Чанд сол пас аз табдили Шоул (Аъмол 9), ӯ, ки он вақт бо номи Павлус маъруф буд, ва Барнаббо ба қисматҳои ҷанубии вилояти Румӣ Ғалотия, дар Туркияи имрӯза сафар карданд. Дар он ҷо онҳо Инҷили файзи Худоро мавъиза карданд ва бисёр одамон барои наҷот ёфтан ва пайравӣ кардан ба Худованд рӯ оварданд. Чанд ҷамъомад таъсис дода шуд, дар ҳоле ки Худованд дар осмон ба хизматгорони Худ роҳнамоӣ мекард. Аммо, Павлус, Барнаббо ва имондорони нав мухолифати шадидро аз сар гузарониданд, ки қисман аз ҷониби баъзе пешвоёни яҳудӣ буд (Аъмол 13–14).
Пас аз он ки расулон ин минтақаро тарк карданд, муқовимат дар шаклҳои нозуктар идома ёфт, бахусус аз ҷониби муаллимони гуногуни яҳудӣ, ки кӯшиш мекарданд ба онҳое, ки Худованд Исоро ҳамчун Наҷотдиҳандаи худ қабул карда буданд, таъсир расонанд (Ғалотиён 3:1, 4:10-11). Ин мухолифон – муаллимони дурӯғин – кӯшиш мекарданд, ки имондорони яҳудиро ба яҳудӣ баргардонанд ё имони нави онҳоро вайрон кунанд. Дигарон кӯшиш мекарданд, ки имондорони ғайрияҳудиро зери юғи қонуни Мусо гузоранд. Баъзе аз яҳудиён беимон буданд (Ғалотиён 2:4), дар ҳоле ки дигарон аз байни имондорони Ерусалим буданд.
Павлус ин мухолифатро бо хамиртуруше муқоиса кард, ки ба ҳама таъсир мерасонад (Ғалотиён 4:9, 5:9). Он ба дигар минтақаҳо низ паҳн шуд ва ба масъалаҳои гуногуни таълимӣ таъсир расонд (Аъмол 15:1,5). Яъқуб, бародари нимсолаи Худованд, дар байни имондорони Ерусалим нақши муҳим дошт. Ӯ ин таълимоти хаторо ба таври возеҳ маҳкум кард, ҳарчанд баъзан ӯро нодуруст ҳамчун ҳимоятгари қонуншиканӣ мебинанд. Мухолифон то Ғалотия сафар карданд ва ба таври дурӯғӣ иддао карданд, ки дастгирии Яъқуб ва расулонро доранд. Ин иддаоҳо ба пешбурди нақшаи нодурусти онҳо мусоидат карданд (Ғалотиён 5:7-8).
Барои беобрӯ кардани Павлус ва Барнаббо ва кори онҳо, ин душманон пешниҳод карданд, ки Павлус ба Дувоздаҳ дар Ерусалим монанд аст, аммо расули дараҷаи поёнтар аст. Ҳуқуқи Дувоздаҳ аз ҷониби Худованди эҳёшуда ва Яъқуб бо онҳо таъсис дода шуда буд. Аммо, расулии Павлус дараҷаи баландтарбуд, зеро он мустақиман аз Худованд дар осмон омада буд. Он бо Дувоздаҳ ҳеҷ ихтилофе надошт, зеро онҳо бо Павлус зич ҳамкорӣ мекарданд ва ӯро қабул карданд. Ӯ расули худтаъиншуда набуд, чунон ки баъзеҳо мегуфтанд, дар ҳоле ки яҳудиён худро таъин карда буданд (Аъмол 15:24).
Далелҳоеро, ки Павлус барои ошкор кардани онҳое, ки дар байни имондорони нав дар Ғалотия мушкилот эҷод мекарданд, истифода бурд, баррасӣ кунед:
Расул дахолати мутлақи Худоро дар табдили ӯ, ташаккул ва таълими ӯ дар мактаби Худо, инчунин дар кори миссионерии минбаъдаи ӯ тасвир кард.
- Пас аз даъвати осмонӣ, Павлус ба Худо такя кард, на ба инсон, ва фаъолиятҳои ӯ исбот карданд, ки ӯ бо даъвати худ ва Худо дар ҳамоҳангии воқеӣ буд (Ғалотиён 1:6-23).
- Ҳисоботи шахсии таъсирбахши ӯ (Ғалотиён 1–2) бо таълимоте, ки Худо ба Павлус барои таълим додан дод (Ғалотиён 3–4), комилан мувофиқат мекунад, ки ба натиҷаҳои хеле амалӣ барои манфиати имондорон ва барои ҷалоли Худо оварда расонд (Ғалотиён 5–6).
- Барои таваҷҷӯҳи шумо, нақшаи номаи Павлус ба Ғалотиён дар саҳифаи 7 оварда шудааст.
