Дар оятҳои Румиён ва Қӯринтиён мо баъзе аз таълимоти ҳавворӣ дар бораи Салиби Масеҳро ҷамъбаст мекунем. Дар Ғалотиён мо амалисозии ин таълимотро, тарзи таъсири он ба тарзи ҳаёти ӯро мефаҳмем.
Мо метавонем чунин баён кунем: Навиштаҳои якум ва дуюм таълимӣ ва догматикӣ мебошанд. Онҳо баъзе чизҳоеро баён мекунанд, ки дар Салиби Масеҳ аз ҷониби Худо анҷом дода шудаанд. Сеюм ва чорум аз Ғалотиён таҷрибавӣ ва амалӣ мебошанд. Шумо пай хоҳед бурд, ки дар ин порчаҳои Ғалотиён ҳавворӣ аз ҷамъ ба танҳоӣ мегузарад ва калимаи «ман»-ро чанд маротиба истифода мебарад; ин аз он сабаб аст, ки ӯ таълимоти масеҳиро шарҳ намедиҳад, балки ба мо чизе аз таҷрибаи масеҳӣ, ки дар худи ӯ амалӣ шудааст, нишон медиҳад. Бо ин роҳ ӯ моро ба сирри тарзи ҳаёти аҷибе, ки ӯро тавсиф мекард, роҳ медиҳад. Аммо он чизе, ки ӯро ҳамчун як муқаддаси намунавӣ тавсиф мекард, бояд моро низ тавсиф кунад. Салиби Масеҳ барои мо низ мисли ӯ марказӣ ва эътиборнок аст. Агар мо онро баррасӣ кунем, бояд инро бо сояи он, ки бар рӯҳҳои мо афтодааст, анҷом диҳем. Аҳамияти амиқи он бояд ба ҳамаи мо наздик шавад. Мо бояд дарси онро омӯзем; ин дарсест, ки мо ҳангоми дар ин ҷо буданамон ҳеҷ гоҳ онро тамом намекунем.
Салиб марг буд; аммо ин марги радкунии комил, марги таҳқир ва шарм буд. Ман фикр мекунам, ки дуруст мегӯям, ки ин як роҳи иҷрои ҳукми қатл буд, ки аз ҷониби румиёни мағрур ҷорӣ шуда буд. Онҳо империяи оҳанин доштанд ва дар тӯли асрҳо империяи онҳо вуҷуд дошт. Тавре ки шумо медонед, бераҳмиҳои бешумор содир мешуданд ва вақте ки онҳо ваҳшиёни бечораро мағлуб ва асир мекарданд, онҳоро бо таҳқир овезон мекарданд. Ин муносибати таҳқиромезе буд, ки румиён ба душманони худ мекарданд; ҳоло ин марге буд, ки Худованди ҷалол мурд — марги радкунӣ, таҳқир, маҳкумият.
Марди кӯҳна маслуб шуд
Дар бораи Румиён 6:6 бисёр чизҳоро гуфтан мумкин аст, аммо ман ба як чиз тамаркуз мекунам.
Мо тасдиқи догматикӣ дорем, ки дар Салиби Наҷотдиҳандаи мо марди кӯҳнаи мо бо Ӯ маслуб шуд. Худо инро кард. Худо инро мегӯяд. Мо инро медонем, зеро Худо гуфтааст. Ҳоло аҳамияти «марди кӯҳнаи мо» чист?
«Марди кӯҳнаи» мо ҳама он чизест, ки мо дар хислат, ҳамчун фарзандони Одам, шахсият доштем. Барои мо шахсият додани хислати муайян чизи ғайриоддӣ нест. Бо тасаввур кардани марде бо он хислат, мо метавонем хислатро равшантар бубинем.
