Худкушӣ ва мӯъмин
Истилоҳи «худкушӣ» соли 1651 аз калимаҳои лотинии sui , ки маънои «худи шахс»-ро дорад, ва cide ё вариантҳои он, ки маънои «куштан»-ро дорад, пайдо шудааст. Ба таври оддӣ, худкушӣ қасдан аз ҳаёт маҳрум кардани худ аст, ва ин аз худпарастии нодуруст бармеояд.
Худкушӣ даҳумин сабаби асосии марг дар саросари ҷаҳон аст. Дар саросари ҷаҳон, сатҳи худкушӣ дар панҷ даҳсолаи охир 60% афзоиш ёфтааст – асосан дар кишварҳои саноатӣ. Мувофиқи маълумоти Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ, тақрибан як миллион нафар ҳар сол худкушӣ мекунанд, ки ин тақрибан як марг дар ҳар 32 сония ё 2,740 нафар дар як рӯз аст. Дар саросари ҷаҳон, сатҳи фавти худкушӣ 16 нафар ба 100,000 нафар аст. Барои ҳар як шахсе, ки худро аз ҳаёт маҳрум мекунад, ҳадди аққал 20 нафар кӯшиши ин корро мекунанд.
Дар Иёлоти Муттаҳида, мувофиқи маълумоти Маркази назорати бемориҳо, дар соли 2016 44,965 ҳолати худкушӣ ба қайд гирифта шудааст, дар муқоиса бо 19,000 куштор ва 13,000 марги марбут ба СПИД. Ин сеюмин сабаби асосии марг барои амрикоиҳо дар синни аз 15 то 25 солагӣ аст, аммо дар соли 2016 баландтарин сатҳи худкушӣ дар байни калонсолони аз 45 то 54 сола буд. Дуюмин сатҳи баландтарин дар байни онҳое, ки 85 сола ё калонтар буданд, ба қайд гирифта шуд. Гурӯҳҳои ҷавонтар пайваста сатҳи худкушии пасттар аз калонсолони миёнасол ва калонсол доштанд.
Занон бештар ба худкушӣ даст мезананд, аммо мардон чор маротиба бештар ба худкушии муваффақ даст мезананд. Дар ИМА, силоҳи оташфишон 51% аз ҳама худкушиҳоро дар соли 2016 ташкил дод, ва бисёре аз онҳо, 16,5%, бо машрубот алоқаманд буданд. Шахсоне, ки маводи мухаддирро нодуруст истифода мебаранд, 10 то 20 маротиба бештар аз боқимондаи аҳолӣ ба худкушӣ даст мезананд.
Умед барои ҷаҳони ранҷкаш
Дар паси худкушӣ чӣ истодааст? Ин аз даст додани умед аст. Одамон метавонанд муддати дароз бе ғизо зиндагӣ кунанд. Мо метавонем муддати камтар бе об зиндагӣ кунем, аммо мо бе умед зиндагӣ карда наметавонем. Вақте ки умед аз байн меравад, мардон ва занон роҳҳои хотима додан ба ҳаёти худро меҷӯянд. Ин кори душман, Шайтон – Иблис ва нобудкунанда аст! Дар Забур 42:5 мо мехонем:
«Чаро, эй ҷони ман, афсурдаҳолӣ? Ва чаро дар даруни ман нооромӣ? Ба Худо умед банд, зеро ки ман боз Ӯро барои кӯмаки чеҳрааш ҳамду сано хоҳам гуфт» (NKJV).
Ба ҳамин монанд, Забур 42:11 ва 43:5 мегӯянд,
«Чаро, эй ҷони ман, афсурдаҳолӣ? Ва чаро дар даруни ман нооромӣ? Ба Худо умед банд; зеро ки ман боз Ӯро, кӯмаки чеҳраи ман ва Худои ман, ҳамду сано хоҳам гуфт.»
Дар рӯзҳои душвор – барои ҳар рӯз – барои пайрави Исои Масеҳ умед ҳаст. Ин умедест, ки дар осмон лангар андохта шудааст – мутмаин ва устувор – ва аз ҷониби Худое, ки дурӯғ гуфта наметавонад, ваъда дода шудааст (Ибриён 6:13-18).
