вақтро дар сӯҳбати бефоида беҳуда сарф мекунем.
Ҳатто ҳамчун наврас, мо бояд аз вақти худ истифода барем, то ба омӯзиши Китоби Муқаддас ва пайравӣ ба Худованд тамаркуз кунем. Нагузоред, ки хатари сӯҳбати бефоида ин имкониятро аз шумо бигирад.
Хатари нафрат ба ҷавонии мо.
Ҳеҷ кас ҷавонии туро нахор накунад; балки ту намунаи имондорон бош, дар сухан, дар рафтор, дар муҳаббат, дар рӯҳ, дар имон, дар покӣ (1 Тимотиюс 4:12).
Ин намунаи хеле хуб аст, ҳамин тавр не? Як ҷавон метавонад дар ҳамаи ин роҳҳо барои атрофиёнаш, аз ҷумла одамони калонсол, намуна бошад. Мо қаблан дар бораи Юсуф сӯҳбат кардем, ки эҳтимолан наврас буд, вақте ки ӯро ҳамчун ғулом дар Миср фурӯхтанд. Аммо, хатар дар он аст, ки касе ҷавонии моро нахор мекунад.
Мо метавонем худро хеле ҷавон фикр кунем, ки ба Худованд хидмат кунем ё барои Ӯ намуна бошем. Аммо, Китоби Муқаддас пур аз ҷавононест, ки ба Худованд содиқона хидмат кардаанд. Ҳикояҳои онҳо навишта шудаанд, то мо дар бораи онҳо бихонем. Духтараки хурдсол дар 2 Подшоҳон 5, Довуд дар 1 Самуил 17 ва писарбачаи ҷавон дар Юҳанно 6 буданд. Мириам, Ирмиё ва Эстер низ дар ҷавонӣ ба Худо хидмат кардаанд, ба ғайр аз онҳое, ки мо дар ин мақола муҳокима кардем. Худо он чизеро, ки онҳо карданд, дар Каломи худ сабт кард, ва Ӯ ба он чизе, ки мо мекунем, таваҷҷӯҳ мекунад. Нагузоред, ки шумо ба хатари фикр кардан афтед, ки азбаски шумо аз ҷиҳати ҷисмонӣ ё рӯҳонӣ ҷавонед, Худованд шуморо истифода бурда наметавонад. Ӯ метавонад ва хоҳад кард.
Хулоса
Мо дар бораи баъзе хатарҳое, ки барои ҷавонон вуҷуд доранд, сӯҳбат кардем. Бисёре аз онҳо ҳастанд, ва мо бояд дарк кунем, ки Иблис «мисли шери ғуррон … мегардад, ки кӣро фурӯ барад» (1 Петрус 5:8). Мо бояд эҳтиёткор ва ҳушёр бошем.
Агар мо чашмони худро ба Худованд Исо нигоҳ дорем (Ибриён 12:2), Ӯ ба мо кӯмак хоҳад кард, ки онҳое бошем, ки бар ин хатарҳо ғолиб меоянд. Ва агар мо ба хатар таслим шавем, Худованд Он касест, ки метавонад моро бардорад, чунон ки мо дар Матто 14 мехонем. Дуо кунед, ки Худованд ҳамаи моро аз ин чизҳо муҳофизат кунад.
Исо шогирдони Худро маҷбур кард, ки ба киштӣ савор шаванд ва пеш аз Ӯ ба тарафи дигар раванд, дар ҳоле ки Ӯ мардумро фиристод. Вақте ки Ӯ мардумро фиристод, Ӯ ба кӯҳе танҳо барои дуо кардан баромад: вақте ки шом фаро расид, Ӯ дар он ҷо танҳо буд. Аммо киштӣ акнун дар миёнаи баҳр буд, ки мавҷҳо онро меларзонданд: зеро бод муқобил буд. Ва дар чорумин посбонии шаб Исо ба назди онҳо омад, ки бар баҳр роҳ мерафт. Вақте ки шогирдон Ӯро диданд, ки бар баҳр роҳ меравад, онҳо ба ташвиш афтода, гуфтанд: «Ин рӯҳ аст»; ва аз тарс фарёд заданд. Аммо Исо дарҳол ба онҳо сухан гуфта, гуфт: «Дилшод бошед; ин Ман ҳастам; натарсед». Ва Петрус ба Ӯ ҷавоб дода, гуфт: «Худованд, агар ин Ту бошӣ, ба ман фармон деҳ, ки бар об ба назди Ту биёям». Ва Ӯ гуфт: «Биё». Вақте ки Петрус аз киштӣ фуромад, ӯ бар об роҳ рафт, то ба назди Исо биравад. Аммо вақте ки ӯ боди сахтро дид, тарсид; ва ба ғарқ шудан оғоз карда, фарёд зад: «Худованд, маро наҷот деҳ». Ва Исо дарҳол дасти Худро дароз карда, ӯро гирифт ва ба ӯ гуфт: «Эй камэътиқод, чаро шубҳа кардӣ?» Вақте ки онҳо ба киштӣ савор шуданд, бод қатъ шуд. Он гоҳ онҳое, ки дар киштӣ буданд, омада, Ӯро ибодат карда, гуфтанд: «Ба ростӣ Ту Писари Худо ҳастӣ». —Матто 14:22-33 KJV