Нақшаи Ғалотиён
I. Муқаддима (Ғалотиён 1:1-5)
II. Мушкилот (Ғалотиён 1:6-10)
III. Далели тарҷумаиҳолӣ: Ваҳйи мустақил (Ғалотиён 1:11–2:21) А. Мустақил аз таълимоти инсонӣ (Ғалотиён 1:11-17) Б. Мустақил аз ҷамъомадҳои Яҳудо (Ғалотиён 1:18-24) В. Мустақил аз яҳудиён (Ғалотиён 2:1-10) Г. Мустақил аз фишори расулӣ (Ғалотиён 2:11-18) Д. Мустақил аз манфиати худхоҳона (Ғалотиён 2:19-21)
IV. Далели таълимӣ: Нокомии қонуншиканӣ (Ғалотиён 3:1–4:31) А. Аз таҷрибаҳои шахсӣ (Ғалотиён 3:1-5) Б. Аз таълимоти Аҳди Қадим (Ғалотиён 3:6-14) В. Аз афзалияти ваъда бар қонун (Ғалотиён 3:15-22) Г. Аз бартарии имони баркамол (Ғалотиён 3:23–4:7) Д. Аз хатари аксуламал (Ғалотиён 4:8-11) Е. Аз муқоисаи ангезаҳо (Ғалотиён 4:12-20) Ж. Аз муқоисаи ғуломӣ (Ҳоҷар) ва озодӣ (Соро) (Ғалотиён 4:21-31)
V. Далели амалӣ: Таъсири озодӣ (Ғалотиён 5:1–6:10) А. Муқаддима (Ғалотиён 5:1) Б. Оқибатҳои озодӣ (Ғалотиён 5:2-12) В. Таърифи озодӣ (Ғалотиён 5:13-15) Г. Амалияи инфиродӣ (Ғалотиён 5:16-24) Д. Амалияи иҷтимоӣ (Ғалотиён 5:25–6:10)
VI. Хулоса (Ғалотиён 6:11-18) А. Ангезаи озодӣ (Ғалотиён 6:11-16) Б. Нархи озодӣ (Ғалотиён 6:17) В. Баракати озодӣ (Ғалотиён 6:18)
Кори бештар дар Ғалотия
Дар сафари аввали Павлус, бисёриҳо дар Ғалотия наҷот ёфтанд ва шогирдони Худованд шуданд – на Павлус. Имондорони нав ба ғамхории фаврӣ ниёз доштанд, зеро онҳо ҳангоми хидмат ба Худованди ҷалолёфта бо мушкилоти зиёд рӯ ба рӯ буданд (Аъмол 14:20-23). Расул барои ин имондорони нав чӯпони хуб буд: ӯ ба ин рама диққати ҷиддӣ медод (Аъмол 20:28). Аз ин рӯ, пеш аз оғози сафари бозгашти худ, Павлус ва Барнаббо ғамхории муносиб карданд, «ҷонҳои шогирдонро тақвият доданд» (Аъмол 14:22 NKJV). Ин маънои хидмати насиҳат, рӯҳбаландӣ ва тасаллӣ2-ро дошт – чизе, ки ҳамаи имондорон ба он ниёз доранд. Расулон худро дар паҳлӯи имондорон гузоштанд ва ба онҳо кӯмак карданд, ки дар роҳи дуруст идома диҳанд. Хидмати онҳо таълим ва насиҳат медод, имондоронро ташвиқ мекард, ки то охир дар имон идома диҳанд. Аз ин рӯ, онҳо имондоронро даъват карданд, ки дар роҳе, ки ба Малакути Худо мебарад, истодагарӣ кунанд, ки Худованд онро ошкоро таъсис хоҳад дод. Ин бо бисёр оятҳое, ки мегӯянд мо аллакай дар Малакути Худо ҳастем, ҳуқуқҳои Ӯро бар ҳаёти худ эҳтиром кунем ва ба ҳуқуқи Худованди мо Исо итоат кунем, мухолифат намекунад. Мо бояд инро ҳоло анҷом диҳем, ҳарчанд Ӯ дар ин ҷаҳон ва аз ҷониби ин ҷаҳон рад карда мешавад.3
Тақрибан 20 сол пас аз сафари худ бо Барнаббо тавассути қисматҳои Ғалотия ва дигар минтақаҳо, Павлус дар бораи таҷрибаҳои худ дар Антиохия, Икониум ва Листра навишт (2 Тимотиюс 3). Сафари дуюм расулро бо Силас ба Ғалотия баргардонд, то шогирдонро тақвият диҳад (Аъмол 15:40–16:6).
