Дар мақолаҳои қаблӣ мо калисои Худоро дар хусусиятҳои умумии он баррасӣ кардем. Онро худи Масеҳ сохтааст, он як сохтори мустаҳкам аст; он барои Шахсони илоҳӣ лаззат ва арзиши олӣ дорад, он хонаи Худо аст, «маскани Худо ба воситаи Рӯҳ», ва он ҷисми Масеҳ аст, ки бо Ӯ ҳамчун Сарвари худ дар ҷалол муттаҳид шудааст ва ба ин васила қодир аст, ки ифодаи Масеҳ дар ин ҷо бошад.
Калисо дар Қӯринтус
Дар нома ба Қӯринтус Павлус ба «калисои Худо, ки дар Қӯринтус аст» менависад. Маълум аст, ки вақте Павлус навишт, калисои Худо дар он шаҳр муайян карда мешуд: дар асл Павлус сокинони Қӯринтусро ба се табақаи алоҳида, «яҳудиён… халқҳо… калисои Худо» (10:32) ба таври возеҳ тақсим мекунад. Ҳамин тавр, масъулияти хеле бузург бар дӯши онҳое буд, ки калисои Худоро дар Қӯринтус ташкил медоданд, бар ҳар як нафар дар роҳи инфиродии худ, инчунин бар ҷамъомад. Аксарияти ин имондорон бешубҳа халқҳое буданд, ки ба Худо табдил ёфта буданд ва ҳоло, ба воситаи файз, дар байни онҳое буданд, ки «ба Номи Исои Масеҳи Худованди мо» даъват мекарданд. Халқҳо, ки дар торикии бутпарастӣ ғарқ шуда буданд, аз ин Ном чизе намедонистанд, ва яҳудиён ҳамчун миллат аз ин Ном нафрат доштанд ва Онро, ки онро дошт, рад карда буданд. Чӣ имтиёз, вале чӣ масъулияти бузург, ки дар чунин шароит ба он Ном, Номе, ки аз ҳар ном болотар аст, шаҳодат диҳем.
Онҳоро Худо маҳз барои ҳамин мақсад бардошта буд, ва Ӯ ба онҳо ҳама чизеро, ки лозим буд, дода буд, то ки онҳо шоҳидони Ӯ дар Қӯринтус бошанд, ки бо фасоди худ машҳур буд. Онҳо «дар Исои Масеҳ муқаддас (ё ҷудо) карда шуда буданд»; файзи Худо ба онҳо дар Исои Масеҳ дода шуда буд; онҳо «аз ҷониби Ӯ, дар ҳар сухан ва дар ҳар дониш бой карда шуда буданд»; ва онҳо «дар ҳеҷ ато қафо намонданд». Ғайр аз ин, онҳо дар ҳар сухан ва дар ҳар дониш, ба ҳамин монанд баракат ёфта, онҳое буданд, ки «дар ҳар ҷо ба Номи Исои Масеҳи Худованди мо» даъват мекарданд. Захираҳои онҳо ва ҳама чизе, ки ба онҳо лозим буд, дар худи Худо буд. Дар нӯҳ ояти аввали боби аввал, ки ин оятҳо як навъ муқаддима ба номаро ташкил медиҳанд, Худо на камтар аз шаш маротиба зикр шудааст, ки истиноди охирин таваҷҷӯҳи онҳоро ба он ҷалб мекунад, ки Ӯ «вафодор аст». Иродаи Ӯ, файзи Ӯ, сулҳи Ӯ, вафодории Ӯ ҳама дар ихтиёри ин имондорон буд, ки калисои Худоро дар Қӯринтус ташкил медоданд, то ки онҳо Худоро дар он шаҳр дуруст муаррифӣ кунанд. Баъдтар дар нома мо мебинем, ки Павлус имконияти онро пешниҳод мекунад, ки як беимон ё як шахси оддӣ ба ҷамъомади онҳо омада, ба рӯи худ афтода, Худоро ибодат кунад ва бигӯяд:
Худо дар ҳақиқат дар шумост.
Пеш аз он ки мо дар бораи нокомиҳое, ки ин имондоронро нишон медоданд, сухан гӯем, биёед ба мӯъҷиза ва баракати ояти 8 таваҷҷӯҳ кунем. Аз ҷониби илоҳӣ, ва дар амалиёти муҳаббати илоҳӣ, хусусиятҳои вафодорӣ ва садоқат ба Масеҳ дар калисои Ӯ то охири ин давр нигоҳ дошта мешаванд, ва дар назари Худо он чизе хоҳад буд, ки
беайб дар рӯзи Худованди мо Исои Масеҳ.