Ҳоло таҷрибаҳои илмӣ ба мо бештар нишон медиҳанд, ки дар ҳар як намуди муайян, хоҳ ҳайвонот ва хоҳ растаниҳо, бисёр хусусиятҳо ва потенсиалҳои пинҳонӣ мавҷуданд. Ҳеҷ як намуна ҳамаи хусусиятҳои намудро нишон намедиҳад. Ин дар мавриди одамон низ дуруст аст. Ҳеҷ як инсон ҳамаи он чизеро, ки дар инсон аст, ифода намекунад. Имрӯз мо насли Одамро дорем, ки шояд садҳо наслро тай кардааст ва тақрибан беш аз ҳазор миллион нафарро ташкил медиҳад; аз ин рӯ, мо ба дидани ҳамаи хусусиятҳое, ки дар Одам буданд, вақте ки ӯ ҳамчун инсони афтода насли инсониятро ба вуҷуд овард, шурӯъ мекунем.
Вақте ки ман рӯзи аввал ба шаҳр рафтам, дар пешам як плакатро дидам, ки дар он бо ҳарфҳои хеле калон навишта шуда буд: «Оё мардон ҳайвон нестанд!» (Ман метавонам дар гузариш гӯям, ки шахсе, ки онро гузошта буд, шояд тасодуфан, дар наздикии он плакати дигареро низ бо ҳарфҳои калон гузошта буд, ки дар он навишта шуда буд: «Писари Одам омадааст, то он чиро, ки гум шуда буд, ҷустуҷӯ кунад ва наҷот диҳад», ва ин хеле мувофиқ буд). Ҳоло ин изҳорот аломати савол надошт, гӯё ки моро даъват мекарданд, ки ақидаи худро дар ин бора баён кунем. Он аломати нидо дошт. Ин як изҳороти ҷасур буд; ва мо бояд иқрор шавем, ки хеле ғамангез дуруст аст.
Ҳамаи он чизе, ки ман гуфтанӣ ҳастам, ин аст: Агар шумо воқеан метавонистед мардеро ба вуҷуд оваред, ки дар худ ҳар як чизи бадеро, ки дар насли Одам зоҳир шудааст, таҷассум кунад, шумо воқеан як ҳайвон — як махлуқи даҳшатнок медоштед. То даме ки ӯ маҳкум ва қатл нашавад, сулҳу амният вуҷуд нахоҳад дошт. Хуб, шукр Худо, ки маҳз ҳамин кор анҷом дода шудааст. Худо ҳукми маргро бар марди кӯҳнаи мо — бар ҳамаи он чизе, ки мо ҳамчун фарзандони Одам будем, гузоштааст. Чизи аҷиб ин аст, ки ин ҳукм бояд дар маслуб шудани Худованди мо Исои Масеҳ амалӣ мешуд. Ӯ ба марг фуруд омад, то ки ҳукмеро, ки ба марде бо он хислат тааллуқ дорад, ба дӯш гирад ва дар Салиби Ӯ марди кӯҳнаи мо маслуб шудааст. Ин як догмаест, ки вақте ба дилҳои мо дохил мешавад, ба ҳаёти мо таъсири амиқ мерасонад. Салиб ва ҳикмати дунявӣ
Ҳоло дар Қӯринтиён шумо боз Салиби Масеҳро доред.
Павлус ин одамони хеле босаводро, ки фарҳанги зоҳирӣ доштанд, ки бисёр фасоди ботиниро мепӯшонд, башорат дод. Ӯ нақл мекунад, ки чӣ тавр ӯ дар миёни онҳо тасмим гирифт, ки ҳеҷ чизро ҷуз Масеҳи маслубшударо надонад. Ҳоло Масеҳи маслубшуда қудрати Худо ва ҳикмати Худост, ва мо дар ин порча мебинем, ки ҳарчанд барои одамон беақлӣ бошад ҳам, он танҳо беақлии одамонро исбот мекунад. Ин ҳокимони ин ҷаҳон ҳастанд, ки дар нури Салиб доварӣ мешаванд, зеро ҳеҷ яке аз онҳо ҳикмати илоҳиро намедонистанд; агар медонистанд, Худованди ҷалолро маслуб намекарданд.