Павлус Тимотиюси ҷавонро бо худ гирифт, ки аз ӯ бисёр чизҳоро омӯхт ва сарфи назар аз мухолифате, ки ҳарду аз сар гузарониданд, ба намунаи ӯ пайравӣ кард. Расул чанд хислатеро номбар кард, ки ӯ ҳамчун шогирди ҳақиқӣ нишон дода буд, ки Тимотиюс бояд ба он пайравӣ мекард: таълими ман, рафтори ман, мақсади ман, имони ман (вафодорӣ), сабр (истодагарӣ), муҳаббат, сабр (устуворӣ ё истодагарӣ), таъқибот ва азобҳо (2 Тимотиюс 3:10-11). Ин хусусиятҳо ба меваи нӯҳгонаи Рӯҳ (Ғалотиён 5:22-23) монанданд – ки дар назардошти коре барои Худованд ҳангоми рӯ ба рӯ шудан бо мухолифат хеле заруранд. Павлус ин фазилатҳоро дар ҳаёт ва хидмати худ, сарфи назар аз таъқиботҳои шадид, ҳамчун намунаи хуб барои ҳамаи имондорон нишон дода буд (1 Қӯринтиён 11:1; Филиппиён 3:17).
Таъқибот сабаби иловагӣ буд, ки Павлус тамоми қарзро ба Худованд дар осмон диҳад ва гуфт: «Аз ҳамаи онҳо Худованд маро наҷот дод» (2 Тимотиюс 3:11). Худованд тамоми корро анҷом медод, аммо Ӯ дӯст медорад, ки халқи Худро ҷалб кунад, то онҳо бо Ӯ кор кунанд ва аз ҳамкорӣ бо Ӯ ҳатто дар давраи таъқибот омӯзанд ва лаззат баранд. Ҳамаи имондороне, ки бо тақво, бо садоқати ҳақиқӣ ба Масеҳ Исо зиндагӣ мекунанд, таъқибот хоҳанд дид (нигаред ба 2 Тимотиюс 3:12), дар ҳоле ки ғамхории Ӯ нисбат ба онҳо то бозгашти Ӯ идома хоҳад ёфт (2 Тимотиюс 4:17-18-ро баррасӣ кунед).
Имрӯз бо мо чӣ мешавад?
Чӣ тавр мо ба ҳадафи пешбинишуда мерасем ва ба Малакути оянда мерасем? Мо ба мақсади ниҳоии худ «тавассути бисёр мусибатҳо» 4 – азобҳо, тангиҳо, мушкилот ва душвориҳо, бидуни роҳи халосӣ мерасем. Ин озмоишҳо истиқбол намешаванд, аммо тавассути чунин таҷрибаҳо Худованд моро ба ҷалол мебарад (Румиён 5:3-4; 2 Қӯринтиён 4:17). «Мо бояд тавассути бисёр мусибатҳо ба Малакути Худо дохил шавем» (Аъмол 14:22) – насиҳате, ки Павлус ва Барнаббо ба ҳамаи имондорон дар Ғалотия доданд.
Баъдтар, Павлус ин нуктаро ба имондорон дар Таслӯникӣ тасдиқ кард: «Ҳеҷ кас набояд аз ин азобҳо ба ларза ояд; зеро ШУМО5 худатон медонед, ки мо барои ин таъин шудаем» (1 Таслӯникӣ 3:3), ки ба маънои «Мо бояд онҳоро таҳаммул кунем» баробар аст. Роҳи дигаре нест, зеро ин барномаи Худо барои мост, хоҳ ба мо писанд ояд ё на. Ин зарурати мувофиқат кардан ба Худованд Исо, ба монанди Ӯ шудан ва Ӯро инъикос карданро нишон медиҳад (нигаред ба 1 Юҳанно 3:1-3).
Ғайр аз ин, Худованд шогирдони Худро ҳангоми тарк кардани ин саҳна ятим нагузошт, зеро Ӯ ба онҳо Ёвари дигар, ё Тасаллидиҳанда (KJV): Рӯҳи Муқаддас дод (Юҳанно 14–16-ро хонед). Ба манфиати онҳо буд, ки Худованд Исо онҳоро тарк мекард, зеро онҳо ин Тасаллидиҳандаи навро дар рӯи замин бо худ медоштанд, дар ҳоле ки Ӯ Тасаллидиҳандаи онҳо дар осмон мебуд. Ба ҳамин монанд, имрӯз мо метавонем бо такя ба ғамхории ин ду Тасаллидиҳанда идома диҳем.
Масъалаи пирон дар Ғалотия
Ҳикмати илоҳӣ дар таъминоти иловагие, ки Павлус ва Барнаббо барои ҷамъомадҳои маҳаллӣ дар Ғалотия карданд, дида мешуд. Аз номи Тасаллидиҳандаи бузург дар осмон ва бо роҳбарии Тасаллидиҳанда дар рӯи замин, бо истифода аз ҳуқуқи расулие, ки Ӯ ба онҳо дода буд, онҳо пиронро (ба ҷамъ диққат диҳед) дар ҳар як ҷамъомади маҳаллӣ ё калисо интихоб карданд (Аъмол 14:23). Мо наметавонем хулоса барорем, ки Павлус ин корро дар ҳар як калисо ва дар сафарҳои миссионерии минбаъдаи худ мекард. Дар асл, мо инро тамоман намеёбем, ба истиснои он ки ӯ ба намояндаи худ Титус дар Крит дастур дод, ки ин корро кунад, ва ӯ ба Тимотиюс навишт, ки меъёрҳои Худоро – ки имрӯз ҳам эътибор доранд – барои пирон дар Эфсӯс риоя кунад (1 Тимотиюс 3:1-6).
