Нони Ҳаёт Дар Аҳди Қадим ва Нав
«Ман нони зинда ҳастам, ки аз осмон фуруд омадаам. Агар касе аз ин нон бихӯрад, то абад зинда хоҳад монд; ва ноне, ки Ман хоҳам дод, ҷисми Ман аст, ки Ман онро барои ҳаёти ҷаҳон хоҳам дод.» — Юҳанно 6:51 NKJV
Муқаддима
Худо ба халқи Худ ғамхорӣ мекунад. Китоби Муқаддас аз Ҳастӣ 1 то Ваҳй 22 дар бораи таъминоти ғизоии Ӯ барои дӯстдоштагонаш сухан меронад. Пас аз он ки Худо Одамро офарид ва занаш Ҳавворо сохт, Ӯ онҳоро баракат дод ва барои онҳо навъҳои зиёди ғизоро таъмин кард (Ҳастӣ 1:29). Ба ин фаровонӣ танҳо як истисно буд: ба онҳо иҷозат дода нашуда буд, ки аз дарахти дониши неку бад бихӯранд (2:17). Аммо, мор Ҳавворо фиреб дод, ки хӯрдани он дуруст аст – дар муқобили амри равшани Худо. Вай аз меваи он гирифт ва хӯрд, ва ба шавҳараш низ дод, то бихӯрад. Ин исён боиси он шуд, ки ҳукми Худо бо оқибатҳои фоҷиабор барои насли инсон ва ҳатто тамоми коинот бар онҳо омад. Хору хас мерӯид, ва аз ин пас Одам ва Ҳавво танҳо гиёҳҳои саҳроро барои ғизо доштанд (3:18). Чанд сол пас, писари калонии онҳо Қобил бародараш Ҳобилро кушт (боби 4), ва ба зудӣ зӯроварӣ ва фасод офариниши зебои Худоро хароб кард (боби 6). Пас аз муддати тӯлонии интизории сабру тоқат (ниг. 2 Петрус 3) Худо ҳукми даҳшатнокеро (Тӯфон) бар тамоми замин фиристод. Танҳо Нӯҳ ва занаш ҳамроҳи се писарашон ва занонашон зинда монданд (Ҳастӣ 7-8). Дар тӯли зиёда аз як сол Худо онҳоро муҳофизат кард, ва барои онҳо ғизо ва захираҳои заруриро барои нигоҳ доштани онҳо дар киштӣ таъмин намуд.
Гӯшт ба сабади ғизо илова карда шуд
Пас аз Тӯфон Нӯҳ ва оилааш ба ҷаҳони нав, покшуда оварда шуданд. Худо барои онҳо ғизо таъмин кард, чунон ки барои Одам ва Ҳавво карда буд, ва ҳатто гӯштро ба парҳези онҳо илова кард. Баъзе аз ин аз ҳайвоноте буд, ки ба Худо қурбонӣ карда шуданд, аммо бояд қайд кард, ки хун барои истеъмоли инсонӣ дар эътирофи ҳуқуқҳои Худо ҳамчун Офаридгор-Наҷотдиҳанда иҷозат дода нашуда буд. Пас аз Тӯфон Ӯ ба онҳо муҳофизат ва баракати Худро ваъда дод (8:22; 9:1-17). Бо вуҷуди ин, ин оилаҳо, ё ҳадди аққал наслҳои бевоситаи онҳо, ба бутпарастӣ афтоданд, Худои ҳақиқиро бо қалбакӣҳои гуногун иваз карданд. Онҳо қурбониҳои ҳайвонотро ба бутҳои гуногуни худ оварданд ва ба зудӣ қурбониҳои инсониро низ пешниҳод карданд (ниг. Румиён 1:18-32). Аз ин муҳит Худо Иброҳимро даъват кард. Масъалаи ғизо бори дигар як масъалаи муҳим гардид, зеро Худо ба Иброҳим ва наслҳои ӯ он чиро, ки ба онҳо лозим буд, дод. Сипас, вақте ки гуруснагии бузург тамоми ҷаҳони маълумро фаро гирифт, Яъқуб бо роҳнамоии Худо ба Миср кӯчид. Бо ҳикмат ва маҳорати Юсуф, Худо барои Миср ғизо таъмин кард – халқи Худро (инчунин бисёр дигаронро) нигоҳ дошт. Исроилиён ба таври фаровон афзоиш ёфтанд, то он дараҷае, ки фиръавни навбатӣ мехост аҳолии онҳоро ба таври назаррас коҳиш диҳад (Хуруҷ 1). Подшоҳони ин сулолаи нав, бахусус он ки Мусо ҳангоми бозгашт аз Мидён бо ӯ вохӯрд, аз итоат ба Худо сарпечӣ карданд. Сарфи назар аз оқибатҳои шадиди ҳукмҳо ё балоҳо, пешвои Миср аз гӯш кардани овози Худованд тавассути Мусо сарпечӣ кард.