Бо тамоми ҳикмати заминии худ онҳо Худованди ҷалолро маслуб карданд. Онҳо унвони Ӯро бо се забон бар сари Ӯ гузоштанд: бо лотинӣ, забони ҳокимони низомӣ ва ҳукуматӣ; бо юнонӣ, забони ҳокимони зеҳнӣ; ва бо ибрӣ, забони ҳокимони динӣ. Ҳама муттаҳид буданд, яҳудӣ ва ғайрияҳудӣ. Чаро онҳо Худованди ҷалолро маслуб карданд? Зеро онҳо Ӯро намешинохтанд. Хуб, агар ҳикмати онҳо ба онҳо имкон надод, ки Офаридгори худро ҳангоми диданаш шиносанд, пас он маҳкум аст. Ишаъё дар замони худ гуфт: «Гов соҳиби худро мешиносад, ва хар охури хоҷаи худро, аммо Исроил намешиносад». Ин суханро ҳоло бо таъкиди бештар гуфтан мумкин аст. Исо Писари Худо дар миёни онҳо буд. Онҳо Ӯро намешинохтанд. Онҳо ҳисси харро надоштанд!
Худованди офариниш бо файз дар миёни мо фуруд омад, ва маслуб шудани Ӯ ҳукми маҳкумиятро бар ҷаҳон ва ҳокимони он гузошт. Масъала равшан аст. Онҳо Ӯро маслуб карданд, албатта, аммо чунон ки Худо ва фариштагони муқаддас диданд, онҳо худро маслуб карданд. Ҳикояте дар бораи яке аз сарватмандони нав, ки дар асл як марди хеле бесавод буд, нақл карда мешавад, ки ба як галереяи санъат, ки расмҳои машҳури хеле арзишмандро дар бар мегирифт, рафт. Ӯ ба як посбон рӯ оварда гуфт: «Оё инҳо расмҳои машҳури шумоянд? Ман дар бораи онҳо чандон фикр намекунам». Мард ҷавоб дод: «Ҷаноб, арзиши расмҳои мо ба таври кофӣ кафолат дода шудааст: онҳо дар мурофиа нестанд. Ин меҳмонон ҳастанд, ки дар мурофиа ҳастанд». Бо сухани худ, ки расмҳоро маҳкум мекард, он мард дар асл худро маҳкум мекард. Ӯ танҳо беақлӣ ва ҷаҳолати худро нишон дод. Ҳокимони ин ҷаҳон худро ба ин тарз маҳкум карданд.
Пас, ҳикмати ҷаҳон маҳкум аст. Ин дар ин ҷо ба таври догматикӣ баён шудааст; аммо ҳоло мо бояд ба татбиқ бирасем, зеро ин ҳамон чизест, ки мо мехоҳем ба он бирасем. Ҳақиқат бояд ба мо ба таври таҷрибавӣ ва амалӣ таъсир расонад, ва агар ин тавр шавад, таъсир ин хоҳад буд, ки мо барои Худо зиндагӣ хоҳем кард. Тамоми ҷараён ва самти ҳаёти мо тағйир хоҳад ёфт. Дар пеши мо як ҳадафи нав хоҳад буд. Ғалотиён инро ба мо нишон медиҳад. Зиндагӣ барои Худо
Дар рӯзҳои тавбанакардаи мо, худ дар маркази тафаккури мо буд; он ҳавзи хурди ифлосе буд, ки ҳамаи ҷӯйборҳои мо ба он мерехтанд. Ҳоло ҷӯйбори ҳаёти мо дигар набояд ба ҳавзи лойи худ резад; он бояд ба уқёнуси пурҷалол — худи Масеҳ ҷорӣ шавад. Худо бояд ҳадафи ҳаёт барои масеҳӣ бошад; чунон ки Павлус гуфт: «Ман барои шариат мурдаам, то ки барои Худо зиндагӣ кунам».
Калимаи «ман» дар оятҳои 19 ва 20 на камтар аз ҳафт маротиба омадааст, ва баъзеи шумо шояд дар бораи онҳо каме душворӣ ҳис кунед. Ман худам, мавҷудияти зинда, шахси инфиродӣ ҳастам; аммо баъзан ман метавонам худро дар фикр бо он чизе, ки ҳамчун офариниши нав дар Исои Масеҳ ҳастам, ва баъзан бо он чизе, ки ҳамчун фарзанди Одам ҳастам, муайян кунам.
