Заминаи кори нав
Инҷили Подшоҳ, «Писари Довуд ва Писари Иброҳим» (Матто 1:1 NKJV), аз ҷониби Матто, ки Леви низ ном дошт, навишта шудааст. Ҳангоми кор ба ҳайси ҷамъоварандаи андоз, ӯ ҳангоми вохӯрӣ бо Худованд Исо (9:9) шогирд шуд, ки баъдтар ӯро ба яке аз Дувоздаҳ даъват кард. Аз аввал, Инҷили Матто нишон медиҳад, ки халқи Худо барои қабули Подшоҳи ваъдашудаи худ омода набуданд.
Дар он вақт Ҳироди Бузург ҳукмронӣ мекард ва румиён Исроилро ишғол карда буданд. Ҳирод тамоми кӯшиши худро ба харҷ дод, то ҳокимони Румро хушнуд кунад, аммо ӯ параноид буд – ҳамеша аз рақибони эҳтимолӣ метарсид. Вақте ки ӯ аз мардони хирадманде, ки аз Шарқ омада буданд, шунид, ки подшоҳи яҳудӣ таваллуд шудааст, Ҳирод аз китобдорони яҳудӣ фаҳмид, ки Масеҳ дар куҷо таваллуд мешавад ва кӯшиш кард, ки кӯдаки Исоро бикушад.
Тақрибан 30 сол пас Худо Яҳёи Таъмиддиҳандаро фиристод, то пешгузаштаи Масеҳ бошад, то халқи Худоро барои қабули Подшоҳи худ омода созад. Пас аз тафтишоти шадид, пешвоёни динӣ хидмати Яҳёро рад карданд, аммо бисёре аз одамон аз гурӯҳҳои мухталифи ҷомеа ба мавъизаи ӯ посух дода, тавба карданд. Яҳё онҳоро таъмид дод.
Баъдтар, Худованд Исо, ки ба тавба ниёз надошт, тавассути таъмиди худ бо ин шогирдон шиносоӣ пайдо кард (3:16-17). Дар он маврид Худо осмонро кушод ва шодии Худро дар Подшоҳ, Писари Худо, Масеҳи ҳақиқӣ ё Масеҳшуда эълон кард (Аъмол 10:38-ро баррасӣ кунед). Дарҳол пас аз ин эъломия, Шайтон Исоро дар давоми чил рӯз дар биёбон васваса кард, пеш аз он ки Худо Худовандро барои оғози хидмати оммавии худ фиристод. Аз нуқтаи назари инсонӣ, хидмати Ӯ муваффақияти бузург буд (Матто 4); аммо Худованд дилҳоро медонист ва медонист, ки Ӯ рад карда мешавад, чунон ки чандин пайғамбарон пешгӯӣ карда буданд. Аз ин рӯ, Ӯ шогирдони Худро мувофиқи он таълим дод (Матто 5-7).
Матто 8-9 хидмати оммавӣ ва мӯъҷизаҳои Худовандро ба таври мухтасар ҷамъбаст мекунад, ки нишон медиҳад, ки Ӯ Масеҳе буд, ки пайғамбарон дар бораи Ӯ сухан ронда буданд. Худо тасдиқ кард, ки Исо Масеҳи ваъдашуда буд, бо мӯъҷизаҳо ва аломатҳои зиёде, ки Ӯ ба Ӯ дод, то иҷро кунад (ниг. Аъмол 2:22). Раббиҳо таълим медоданд, ки танҳо Масеҳи ваъдашуда метавонад махавиёнро шифо диҳад, ба кӯрон – ҳатто одамони кӯрзод – биноӣ бахшад ё деви гунгро берун кунад. Ва маҳз ҳамин тавр шуд! Аммо, пас аз тафтишоти минбаъда пешвоён қарор доданд, ки Ӯро қабул карда наметавонанд ва ба зудӣ қатли Ӯро тарҳрезӣ карданд (Матто 12:14).
