Мушкилот аз забт кардани Канъон аз ҷониби Еҳушаъ
Чаро забт кардани Канъон аз ҷониби Еҳушаъро омӯзем?
Худо замини Канъонро ба фарзандони Исроил ваъда дода буд, ҳатто пеш аз он ки онҳо ба сафари 40-солаи худ аз Миср ба он ҷо раванд. Ба Мусо гуфт: «Худованд гуфт: «Ман ситам кардани қавми Худро, ки дар Миср ҳастанд, дидам... Ва фуромадаам, ки онҳоро аз дасти мисриён раҳо кунам ва онҳоро аз он замин ба замини некӯ ва васеъ, ба замини ширу асал, ба ҷои канъониён барорам» (Хуруҷ 3:7-8 NKJV).
Таърихи миллии Исроил бисёр тасвирҳои ҳаёти масеҳиро пешкаш мекунад. Масалан, «замини ширу асал» яке аз тасвирҳои «баракати рӯҳонӣ дар ҷойҳои осмонӣ дар Масеҳ» (Эфсӯсиён 1:3) мебошад, ки Павлус ҳамчун сабаби баракат додан ва ҳамду сано гуфтан ба Худо овардааст. Аммо махсусан, забт кардани Еҳушаъ барои ба даст овардани мероси ваъдашуда нишон медиҳад, ки масеҳиён барои амалан соҳиб шудан ба баракатҳои рӯҳонии худ чӣ кор бояд кунанд: «Зеро ки мо на бо хун ва гӯшт, балки бо ҳукуматҳо, бо қудратҳо, бо ҳокимони торикии ин аср, бо лашкарҳои рӯҳонии шарорат дар ҷойҳои осмонӣ мубориза мебарем» (6:12). Забт кардани Еҳушаъ ба муборизаи Исроил бо сокинони Канъон, ба даст овардани пирӯзиҳо, аз даст додани одамон ва гирифтани заминҳо, шаҳрҳо ва шаҳракҳои онҳо алоқаманд буд. Баръакс, масеҳиён дар пирӯзии Масеҳ пирӯз «меистанд» ва дар ҷангҳои рӯҳонии имон бо истифода аз «ҳамаи зиреҳи Худо» (ояти 13) барои мағлуб кардани душманони рӯҳонии худ иштирок мекунанд.
Китоби Еҳушаъ, ки ҷангҳоро барои Канъон сабт мекунад, ба се қисми асосӣ тақсим мешавад:
- Дохилшавии Исроил ба Канъон (1:1–5:15),
- Забт кардани Канъон (6:1–12:24),
- Тақсимоти Канъон (13:1–24:33).
Дохил шудан ба Канъон
Вақте ки Еҳушаъ ва халқи Исроил ба Урдун расиданд, дарё аз соҳилҳои худ лабрез буд (3:15). Исроил тавонист ба тарафи дигар тавассути дахолати мӯъҷизавии Худо гузарад: коҳиноне, ки сандуқро мебардоштанд, дар миёнаи дарё истоданд ва «ҳамаи Исроил аз замини хушк гузаштанд» (ояти 17).
Исроил дар Ҷилҷол хайма зад (4:19). Дар он ҷо онҳо расми хатнаро аз нав ҷорӣ карданд, Иди Фисҳро ҷашн гирифтанд ва ҳосили заминро хӯрданд (5:7-11). Сипас Еҳушаъ рафт, то шаҳри бузурги Ериҳӯро тафтиш кунад. Ногаҳон ӯ худро танҳо бо Марде бо шамшер дар дасташ ёфт, ки худро «Сардори лашкари Худованд» эълон кард (ояти 14). Еҳушаъ ва Исроил бо донистани он ки Худованд барои онҳо мубориза хоҳад бурд, пеш рафтанд!
Ин нуқтаи оғози ҷанги масеҳӣ аст: дарк кардан, ки Худованд Исо «Сардори наҷоти [мо]» аст (Ибриён 2:10). «Дар Худованд ва дар қудрати тавоноии Ӯ қавӣ бошед» (Эфсӯсиён 6:10). Дар муноқишаҳои рӯҳонии ҳаррӯзаи худ мо бо қуввати Масеҳ, Сарвари ҷалолдори худ, ки мо бо имон медонем, ки Ӯ дар дасти рости Худо дар ҷойҳои осмонӣ аст, пеш меравем (ниг. 1:20-21).
Забт кардани Канъон аз ҷониби Еҳушаъ
Ериҳӯ.
Пирӯзии Еҳушаъ дар Ериҳӯ маълум аст. Он ки «девори он ба замин афтод» (Еҳушаъ 6:20) ин далелро нишон медиҳад, ки масеҳиён метавонанд ҳар як муқовимати рӯҳониро бар зидди худ бартараф кунанд. «Мо на аз рӯи ҷисм ҷанг мекунем. Зеро ки аслиҳаи ҷанги [масеҳии] мо на ҷисмонӣ, балки дар Худо тавоно аст, барои фурӯ рехтани қалъаҳо, сарнагун кардани далелҳо ва ҳар як чизи баланд, ки бар зидди дониши Худо худро баланд мекунад, ҳар як фикрро ба асирии итоат ба Масеҳ меорад» (2 Қӯринтиён 10:3-5). Итоат бо имон ба каломи Худо калиди пирӯзии аввалини Еҳушаъ буд.
