Калимаҳои «калисо» ва «калисоҳо» дар Аҳди Ҷадид тақрибан 120 маротиба зикр шудаанд ва ҳамон калимаи аслӣ, ки маънои «даъват кардан»-ро дорад, истифода шудааст. (Ягона истисно дар Аъмол 19:37 аст, ки ибораи «Ғоратгарони калисоҳо» дар юнонӣ калимаи мураккаб аст.) Аз афташ, ин мавзӯъ барои Нависандаи Аҳди Ҷадид – Рӯҳулқудси Худо, инчунин барои мардоне, ки Ӯ барои навиштани китоб истифода кардааст, хеле ҷолиб аст.
Таваҷҷӯҳи бодиққат ба Навиштаҳо бояд ҷӯяндаи ростқавлро дар бораи фикри илоҳии Калисо (ё «ҷамъомад») ҳеҷ шакке нагузорад, аммо дар зеҳни одамон ҳама гуна ғояҳои хато дар бораи ин масъалаи бениҳоят муҳим ва гаронбаҳо вуҷуд доранд. Шарҳҳои зерин барои бисёриҳо маълум ва қадрдонӣ хоҳанд шуд, аммо мо хуб мекунем, ки ба намунаи Петрус пайравӣ карда, «ақлҳои покизаро ба ёд овардан»-ро ҷӯем.
Бунёд дар Масеҳ
Аввалин Навиштае, ки мо ба он таваҷҷӯҳ мекунем, дар Матто 16:18 аст, ки дар он Худованд ба Петрус дар бораи эътирофи ӯ дар бораи Шахсияти Масеҳ сухан ронда, мегӯяд: «Бар ин санг калисои Худро бино мекунам; ва дарвозаҳои дӯзах бар он ғолиб нахоҳанд шуд». Ҳоло муҳим аст, ки ба заминае, ки ин ҳодиса дар он ҷойгир аст, диққат диҳем. Худованд шогирдони Худро огоҳ карда буд, ки «Эҳтиёт кунед ва аз хамиртуруши фарисиён ва саддуқиён эҳтиёт шавед» (ояти 6).
Навиштаҳо дар саросари худ дар бораи Масеҳ, бартарии Шахсияти Ӯ ва арзиши кори Ӯ сухан мегӯянд. Фарисиён, дар ҳоле ки Навиштаҳоро то андозае бовар мекарданд, аз эътирофи ҷалол ва бузургии Он ки дар бораи Ӯ сухан мегӯянд, худдорӣ мекарданд; дар ҳоле ки саддуқиён, ки эҳёро инкор мекарданд (Матто 22:29), дар бораи «Худои зинда» ҳеҷ донише надоштанд.
Пеш аз он ки мо дар бораи Калисо тасаввуроти дуруст дошта бошем, мо бояд аз тахмин ва фарзияе, ки дар оятҳои зерин (13-14) зикр шудааст, раҳо шавем ва дар бораи бузургии Шахсияти Масеҳ ва он чизе ки Худо дар натиҷаи марг ва эҳёи Ӯ муқаррар кардааст, тасаввуроти равшан дошта бошем. Дар ҳоле ки дар он лаҳза эҳё оянда буд ва Петрус ва дигар шогирдон дар фаҳмидани он чизе ки Худованд дар бораи он ба онҳо гуфта буд, суст буданд, аммо ҳақиқати он дар ҷавоби Петрус ба саволи Худованд, «Аммо шумо маро кӣ мегӯед?» «Ту Масеҳ, Писари Худои зинда ҳастӣ» пинҳон аст.
Дидани он ки аввалин зикри Калисо бо фикри он чизе ки зинда аст, алоқаманд аст, масъалаи муборак ва муҳим аст.
Ин далели эҳёро дар назар дорад, ки ин соҳа аз тасаввуроти ақли инсон берун аст ва қадрдонии он аз ваҳйи Шахсиятҳои илоҳӣ вобаста аст. Ваҳй аз ҷониби Падар ба Петрус дар бораи «Писари қудрат… бо эҳё аз мурдагон» (ё «бо эҳёи мурдагон») (Румиён 1:4).
Дар эҳё аст, ки «дарвозаҳои дӯзах» (малакути Шайтон) аз қудрати худ маҳрум мешаванд, қалъаи душман ҳамла карда мешавад ва шикаст мехӯрад. Ба қавли дигар, «Он чизе, ки Худо бар ин санги қудрати тағйирнопазири ҳаёт дар Писари Худ асос мегузорад, аз ҷониби малакути марг сарнагун нахоҳад шуд» (Ҷ.Н.Д.).