Ғизо дар шароити душвор
Вақте ки балои даҳум омад, ҳамаи нахустзодагон дар Миср тавассути дахолати мустақими Худо кушта шуданд. Исроилиён наҷот ёфтанд, зеро онҳо ба дастурҳои Худо итоат карданд ва барраи Фисҳро ба хонаҳои худ гирифтанд; сипас онро дар рӯзи чорум куштанд. Ин барра на танҳо муҳофизат аз ҳукм, балки ғизо барои тамоми оиларо низ таъмин кард (боби 12). Мо метавонем онро «нони ҳаёт» номид, зеро барра мурд, то писари калонӣ дар ҳар оила зинда монад ва ба ҳама ғизо диҳад. Он халқро ҳангоми омодагӣ ба тарк кардани Миср нигоҳ дошт. Пас аз мӯъҷизаи бузурги наҷоти онҳо аз он кишвар, исроилиён аз биёбонҳои гуногун гузаштанд. Онҳо бояд борҳо ва борҳо такрор ба такрор ба Худованд такя карданро меомӯхтанд. Вақте ки халқи Исроил шикоят карданд, ки онҳо дегҳои гӯштро, ки дар Миср доштанд, пазмон шудаанд, Худо ғур-ғури онҳоро бо додани ин қадар бедонаҳо барои хӯрдан хомӯш кард, ки ин паррандаҳо хаймаро пӯшониданд (16:13). Зиёда аз ин, субҳи барвақт, вақте ки шабнам аз атрофи хайма боло мерафт, халқ кашф карданд, ки Худо ба онҳо чизи комилан наве додааст: манна, яъне «Ин чист?» Бо файзи Худ, дар тӯли тамоми солҳои сафари биёбон, Худо халқро бо ин ғизои махсус нигоҳ дошт, ҳатто пас аз он ки онҳо аз дохил шудан ба замине, ки Ӯ ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб ваъда дода буд, сарпечӣ карданд. Дар хониши дақиқи Хуруҷ 16, мо метавонем ҳафт мӯъҷизаро, ки ба ин таъминоти илоҳӣ алоқаманданд, пайдо кунем. Мо инро барои омӯзиши минбаъдаи шумо мегузорем.
Бештар дар бораи манна
Тавассути манна Худо на танҳо онҳоро ғизо дод, балки онҳоро низ ташаккул дод, ва онҳоро барои Замини Ваъдашуда омода кард. Исроилиён бояд меомӯхтанд, ки итоат кардан ва имон доштан чӣ маъно дорад: ҳарду барои дохил шудан ба замин лозим буданд. Манна мустақиман аз осмон омад, мисли Мард аз осмон, Худованди мо Исои Масеҳ, ки ҳамеша бо итоаткорӣ фарқ мекард. Баъзе хусусиятҳои манна зикр шудаанд: он хурд, мудаввар ва нозук буд (16:14; хусусиятҳои дигар баъдтар зикр шудаанд). Инҳо баъзе хусусиятҳои Масеҳро нишон медиҳанд, ки Ӯ бо файзи Худо, бо таровате, ки ҳеҷ гоҳ дида нашуда буд (шабнам), ва бо гирифтани ҷои паст дар байни халқи Худ омад. Худованд Исо низ бо фурӯтанӣ ва бо он далел, ки ба Ӯ ҳеҷ гуна ислоҳ лозим набуд, фарқ мекард. Инро манна низ нишон дод, ки намуди ғизоеро, ки Худо ба халқи Худ медиҳад, вақте ки онҳо имрӯз аз биёбон мегузаранд, таъкид мекунад. Масеҳ ҳар субҳ дар мактаби Худо таълим мегирифт (Ишаъё 50:4-7), ҳамон тавре ки манна барои халқ ҳар субҳ ҷамъоварӣ мешуд. Худо моро тавассути чунин дарсҳои объектӣ ё мисолҳо таълим медиҳад, ва Ӯ моро ба сурати Масеҳ ташаккул медиҳад, ва ба мо итоаткорӣ меомӯзонад. Ин барои омода кардани мо барои лаззат бурдан аз замини осмонӣ, ки дар он Масеҳ бо ҷалол ва шараф тоҷгузорӣ шудааст, лозим аст (Ибриён 2:9). Аммо, халқ дар биёбон таъминоти Худои маннаро қадр накарданд; онҳо ҳатто онро нафрат карданд. Худованд Исо манна аз осмон аст – Ғизои мо барои имрӯз – то моро ғизо диҳад ва ба сурати Худ ташаккул диҳад, то мо аз Ӯ омӯзем ва шогирдони Ӯ бошем. Мутаассифона, фароғат ва ҳама гуна чизҳо метавонанд ҷои Масеҳро дар ҳаёти мо гиранд. Оё майле нест, ки чизҳои марбут ба Марди фурӯтани Носираро нафрат кунем?