Ҷанги навбатӣ, дар Ай бо шикасти ҳамроҳи он, ин далелро боз ҳам равшантар нишон медиҳад. Еҳушаъ ба сарбозони худ дар бораи Ериҳӯ маълумот дода буд: «Шумо бояд аз чизҳои лаънатӣ комилан худдорӣ кунед» (Еҳушаъ 6:18). Аммо, ояти аввали Еҳушаъ 7 мегӯяд: «Аммо фарзандони Исроил дар бораи чизҳои лаънатӣ гуноҳ карданд, зеро Охон ... аз чизҳои лаънатӣ гирифт». Шикаст ва марги 36 ҷанговар дар Ай бо ноумедӣ дар хаймаи Ҷилҷол пайравӣ карда шуд (ояти 5). Худованд гуноҳи Охонро ошкор кард. Дар бораи ғанимати худ ӯ иқрор шуд: «Ман дидам ... Ман тамаъ кардам ... [Ман] гирифтам ... [Ман пинҳон кардам]» (ояти 21). Ӯ «ҳамаи зиреҳи Худоро напӯшида буд» (Эфсӯсиён 6:11), ба ин васила ба гуноҳ иҷозат дод, ки ӯро идора кунад.
Лашкарҳои рӯҳонии шарорат гуноҳро ҳамчун силоҳ бар зидди имондорон истифода мебаранд. Қувват барои бартараф кардани гуноҳи тамаъкорӣ тавассути ҷустуҷӯи ганҷҳои осмонӣ дар Масеҳ ва ба онҳо ва на ба чизҳои заминӣ дилбастагӣ пайдо кардан пайдо мешавад (ниг. Қӯлассиён 3:1-10).
Ай ва Ҷибъӯниён.
Ай ба осонӣ мағлуб шуд, вақте ки Охон дар водии Охӯр қатл карда шуд (Еҳушаъ 7–8-ро хонед). Сипас китоби шариати Мусо аз ҷониби Еҳушаъ дар кӯҳҳои Ҷаризим ва Эбол хонда ва таъсис дода шуд. Баъд аз ин, як маъракаи ҳарбӣ барои ҷануби Канъон, ки дар он ҷо лашкарҳои гуногун бар зидди Исроил муттаҳид шуда буданд, ба нақша гирифта шуд. Аммо, Ҷибъӯниён Еҳушаъ ва ҳокимони Исроилро ҳатто пеш аз оғози маъракаи ҷанубӣ фиреб доданд. Ин сокинони Ҷибъӯн «бо ҳила кор карданд» (Еҳушаъ 9:4) ва ба хаймаи Ҷилҷол омада, худро аз кишвари дур вонамуд карданд. Онҳо бо Исроил аҳд бастанд, ки «аз Худованд маслиҳат напурсиданд» (ояти 14). Аз ин рӯ, Исроил то дер нашуда нафаҳмид, ки Ҷибъӯниён дар асл ҳамсоягони наздик буданд (ояти 16).
Ин Ҷибъӯниён барои масеҳиён «ҳилаҳои Иблисро» (Эфсӯсиён 6:11) тасвир мекунанд ва тактикаи хеле маккоронаи ин душмани халқи Худоро ошкор месозанд. Боз ҳам, Исроил натавонист тамоми зиреҳи Худоро пӯшад – шояд дуои вобастагӣ дар он маврид қисми гумшуда буд.
Ҷануби Канъон.
Дар ҷануби Канъон ҷанг ба амал омад, ки ҳамчун як ҳодисаи хеле назаррас дар таърих фарқ мекунад. Худованд панҷ подшоҳи амориёнро дар пеши Исроил, ки тамоми шаб роҳ паймуда буданд, тақрибан 20 мил аз хаймаи Ҷилҷол, шикаст дод. Ҷанг тамоми рӯз давом кард, аммо вақте ки шом наздик шуд, иттиҳоди гуреза фикр кард, ки онҳо метавонанд барои шаб ба шаҳрҳои мустаҳками худ ақибнишинӣ кунанд. Еҳушаъ аҳамияти фаврии вазъиятро дарк кард ва аз Худованд хоҳиши беназире кард, ки рӯзро дароз кунад: «Эй офтоб, бар Ҷибъӯн ист!» (Еҳушаъ 10:12). Ба аҳамияти сабти илоҳӣ диққат диҳед: «Ва офтоб истод, ва моҳ истод, то даме ки қавм аз душманони худ қасос гирифтанд... Ва офтоб дар миёнаи осмон истод, ва тақрибан як рӯзи пурра барои ғуруб шитоб накард. Ва чунин рӯзе набуд, на пеш аз он ва на баъд аз он, ки Худованд ба овози инсон гӯш дод; зеро Худованд барои Исроил ҷанг кард» (оятҳои 13-14). Сипас Еҳушаъ «дар Худованд ва дар қудрати тавоноии Ӯ қавӣ» (Эфсӯсиён 6:10) пеш рафт ва тамоми боқимондаи ҷануби Канъонро комилан забт кард.