Рӯҳи Муқаддас бояд сабабҳои махсусе дошта бошад, ки Павлус ва Барнаббо пиронро дар ҷамъомадҳои Ғалотия таъсис диҳанд. Дар ин лаҳзаи вақт Аҳди Ҷадид бо дастурҳои муфассал барои фаъолияти шаҳодатҳои маҳаллӣ ҳанӯз навишта нашуда буд, аммо душман ҳамла мекард (Ғалотиён 1:6, 3:1). Тавассути ин хидмати расулии таъсиси пирон, Худованд барои некӯаҳволӣ ва идораи ҳар як ҷамъомад дар он минтақа дар он вақт таъминоти махсус кард.
Имрӯз мо расулон надорем, ки пиронро интихоб6 ё таъин кунанд, аммо Рӯҳи Муқаддас ҳанӯз бо имондорон дар рӯи замин аст ва Тасаллидиҳанда дар осмон низ ба мо ғамхорӣ мекунад. Аз ин рӯ, ба мо дастур дода шудааст, ки пиронро, ки аз ҷониби ҳарду Тасаллидиҳанда дода шудаанд, эътироф кунем ва ҳуқуқи ахлоқии онҳоро дар коре, ки мекунанд, эътироф кунем (1 Таслӯникӣ 5:12; 1 Қӯринтиён 16:18; 1 Тимотиюс 3:1-13). Ба ғайр аз масъалаи пирон, ҳамаи мо бояд ба Худованд содиқ бошем, бо дуо ва рӯза ба Ӯ такя кунем (Аъмол 14:23).
Миссия иҷро шуд – файзи Худо
Дар чанд калима Луқо сафари бозгашти расулонро тасвир кард, зеро онҳо ғамхории чӯпонӣ мекарданд (Аъмол 14:20-23). Аз Дербе онҳо тавассути Листра, Икониум ва Антиохия, то Писидия ва Памфилия сафар карданд, бо таваққуф дар Перга. Ҳангоми ворид шудан ба ин қаламрав, Юҳанно Марқӯс онҳоро тарк карда, ба Ерусалим баргашт, дар ҳоле ки Павлус ва Барнаббо сафари пур аз ҳодисаҳои худро идома доданд. Ҳоло дар роҳи бозгашт, онҳо бояд интизори киштие мешуданд, ки онҳоро аз Атталия ба Антиохия дар Сурия мебурд. Дар ин лаҳза Луқо ин суханони пурмазмунро илова кард: «Дар он ҷо онҳо ба файзи Худо барои коре, ки анҷом дода буданд, супурда шуда буданд» (Аъмол 14:26 NKJV).
«Файзи Худо» хоси навиштаҳои Луқо (Аъмол 11:23, 13:43) ва хидмати Павлус (Аъмол 20:24; 1 Қӯринтиён 3:10, 15:10; 2 Қӯринтиён 1:12; Эфсӯсиён 3:2,7) мебошад. Ин истилоҳ инчунин давраи ҳозираи файзро нишон медиҳад (Титус 2:11). Қаблан, файзи Худо дар хидмати оммавии Худованд, инчунин дар тарзи анҷом додани он дар Ҷолҷота, бо натиҷаҳои аҷиб барои мо тавассути эҳёи Ӯ зоҳир шуда буд (Ибриён 2:9-10). Имрӯз ин файз ғизои рӯҳонии мост, ки моро нигоҳ медорад (Ибриён 12:15). Петрус тасдиқ кард, ки файзи Худо замони ҳозираро тавсиф мекунад, дар ҳоле ки он захираҳои заруриро барои эҳтиёҷоти мо таъмин мекунад. Ҳамин тариқ, Петрус моро ба Худои тамоми файз супурд, ки моро тақвият медиҳад, то мо дар файзи Худо устувор истем (1 Петрус 5:10,12).
Ҷамъомад дар Антиохия аз оғози худ бо файзи Худо қайд карда шуда буд (Аъмол 11:23). Баъдтар, Барнаббо ва Павлус барои сафари аввали худ (Аъмол 14:26), аз ҷумла минтақаи Ғалотия, ба файзи Худо супурда шуда буданд (айнан: таслим карда шуда буданд)7. Пас аз бозгашт, онҳо ҷамъомадро ҷамъ карданд ва ҳама чизҳоро – ҳама гуна чизҳоро, ҳар чӣ ки буданд – ки Худо бо онҳо ва тавассути онҳо анҷом дода буд, гузориш доданд. Онҳо барои худ таваҷҷӯҳ намеҷустанд, балки барои Худои файз. Навиштаҳо нишон медиҳанд, ки кори Худо барои ва дар мост, пеш аз он ки Ӯ кореро бо мо оғоз кунад.