Инҷили Юҳанно ва Нони Ҳаёт
Навиштаҳои Юҳанно Худованд Исоро ҳамчун Писари Худо, баробар бо Падар (махсусан дар боби 5) муаррифӣ мекунанд. Боби 6-и Инҷили ӯ Ӯро ҳамчун Писари Одам муаррифӣ мекунад, ки барои додани ҳаёти Худ омад. Ғайр аз ин, Юҳанно 6 бузургии Ӯро («Ман ҳастам») ҳамчун Нони Ҳаёт тасвир мекунад. Ин аз таҷассуми Ӯ (6:32-35) то ба суудшавии Ӯ (ояти 62) дида мешавад ва истинодҳо ба кори Ӯ, марг ва эҳёи Ӯро дар бар мегирад. Ин боб инчунин бисёр саволҳоеро, ки шунавандагони Ӯ дода буданд, дар бар мегирад ва ҷавобҳои Ӯро сабт мекунад. Он маннаеро, ки Худо дар замони Мусо дода буд, бо Масеҳ, ки Нони Ҳаёт аст, муқоиса мекунад. Дар ҳоле ки Юҳанно 6 муқоисаҳоро байни Мусо ва Масеҳ нишон медиҳад, он инчунин якчанд фарқиятҳоибузургро сабт мекунад. «Ман нони зинда ҳастам, ки аз осмон фуруд омадаам. Агар касе аз ин нон бихӯрад, то абад зинда хоҳад монд; ва ноне, ки Ман хоҳам дод, ҷисми Ман аст, ки Ман онро барои ҳаёти ҷаҳон хоҳам дод» (ояти 51 NKJV). Ҳамин тариқ, Худованди мубораки мо асосеро гузошт, ки барои додани ҳаёт ба мо лозим буд (оятҳои 51-53), гарчанде ки ин аз ҷониби пешвоёни яҳудӣ он вақт ва аз ҷониби бисёр дигарон дар тӯли таърих то имрӯз рад карда шуд. Масеҳ инчунин Он аст, ки ҳаётеро, ки додааст, нигоҳ медорад. Ин як раванди доимӣ аз лаҳзаи наҷоти мо то Раптура аст (оятҳои 54-57). Шакли феъли феъл ин нуктаро ба таври равшан нишон медиҳад. Барои пешгирӣ аз ошуфтагӣ, Худованди мо дар матни юнонӣ ду феъли гуногунро истифода бурд, ки ҳарду маънои «хӯрдан»-ро доранд: аввалӣ як бор барои ҳама қабул кардани Масеҳ дар лаҳзаи наҷоти худ тавассути имон, ва феъли дуюм ҳазмро таъкид мекунад, ғизои доимӣ аз Ӯ. Ин ғизои доимӣ аз Ӯ муқоиса бо манна дар биёбон аст, ки халқ бояд ҳар рӯз ҷамъоварӣ ва мехӯрд, то нигоҳ дошта шавад. Аммо манна наметавонист ҳаёти абадӣ диҳад: танҳо Писари Худо метавонист ва метавонад ин корро кунад. Ин дар муқоисаи бузург бо манна дар биёбон аст. Ғайр аз ин, Масеҳ «нони ҳақиқӣ аз осмон» аст (ояти 32), дар муқобили намудҳо ё қалбакӣҳо. (Ғайр аз ин, Масеҳ «оби ҳаёт» аст ва ҳамчун чунин Ӯ қаноатмандии абадиро идома хоҳад дод.) Ва Ӯ «нони Худо» аст (ояти 33), барои қаноатмандии махсуси Худо. Дар ин боби аҷиб боз бисёр чизҳо ҳастанд!
Хулосаи мухтасар
Навиштаҳои Юҳанно барои таъкид кардани бузургии шахсии Масеҳ тарҳрезӣ шудаанд, аммо онҳо инчунин ба имондор дар ин саҳна кӯмак мекунанд, ки захираҳои худро аз Худованди мо гирад. Аз ин рӯ, ғизои доимӣ аз Масеҳ низ ҳамчун мукофот барои ғолиб (Ваҳй 2:17) пешниҳод карда мешавад, ки аз Ӯ гирифтанро омӯхтааст ва аз Ӯ то абад лаззат хоҳад бурд. Ин ба ҳар як имондори инфиродӣ вобаста аст, ки ба Масеҳ эътимод кунад, новобаста аз мухолифат ва мушкилоте, ки ин метавонад дар назар дошта бошад. Ин таъсире бо натиҷаҳои доимӣ хоҳад дошт – ҳатто барои абадият. Ӯ он чиро, ки барои наҷот лозим аст, меорад, Ӯ наҷотёфтаро дар саҳнаи мушкилот нигоҳ медорад ва Ӯ ба ӯ қаноатмандии ҳақиқиро ҳоло ва барои абадият медиҳад.
Худоро ҳамду сано гӯед!