Шояд дар ин ҷо робитае бо он далел вуҷуд дорад, ки як ғолиб дар тамоми таърихи оммавии калисо аз Эфсӯс то Лаодикия (Ваҳй 2-3) дар назар аст. Павлус, ки дар бораи ҳақиқат аз ҷониби Худо сухан гуфт (ва барои мо ҳамеша хуб аст, ки ба чизҳои илоҳӣ ба ин тариқ муроҷиат кунем), дар ояти 10 ба ҳолати амалии онҳо ишора мекунад. Вой! Соддагӣ ва ягонагӣ, ки онҳоро нишон медод, агар онҳо захираҳои худро дар Худо дарк мекарданд, комилан набуд.
Бародарони ман… дар байни шумо низоъҳо ҳастанд (ояти 11).
Мардон ба ҷои Масеҳ дар пеши назари онҳо буданд. Чӣ қадар ин хусусияти низоъ ба мо ҳамчун имондорон наздик аст; Мидиён, ки маънои «низоъ»-ро дорад, писари Иброҳим буд. Таърихи калисо дар Қӯринтус, вой, таърихи калисо дар масъулият дар тӯли асрҳост. Мактабҳои ақидаҳо, ҳикмати инсонӣ, ҳама боиси «варам кардани» ҷисм мегарданд. Чор маротиба расул дар бораи имондорони Қӯринтус ҳамчун «варам карда» сухан мегӯяд. Дар боби 4 ояти 6 ӯ дар бораи онҳо ҳамчун «барои якдигар варам карда» сухан мегӯяд; дар оятҳои 18 ва 19 ҳамон боб ӯ ба онҳое ишора мекунад, ки дар сухани худ, зоҳиран бар зидди худи расул, варам карда буданд; ва дар боби 5 ояти 2 ӯ бояд онҳоро барои варам карданашон сарзаниш кунад, дар ҳоле ки онҳо бояд аз шароити ҳукмрон дар байни онҳо мотам мегирифтанд. Оё ин баракат нест, ки қайд кунем, ки, ҳангоми ҳаракат дар «роҳи аълотари» муҳаббат ин хусусият вуҷуд нахоҳад дошт?
Муҳаббат варам намекунад (13:4).
Мо дар бораи нокомии ин муқаддасони Худо бештар таваққуф намекунем, ба ҷуз аз он ки қайд кунем, ки машғул шудан бо мардум ва муроҷиат ба ақидаҳои худ, ба назар мерасад, ки дидгоҳҳои онҳоро дар бораи худи Шоми Худованд ба таври ҷиддӣ халалдор кардааст (нигаред ба боби 11, оятҳои 20-22). Биёед Худоро шукр гӯем, ки сарфи назар аз ҷорӣ кардани андешаҳо ва усулҳои мардум, ин фармони гаронбаҳо дар замони мо бо тамоми соддагӣ ва дар айни замон маънои амиқи худ ба мо ҳифз шудааст. Бигзор мо онро бештар ва бештар қадр кунем ва пайваста ба мушкилот (ва дар айни замон рӯҳбаландӣ) ояти 28 дар боби 11 рӯ ба рӯ шавем.
Расул ба шароити Қӯринтус бо
воизи салиб (1 Қӯринтус 1:18) мувофиқат мекунад.
Ин оятро метавон «калима (логос), ки дар бораи салиб сухан мегӯяд» хонд. Худованд Исо дар боби аввали Инҷили Юҳанно ҳамчун «Калима» (Логос) муаррифӣ шудааст. Дар Ӯ ифодаи пурраи ақл ва андешаҳои Худо буд, Худо худро дар Масеҳ комилан шинохтааст. Ҳамин тавр, «калимаи» салиб андешаи пурра ва комили Худо дар робита ба инсон пас аз ҷисм аст. Инсон аз назари Худо абадӣ дур карда шудааст ва дар чизҳои Худо ҳеҷ ҷойе надорад. Чӣ қадар, бародарони азиз, мо бояд дар ҷамъомадҳои маҳаллии худ ҳифз мешудем, агар «калимаи салиб» дар ҳар дил ҷои дурусти худро медошт! Мо баракатҳои аҷиберо, ки ба воситаи салиб ба мо расидаанд (1 Петрус 2:24 ва ғайра) қадр кардаем ва дуруст ҳам, бигзор мо низ омода бошем, ки «калимаи салибро» бишнавем ва кӯмак ҷӯем, то хусусиятҳои инсонро, ки Худо дар он ҷо канор гузоштааст, ба ҷамъомадҳои халқи худ наорем. Дар ояти охири боби 1 расул дар як оят мавқеи ҳақиқии масеҳиро баён мекунад. Ӯ нишон дод, ки ҳеҷ ҷисме набояд дар назди Худо фахр кунад, ва ҳоло ӯ мегӯяд: «Аммо аз Ӯ шумо дар Исои Масеҳ ҳастед, ки аз Худо барои мо ҳикмат, ва адолат, ва тақдис, ва наҷот гардидааст». Вақте ки мо то андозае баракати чунин мавқеъ ва захираҳоеро, ки дар ин мавқеъ барои мо дастрасанд, дарк мекунем, мо бешубҳа бо он чизе, ки навишта шудааст, розӣ хоҳем шуд:
Касе ки ҷалол медиҳад, бигзор дар Худованд ҷалол диҳад.