Идома дар Ғалотиён
Павлус имондоронро дар Ғалотия насиҳат, ё рӯҳбаланд кард, ки дар озодие, ки Масеҳ ба онҳо дода буд, устувор истанд (Ғалотиён 5:1), бо Рӯҳ роҳ раванд (Ғалотиён 5:16) ва «меваи Рӯҳ [ки] муҳаббат, шодӣ, сулҳ, сабр, меҳрубонӣ, некӣ, имон, фурӯтанӣ, худдорӣ аст»-ро (Ғалотиён 5:22-23) ба вуҷуд оранд. Сипас Павлус онҳоро даъват кард: «Агар мо дар [бо] Рӯҳ зиндагӣ кунем, биёед дар [бо] Рӯҳ низ роҳ равем» (Ғалотиён 5:25). Мо рӯҳбаланд карда мешавем, ки бо мувофиқат ба Рӯҳ роҳ равем, чашмони худро ба Худованди ҷалолёфта нигоҳ дорем (Ибриён 12:1-2) ва дар тартиботи Худо якҷоя роҳ равем (Ғалотиён 5:25, 6:16).
Оё пирон дар байни имондорони яҳудӣ инро дар назар доштанд, вақте ки хоҳиши худро баён карданд, ки ҳама бубинанд, ки Павлус ботартиб роҳ меравад (Аъмол 21:24)? Дар дастурҳои худ ба Ғалотиён, тақрибан даҳ сол пеш аз он ки ӯ дар Ерусалим боздошт шуд, расул навишт: «Дар Масеҳ Исо на хатна ва на бехатнагӣ ҳеҷ арзише надорад, балки офариниши нав. Ҳар кӣ мувофиқи ин қоида роҳ равад, сулҳ ва раҳмат бар онҳо ва бар Исроили Худо бод» (Ғалотиён 6:15-16). Ҳамон феъл барои роҳ рафтан мувофиқи қоида истифода мешавад. Мувофиқи замина, ин қоида «қонуни8 Масеҳ» (Ғалотиён 6:2) аст, ки ба офариниши нави Худо тааллуқ дорад. Оё яҳудиёни имондор инро қадр мекарданд? Оё мо?
Яҳудӣ, ҳамчун радкунандаи Масеҳ, ҳуқуқҳои Худоро эътироф намекард. Аз ин рӯ, шогирдони ҳақиқии Ӯ бояд худро аз чунин система озод мекарданд, аммо ин вақт мегирифт, чунон ки Худованд дар масалҳои худ эълон кард (Луқо 5:36-39). Ғалотиён таълим медиҳад, ки Ҳоҷар системаи қонуншиканиро, ки бо инсон дар ҷисм алоқаманд аст, муаррифӣ мекунад ва ӯ наметавонист модари ҳақиқӣ барои имондорони нав бошад. Ба ҷои ин, онҳо бояд зери таъсири Соро, ки файзи Худо ва озодии ҳақиқиро муаррифӣ мекунад, оварда мешуданд (Ғалотиён 4:22–5:1).
Ин маънои онро дорад, ки ҳамаи имондорон бояд ба намунаи Павлус пайравӣ кунанд ва дарсҳои салибро, ки он чиро, ки аз ҷисм аст, канор мегузорад, татбиқ кунанд (Ғалотиён 2:19-20, 5:24, 6:14). Бо ин кор мо ба харичае монанд хоҳем шуд, ки барои бурдани Худованд кушода, ё озод карда шуд (Марқӯс 11:2). Дар ҳаёти мо эътирофи оммавии дуруст хоҳад буд: «Агар касе ба ШУМО гӯяд: «Чаро ин корро мекунед?» бигӯед: «Худованд ба он ниёз дорад»» (Марқӯс 11:3). Ҳуқуқҳои Худованд аз ҷониби онҳое, ки харичаро озодона раҳо карданд (Марқӯс 11:3-6), ки онро ба Исо бурданд, то Ӯ бар он нишинад, ва онҳое, ки либосҳо ва шохаҳоро дар роҳ барои эҳтироми Ӯ гузоштанд, эҳтиром карда шуданд (Марқӯс 11:8). Баъзеҳо пеш рафтанд ва дигарон пайравӣ карданд (Марқӯс 11:9) – онҳое, ки дар он рӯзҳо зиндагӣ мекарданд, пеш рафтанд, дар ҳоле ки имрӯз мо пас аз он меоем, бо Худованд ҳамчун Маркази ҳақиқӣ. Мардум Исоро эътироф карданд (Марқӯс 11:9; нигаред ба Румиён 10:8 дар бораи имондорон); аммо оё онҳо эҳтиёҷи худро ба кӯмаки Худо дарк карданд?