Бо ин дар пеши назар, биёед ояти 20-ро боз хонем: Ман [ҳамчун фарзанди Одам] бо Масеҳ маслуб шудаам: аммо ман [шахси инфиродӣ] зиндаам; аммо на ман [ҳамчун фарзанди Одам], балки Масеҳ дар ман зиндагӣ мекунад; ва ҳаётеро, ки ман [шахси инфиродӣ] ҳоло дар ҷисм зиндагӣ мекунам, ман [инсони офариниши нав] бо имони Писари Худо зиндагӣ мекунам, ки маро дӯст дошт ва худро барои ман дод. Ман дар марги Ӯ бо Ӯ муайян шудам, ва бо муҳаббати бузурги Ӯ асир шуда, ман дар бораи худам, дар бораи ҷисм ва ҳаракатҳои он, маслубшавиеро, ки бо Масеҳи Худованди ман рух дод, қабул мекунам. Маслубшавӣ ба таври ботинӣ, хусусӣ, ба виҷдон ва дили инфиродӣ оварда шуд, то ки Масеҳ ҳоло дар ҳаёт зоҳир шавад: Ин ҳамон чизест, ки тарзи ҳаётеро, ки ҳавворӣ Павлусро тавсиф мекард, шарҳ медод.
Шумо эҳтимол тасвири кӯҳнаро дар бораи марде медонед, ки ба артиши Наполеон даъват шуда буд, аммо азбаски ӯ оиладор буд, як дӯсти муҷаррадаш ҷои ӯро гирифт. Пас аз чанде, ҷонишини ӯ дар ҷанг кушта шуд, ва боз як даъвати дигар сурат гирифт, марди аслӣ боз даъват шуд. Вақте ки ӯ ҳозир нашуд, ӯро даъват карданд, аммо ӯ он чиро, ки рух дода буд, баён кард ва гуфт, ки ӯ дар шахси ҷонишини худ мурдааст.
Аммо ин як идомае дошт, ки шояд шумо нашунида бошед. Масъала ба Наполеон муроҷиат карда шуд, ки ба тарафдории ӯ қарор қабул кард ва гуфт, ки мавқеи ҳуқуқии ӯ бебаҳс аст, аммо ӯ наметавонад ҳам ин ва ҳам онро дошта бошад. Ӯ наметавонист даъво кунад, ки дар шахси ҷонишини худ аз ҷиҳати ҳуқуқӣ мурдааст, вале ҳамчунон зиндагӣ кунад. Ӯ фармон дод, ки ӯ бояд номи худро иваз кунад. Ҳам ӯ ва ҳам оилааш аз ин пас бояд бо номи марде, ки барои ӯ мурд, зиндагӣ кунанд. Ин нуқтаи назари маро тасвир мекунад, аммо бо мо он бояд аз тағйири ном хеле амиқтар бошад. Бояд тағйири ҳаёт бошад — «Масеҳ дар ман зиндагӣ мекунад!» Он ки мурд — Он ки дар Ӯ маслубшавӣ воқеият буд — Он ҳоло дар онҳое, ки барои онҳо мурд, зиндагӣ хоҳад кард. Ҳар як ҳаёт бояд ҳадаф дошта бошад, ва мо барои ҳаёти наве, ки ба он дар Он ки моро дӯст дошт ва худро барои мо дод, муаррифӣ шудаем, ҳадафи муносиб дорем. Чашмони мо ҳамеша ба Ӯ нигаронида хоҳанд шуд. Имрӯз мо бо имони Писари Худо зиндагӣ мекунем. Ба қарибӣ мо бо дидани Ӯ зиндагӣ хоҳем кард.