Мо бояд ба ду нуқтаи дигар дар суханони Худованд ба Петрус диққат диҳем. Ояти 18 дар Тарҷумаи Нав чунин омадааст: «Ва Ман низ, ба ту мегӯям».
Ин як изҳороти олиҷаноби илоҳияти Масеҳ аст! Кӣ ғайр аз Худи Шахси илоҳӣ метавонист, дар ишора ба он чизе ки Худои Падар гуфта буд, илова кунад: «Ман низ мегӯям». Аз ин рӯ, мо мебинем, ки Калисо бо дасти инсон сохта нашудааст, ин кори Он ки дар Шахсияти Худ «бар ҳама, Худои муборак то абад» аст (Румиён 9:5).
Пас мо мехонем: «Ман Калисои Худро бино мекунам». Дар ин суханони зуд-зуд иқтибосшуда чизи хеле гаронбаҳое ҳаст.
Калисо на танҳо он чизест, ки Худи Масеҳ месозад, балки он аз они Ӯст.
Мо метавонем дар мақолаи оянда бубинем, ки Калисои Ӯ барои дили Ӯ то чӣ андоза гаронбаҳост. Биёед аз дониши муборак лаззат барем, ки мо, ба воситаи раҳмати бепоён, як қисми он организми зиндаи аҷибе ҳастем, ки Масеҳ онро «Калисои Ман» меномад.
Диққат диҳед, ки Ӯ мегӯяд: «Ман бино мекунам».
Ӯ намегӯяд: «Ман сохтаам» ё «Ман месозам». Дар ҳоле ки дар роҳи худ дар ин ҷаҳон Масеҳ бо суханони раҳмати бепоён одамонеро ба худ ҷалб кард, ки як қисми Калисои Ӯро ташкил медоданд, аммо
Ӯ Калисоро дар ин ҷо насохт. Коре, ки Ӯ дар Ҷолҷота ба таври комил ва муборак анҷом дод, ва эҳёи пурҷалоли Ӯ ва сууд ба дасти рости Худо ҳама ба назар доштани омадани Рӯҳулқудс дар Пантикост буданд. Он вақт, ва на то он вақт, Калисо таъсис ёфт. Дидани ин хеле муҳим аст. Калисо дар Аҳди Қадим ёфт намешавад.
(Ишора дар Аъмол ба халқи хос барои Худаш аст.)
На Калисо иловае барои Яҳудият аст ва на идомаи он, он чизи комилан нав аст, ки ҳақиқати он «пинҳон нигоҳ дошта шуда буд» (Румиён 16:25) ва рӯзи Рӯҳро барои ваҳйи худ интизор буд, хидмате, ки махсусан, аммо на танҳо (Эфсӯсиён 3:5), ба Павлус дода шуда буд.
Дар сухани оянда мо умедворем, ки роҳеро нишон диҳем, ки дар он Навиштаҳо байни он чизе ки аз ҷониби Шахсиятҳои илоҳӣ дар робита ба Калисо сохта шудааст ва он чизе ки одамон сохтаанд, фарқ мекунад.
Арзиш барои Шахсиятҳои илоҳӣ
Калисо дар зеҳни Шахсиятҳои илоҳӣ арзиши бузург дорад, ки мулоҳизаи мухтасари ин ҳақиқат бояд ба он дар муҳаббатҳои мо ҷои калон диҳад. Дар Аъмол, боби 20:28 мо мехонем: «ҷамъомади Худо, ки Ӯ бо хуни Худаш харидааст». Ишора ба «ҳамаи рама» ва дастури «ба хӯрондан (ё чӯпонӣ кардан) калисои Худо» нишон медиҳад, ки на калисо ҳамчун зарф, балки кормандон дар назар доранд. Дигар Навиштаҳо, ки ба онҳо метавон баъдтар ишора кард, ба таври равшан ба калисо ҳамчун зарф ишора мекунанд.
Чӣ қадар муборак аст, ки дарк кунем, ки ҳар як узви ин ширкати бузург бо чунин арзиш «харида шудааст»; Худи Худо ба ҳар як нафар чӣ қадар арзиши бепоён медиҳад? Таваҷҷӯҳи амиқи тамоми Худоӣ дар он як ояти Навиштаҳо аён аст ва муомилаи зикршуда он чизест, ки Худоро ба таври аҷиб ҷалол додааст. Мо мефаҳмем, ки феъл (калимаи «кардан») «харидааст» он чизест, ки ҷалоли он чизеро, ки анҷом дода шудааст, ба анҷомдиҳанда, яъне ба Худи Худо инъикос мекунад.
Ҷалоли тамоми муомила аз они Ӯст, аммо мулоҳизаи ин ба мо фаҳмиши бештаре дар бораи арзиши ҳар як муқаддас барои Худо медиҳад.