«Ҳусанно» маънои «наҷот деҳ»-ро дорад. «Ҳусанно дар баландтарин» нишон медиҳад, ки ба Ӯ ҷалол ва шараф дода мешуд (Марқӯс 11:10; ниг. Ибриён 2:9), ҳарчанд Ӯ рад карда шуд (Ишаъё 53:3). Шогирдони ҳақиқӣ бо Хизматгори ҳақиқии Худо (Марқӯс 10:45), ки ҳамаи ҳуқуқҳоро дорад (Марқӯс 11:1-11), ҳамроҳ мешаванд. Оё мо ба Масеҳ иҷозат медиҳем, ки дар замони рад шудани Ӯ моро ба таври қонунӣ барои Худ талаб кунад?
Кулула ба роҳбарии Ӯ итоат кард ва Ӯро бурд. Агар мо ба ҳукмронии Ӯ итоат кунем, мо метавонем Ӯро дар шаҳодат барем, ҳамон тавре ки коҳинон сандуқи шаҳодатро бар дӯши худ мебурданд (1 Вақоеънома 15:15). Дар замони ҳозираи файз, Масеҳ рад карда мешавад, ҳарчанд Ӯ тамоми қудратро дорад (Матто 28:18; 1 Петрус 3:22). Аммо, Ӯ ҳуқуқҳои Худро таҳмил намекунад. Ӯ ба ҷои ин дилҳои хоҳишманд ва посухи дилҳои пурмуҳаббатро меҷӯяд, ҳамон тавре ки Марям ҳангоми тадҳин кардани сар ва пойҳои Ӯ кард (Марқӯс 14:3). Посухи шабеҳ аз Шоул (Павлус) омад, вақте ки ӯ дид, ки Масеҳи радшуда дар асл кӣ буд – ҳамон тавре ки Бартимеи кӯр Исоро, ки ӯро шифо дода буд, дид (Марқӯс 10:51-52). Аз он лаҳза Бартимеи Ӯро дар роҳ пайравӣ кард, ҳамон тавре ки Павлус кард (ниг. Филиппиён 3:8-14), ба Масеҳ ҷои сазовори Ӯро дод ва Ӯро дар шаҳодат ба яҳудиён ва ғайрияҳудиён бурд. Мавзӯи асосии Аъмол ин аст, ки Масеҳи радшуда дар осмон баланд бардошта шудааст ва аз ҷониби шогирдони Ӯ дар рӯи замин дар шаҳодат «бурд» мешавад. Павлус ва Барнабос дар Ғалотия чунин карда буданд.
Зарфе, ки барои Устод мувофиқ аст
Номаи Павлус ба Ғалотиён ҳар як имондорро дар рӯзи файз муҷаҳҳаз мекунад, то зарфе бошад, ки барои истифодаи Устод мувофиқ аст (ниг. 2 Тимотиюс 2:21). Исроил ҳамчун миллат ба Ӯ рӯ меорад (Матто 23:39) ва мегӯяд: «Муборак аст Ӯ, ки ба исми Худованд меояд» (Забур 118:26). Онҳо Ӯро ҳамчун Наҷотдиҳанда ва Масеҳи худ эътироф хоҳанд кард, ки онҳо Ӯро рад карда буданд (Ишаъё 53:1-3; Закарё 12:10, 13:9).
Имондорон имрӯз, ки аз байни яҳудиён (Румиён 11:5; Ғалотиён 6:15-16) ва ғайрияҳудиён гирифта шудаанд, метавонанд Ӯро ҳамчун Сарвари Бадан (Калисо) эҳтиром кунанд. Ӯ Ибтидо, Нахустзода аз мурдагон аст, «то ки дар ҳама чиз Ӯ бартарӣ дошта бошад» (Қӯлассиён 1:18). Ин оят бузургии Масеҳро ҳамчун Сарвари Ҷамъомад ва муносибати Ӯро бо он таъкид мекунад, зеро ҳамаи масеҳиёни ҳақиқӣ дар назди Худо «дар Маҳбуб қабул шудаанд» (Эфсӯсиён 1:6). Ба сабаби кори анҷомёфтаи Масеҳ дар салиб, марг ва эҳёи Ӯ (1 Қӯринтиён 15:3-4), мо бо Ӯ, ки Сарвари офариниши нав аст, пайвастем. Худованди ҷалолдодашуда ва баландбардоштаи мо Рӯҳи Муқаддасро аз осмон фиристод, то ин як Баданро ташкил диҳад: «бо як Рӯҳ ҳамаи мо ба як бадан таъмид гирифтем – хоҳ яҳудиён бошем, хоҳ юнониён, хоҳ ғуломон бошем, хоҳ озод – ва ҳамаи мо аз як Рӯҳ нӯшидем» (1 Қӯринтиён 12:13).