Тақрибан дар ҳамон вақт Худованд марди девзадаеро, ки наметавонист бубинад ё сухан гӯяд, шифо дод. Ҳеҷ кас наметавонист девро маҷбур кунад, ки ин мардро тарк кунад. Худованд Исо барои ин мард мӯъҷизаи бузурги наҷот ва шифоро анҷом дод, ки исбот кард, ки Ӯ Масеҳ буд (ояти 23). Пешвоёни яҳудӣ, ки таълим медоданд, ки танҳо Масеҳ метавонад чунин кореро анҷом диҳад, ҳоло ин мӯъҷизаро ба Баал-Забул ё Шайтон нисбат доданд (ояти 24), ҳарчанд он чунон аҷиб буд, ки мардум ҳайрон шуданд, ки оё Исо Масеҳи Худо буд (оятҳои 22-23).
Ҳамаи ин муборизаи давомдорро байни Худо ва Шайтон нишон медиҳад, зеро Худованд на танҳо далелҳои онҳоро рад кард, балки инчунин исбот кард, ки тамоми миллат зери ин пешвоён ба куфр бар зидди Рӯҳи Муқаддас гунаҳкор шудаанд, ки онро бахшидан мумкин нест. Дар натиҷа, дар соли 70 мелодӣ тамоми низоми динӣ, ки як вақтҳо аз ҷониби Худо дода шуда буд, аммо аз ҷониби халқи саркаши Ӯ таҳриф шуда буд, нобуд карда шуд (оятҳои 31-45). Бо вуҷуди ин, Худо дар Исроил як боқимондаи шогирдони содиқро омода карда буд, ки дар байни онҳо Ӯ чизи наверо анҷом медод (11:20-30). Ин заминаи Матто 13 аст, ки кори навро муаррифӣ мекунад.
Кори нав
Рад кардани Ӯ аз ҷониби халқи худ барои Худованд Исо қабул кардан душвор буд, ҳадди аққал аз нуқтаи назари инсонӣ, аммо Ӯ тамоми вазъиятро ба Падари худ супурд, зеро медонист, ки нақшаҳои Худо иҷро хоҳанд шуд (ниг. Ишаъё 49:4-13). Ӯ ба пешвоёни динӣ хато ва беақлии онҳоро нишон дод ва онҳоро ба муносибатҳои минбаъдаи Худо дар интизом гузошт (Матто 12:25-45), дар ҳоле ки Ӯ бо боқимондаи мӯъминон, ки дар байни мардум вуҷуд доштанд, шиносоӣ пайдо кард (оятҳои 46-50). Дар ин замина Исо хонаеро, ки дар он шогирдонро таълим дода буд, тарк кард ва ба соҳили баҳр рафт, ки дар он ҷо нишаста, мардумро бо масалҳо таълим дод (13:1-3).
Худованд усули худро аз сабаби рад шуданаш тағйир дод. Пештар Ӯ барои ҳама гуна мӯъҷизаҳоро анҷом медод, ки исбот мекард, ки Ӯ Масеҳи ваъдашуда буд. Аммо, пас аз рад шуданаш, Ӯ мӯъҷизаҳоро танҳо барои онҳое анҷом дод, ки ба Ӯ имон оварданд. Исо аз пайғамбар Ишаъё (баъдтар ниг.) иқтибос овард, то нишон диҳад, ки усули Ӯ мувофиқи муносибатҳои ҳукуматии Худо бо Исроил тағйир ёфтааст. Бо суханронӣ бо масалҳо1, Ӯ ҳақиқатро аз омма пинҳон мекард, дар ҳоле ки онро ба шогирдони ҳақиқӣ дар он вақт ва ба пайравони самимӣ аз он вақт инҷониб шарҳ медод (Матто 13:10-23,34-36,38,52).
Худованд Исо худро дар масали аввал ҳамчун Киштгар, ки кори наверо оғоз кард, муаррифӣ кард. Чизи нав ин буд, ки шогирдони Ӯ низ дар он иштирок хоҳанд кард, он вақт ва дар тамоми даврае, ки Масеҳ аз ҷониби халқи худ рад карда мешавад, то он даме ки миллати Ӯ боз Ӯро даъват кунад (23:39). Ин масал ва масалҳои зерин ба чандин масъалаҳое дахл доранд, ки шогирдон бояд мефаҳмиданд, то бидонанд, ки дар давраи набудани Подшоҳ чӣ гуна амал кунанд.