Дар ду номаи Павлус ба Қӯринтус як ламси коҳинӣ вуҷуд дорад. Ӯ дар номаи аввал дар истифодаи «зарфҳои хомӯшкунанда» (Хуруҷ 25:38) моҳир буд. Номаи ӯ хусусияти тарошидани чароғро дошт, ки ҳама чизеро, ки ба равшании равшан халал мерасонд, дур мекард, ва дар номаи дуюми худ ӯ, бо сарвати хидмати худ, равған мерехт. Самаранокии меҳнати ӯ дар ситоиши ӯ аз Қӯринтусҳо дар номаи дуюм, боби 3:2-3 дида мешавад. Ин оятҳо маънои онро доранд, ки шаҳодати онҳо танҳо як масъалаи хусусӣ набуд, ки танҳо дар байни онҳо маълум буд, балки он маълум буд, ки ҳама онро мехонданд. Чӣ баракат аст, ки бидонем, ки ин метавонад шаҳодати ҳар як ҷамъомади маҳаллӣ имрӯз бошад.
Дар хотима мо метавонем ба номаҳои Павлус ба Таслӯникӣ ишора кунем. Ӯ дар бораи онҳо на ҳамчун калисое, ки дар Таслӯникӣ аст, балки ҳамчун
калисое, ки дар Худои Падар ва дар Худованд Исои Масеҳ аст, сухан мегӯяд.
Дар асл онҳо дар Таслӯникӣ буданд, аммо Павлус ба ҷои наздикии онҳо дар робита ба Шахсони илоҳӣ таъкид мекунад. Онҳо кӯдакони масеҳият буданд, ва Юҳанно дар номаи худ ба мо мегӯяд, ки насиби кӯдакон ин буд, ки онҳо «Падарро мешиносанд». Ин насиб ва имтиёзи мост, ки наздикиро ба Шахсони илоҳӣ бидонем ва дар наздикӣ баракат ва ширинии муҳаббати илоҳиро лаззат барем. Бешубҳа, вақте ки мо дар ин некӣ ҳастем, мо барои иҷрои масъулиятҳои худ дар маҳалҳое, ки Худо моро гузоштааст, беҳтар муҷаҳҳаз хоҳем шуд.
Калисо ҳамчун арӯс ва зан
Ва ман, Юҳанно, шаҳри муқаддас, Ерусалими нав, ки аз Худо аз осмон фуруд меомад, дидам, ки мисли арӯсе, ки барои шавҳараш ороста шудааст, омода буд. Ваҳй 21:2
Яке аз ҳафт фаришта… бо ман сухан гуфт ва гуфт: «Биё ин ҷо, ман ба ту арӯсро, зани Барраро нишон медиҳам». Ваҳй 21:9
Мо аллакай дар бораи калисо ҳамчун ҷисми Масеҳ фикр карда будем. Ҳамчун чунин, ва ҳамчун бо Сарвари худ дар осмон муттаҳидшуда, вай қодир аст, ки дар замони ҳозира ифодаи файзҳо ва хусусиятҳои Масеҳ бошад. Ин вазифа ва шаҳодати муқаррарии калисо ҳамчун ҷисм аст.
Дар андешаи арӯс ва зан, мо он чизеро дорем, ки барои шодӣ ва қаноатмандии меҳрубонии худи Масеҳ аст. Суханони Яҳёи Таъмиддиҳанда дар Инҷили Юҳанно, боби 3, чизеро аз шодии хосе, ки дили Масеҳро пур мекунад, вақте ки Ӯ ба калисои худ чунин менигарад, нишон медиҳад -
Касе ки арӯс дорад, домод аст (ояти 29).