Ҳикояҳо дар Навиштаҳо
Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ки Шайтон Худованд Исоро ба худкушӣ васваса кард (Матто 4:5-6; Луқо 4:9-11). Зиндонбони Филиппӣ, ки ба гумони ғалат фикр мекард, ки маҳбусонаш гурехтаанд, қариб буд, ки худкушӣ кунад, аммо ӯро боздоштанд ва ба назди Масеҳ бурданд (Аъмол 16:27-34). Баъзе аз хизматгорони Худованд дар хидмати худ чунон ноумед шуданд, ки аз Худо хоҳиш карданд, ки онҳоро бикушад, аз ҷумла Мусо (Ададҳо 11:10–15), Илёс (1 Подшоҳон 19:1-4) ва Юнус (Юнус 4:1–11). Бисёриҳо дар давраи мусибати бузург кӯшиши худкушӣ хоҳанд кард, аммо маргро пайдо карда наметавонанд (Ваҳй 9:6).
Китоби Муқаддас ҳадди аққал шаш нафарро, ки худкушӣ кардаанд, зикр мекунад: Абималек (Доварон 9:54), Шоул (1 Подшоҳон 31:4), силоҳбардори Шоул (оятҳои 4-6), Аҳитофел (2 Подшоҳон 17:23), Зимрӣ (1 Подшоҳон 16:18) ва Яҳудо (Матто 27:5). Панҷ нафари ин мардон бо бадкирдории худ машҳур буданд, ба истиснои силоҳбардори Шоул, зеро дар бораи хислати ӯ чизе гуфта нашудааст. Баъзеҳо фикр мекунанд, ки Шимшӯн худкушӣ кардааст, зеро медонист, ки амалҳои ӯ боиси марги ӯ мегарданд (Доварон 16:26–31), аммо ҳадафи Шимшӯн куштани фалиштиён буд, на худаш.
Назари Китоби Муқаддас
Китоби Муқаддас худкуширо ба куштор баробар медонад, ки ин ҳамон аст: худкушӣ. Худо ягона шахсест, ки бояд қарор кунад, ки кай ва чӣ тавр шахс бояд бимирад. Мо, баръакс, бояд бо забурнавис бигӯем,
«Замонҳои ман дар дасти Туст» (Забур 31:15).
Худо бахшандаи ҳаёт аст – Ӯ медиҳад ва мегирад (Айюб 1:21). Худкушӣ, аз ҳаёт маҳрум кардани худ, бехудоӣ аст, зеро он атои ҳаёти Худоро рад мекунад. Ҳеҷ мард ё зан набояд ҷуръат кунад, ки қудрати Худоро ба худ гирад ва ҳаёти худро хотима диҳад!
Албатта, дар Китоби Муқаддас онҳое буданд, ки дар зиндагӣ ноумедии амиқро эҳсос мекарданд. Мо аллакай зикр кардем, ки чӣ тавр Илёс тарсу ҳарос дошт ва афсурда буд, орзуи марг дошт (1 Подшоҳон 19:4), ва хашми Юнус аз Худо, ки орзуи марг дошт (Юнус 4:8). Ба онҳо мо метавонем Сулаймонро илова кунем, ки дар паи лаззат ба нуқтае расид, ки ӯ «аз ҳаёт нафрат дошт» (Воиз 2:17). Ҳавворӣ Павлус низ, як вақт эълон кард,
«Мо аз ҳад зиёд, аз қувват болотар, бори гарон доштем, то ки аз ҳаёт ноумед шудем» (2 Қӯринтиён 1:8).
Аммо, ҳеҷ яке аз ин мардон худкушӣ накарданд. Сулаймон омӯхт, ки «аз Худо битарс ва аҳкоми Ӯро риоя кун, зеро ин ҳамаи инсон аст» (Воиз 12:13). Илёсро фаришта тасаллӣ дод, иҷозат дод, ки истироҳат кунад ва вазифаи нав гирифт. Юнус аз Худованд насиҳат ва сарзаниш гирифт. Павлус фаҳмид, ки ҳарчанд фишоре, ки ӯ дучор шуд, аз қобилияти таҳаммули ӯ болотар буд, Худованд ҳама чизро бардошт:
«Бале, мо дар худ ҳукми марг доштем, то ки ба худ эътимод накунем, балки ба Худое, ки мурдагонро эҳё мекунад» (2 Қӯринтиён 1:9).