Эй ақли илоҳӣ, бояд чунин бошад, ки ҷалол ҳама аз они Худост;
Эй муҳаббати илоҳӣ, ки фармон дод, ки мо бояд қисме бошем, ба воситаи хуни Исо.
Калисо барои Масеҳ бениҳоят гаронбаҳост.
Дар ҳоле ки масалҳое, ки Худованд дар Матто, боби 13 гуфтааст, «малакути осмон»-ро дар назар доранд, фикри калисо ҳамчун гаронбаҳо барои Масеҳ дар оятҳои 45 ва 46 асос ёфтааст. Тарҷумаи Нав ояти 46-ро ҳамчун «як марвориди гаронбаҳо» медиҳад. Ҷаҳони атрофи мо аксар вақт ба арзиши аслӣ кам ишора мекунад, аммо Навиштаҳо робитаи наздикро байни «нархи бузург», ки азобҳои Ҷолҷота дар бар мегирифтанд, ва «арзиши бузург»-и калисо барои Масеҳ ошкор мекунанд. Ҳақиқати ин дар Эфсӯсиён, боби 5, ба таври муборак дида мешавад: «Масеҳ низ ҷамъомадро дӯст дошт ва Худро барои он таслим кард, то ки онро муқаддас гардонад, онро бо шустани об бо калом пок кунад, то ки ҷамъомадро ба Худаш ҷалолнок, бе доғ, ё чин, ё ягон чизи дигар пешниҳод кунад; балки он муқаддас ва беайб бошад». Дар ин оятҳо чӣ қадар чизҳо дар бар гирифта шудаанд!
Ӯ Худро дод; Ӯ муқаддас мекунад; Ӯ онро ба Худаш пешниҳод хоҳад кард. Муҳаббат, муҳаббати абадӣ, дар ҳар лаҳза дида мешавад; муҳаббате, ки ҳама чизро таслим кард; муҳаббате, ки хидмати беист ва бетағйири садоқатро идома додааст; муҳаббате, ки дар таъмини объекти худ барои шодии худ, комилан мувофиқ ба ҳузури Худо ва дар мувофиқати мутлақ бо фикрҳои абадии Ӯ комилан қаноатманд хоҳад буд.
«Мувофиқи он ки Ӯ (Худо) моро дар Ӯ пеш аз бунёди ҷаҳон интихоб кардааст, то ки мо дар муҳаббат дар назди Ӯ муқаддас ва беайб бошем». Ин фикри Худо аз абадият аст ва натиҷаи ҳаракатҳои Масеҳ дар муҳаббати садоқатманд ин аст, ки калисо дар мувофиқати комил ба ақли Худо, «ҷалолнок… ва муқаддас ва беайб» таъмин карда шудааст.
Ҳамин тавр Худованд объектеро барои шодии дили Худаш абадӣ таъмин мекунад ва он низ, ки фикрҳо ва хоҳишҳои Худои муборакро комилан қонеъ мекунад. Калисо барои Масеҳ чӣ қадар гаронбаҳост?
Бо чӣ шодӣ Навиштаи Муқаддас он оятҳоро дар Эфсӯсиён 5 навиштааст. Навиштаҳо пешниҳоди Ҳавворо ба Одам дар оғози таърихи инсон сабт карда буданд; лаҳзаи аҷибе барои Одам ва дар ҳақиқат барои Ҳавво низ. Афсӯс! Таърихи минбаъда ба ҳамаи мо маълум аст. Таъмини калисо барои дили Масеҳ чизест, ки дар тӯли замон ва абадият боқӣ хоҳад монд. Ҳавво, дар натиҷаи ҳунари илоҳӣ, ба Одам аз ҳар ҷиҳат ба таври хос мувофиқ буд ва дар тӯли абадият калисо, дар наздикии муқаддас ба Масеҳ, шодӣ ва қаноатмандии дили Худаш хоҳад буд ва дар Масеҳ ва Калисои Ӯ дар рӯзи оянда анҷоми мақсади абадии Худо намоиш дода хоҳад шуд.
Ҳамин тавр, вақте ки мо арзиши калисоро барои Шахсиятҳои илоҳӣ баррасӣ мекунем, бигзор Рӯҳулқудси Худо ба дилҳои мо аҷоибӣ ва камоли фикрҳои абадии Худоро тасвир кунад ва моро водор созад, ки дар шукргузорӣ фаровон бошем, ки дар натиҷаи муҳаббати гаронбаҳо ва қурбонии Масеҳ, мо дар он чизе ки муҳаббати илоҳӣ барои шодӣ ва ҷалоли худ таъмин кардааст, саҳми абадӣ дорем.