Петрус ба ҳамватанони яҳудии худ дар бораи он чизе, ки бо Корнилюс ва хонаводаи ӯ рӯй дода буд, сухан ронда, робитаи наздикро байни он чизе, ки дар Аъмол 2 рӯй дода буд ва имондорони нав аз байни ғайрияҳудиён, ки ба Калисо дохил шуда буданд, нишон дод. «Вақте ки ман ба сухан оғоз кардам, Рӯҳи Муқаддас бар онҳо фуруд омад, ҳамон тавре ки дар аввал бар мо. Он гоҳ ман сухани Худовандро ба ёд овардам, ки Ӯ гуфт: «Яҳё дар ҳақиқат бо об таъмид дод, аммо ШУМО бо Рӯҳи Муқаддас таъмид хоҳед гирифт» (Аъмол 11:15-16). Доктринаи ин таъмид дар Номаҳост (ниг. Эфсӯсиён 2:11-22; Қӯлассиён 2:10-13).9 Ҳангоме ки онҳо ба дари имон ва файз дохил шуда буданд, имондорон дар Ғалотия ба ин як бадан дохил карда шуданд. Худоро ҳамд!
Нақши Рӯҳи Муқаддас дар ташаккули калисоҳо дар Ғалотия
«Ӯ Маро ҷалол хоҳад дод, зеро Ӯ аз они Манро мегирад ва ба ШУМО эълон мекунад» (Юҳанно 16:14). Пеш аз он ки Ӯ ин заминро тарк кунад, Худованд Исо дар бораи як Тасаллидиҳандаи дигар сухан гуфт ва рисолат ва кори Рӯҳи Муқаддасро барои тамоми давраи файз баррасӣ кард. Ин тартиби нави корҳо ба як Инсони нав, Инсони Дуюм, ки аз осмон аст ва Одами Охирин аст – Худованди мо Исо (1 Қӯринтиён 15:45-48) алоқаманд аст. Чаро? Худо Ӯро дар он ҷо ҷалол дод, пас аз он ки Масеҳ Худоро дар ин ҷо ҷалол дод (Юҳанно 17:4-5).
Юҳанно 7:39 робитаи байни Масеҳи ҷалолдодашуда ва омадани Рӯҳи Муқаддасро нишон медиҳад, ки Худо Ӯро фиристод, то Масеҳро дар назди чашмони ҳайроншудаи имондороне, ки Ӯро тавассути имон мебинанд, ҷалол диҳад (Ибриён 2:9). Рӯҳи Масеҳ, Тадҳиншудаи Худо, ҷалолҳои Масеҳро ба имондорон пешниҳод мекунад, фазилатҳо ва хислатҳои Ӯро дар назди онҳо мегузорад. Ӯ инчунин Рӯҳи Исо номида мешавад (Аъмол 16:7 JND), зеро Ӯ дар имондорон хислатҳои ин Исои фурӯтани Носириро такрор мекунад. Ин кор ба натиҷаҳо дар мо тамаркуз мекунад:
Рӯҳи Муқаддас он чиро, ки дар ҳаёти мо нодуруст аст, дур мекунад ва моро ба адолати Худо мувофиқ месозад.
- Ӯ дар ҳаёти мо кор мекунад, то моро ба сурати Масеҳ табдил диҳад.
- Ҳарду фаъолият Масеҳро ҷалол медиҳанд (Юҳанно 16:14), зеро Ӯ дар бораи Баландбардошташуда ба мо шаҳодат медиҳад ва Масеҳро дар мо ташаккул медиҳад.
Ташвиши Павлус барои имондорон дар Ғалотия ин буд, ки Масеҳ дар онҳо ташаккул ёбад (ниг. Ғалотиён 4:19), ҳатто дар зери ҳамлаи душман. Ӯ онҳоро ба рушд ва камолот ташвиқ кард. Ҳамаи имондорон бояд шаҳодат бошанд, ки ҳамчун аъзо ба ҳамдигар пайвастаанд, бо Писари Одам дар осмон муттаҳид шудаанд. Ин кори нав дар рӯзи Пантикост, тавассути тадҳин аз ҷониби Рӯҳи Муқаддас оғоз ёфт, ҳарчанд имондорон ҳанӯз намефаҳмиданд, ки чӣ рӯй дода буд. Дар бораи мо чӣ? Оё мо бо рисолати Рӯҳ ҳамоҳанг ҳастем?
ЭЗОҲҲО
- Ин феъл (юнонӣ: episterizo) маънои «мустаҳкам кардан, тасдиқ кардан, қавӣ гардонидан»-ро дорад (Аъмол 14:22, 15:32,41, 18:23).
- Ин калимаҳо тарҷумаи феъли parakaleo (айнан: ба паҳлӯ даъват кардан) ва исми он paraklesisмебошанд. Феъл ва исм, якҷоя, 35 (ё 5х7) маротиба дар навиштаҳои Луқо (феъл 29 маротиба ва исм 6) пайдо мешаванд.