Гуноҳе, ки ба дӯзах мебарад?
Худкушӣ гуноҳ аст, аммо он гуноҳи «бузургтарин» нест. Он аз дигар бадиҳо аз назари Худо бадтар нест, ва он тақдири абадии шахсро муайян намекунад. Аммо, худкушӣ бешубҳа ба онҳое, ки боқӣ мондаанд, таъсири амиқ ва доимӣ мерасонад; захмҳои дардноке, ки аз худкушӣ боқӣ мемонанд, ба осонӣ шифо намеёбанд. Худо ба ҳар як шахсе, ки имрӯз бо озмоишҳо рӯ ба рӯ аст, файзи Худро ато кунад (Забур 67:1), ва ҳар яки мо ба ваъдаи Ӯ умед бандем,
«Ҳар кӣ номи Худовандро даъват кунад, наҷот хоҳад ёфт» (Румиён 10:13).
Навиштаҳо таълим медиҳанд, ки аз лаҳзае, ки мо ба Масеҳ воқеан имон меорем, ба мо ҳаёти ҷовидонӣ кафолат дода мешавад (Юҳанно 3:16). Мувофиқи Китоби Муқаддас, масеҳиён метавонанд бе ҳеҷ шакку шубҳа донанд, ки онҳо ин ҳаётро доранд (1 Юҳанно 5:13). Ҳеҷ чиз наметавонад масеҳиро аз муҳаббати Худо ҷудо кунад (Румиён 8:38-39), ҳатто масеҳие, ки худкушӣ мекунад, наметавонад аз Худо ҷудо карда шавад. Исо барои ҳамаи гуноҳҳои мо мурд; агар масеҳии ҳақиқӣ, дар вақти ҳамлаи рӯҳонӣ ва заифӣ, худкушӣ кунад, гуноҳи ӯ ҳанӯз бо хуни Масеҳ пӯшида шудааст.
Худкушӣ он чизе нест, ки муайян мекунад, ки оё шахс ба осмон дохил мешавад ё не. Агар шахси наҷотнаёфта худкушӣ кунад, ӯ ҳеҷ коре накардааст, ба ҷуз суръат бахшидан ё тезонидани сафари худ ба дӯзах. Ин шахс дар ниҳоят барои рад кардани наҷот тавассути Масеҳ дар дӯзах хоҳад буд – на аз он сабаб, ки ӯ худкушӣ кардааст (нигаред ба Юҳанно 3:18). Мо инчунин бояд қайд кунем, ки ҳеҷ кас воқеан намедонад, ки дар лаҳзаҳои пеш аз марг дар дили шахс чӣ мегузашт. Баъзе одамон дар бистари марг табдил меёбанд ва Масеҳро дар охирин лаҳзаҳои ҳаёти худ дар ин дунё қабул мекунанд. Мумкин аст, ки шахсе, ки худкушӣ мекунад, дар лаҳзаи охирин тағироти дил дошта бошад ва барои раҳмати Худо фарёд занад. Мо чунин ҳукмҳоро ба Худо мегузорем, ба Он ки «ба дил менигарад» (1 Подшоҳон 16:7).
Худкушии мӯъмин далели он аст, ки ҳар кас метавонад бо ноумедӣ мубориза барад ва душмани мо, Шайтон, «аз ибтидо қотилест» (Юҳанно 8:44). Худкушӣ ҳанӯз ҳам гуноҳи ҷиддӣ бар зидди Худо аст: куштор. Он ҳамеша нодуруст аст. Масеҳиён даъват шудаанд, ки ҳаёти худро барои Худо зиндагӣ кунанд, ва қарори кай мурдан аз Худо ва танҳо аз Худост. Умеди худро ба Худо бандед!
Панҷ ҳақиқати оддӣ
Он чизе ки мо то ҳол дидем, метавонад ба мо як асоси мустаҳками библиявӣ диҳад, аммо биёед ин панҷ ҳақиқати оддиро баррасӣ кунем.
1. Мардуми Худо баъзан чунон бад ҳис мекунанд, ки мехоҳанд бимиранд.