Вай моликияти худи Ӯст. Дар ҳоле ки «арӯс» ва «зан» ҳарду дар як оят (Ваҳй 21:9) зикр шудаанд, баррасии дақиқи Навиштаҳо таҳти роҳбарии Рӯҳулқудс ба мо кӯмак мекунад, ки байни ин ду андеша фарқ гузорем. Ҳамчун «зан» вай бо Ӯ ҳамчун «Барра» алоқаманд аст. Ин дар унвоне, ки ба вай дода шудааст, «зани Барра», ва инчунин боз дар Ваҳй, боби 19:7-9 дида мешавад.
Тӯйи Барра фаро расидааст ва зани Ӯ худро омода кардааст.
Лаҳзаи намоиш то боби 21 дида намешавад, ва вай, ҳамчун зани Ӯ, барои он рӯз «омода» дида хоҳад шуд. Аммо дар боби 19 вай барои худи Ӯ «омода» карда шудааст. Ӯ, ки ҳамчун Барра роҳи фурӯтанӣ ва азобро то марг тай кардааст, дар баландии худ, дар идораи салтанат, дар паҳлӯи худ касеро хоҳад дошт, ки аз ҳар ҷиҳат аз ҷиҳати ахлоқӣ барои мубодилаи тахти Ӯ мувофиқ аст. «Зани Барра» нишон медиҳад, ки вай худаш роҳи азобро дар ҳамдардӣ бо Мақсади меҳрубонии худ донистааст. Ин як принсипи Навиштаҳост, ки азоб пеш аз ҷалол меояд. Калисо ҳамчун «зан» аз ин рӯ дар қисми Ваҳй 21 зикр шудааст, ки ба ҳукмронии Масеҳ дар ҷаҳони оянда ишора мекунад. Тамоми он қисмат, аз ояти 9 то охири боб, сазовори таваҷҷӯҳи бодиққат аст. Ҳангоми хондани он наметавон аз зебоӣ ва шаъну шарафи зарфе, ки барои ҷалоли Худо ба воситаи ҳаракатҳои муҳаббати илоҳӣ таъмин шудааст, ба ҳайрат наомад. Вай ҳамчун «шаҳри муқаддас, Ерусалим, ки аз осмон аз Худо фуруд меояд, дорои ҷалоли Худо» (Тарҷумаи нав) зикр шудааст. Калимаҳои «он шаҳри бузург» набояд дар он ҷо бошанд, калимаи «бузург» ба таври дуруст ба системаи беадолатӣ, ки «фоҳишаи бузург» номида мешавад, татбиқ мешавад, аммо бо вай, ки «зани Барра» аст, комилан номувофиқ хоҳад буд, зеро калимае, ки барои «Барра» дар тамоми китоби Ваҳй истифода мешавад, «Барраи хурд»-ро нишон медиҳад. Юҳанно ҷалоли калисоро дар ин муаррифӣ ҳамчун «дар Рӯҳ» ва «дар кӯҳи бузург ва баланд» дид. Чунин андешаҳо аз ақли ҷисм берунанд ва дорои ҷалол ва баландие мебошанд, ки ба ҷаҳон номаълуманд.
Дар таърихи Юсуф мо як ишораи аҷибе ба андешаи «зан» дорем. Юсуф роҳи азобро тай карда буд; аз ҷониби бародаронаш нафрат ва рад карда шуда, ба таври бардурӯғ айбдор ва зиндонӣ шуда буд. Ҳамчун баландбардошташуда, Фиръавн фармон дод, ки тамоми саҳна аз ҷониби ӯ танзим карда шавад ва таҳти назорати мутлақи ӯ қарор гирад. Дар мавқеи баланд як зан, Асанат, ба ӯ дода мешавад, ва мо метавонем итминон дошта бошем, ки подшоҳ бодиққат буд, ки касеро интихоб кунад, ки аз ҳар ҷиҳат барои мубодилаи волоияте, ки ба Юсуф дода шуда буд, мувофиқ бошад. Ҳамин тавр, калисо, ҳамчун атои Падар ба Писар, аз ҳар ҷиҳат мувофиқ аст, ки «ёвари» Барраи баландбардошташуда бошад ва бо Ӯ, ҳамчун Сарвар ба Калисо, дар идораи рӯзи намоиш мубодила кунад.