Ин чӣ қадар аҷиб аст! Исо Писари Худо маро дӯст дошт ва худро барои ман дод. Худованди ҷалол аз як тараф, ва он гоҳ ман, хурдакак, аз тарафи дигар — на танҳо хурдакак, балки пастзада, ифлос, номатлуб. Павлус маҷбур шуд, ки тавсифи критҳоро ҳамчун ҳамеша дурӯғгӯён, ҳайвоноти ваҳшии бад, серхӯрони танбал тасдиқ кунад; аммо баъд ӯ ба Титус гуфт, ки мо худамон нафратовар будем ва якдигарро нафрат мекардем. Нафрат кардан ба каси дигар, дидани нуқсонҳои онҳо, осон аст, аммо мо бояд бо ин далел рӯ ба рӯ шавем, ки мо худамон нафратовар ҳастем. Оё шумо ягон бор нишаста гуфтаед: «Ман як шахси нафратовар ҳастам»? Агар нагуфта бошед, вақти он расидааст, ки ин корро кунед. Аммо Писари Худо ба ман, нафратовар, нигоҳ кард ва маро дӯст дошт. Ин як далелест, ки дилро ба ҳаракат меорад!
Аҷибтарин чизе, ки ман медонам, ин аст, ки Ӯ маро дӯст дошт, вақте ки дар ман чизе барои дӯст доштан набуд, ва Ӯ худро барои ман дод. Ин чӣ далели обкунандаест! Пас, чӣ қадар бо хурсандӣ мегӯям: «Худовандо Исо, бигзор Салиби Ту бар он чизе, ки ман ҳастам, биистад, то ки чизе аз ҳаёти Ту дар ман зоҳир шавад». Салиб ва ҷаҳон
Ҳоло, вақте ки ман ба охир мерасам, як сухан дар бораи ҷаҳон, ҳикмати он ба ҳеҷ чиз мерасад, чунон ки Қӯринтиён ба мо мегӯяд. Худи ҷаҳон ба ҳеҷ чиз мерасад. Юҳанно ба мо мегӯяд, ки — «Ҷаҳон ва шаҳвати он мегузарад». Ҳавворӣ Павлус дар порчаи мо боз шахсан ва таҷрибавӣ сухан мегӯяд: «Худо накунад, ки ман ҷуз дар Салиби Худованди мо Исои Масеҳ фахр кунам». Ӯ дар он ҳукми радкунӣ, шарм ва марг фахр мекард.
Он Салиб дар байни Павлус ва ҷаҳон қарор дошт, зеро на танҳо ҷаҳон барои ӯ маслуб шуда буд, балки ӯ низ барои ҷаҳон. Ман ҳайронам, ки кадоме аз ин ду чиз барои мо қабул кардан душвортар аст. Оё ҷаҳон дар назари мо марги нангини радкуниро мурдааст? Оё марги Масеҳ ниқоби зебои ҷаҳонро кандааст? Вай як духтари зебо нест: вай як пиразани чиндор аст. Оё мо хислати аслии онро, ки бо ҳузури Худованди ҷалол санҷида шудааст, дидаем? Аммо баъд, ҷаҳон мегӯяд: «Ман туро намехоҳам. Ту дар назари ман маслуб шудаӣ». Ҳоло ин як чизи хеле таҳқиромез аст, ки ба ҷаҳон маслуб шавӣ. Павлус инро чунин ёфт; ҳукми Салиб бар ӯ буд; ва бо вуҷуди ин ӯ гуфт: Худо накунад, ки ман дар чизи дигаре ҷуз ин фахр кунам. Худо ба мо кӯмак кунад, ки ба чизҳо бо ин нур нигоҳ кунем, ва бигзор Салиби Масеҳ дар байни мо ва ҷаҳон қарор гирад.
Бигзор мо дар Салиб фахр кунем, чунон ки Павлус кард. Салиб ба Наҷотдиҳандаи мо чӣ қадар арзиш дошт? Ин барои Ӯ чӣ маъно дошт? Бисёр асрҳо пеш одати пӯшидан ё бардоштани салибҳо пайдо шуд, ки гумон мекарданд, ки одамонро ба Салиби Масеҳ ёдоварӣ мекунад. Хеле зуд воқеият гум шуд. Рамз воқеиятеро, ки бояд зинда нигоҳ медошт, кушт.
Он чизе, ки мо мехоҳем, ин аст, ки Салиб, бо аҳамияти аслии худ, воқеан бар лавҳаҳои гӯштии дилҳои мо нақш баста шавад.