Мусо зери фишори азими мардуми Исроил буд, ки онҳоро ба Миср баргардонад. Онҳо аз роҳбарии ӯ норозӣ буданд, ва шикоятҳои онҳо Худовандро ба фиристодани оташ бар зидди онҳо водор сохт. Мусо дар ниҳоят гуфт,
«Ман наметавонам ҳамаи ин мардумро танҳо бардорам, зеро ки бори гарон барои ман хеле вазнин аст. Агар Ту бо ман чунин муносибат кунӣ, лутфан маро дар ин ҷо ва ҳозир бикуш – агар ман дар назари Ту илтифот ёфта бошам – ва маро нагузор, ки бадбахтии худро бубинам» (Ададҳо 11:14-15).
Илёс, дар рӯзҳои худ, фишори бениҳоятро аз муқобили танҳо 450 пайғамбари Баал, мардуми Исроил ва подшоҳ таҳаммул кард. Худо имони Илёсро тасдиқ кард, ва ӯ бо шодӣ милҳо давид, тезтар аз аробаи подшоҳ. Сипас ӯ шунид, ки зани подшоҳ, Изабел, қасам хӯрд, ки ӯро бикушад. Дар тарсу ҳарос ва хастагии худ пайғамбар ба биёбон рафт, зери дарахти арча нишаст ва гуфт,
«Бас аст! Акнун, Худованд, ҷони маро бигир, зеро ки ман аз падаронам беҳтар нестам» (1 Подшоҳон 19:4).
Пайғамбар Юнус яке аз худхоҳтарин муносибатҳои ҳамаи пайғамбаронро нишон дод, ки аз он ки Худо ба шаҳри бутпарастии Нинве раҳм кард, хашмгин буд. Аз ин рӯ, Худо ӯро бо боди биёбон сарзаниш кард:
«Вақте ки офтоб баромад ... Худо боди сахти шарқиро омода кард; ва офтоб ба сари Юнус зад, то ки ӯ беҳол шуд. Сипас ӯ барои худ маргро орзу кард, ва гуфт, «Барои ман мурдан беҳтар аз зиндагӣ кардан аст»» (Юнус 4:8).
Мисли ин се марди Худо, баъзан мо умедеро, ки дорем, аз даст медиҳем, ва ноумедӣ ба афсурдагӣ табдил меёбад, афсурдагӣ ба ноумедӣ мубаддал мегардад, ва ноумедӣ ба фикрҳои даст кашидан мебарад.
2. Иҷро кардани ин хоҳиш бо аз ҳаёт маҳрум кардани худ гуноҳ аст.
Худкушӣ кардан аз ҳадди аққал се сабаб гуноҳ аст. Аввалан, ин нофармонӣ ба амри Худост,
«Ту набояд кушӣ» (Хуруҷ 20:13).
Нофармонӣ ба амрҳои Худо гуноҳ аст.
Дуюм, ин гуноҳ аст, ки ба ҳуқуқи мутлақи Худо барои додан ва гирифтани ҳаёт дахолат кунем. Танҳо Худо метавонад шахси инсониро офарад, ва аз ин рӯ шахсият ба Худо тааллуқ дорад. Мо ҳақ надорем, ки худро ё дигаронро ба таври дилхоҳ партоем. Худованд танҳо ҳуқуқ бар он чизе дорад, ки Ӯ офаридааст. Куштор ва худкушӣ ба замини муқаддасе дахолат мекунанд, ки дар он танҳо Худо бахшанда ва гиранда аст.
Сеюм, ин нокомӣ дар эътимод ба Худо барои кӯмакест, ки барои зинда мондан ва мубориза бурдан лозим аст. Китоби Муқаддас мегӯяд, ки ҳар чизе, ки аз имон нест, гуноҳ аст (Румиён 14:23). Агар масеҳӣ худро аз ҳаёт маҳрум кунад, ӯ барои ин дар назди Худованд ҳисоб хоҳад дод. Ин айби онҳое нест, ки боқӣ мондаанд!
Воқеан, мо дар замини мустаҳками библиявӣ қарор дорем, вақте ки мегӯем, «Аз ҳаёт маҳрум кардани худ гуноҳ аст.»
3. Имон баъзан чунон заиф буда метавонад, ки дил ба гуноҳи сахт дода мешавад.