Дар ояти 121 як андешаи мушкил вуҷуд дорад. «Дурахшиш», ки муқаддасонро ҳамчун зани Барра дар рӯзе, ки мо дар борааш сухан гуфтем, нишон медиҳад, «дурахшиш» аст, ки бояд моро ҳоло нишон диҳад. Павлус дар нома ба Филиппиён дар боби 2 мегӯяд:
То ки шумо… мисли чароғҳо дар ҷаҳон дурахшед (ояти 15).
Инҳо танҳо ҷойҳое мебошанд, ки ин калима барои дурахшиш истифода мешавад. Чӣ имтиёз аст, ки мо «дар миёни ҳолати каҷ ва мутаассиб» хусусиятҳоеро нишон диҳем, ки «рӯзи Масеҳ»-ро равшан хоҳанд кард, вақте ки тамоми коинот бо покии нуре, ки дар калисо ҳамчун зани Барра медурахшад, равшан хоҳад шуд. Ин дурахши «санги гаронбаҳотарин» аст, калимаҳое, ки дар ишора ба Масеҳ дар 1 Петрус 2:4 истифода шудаанд. Маълум аст, ки оятҳои қаблии Ваҳй, боби 21, ба ҳолати абадӣ ишора мекунанд. Петрус ба ин ҳамчун «рӯзи Худо» ишора мекунад, ва Павлус дар бораи он ҳамчун бо Худо «ҳама дар ҳама» тавсиф мекунад. Барои мо қабул кардани ин оятҳо ҳамчун ишора ба ҳолати абадӣ душвор нест. Далели он ки танҳо худи Худо зикр шудааст, бо ибораи «Худо ҳама дар ҳама» ва «рӯзи Худо» мувофиқ аст. Сипас зикри «нав» чор маротиба муҳим аст. Ғайр аз ин, мо мехонем:
дигар баҳр набуд.
Маълум аст, ки баҳр дар доварии тахти бузурги сафед вуҷуд надошт - зеро мо мехонем:
баҳр мурдагонро, ки дар он буданд, дод (боби 20:13).
Дар робита ба ҷаҳони оянда мо дар бораи «дарёи ҳаёт» мехонем; дар ҳоле ки дар ин ҷо дар ҳолати абадӣ мо ба «чашмаи оби ҳаёт» мерасем. Яъне, мо ба худи сарчашма дар худи Худо роҳнамоӣ мешавем. Дар робита ба ин саҳна, ки бо ҷалол ва ҳузури худи Худо пур шудааст, тафсилоти «арӯс» ба мо дода мешавад. Ҳоло дар бораи зан ва на дар бораи Барра зикр нест. Ин «арӯсест, ки барои шавҳараш ороста шудааст». Вай «аз осмон аз Худо фуруд меояд». Ҳамчун аз Худо омада, вай ҳатман бояд ба ҷалоли Худо мувофиқ бошад, ва ҳеҷ кас ба ҷуз зарфе, ки ба ҷалоли Худо мувофиқ ва ифодакунандаи он бошад, аз ҷиҳати ахлоқӣ барои «арӯси ороста» барои чунин Шавҳар мувофиқ буда наметавонад. Ҳамин тавр, ҳадафи пурҷалоли Худо ба даст оварда мешавад. Калисо тамоми муҳаббати абадии Ӯ дар саҳнае, ки аз он ҳар унсури мухолиф ба табиати муқаддаси Худо абадӣ дур карда шудааст. Юҳанно ин чизҳои муборакро дид; мо низ бояд бо онҳо машғул бошем, зеро онҳо моҳияти «умқи Худо» мебошанд, ки аз ҷониби Рӯҳе, ки онҳоро ба мо ошкор мекунад, таҳқиқ карда мешаванд (1 Қӯринтус 2:10).
Ниҳоят, биёед ҳамеша дар хотир дорем, ки дар ҳоле ки душмани Худо дар эҷоди як системаи бузурги қалбакӣ, ки бо ҷалоли инсон пур шудааст, муваффақ шудааст, мо даъват нашудаем, ки онро бубинем, ба ҷуз аз он ки онро аз ҷониби Худо доварӣ шуда мебинем. Юҳанно даъват шуда буд, ки мустақиман ба «арӯс, зани Барра» нигоҳ кунад, аммо ӯ даъват шуда буд, ки на «фоҳиша», балки
ҳукми фоҳишаи бузургро бубинад (Ваҳй 17:1).
Бигзор ҷалоли он чизе, ки Худо барои шодии дили худ ва барои ҷалоли Масеҳ таъмин кардааст, дилҳои моро пур кунад, ба истиснои ҳама чизе, ки инсон ва ҷаҳони ӯ бо он машғуланд.