Ғайр аз ин, ин ва дигар порчаҳо нишон медиҳанд, ки дар ҳоле ки Масеҳ аз халқи худ ва ин замин ғоиб хоҳад буд, Ӯ Ҷамъияти Худро месозад (16:16-18). Ӯ одамонро аз байни яҳудиён ва ғайрияҳудиён мегирад ва онҳоро дар як рама ва як бадан ҷамъ мекунад (Юҳанно 10:16; Эфсӯсиён 2:11-22). Ба ибораи дигар, шогирдон дар ҳоле ки Устод ҳанӯз бо онҳо дар рӯи замин буд, кор мекарданд, аммо сохтмони воқеии Калисои Ӯ пас аз марг, эҳё ва баландшавии Ӯ ва пас аз омадани Рӯҳи Муқаддас оғоз ёфт (Аъмол 2). Он дар рабуда шудани Калисо ба итмом мерасад (1 Таслӯникиён 4:14-18). Тақрибан ҳафт сол пас Худованд дар ҷалол дар ин замин зоҳир хоҳад шуд (Матто 25:31-46). Се шогирд дар кӯҳи Тағйири шакл пешнамоиш ва пешбинии ҷалоли ояндаи Ӯро гирифтанд, ки бисёре аз пешгӯиҳои Аҳди Қадимро тасдиқ кард (17:1-13; 2 Петрус 1:16-18).
Пеш аз он ки ҳамаи ин рӯй диҳад, Худованд ба шогирдони худ бисёр тафсилоти ҳафт масалро шарҳ дод (Матто 13:16-17,18-23,36-50). Ӯ бо масали ҳаштум дар бораи китобдори омӯзонидашуда, ки метавонад аз ганҷинаи худ чизҳои нав ва кӯҳнаро берун оварад, ба итмом расонд (ояти 52). Имрӯз Худованд мехоҳад, ки мо чунин шогирдони омӯзонидашуда бошем.
Шарҳи ҳафт масал
Вақте ки Худованд Исо ба халқи худ омад, онҳо Ӯро ҳамчун Масеҳи ваъдашудаи Худо нашинохтанд; танҳо як боқимондаи мӯъминони ҳақиқӣ Ӯро қабул карданд (Юҳанно 1:11-12). Аммо Ӯ кори банақшагирифтаи Худро сарфи назар аз мухолифат ва беимонии зиёд анҷом медод. Умуман, масалҳо кӯшишҳои Шайтонро бар зидди Худованд нишон медиҳанд, дар ҳоле ки Ӯ дар рӯи замин кор мекард, чунон ки Ӯ ҳоло2 аз осмон дар робита бо Калисо кор мекунад ва вақте ки Ӯ дар ояндаи наздик дар робита бо Исроил кор хоҳад кард.3
Исо асосҳои таълимоти Худро дар бораи кори нави худ дар масали аввал, масали Киштгар, дар чор қисм пешниҳод кард. Тухм Каломи Худост (Луқо 8:11), ки аз ҷониби Писари Одам кошта шудааст (Матто 13:37) ва дар ҳосили худ намоиш дода шудааст.
ЧОР ХОК
ЧОР НАТИҶА
Тухмҳои роҳи пиёдагардро паррандагон хӯрданд. Пайравӣ аз дин, қоидаҳо ва муқаррароти сохтаи инсон, қабули тухмро пешгирӣ мекунад.
Майдон бо ҷойҳои санглох Дар хоке, ки аз сабаби сангҳо чуқурии замин надорад, тухми пошидашуда наметавонад нашъунамо ёбад.
Қитъа бо хорҳо Тухм меваи ибтидоӣ медиҳад, аммо нашъунамои он аз ҷониби хорҳо монеъ мешавад ё қатъ мегардад.
Замини хуб Хоки хуб меваи хуб медиҳад.