- Мо дар Малакути Худо ҳастем (Аъмол 1:3, 8:12, 19:8, 20:25, 28:23,31; Румиён 14:17; 1 Қӯринтиён 4:20; Эфсӯсиён 5:5; Қӯлассиён 1:13, 4:11; Ваҳй 1:9). Ҳангоми зиндагӣ кардан дар ин ҷаҳон, мо дигар аз он нестем (Юҳанно 17:14-18). Ҷанбаҳои ҳозира ва ояндаи малакут баъзан бо ҳам омехта мешаванд.
- Калимаи «машаққат» (юнонӣ: thlipsis) маънои «фишор, фишурдани якҷоя»-ро дорад ва 45 маротиба дар Аҳди Ҷадиди юнонӣ пайдо мешавад, ки панҷтои он дар Аъмол (7:10-11, 11:19, 14:22, 20:23) мебошанд. Он азоберо дар назар дорад, ки аз ҳолатҳои душвор, мушкилот (ниг. Румиён 5:3) ё изтироб (Марқӯс 13:19) ба вуҷуд омадааст. Ин калима барои мусибати бузурги оянда (Матто 24:21; Ваҳй 7:14) истифода мешавад.
- «ШУМО» нишон медиҳад, ки матни юнонӣ ҷамъ дорад, ки дар забони англисӣ дида намешавад.
- Феъли «интихоб кардан» ё «таъин кардан» (юнонӣ: cheirotoneo) танҳо дар Аъмол 14:23 ва 2 Қӯринтиён 8:19 пайдо мешавад. Дар ҳолати охирин ҷамъомадҳое, ки ба ҷамъоварӣ барои муқаддасон дар Ерусалим саҳм гузоштанд, бародаронро барои ҳамроҳӣ кардани Павлус интихоб карданд. Ин бо идораи маблағҳо алоқаманд буд, ҳамон тавре ки бо ҳафт диакон дар Аъмол 6. Мо наметавонем ин мисолҳоро барои муқаррар кардани принсипе истифода барем, ки ҳоло, дар ҳама ҷо, калисоҳо бояд пирони худро интихоб ё таъин кунанд. Контекст комилан фарқ мекунад. Таълими боэътимод дар ин ва дигар мавзӯъҳо баъдтар, махсусан дар Номаҳо дода мешавад, аммо на дар Аъмол, ки танҳо хабармедиҳад.
- Ин феъл (юнонӣ: paradidomi) аксар вақт дар Аҳди Ҷадид пайдо мешавад. Аммо дар Ғалотиён, он танҳо дар Ғалотиён 2:20 аст: «... Худро таслим кард барои ман.»
- Масеҳ моро аз ғуломӣ озод кард. Мо ҳоло зери қонуни баландтар, қонуни Масеҳ ҳастем. «Қонуни Рӯҳи ҳаёт» моро «аз қонуни гуноҳ ва марг озод кард» (Румиён 8:2). Қонуни Масеҳ қонунест, ки мо мехоҳем аз муҳаббат ба Худо итоат кунем (Румиён 13:10). «Муҳаббат аз дили пок, аз виҷдони нек ва аз имони самимӣ» (1 Тимотиюс 1:5) ба «қонуни шоҳона» (Яъқуб 2:8) ва «қонуни комили озодӣ» (Яъқуб 1:25) баробар аст. Он на танҳо ба мо хоҳишро медиҳад, ки Худовандро хушнуд кунем, балки инчунин қобилияти ин корро. Озодии масеҳӣ ҳеҷ гоҳ барои хушнуд кардани ҷисм нест, балки он маънои онро дорад, ки «тавассути муҳаббат [мо] ба якдигар хизмат мекунем (Ғалотиён 5:13).
- Ин таъмид рӯзи файзро тавсиф мекунад: ҳамаи имондорон ба Масеҳ аз рӯзҳои Аъмол 2 то рабудашавӣ (1 Таслӯникиён 4:15-17) як бадан ҳастанд (Юҳанно 11:52, ниг. Юҳанно 10:16), бо Масеҳи ҷалолдодашуда муттаҳид шудаанд (Юҳанно 7:39). Рӯҳи Муқаддас бо онҳо то абад идома медиҳад (Юҳанно 14:16), ва Ӯ онҳоро ҳамчун аъзои бадан дастгирӣ ва тароват мебахшад (1 Қӯринтиён 12:13).
Ғалотиён ҳақиқатро дар бораи шахсияти Масеҳ ва имоне, ки Ӯро соҳиб аст, тарк накарда буданд; аммо онҳо заминаи имонро комилан тарк карда буданд. Онҳо ба кофӣ будани кори Масеҳ бидуни илова кардани риояи қонуни Мусо бовар надоштанд. Ин фасод дар Калисо аст, ки мегӯяд корҳо барои адолат зарур аст ва баракат тавассути расму оинҳо ба даст оварда мешавад. Фарқият асосӣ аст. —Ҷон Н. Дарби (мутобиқшуда)