Румиён 7 тасвир мекунад, ки чӣ тавр масеҳиён бо фасоди боқимонда дар ҳаёти мо мубориза мебаранд:
«Зеро он чиро, ки мекунам, намефаҳмам. Зеро он чиро, ки мехоҳам кунам, онро амалӣ намекунам; балки он чиро, ки нафрат дорам, онро мекунам» (ояти 15).
1 Юҳанно 1:8 мегӯяд,
«Агар гӯем, ки гуноҳ надорем, худро фиреб медиҳем, ва ҳақиқат дар мо нест.»
Аммо ин маънои онро надорад, ки муносибати наҷотбахш бо Масеҳ бо ҳар як гуноҳи мо пайдо ва нопадид мешавад. Вақте ки мӯъмин ба васваса дода мешавад, имони ӯ ба Масеҳ заиф мешавад, ва васвасаҳои гуноҳ ва қудрати Шайтон бартарӣ пайдо мекунанд. Аммо фарқияти калон байни он аст, ки Шайтон ба таври муваққатӣ бартарӣ пайдо мекунад ва Шайтон Худованди ҳаёти шумост, байни дода шудан бо муқовимат ба бадие, ки ман аз он нафрат дорам ва он бадиро ҳамчун як қисми намунаи муқаррарӣ анҷом додан.
Мӯъминон метавонанд чашмони худро аз Худованд дур кунанд ва умедро аз даст диҳанд, аммо Худованд ҳеҷ гоҳ чашмони Худро аз онҳо дур намекунад. Ҳеҷ чиз наметавонад моро аз дасти Ӯ канда гирад (Юҳанно 10:27-29).
4. Ягона роҳи бахшидани гуноҳ дар муносибати мо бо Исои Масеҳ тавассути имон аст.
Қарорҳои охирини одамон ҳаёти онҳоро муайян намекунанд ё тақдирҳои абадии онҳоро муайян намекунанд. Тақдирҳои мо аз он вобастаанд, ки оё мо бо хуни Исои Масеҳ пӯшида шудаем ё не.
Ҳар яки мо гуноҳкор ҳастем. Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд,
«Ҳама гуноҳ кардаанд ва аз ҷалоли Худо маҳруманд» (Румиён 3:23).
Он инчунин мегӯяд,
«музди гуноҳ марг аст, аммо атои Худо ҳаёти ҷовидонӣ дар Исои Масеҳ Худованди мост» (6:23).
Он чиро, ки Китоби Муқаддас дар Эфсӯсиён 2 мегӯяд, бихонед:
«Ва шуморо Ӯ зинда кард, ки дар гуноҳҳо ва хатогиҳо мурда будед, ки дар онҳо шумо як вақт мувофиқи ҷараёни ин ҷаҳон, мувофиқи шоҳзодаи қудрати ҳаво, рӯҳе, ки ҳоло дар писарони нофармонӣ кор мекунад, рафтор мекардед, ки дар байни онҳо мо ҳама як вақт дар шаҳватҳои ҷисми худ рафтор мекардем, хоҳишҳои ҷисм ва ақлро иҷро мекардем, ва табиатан фарзандони хашм будем, ҳамон тавре ки дигарон. Аммо Худо, ки дар раҳмат сарватманд аст, ба сабаби муҳаббати бузурги худ, ки бо он моро дӯст дошт, ҳатто вақте ки мо дар гуноҳҳо мурда будем, моро бо Масеҳ якҷоя зинда кард (бо файз шумо наҷот ёфтаед), ва моро бо Ӯ якҷоя эҳё кард, ва моро бо Ӯ дар ҷойҳои осмонӣ дар Исои Масеҳ нишонд, то ки дар асрҳои оянда Ӯ сарватҳои бениҳояти файзи Худро дар меҳрубонии худ нисбат ба мо дар Исои Масеҳ нишон диҳад. Зеро бо файз шумо тавассути имон наҷот ёфтаед, ва ин аз худи шумо нест; ин атои Худост, на аз корҳо, то ки ҳеҷ кас фахр накунад» (оятҳои 1-9).
Аз ин рӯ Худованд Исо омад, то дар салиб бимирад!