Худованд як изҳороти умумӣ илова кард, то масъулияти инсонро таъкид кунад: «Касе ки гӯш дорад, бигзор бишнавад!» (ояти 9 ESV). Ҳукмронии Худо дар нақшаҳо ва назорат ҳеҷ гоҳ масъулияти инсонро бекор намекунад, ҳарчанд танҳо Худо ҳарду ҷонибро назорат мекунад.
Аҷиб аст, Матто натиҷаҳои коҳишёбандаро сабт мекунад – 100, 60 ва 30 баробар – вақте ки ӯ пайдарпайии тақсимот ва рушди онҳоро зери масъулияти инсон тасвир мекунад. Худованд Исо, ки Подшоҳ аст, масъалаҳои Салтанатро4 дар дасти инсон мегузорад, дар ҳоле ки Ӯ аз ин саҳна ғоиб аст. Ин як унсури нав аст, зеро он дар Аҳди Қадим маълум набуд (ояти 35).
Марқӯс Хизматгорро муаррифӣ мекунад, ки хизматгорони Худро даъват ва омода мекунад, бо натиҷаҳои афзоянда: 30, 60 ва 100 баробар (Марқӯс 4:8). Дар ин робита, масали дуюм дар Марқӯс 4:26-29 дар бораи тухм танҳо дар ин Инҷил сабт шудааст. Он дар бораи марде аст, ки кишт кард, сипас хобид ва шабу рӯз бархост, бо тухм худ аз худ сабзида, бе он ки ӯ чӣ гуна медонист, то вақти дарав. Сипас ӯ боз масъулиятро ба ӯҳда мегирад. Воқеан мо метавонем хислати Хизматгори Худованд Исоро дар ин масал бубинем.
Луқо таъкид мекунад, ки тухм Каломи Худост, ки комил аст, 100 баробар ҳосил медиҳад, ҳарчанд он бо масъулияти инсонии дили ростқавл ва нек ҳамроҳ бо истодагарӣ алоқаманд аст (Луқо 8:8,15). Боз ҳам, ҷониби инсонро аз ҳукмронии Худо комилан ҷудо кардан мумкин нест, аммо Каломи Худо фарқ мекунад байни ин ду.
Нуқтаи дигаре, ки бояд қайд кард, ин аст, ки Худованд ба издиҳом се масали дигарро пешниҳод кард. Ҳамчун масалҳои дуюм, сеюм ва чорум дода шудаанд, онҳо дар бораи тухми аз ҷониби душман кошташуда, тухми хардал ва дарахти ҳосилшуда ва зане, ки хамиртуруш ё хамиртурушро дар орди пок пинҳон мекунад, мебошанд. Матто ин бахшро бо иқтибос аз пайғамбар Ософ, як забурнавис, ки аз ҷониби Худо имкон дода шудааст, ки чизҳоро бо ҳикмати аҷиб ҷамъ кунад, ба итмом мерасонад: «Ман даҳони худро бо масалҳо мекушоям; Ман он чиро, ки аз бунёди ҷаҳон пинҳон буд, баён мекунам» (Матто 13:35; ниг. Забур 78:2).
Пас аз он ки Худованд чаҳор масали дар боло зикршударо пешниҳод кард, Ӯ аз издиҳом дур шуд ва ҳамроҳи шогирдони худ ба «хона» рафт (Матто 13:36). Дар он ҷо Ӯ ба онҳо маънои масали аввалро дар бораи Киштгар ва чаҳор хок шарҳ дод, ба саволҳои шогирдон ҷавоб дод ва тафсилоти рушди ояндаро дар охири замон5 илова кард (оятҳои 36-43).
Худованд дар бораи масали аввали хокҳои гуногун ва тухми ҳақиқӣ ва дар нури масалҳои дигар дастурҳои бештар дод. Масали дуюм дар бораи тухми қалбакӣ, ки аз рӯи зоҳир хеле монанд аст, аммо бо натиҷаҳои хеле гуногун (оятҳои 24-30). Он кӯшишҳои Душман – «душман» (ояти 28) – барои фасод кардан, ошуфта кардан ва нобуд карданро тасвир мекунад, аммо Худо намегузорад, ки тухми хуб беҳуда равад. Тавассути ин масал Исо ба шогирдон дастур дод, ки ба Худо такя кунанд, на ин ки корҳоро ба дасти худ гиранд ва кӯшиш кунанд, ки ҷаҳонро тағйир диҳанд ё беҳтар созанд6.