Бозгашти тамоми лашкар ба Ҷилҷол аз Ҷибъӯн ва сипас боз дар охири маъракаи ҷанубӣ (Еҳушаъ 10:15,43) муҳим аст. Ҷилҷол ҷое буд, ки фарзандони Исроил, бо аз нав ҷорӣ кардани хатна, қабул карданд, ки онҳо ниҳоят аз Миср ҷудо шудаанд. Бозгашти онҳо ба онҳо хотиррасон кард, ки Худованд «шарми Мисрро дур карда буд» (5:9) ва муваффақияти онҳо на тавассути маҳорати ҳарбии онҳо, балки бо қудрати Худо буд.
Масеҳиён набояд «ба ҷисм эътимод дошта бошанд» (ниг. Филиппиён 3:3). Шояд ин муносибати хоксорона бештар дар хатар аст, ки фавран пас аз баъзе муваффақиятҳо дар ҷанги рӯҳонии мо. Ба осонӣ аз ҷисм фирефта шудан мумкин аст, ки «ман ҷангро бурдам», дар ҳоле ки онро дар асл Худованд бурдааст! Худшиносӣ як талаботи доимӣ аст, ки «дар рӯзи бад истодагарӣ кунем ва ҳама чизро карда, истодагарӣ кунем» (Эфсӯсиён 6:13).
Шимоли Канъон.
Еҳушаъ ниҳоят Канъонро пас аз як маъракаи тӯлонӣ барои Шимол забт кард. «Ва Еҳушаъ тамоми заминро, мувофиқи ҳамаи он чи Худованд ба Мусо гуфта буд, гирифт; ва Еҳушаъ онро ҳамчун мерос ба Исроил мувофиқи тақсимоти онҳо аз рӯи қабилаҳояшон дод. Ва замин аз ҷанг ором гирифт» (Еҳушаъ 11:23). Боби 12 забтҳоро бо рӯйхати подшоҳоне, ки Исроил таҳти роҳбарии Мусо дар тарафи шарқии Урдун шикаст дода буд ва рӯйхати подшоҳоне, ки Исроил дар Канъон таҳти роҳбарии Еҳушаъ шикаст дода буд, ба анҷом мерасонад.
Хулоса
Вақте ки ман забтҳои Еҳушаъро баррасӣ мекунам, зарур аст, ки ман бо мушкилоти амалии Каломи Худо рӯ ба рӯ шавам. Аввалан, вақте ки ман мехонам, ки «Худованд гуфт... «Ҳанӯз замини бисёре боқӣ мондааст, ки бояд соҳиб шавад» (13:1), ман бояд аз худ бипурсам, ки чанд баракати рӯҳонии бойро ман аз сабаби набудани кӯшиш дар корҳои Худо аз даст медиҳам. Оё Еҳушаъ маро, чунон ки Исроилро, насиҳат мекард: «То кай шумо аз рафтан ва соҳиб шудан ба замине, ки Худованд Худои падарони шумо ба шумо додааст, саркашӣ мекунед?» (18:3).
Сониян, вақте ки ман дар Еҳушаъ 22 мехонам, ки дувуним қабила ба мероси худ дар тарафи шарқии Урдун баргаштанд, мушкилот ин аст: Оё ман аз зиндагии бароҳат дар ин ҷаҳон, ки дар олами осмонӣ ҳеҷ гуна муноқиша надорад, қаноатмандам? Ба ҷои он ки барои ба даст овардани он чи Худо додааст, пеш равам, оё ман аз мубориза барои мероси худ дар кишвари кӯҳӣ, чунон ки хонадони Юсуф буд, худдорӣ мекунам (Еҳушаъ 17:14-18)? Бигзор Каломи Худо ҳар яки моро ба мубориза даъват кунад.
ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ
- «Ин як соддагардонии асоснок аст. Канъон, дар таърихи заминии Еҳушаъ, ба ҷойҳои осмонӣ дар таълимоти рӯҳонии Эфсӯсиён мувофиқат мекунад. Ангурҳои Эшкол ва меваҳои зебои Канъон, ба баракатҳои рӯҳонӣ и Эфсӯсиён мувофиқат мекунанд. Мубориза барои соҳиб шудан ба Канъон дар Еҳушаъ ба ҷанги муқаддаси масеҳиён дар Эфсӯсиён 6:10-18 мувофиқат мекунад» (Ҷ. С. Блэкберн, Канъон соҳиб шуд, саҳифаи 63, Scripture Truth Publications, Crewe, UK, 2020).