Дар Ишаъё мо мехонем:
«Албатта Ӯ ғаму андӯҳи моро бардошт ва дардҳои моро кашид; аммо мо Ӯро задашуда, аз ҷониби Худо зарба задашуда ва азобдида меҳисобидем. Аммо Ӯ барои гуноҳҳои мо захмдор шуд; Ӯ барои беадолатиҳои мо кӯфта шуд; ҷазо барои сулҳи мо бар Ӯ буд, ва бо зарбаҳои Ӯ мо шифо ёфтем. Мо ҳама мисли гӯсфандон гумроҳ шудем; мо ҳар як ба роҳи худ баргаштем; ва Худованд беадолатии ҳамаи моро бар Ӯ гузошт (53:4-6).
Исои Масеҳ ба ҷаҳон омад, то ҳаёти Худро ҳамчун фидия диҳад – то нархи гуноҳи моро пардохт кунад – то ки мо бахшиш дошта бошем! Аз ин рӯ савол барои ҳар як шахс ин аст: Оё шумо бо Исои Масеҳ муносибати имонӣ доред ва гуноҳҳои шумо бахшида шудаанд? Ин гаронбаҳотарин ато дар ҷаҳон аст. Хуни рехташудаи Писари Худо, Исои Масеҳ, ягона роҳи гуноҳкор барои расидан ба Худост.
5. Нагузоред, ки худкушии касе беҳуда бошад.
Мо ҳеҷ гоҳ худкушии як шахсро намефаҳмем, новобаста аз он ки чӣ қадар «чӣ тавр» ё «чаро» ин метавонад рӯй диҳад, мепурсем; аммо нагузорем, ки чунин марг беҳуда бошад. Мӯъмин умеде дорад, ки аз ин ҷаҳон болотар аст. Ӯ метавонад муваққатан умеди худро – Худованд Исои Масеҳро (1 Тимотиюс 1:1) – аз даст диҳад, аммо умеди ӯ ӯро аз даст нахоҳад дод.
Китоби Муқаддас ба мо мегӯяд, ки пеш аз Масеҳ мо бе умед ва бе Худо будем (Эфсӯсиён 2:12), аммо вақте ки мо бо даҳони худ Худованд Исоро эътироф кардем ва дар дили худ бовар кардем, ки Худо Ӯро аз мурдагон эҳё кардааст, мо наҷот ёфтем.
«Бо дил ба адолат имон оварда мешавад, ва бо даҳон ба наҷот эътироф карда мешавад» (Румиён 10:10).
Имони худро ба кори анҷомёфтаи Худованд Исои Масеҳ гузошта,
«акнун ... ҳеҷ маҳкумияте барои онҳое, ки дар Исои Масеҳ ҳастанд, нест» (8:1).
«На марг ва на ҳаёт, на фариштагон ва на сарварон ва на қудратҳо, на чизҳои ҳозира ва на чизҳои оянда, на баландӣ ва на умқ, ва на ҳеҷ чизи офаридашудаи дигар, наметавонанд моро аз муҳаббати Худо, ки дар Исои Масеҳ Худованди мост, ҷудо кунанд» (оятҳои 38-39).
Шумо дар куҷо истодаед? Забурнавис гуфт,
«Ман сабру тоқат карда, Худовандро интизор шудам; ва Ӯ ба ман майл кард, ва фарёди маро шунид. Ӯ маро аз чоҳи даҳшатнок, аз гили лойолуд баровард, ва пойҳои маро бар санг гузошт, ва қадамҳои маро мустаҳкам кард» (Забур 40:1-2).
Ин аст он чизе ки Худованд метавонад барои ҳар як хонандаи ин мақола анҷом диҳад.
Барои мӯъмине, ки худро дар чоҳи ноумедӣ ё афсурдагӣ ҳис мекунад, ба Ӯ фарёд занед, дил набозед! Ба шахсе, ки умед надорад, ба Ӯ фарёд занед! Ӯ қодир аст, ки шуморо аз чоҳе, ки дар он ҳастед, берун кашад. Ҳеҷ чоҳе чунон амиқ нест, ки муҳаббати Ӯ ба шумо нарасад ва шуморо берун накашад. Ҳеҷ мушкиле чунон бузург ё гуноҳе чунон қавӣ нест, ки Худованд Исо шуморо аз он наҷот дода натавонад. Танҳо имрӯз ба Ӯ фарёд занед! Ҳоло ба Ӯ фарёд занед!
— Тимоти П. Ҳадли