Масали сеюм дар бораи нашъунамои ғайритабиии тухми хурди хардал ба дарахти калон аст, ки дар Навиштаҳо одатан як низоми пурқудратро ифода мекунад. Ин масал рушди зоҳирии салтанати осмонро тасвир мекунад ҳамчун ба дасти инсон супурдашуда ба як низоми бузурги динӣ-сиёсӣ, ки дар он қувваҳои бадӣ7 ҷойгоҳе барои мондан пайдо мекунанд. Пас аз марги ҳаввориён, рӯҳҳои фиребанда ва таълимоти нодуруст ба шаҳодати нави Худо ворид шуданд (1 Тимотиюс 4:1-3; 2 Петрус 2:1; 1 Юҳанно 4:1), ки юғи нобаробарро байни Калисо ва ҷаҳон тарғиб мекарданд.
Дар ин замина, масали чорум фаъолиятҳои пинҳонии занеро тасвир мекунад, ки хамиртурушро ба се ченаки гандуми пок пинҳон мекунад, то он даме ки ҳама хамиртуруш шавад (Матто 13:33). Хамиртуруш ҳеҷ гоҳ чизи хубро ифода намекунад; он ҳамеша ба бадӣ, ё дар ахлоқ ё дар таълимот ишора мекунад. Аз ин рӯ, он бояд пеш аз қурбонӣ кардани барраи Фисҳ хориҷ карда мешуд. Худованд фасоди ояндаро пешбинӣ кард ва Ӯ шогирдони Худро барои муқобила бо он муҷаҳҳаз кард, хоҳ хамиртуруши риёкории динӣ, ортодоксия ё омезишҳо (омехтаи дуруст ва нодуруст). Дар наздикии хона, Худованд ба шогирдон тафсилоти ин чаҳор масалро дод, аммо дар ин нақша мо наметавонем ҳамаи тафсилотро муҳокима кунем.
Асрори минбаъда ошкор ва шарҳ дода шуданд
Сипас Ӯ ба онҳо се масали дигарро, панҷум, шашум ва ҳафтумро дар бораи ганҷ дар саҳро, марворид дар баҳр ва тӯри моҳигирӣ нақл кард. Мақсади ин се масали охир муҷаҳҳаз кардани шогирдон – ва имрӯз мо – барои дохил шудан ба андешаҳои Худо дар бораи «асрори» салтанати осмон ва қодир будан ба донистан ва татбиқи Навиштаҳо ҳамчун шогирдони хуб омӯзонидашуда буд (оятҳои 35,44,52-ро баррасӣ кунед).
Ганҷ дар саҳро ба ҳуқуқҳое дахл дорад, ки Худованд бар тамоми замин дорад, зеро Ӯ Офаридгор ва Наҷотдиҳандаест, ки саҳроро ба таври қонунӣ соҳиб аст (Ваҳй 4-5-ро хонед). Вақте ки вақт фаро расад, Ӯ саҳроро ба таври оммавӣ ҳамчун моли худ талаб хоҳад кард, зеро тамоми ҷаҳон ба Ӯ тааллуқ дорад (Матто 13:38,44). Замони гузашта ва ҳозираро қайд кунед: Кор гузаштааст, аммо ганҷ ҳозира аст. Дар масали марворид мо мефаҳмем, ки дар доираи кори наҷотбахши Худо ва бар асоси машварати Ӯ аз пеш аз бунёди ҷаҳон, Тоҷир чизи арзиши ғайриоддӣ пайдо кард. Дар ин ҷо замони гузашта бо машварати абадии Худо алоқаманд аст.
Биёед инчунин фаҳмем, ки машварати Худо дар бораи Калисо аз пеш аз бунёди ҷаҳон аст (Эфсӯсиён 1:4), ки дар вақт бар асоси кори наҷотбахши Барра (1 Петрус 1:20) амалӣ шудааст. Он аз нақшаҳои Худо барои ва дар робита бо Исроил, ки аз бунёди ҷаҳон мебошанд, фарқ мекунад. Хоҳ аз пеш аз бунёди ҷаҳон, дар робита бо Калисои Худои зинда (Эфсӯсиён 1:4), ё аз он (Матто 13:35, 25:34; Ваҳй 17:8 ва дигар порчаҳо), ҳарду нақша талаб мекарданд, ки кори наҷот аввал анҷом дода шавад.
Ниҳоят, масали тӯри моҳигирӣ рушдҳоеро пешбинӣ мекунад, ки дар охири замон ба амал меоянд, зеро он ҷудоии ниҳоиро байни некӣ ва бадӣ тасвир мекунад. Сангҳои пешпохӯрда сабабҳо, коргарони беадолатӣ ё дигар монеаҳоро ифода мекунанд, ки хориҷ карда мешаванд; дар ҳоле ки шогирдони ҳақиқӣ ва ғолибон эҳтиром карда мешаванд (Матто 13:40-43).
Мо набояд масъалаҳои калисоӣ ё Калисоро бо масъалаҳои салтанат дар як сатҳ гузорем. Дар мавриди аввал, ҷудоӣ аз бадӣ барои мӯъминон, ҳамроҳ бо худшиносӣ талаб карда мешавад. Ин маънои онро надорад, ки мо метавонем принсипи ҷудоӣ аз бадиро ба ҷаҳоне, ки дар он зиндагӣ мекунем, бо мақсади беҳтар кардани он, масалан, татбиқ кунем. Дар робита ба салтанат, Худо бо ин ҷаҳон вақте ки вақт фаро расад ва вақте ки Ӯ фариштагони Худро мефиристад, муносибат хоҳад кард (оятҳои 41,49).
Пас аз ин дастурҳо Худованд Исо аз шогирдон пурсид, ки оё онҳо ҳама чизро фаҳмидаанд ва онҳо ҷавоб доданд: «Бале» (ояти 51). Ин ба масали ҳаштум дар бораи китобдоре оварда расонд, ки барои салтанати осмон шогирди омӯзонидашуда шуд (ояти 52). Худованд чунин шогирдро бо соҳибхонае муқоиса кард, ки ганҷинаи чизҳои кӯҳна ва навро барои манфиати дигарон дошт. Дар ҳавворӣ Павлус мо намунаи чунин устоди хона, як мудир хуберо дорем, ки тавассути ӯ мо метавонем бисёр чизҳоро омӯзем (ниг. 1 Қӯринтиён 11:1; 2 Қӯринтиён 12:2; 2 Тимотиюс 2:1-2, 3:14; плюс дигар Навиштаҳо).
Хулосаи Матто 13 ва чанд муқоиса
Омӯхтани чизҳои Худо як имтиёзи аҷиб ва як мушкилоти бузург аст. Худованд Исо ин масалҳоро пас аз он ки аз ҷониби халқи заминии худ рад карда шуд, пешниҳод кард, ки нишон медиҳад, ки нақшаҳои Худо бояд ва иҷро хоҳанд шуд. Ҳафт масал дар бораи салтанати осмон ба як гурӯҳи чор ва як гурӯҳи се тақсим мешаванд. Гурӯҳи чорро метавон ба ду маҷмӯи ду тақсим кард:
Киштгар бо натиҷаҳои гуногун саҳнаро муқаррар мекунад (масали аввал), ва қалбакӣ бо кори худ (масали дуюм), ва
- Рушди зоҳирӣ (масали сеюм) ва рушди дохилӣ (масали чорум вуҷуд дорад).
- Се масали охирини ҳафт масал дар бораи салтанат чизҳоеро тасвир мекунанд, ки фаҳмиданашон душвортар аст, ки арзиши ин чизҳоро барои Худованд, Подшоҳ таъкид мекунанд:
- Ганҷ (масали панҷум),
- Марвориди гаронбаҳо (масали шашум), ва
- Моҳии хуб ё «одилон» (масали ҳафтум).
- Инҳо барои Подшоҳ мебошанд, дар ҳоле ки бадкорон ва шарирон хориҷ ва доварӣ карда мешаванд (оятҳои 47-50).
Дар хотима мо пешниҳод мекунем, ки силсилаи ҳафтҳо дар Навиштаҳо аксар вақт ба ҳам алоқаманданд, аммо ин маънои онро надорад, ки ҳама як мақсадро иҷро мекунанд. Алоқаи байни ҳафт масали салтанати осмон (Матто 13) бо паёмҳои Худованд ба ҳафт калисо (Ваҳй 2-3) аз муносибати онҳо бо ҳафт рӯзи офариниш ё ҳафт идҳои Худованд равшантар аст. Аммо, баъзе алоқаҳо дар он ҷо низ вуҷуд доранд.
Ин ғизо барои андешаи минбаъда аст. Мулоҳиза бо дуо дар бораи ин Навиштаҳо моро водор мекунад, ки ҳикмати Худоро ситоиш кунем ва ба Ӯ ҳамду сано, ибодат ва шараф оварем. Ҳамаи ин ба мо кӯмак мекунад, ки иҷрокунандагони Калом бошем, на танҳо шунавандагон (Яъқуб 1:22). Номи Ӯро ситоиш кунед!
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Калимаи «масал» маънои «чизе, ки дар паҳлӯи он партофта шудааст»-ро дорад ва аксар вақт барои тасвир ё равшан кардани ҳақиқати муҳим истифода мешавад, ки аз ин рӯ истилоҳи «шабоҳат» баъзан истифода мешавад. Инчунин қайд кунед, ки масал ё тасвир чизеро тасвир мекунад, ки Аҳди Ҷадид баъдтар ҳамчун таълим медиҳад
- Худованд Шайтонро дар салиб ба таври қатъӣ мағлуб кард (Қӯлассиён 2:15). Аммо Худо ба душман иҷозат медиҳад, ки мухолифати худро идома диҳад, зеро Шайтон дигар коре карда наметавонад. Ин як қисми назорати ниҳоӣ ва роҳҳои Худост, ки ба иҷрои нақшаҳои Ӯ оварда мерасонад (Румиён 11:33-36).
- Пас аз он, Шайтон барои 1000 сол баста мешавад ва дар рӯи замин таъсире нахоҳад дошт. Пас аз 1000 сол ӯ барои муддати кӯтоҳ озод карда мешавад ва сипас ба кӯли оташ партофта мешавад (Ваҳй 20). Инҳо муносибатҳои Худо ва як қисми роҳҳои Ӯ мебошанд (ниг. эзоҳи қаблӣ).
- Матто дар бораи салтанати Худо ҳангоми таъкид ба масъалаҳои ахлоқӣ сухан меронад, аммо ӯ аксар вақт истилоҳи «салтанати осмон»-ро истифода мебарад. Инҳо аслан якхелаанд, аммо мувофиқи урфу одатҳои яҳудӣ, истилоҳи охирин аз зикри номи Худо худдорӣ мекунад
- Аҳди Ҷадид баъдтар дар бораи тафсилоти рӯйдодҳое, ки пас аз рабуда шудани Калисо ба амал меоянд, равшании бештар медиҳад.
- Мӯъминон зиндагӣ мекунанд дар ин ҷаҳон барои шаҳодат додан ба он, аммо на бо мақсади беҳтар кардани он. Ин ҷаҳон воқеъ аст дар шарир (1 Юҳанно 5:18-19) ва аз ӯст (3:12). Ғолибони ҳақиқӣ метавонанд дар он зинда монанд (2:13-14), аммо ҳеҷ кас наметавонад онро беҳтар кунад.
- Паррандагони ҳаво қувваҳои бадиро ифода мекунанд, ки бо «мири қудрати ҳаво» алоқаманданд (Эфсӯсиён 2:3).
